USD 2.7433
EUR 2.8862
RUB 2.7214
თბილისი
«Euractiv» (ბელგია): „მოკლედ: კარგავს თუ არა ევროკავშირი საქართველოს?“
თარიღი:  240

ბელგიურ გამოცემა Euractiv-ში (სარედაქციო ოფისი - ბრიუსელში) გამოქვეყნებულია სტატია სათაურით „მოკლედ: კარგავს თუ არა ევროკავშირი საქართველოს?“ (ავტორი - გიორგი გოტევი), რომელშიც განხილულია საქართველოში ამჟამად მიმდინარე პოლიტიკური მოვლენები: რა არის ოპოზიციისა და ხელისუფლების ერთმანეთთან დაპირისპირების არსი და მიზანი? იცვლება თუ არა საქართველოს ევროპული ორიენტაცია რუსული კურსით, „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ კანონპროექტის მიღების შედეგად?

გთავაზობთ პუბლიკაციას მცირე შემოკლებით:

განა შეიძლება, რომ ერთადერთმა საკანონმდებლო აქტმა საქართველოს გზა აურიოს? ქვეყანას, რომელიც ევროკავშირის წევრობის ოფიციალური კანდიდატის სტატუსი აქვს? და თუ ეს მართლაც ასეა, მაშინ ნიშნავს თუ არა  დღევანდელი სიტუაცია იმას, რომ ვლადიმერ პუტინი სამხრეთკავკასიურ ქვეყანას ისევ იპყრობს, იოსებ სტალინის სამშობლოს?

თბილისში მიმდინარე მღელვარე პროცესები გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ მმართველმა პარტიამ მეორედ წარადგინა საკანონმდებლო ორგანოში განსახილველად კანონპროექტი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ (არაოფიციალურად - „უცხოური აგენტების შესახებ“). პირველი მცდელობა შარშან იყო, თუმცა წარუმატებელი, ახლა კი საქართველოს პარლამენტმა პირველი მოსმენით აღნიშნული სამართლებრივი აქტი უკვე მიიღო. ევროკავშირის აზრით, კანონპროექტის საბოლოო მიღებას საქართველოსთვის ევროპული გზის დაბლოკვა შეუძლია. ამას მკაცრად აცხადებს ევროსაბჭოს თავმჯდომარე შარლ მიშელი.

კრიტიკოსები ქართულ კანონპროექტს რუსულ კანონს ადარებენ, რომლის მეშვეობითაც კრემლი სხვაგვარად აზროვნებას თრგუნავს და დამოუკიდებელ მასმედიას აკონტროლებს.

მართლაცდა, რუსეთის გავლენა საქართველოზე სერიოზულია და მოსალოდნელი საფრთხე სათანადოდ უნდა შეფასდეს. ვლადიმერ პუტინის პრეზიდენტობის პერიოდში რუსეთი აგრესიულ იმპერიალისტურ სახელმწიფოდ გადაიქცა, რომლისთვისაც ისეთ ქვეყნებს, როგორიც საქართველოა, კრემლისადმი ვასალური სტატუსი უნდა ჰქონდეთ ან, თუ ისინი მოსკოვს წინააღმდეგობას გაუწევენ, დაპყრობილნი უნდა იქნენ.

საქართველო, რომელიც შავი ზღვის ნაპირზე მდებარეობს, ისტორიულად ჯერ რუსეთის იმპერიის, შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის დიდკაცობისა და ელიტის დასასვენებელ ადგილს წარმოადგენდა. საქართველო ცნობილია თავისი სუბტროპიკული რბილი ჰავით, რომელიც ხმლთაშუაზღვისპირეთის კლიმატს მოგვაგონებს. ქვეყანა ცნობილია იმითაც, რომ მეცნიერთა მტკიცებით, ის ღვინის უძველეს სამშობლოს წარმოადგენს. გარდა ამისა, საქართველოშია დაბადებულ-გაზრდილი იოსებ სტალინი - მსოფლიოში ცნობილი დიქტატორი, რომელმაც საბჭოთა კავშირის ლიდერობის დროს, მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. ვლადიმერ პუტინმა კი იოსებ სტალინის ძეგლები კვლავ თავის ადრინდელ პიედესტალებზე აღადგინა.

საქართველოში ყველა პოლიტიკური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ისინი ევროპული ინტეგრაციის მომხრენი არიან, მათ შორის ოლიგარქ ბიძინა ივანიშვილის მიერ დაარსებული მმართველი პარტია „ქართული ოცნებაც“, რომელიც ხელისუფლებაში 2012 წლიდან იმყოფებ, თუმცა სინამდვილეში „მეოცნებეთა“ მთავრობა სულ უფრო მეტად ატარებს პრორუსულ კურსს.

2008 წლის აგვისტოში რუსეთსა და საქართველოს შორის ხანმოკლე ომი მოხდა, რომლის შედეგად თბილისმა თავის სეპარატისტულ რეგიონებზე - აფხაზეთზე და „სამხრეთ ოსეთზე“ - კონტროლი მთლიანად დაკარგა. რუსეთი საქართველოსთვის ოკუპანტ ქვეყანას წარმოადგენს, დღეს რუსეთი აფხაზეთში ახალ სამხედრო-საზღვაო ბაზას აშენებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ საქართველომ ამ რეგიონის დაბრუნებაზე ფიქრი უნდა შეწყვიტოს.

საქართველოსა და რუსეთს შორის 2008 წლიდან დიპლომატიური ურთიერთობაც გაწყვეტილია მაგრამ ამის მიუხედავად, მოქმედებს უვიზო რეჟიმი, ხოლო გასულ წელს ქვეყნებმა ერთმანეთთან ავიამიმოსვლაც აღადგინეს, ვითარდება ტურიზმი, ფართოვდება ეკონომიკური ურთიერთობა.

მმართველი პარტიის მთავრობის მიერ გადადგმული ნაბიჯები („ქართულ ოცნებას“ 150 წევრიან პარლამენტში 90 დეპუტატი ჰყავს) მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილში პროტესტები გამოიწვია. ოპოზიციას მხარი დაუჭირა პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმაც, რომელიც მთავრობასთან მწვავე კონფრონტაციაში იმყოფება. თუმცა, კონსტიტუციის მიხედვით, საქართველოს პრეზიდენტს მხოლოდ ცერემონიალური უფლებამოსილება აქვს.

მთავარ ოპოზიციურ პარტიას - „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“, ექს-პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის მიერ დაარსებულს (ამჟამად თვითონ იგი პატიმრობაში იმყოფება) საკანონმდებლო ორგანოში მხოლოდ 36 ადგილი აქვს დაკავებული. დანარჩენი ოპოზიციური ორგანიზაციები ძალზე დაქსაქსულები არიან.

თავის დროზე შარლ მიშელმა დიდი ძალისხმევა გასწია მთავრობასა და ოპოზიციას შორის შუამავლობისათვის, მაგრამ უშედეგოდ. ამის მიუხედავად, მისი სახელი პოპულარულია საქართველოში და როცა იგი ამბობს, რომ „ეს კანონპროექტი საქართველოს ევროკავშირს აშორებსო“, მის ნათქვამს წინა აქვს და ყურადღებას აქცევვენ.

რაც ყველაზე რთული გასაგებია საქართველოში, ის არის, რომ მოსახლეობის უმრავლესობა თავის „პროევროპულ ორიენტაციას“ აცხადებს, მაგრამ 2012 წლის შემდეგ ჩატარებულ სამ არჩევნებში ზედიზედ ყოველთვის „პრორუსული ორიენტაციის“ მქონე „ქართული ოცნება“ იმარჯვებს... მომდევნო საპარლამენტო არჩევნები მიმდინარე წლის 26 ოქტომბერს არის დაგეგმილი და „ქართულ ოცნება“ იმედოვნებს, რომ წარმატებას მეოთხედაც მიაღწევს.

„უცხოელი აგენტების“ კანონის მიღების მიზანია არჩევნების წინ მოსახლეობის ნდობის დაკარგვა ოპოზიციის მიმართ. როგორც პარლამენტის სპიკერი აცხადებს, [ოპოზიციური] არასამთავრობო ორგანიზაციები დრეს მიხეილ სააკაშვილის ბანაკში არიან და ისინი საზღვაგარეთიდან მიღებული ფულით მის პოლიტიკურ პარტიას ამდიდრებენ. თუმცა ასეთ მტკიცებას ეჭვის თვალით უნდა შევხედოთ, რადგან თვითონ ბიძინა ივანიშვილის პარტია ყველაზე მდიდარია. მისი დამაარსებელი ოლიგარქის სიმდიდრე 4,9 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული.

კანონპროექტმა „უცხოელი აგენტების შესახებ“, რომელსაც ხშირად „რუსულ კანონს“ უწოდებენ, პარლამენტში საბოლოო მიღებამდე კიდევ ორი მოსმენა უნდა გაიაროს. როგორც ჩანს, დიდი ალბათობით, მას პრეზიდენტი ვეტოს დაადებს, მაგრამ მოსალოდნელია, რომ „ქართული ოცნების“ დეპუტატები ვეტოს დაძლევენ.

ძნელი წარმოსადგენია, რა შეუშლის ხელს „ქართულ ოცნებას“ იმ „რუსული კანპროექტის“ მიღებაში, რომელიც, სავარაუდოდ, მათ კიდევ ოთხი წლით ხელისუფლებაში ყოფნის გარანტიას აძლევს და რომლის განმავლობაში ვლადიმერ პუტინი საქართველოზე გავლენას კიდევ უფრო გააძლიერებს. ალბათ, ასე იქნება მანამ, სანამ სასწაული არ მოხდება და ქართველი ამომრჩევლები არ მიხვდებიან იმას, თუ რა არის ფსონად დადებული.

წყარო: https://www.euractiv.com/section/enlargement-neighbourhood/opinion/the-brief-is-the-eu-losing-georgia/

 

ანალიტიკა
«The Washington Post» (აშშ): „ომისადმი შიშის გამო, საქართველო რუსეთისაკენ დაბრუნებას ირჩევს“

ამერიკული გაზეთი „ვაშინგტონ პოსტი“ (The Washington Post) აქვეყნებს სტატიას სათაურით „ომისადმი შიშის გამო, საქართველო რუსეთისაკენ დაბრუნებას ირჩევს“ (ავტორი - მარია ილიუშინა), რომელშიც განხილულია არჩევნებისშემდგომი სიტუაცია საქართველოში.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

(...) ქართველთა უმრავლესობა - გამოკითხვების მიხედვით, 80%-ზე მეტი - მხარს უჭერს ქვეყნის ევროპულ ორიენტაციას და მოსკოვის მიმართ მაინცდამაინც განსაკუთრებულ სიყვარულს არ ამჟღავნებს, ოპოზიცია კი ცდილობს ხმის მიცემის შედეგები წარმოადგინოს როგორც არჩევანი ევროკავშირსა და რუსეთს შორის.

მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ ორ ქვეყანას შორის 2008 წლის აგვისტორში მომხდარი ხანმოკლე ომის შედეგად საქართველოს ტერიტორიის 20% დე-ფაქტოდ რუსეთის კონტროლის ქვეშ იმყოფება, მოსკოვის სამხერო ძლიერების ჩრდილი სულ უფრო შესამჩნევი ხდება. შესაბამისად, „ქართულმა ოცნებამ“ ამომრჩევლებს უფრო რადიკალური დილემა შესთავაზა: არჩევანი მშვიდობასა და ომს შორის.

მმართველი პარტიის „რუსეთის მხარეს შებრუნება“ შედარებით ახალ მოვლენას წარმოადგენს. 2012 წელს, როცა „ქართული ოცნება“ ხელისუფლებაში მოვიდა, მნიშვნელოვან საგარეოპოლიტიკურ წარმატებას მიაღწია - სწრაფად დაუახლოვდა ევროკავშირს მასში გაწევრიანების სურვილით, მაგრამ რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყების კვალობაზე პარტიამ რუსეთის ორბიტისაკენ გადაუხვია. მთავრობამ ევროპა და ადგილობრივი ოპოზიცია წარმოადგინა „ომის გლობალური პარტიად“, რომელსაც სურს საქართველო მოსკოვთან ომში ჩაითრიოს და კრემლთან დაპირისპირების ინსტრუმენტად გამოიყენოს

ამჟამად „ქართული ოცნება““ ოფიციალურად პრორუსულ პარტიას არ წარმოადგენს, მაგრამ ხშირად მისი პრაქტიკული მოქმედება საერთო პრორუსულ ჩარჩოებში ჯდება. 

ევროპული გზიდან გადახვევის პოლიტიკის ცენტრში მოჩანს „ქართული ოცნების“ დამაარსებელი ბიძინა ივანიშვილი - მილიარდერი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, რომელიც ბოლო ათწლეულში წავიდა ქართული პოლიტიკიდან, მაგრამ იმავდროულად გავლენიან ადამიანად რჩებოდა. ბიძინა ივანიშვილი რუსეთში ყოფნის დროს გამდიდრდა, 1990-იან წლებში და როგორც მისი კრიტიკოსები ამბობენ,  მისი რიტორიკა და პოლიტიკური მრწამსი რუსეთის ლიდერის პოზიციას უთავსდება.

რუსეთის არმიის უკრაინაში შეჭრის დაწყებიდან პურველ ეტაპზე საქართველომ უკრაინას მხარი დაუჭირა. თბილისში დღესაც ბევრი უკრაინული დროშა ფრიალებს, მაგრამ მთავრობა თავს იკავებს რუსეთის გადაჭარბებული კრიტიკისაგან და ერიდება ანტირუსული სანქციების რეალიზებას.

„ჩვენ, როგორც ქვეყნის მმართველმა პარტიამ, მთავრობამ, ყველაფერი გავაკეთეთ უკრაინისა და უკრაინელი ხალხის მხარდასაჭერად“, - განაცხადა „ვაშინგტონ პოსტთან“ საუბარში „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარის მოადგილემ არჩილ თალაკვაძემ, მაგრამ, მისი თქმით, დასავლეთის ოფიციალურმა პირებმა რუსეთ-უკრაინის ომში საქართველოს ჩათრევა მოისურვეს: „ჩვენ ჩავთვალეთ, რომ ასეთი პოლიტიკა საქართველოსათვის ძალზე სარისკო და გაუმართლებელი იქნებოდა“.

„ქართულმა ოცნებამ“ წინასაარჩევნო კამპანიის დროს აქტიურად ისარგებლა უკრაინის ომით და ამომრჩევლებს პლაკატების სერია შესთავაზა, რომლებზე გამოსახულია ერთი მხრივ, ომით დანგრეული უკრაინის ქალაქები და სოფლები, მეორე მხრივ - აღმშენებლობის პროცესში მყოფი საქართველო. ასეთმა პროპაგანდამ თავისი გამოძახილი ჰპოვა რუსეთთან ომგადატანილ საქართველოს მოსახლეობაში, განსაკუთრებით სოფლებში, ოკუპირებულ რეგიონებთან ახლოს, მხარეთა დამაშორიშორებელ ე.წ. სადემარკაციო ხაზის გასწვრივ.

როგორ ავიცილოთ თავიდან ომი

ქართველებს კარგად ახსოვთ 2008 წლის აგვისტოს ომი. ჭორვილისაკენ - ბიძინა ივანიშვილის მშობლიური სოფლისაკენ მიმავალი გზა, რომელიც კავკასიის ქედის სამხრეთ კალთებზე მდებარეობს, სწორედ რუსეთის მიერ ოკუპირებული რეგიონის - სამხრეთ ოსეთთან ახლოს გადის, სულ რაღაც ორიოდე კილომეტრში, სადემარკაციო ხაზთან.

ჭორვილაში ბიძინა ივანიშვილს თითქმის ეროვნულ გმირად თვლიან - მდიდარ ადამიანად, რომელიც თანასოფლელებს ყოველმხრივ ეხმარებოდა - სახლებისა თუ გზების მშენებლობაში, ჯანდაცვასა თუ კომუნალური გადასახადების გადახდაში, სანამ მან სახელმწიფო თანამდებობა - ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის პოსტი არ დაიკავა.

„მე ომის მოწინააღმდეგ ვარ. დარწმუნებული ვარ, რომ „ქართული ოცნება“ მსვიდობას შეინარჩუნებს. არ გვსურს, რომ რომელიმე ქვეყანა საქართველოს მტერი იყოს და არც ის გვინდა, რომ საქართველოს იყოს სხვა ქვეყნის მტერი“, - ამბობს გიორგი გურძენიძე, სკოლის დირექტორი, რომელსაც ახსოვს, თუ როგორ ხმაურით დაფრინავდნენ სოფლის თავზე, ცაში რუსული თვითმფრინავები 2008 წელს.

„ქართული ოცნება“ აქტიურად უჭერს მხარს ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკური კურსის ორ ძირითად მომენტს - მშვიდობას ნეიტრალიტეტის გზით და ქართული ტრადიციული ფასეულობების დაცვას. „ქართული ოცნების“ მტკიცებით, მისი სტრატეგიული მიზანი არ შეცვლილა - ევროინტეგრაცია ძალაში რჩება, რომლის რეალიზებას 2030 წლისათვის არის დაგეგმილი: საქართველო ევროკავშირის წევრი გახდება „ღირსეულად“ და ტრადიციული ეროვნული ფასეულობების დაცვით.

„რა თქმა უნდა, მსურს ევროკავშირის წევრი ვიყოთ, მაგრამ ჩვენ ჩვენი წინაპრების ღირსებაც და მემკვიდრეობაც უნდა დავიცვათ. ქალი ქალი უნდა იყოს, კაცი კი - კაცი“, - ამბობს ჭორვილელი მამია მაჭავარიანი.

ქართველთა ღირსება კი დაცული იქნება ორი კანონით, რომლებმაც, პრაქტიკულად, ევროკავშირში საქართველოს პოტენციური წევრობის პროცესი შეაჩერეს - იმიტომ, რომ მათი დებულებები ევროპული ბლოკის სტანდარტებს ეწინააღმდეგება. ეს კანონებია „ოჯახური ფასეულობებისა და არასრულწლოვანების დაცვის, ასევე უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ, რომლებიც, როგორც ოპოზიცია აცხადებს, რუსული სამართლებრივი აქტების ასლებს წარმოადგენენ.

ევროპა შორეული ხდება?!

საქართველოს დედაქალაქის მცხოვრებთა ნაწილი შეშფოთებულია, რომ ქვეყნის შანსი ევროკავშირის წევრობაზე მცირდება. „არჩევნებში „ქართული ოცნების“ გამარჯვება სხვა არაფერია, თუ არა ხელისუფლების უზურპაცია“, - ამბობს 38 წლის გიორგი, რომელიც გვარს არ ასახელებს, ვაითუ დევნა დაუწყონ, - „ჩვენ ევროკავშირთან ინტეგრაცია უნდა გავაღრმავოთ. რუსეთთან დაახლოებას კი არცერთი ნორმალური ქვეყანა არ ცდილობს. პრორუსუსლი ორიენტაცია თვითმკვლელობას ნიშნავს, რადგან მოსკოვი არანაირი შეთანხმების პირობებს არ იცავს“.

ოპოზიცია მწვავედ აკრიტიკებს „ქართული ოცნების“ ომის წინააღმდეგ მიმართულ კურსს და მას პროპაგანდისტულს უწოდებს, ზოგიერთები კი თვლიან, რომ მმართველ პარტიის მხრიდან ამგვარი ლოზუნგების წარმოჩენა ხელისუფლებაში დარჩენასა და ერთპარტიული მმართველი სისტემის შენარჩუნებას ემსახურება.

პარტია „საქართველოსათვის“ ლიდერის გიორგი გახარიას განცხადებით, ბიძინა ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებები - პრორუსული გადახრები - იმითაა გამოწვეული, რომ ევროკავშირში გაწევრიანება ხელისუფლების როტაციას ნიშნავს: „მისი მთავარია მიზანია ხელისუფლების შენარჩუნება. იგი ხედავს, რომ ევროპული დემოკრატია ხელისუფლების არჩევნების გზით შეცვლას ითვალისწინებს“.

მაგრამ არჩევნების შედეგების წინააღმდეგ მიმდინარე საპროტესტო აქციები ისეთივე ძლიერი და ფართო არ არის, როგორიც გაზაფხულზე მიმდინარეობდა ზემოთ ხსენებული კანონების მიღების დროს. ეს ნიშნავს, რომ ოპოზიცია გამოფიტულია. მათ ვერც დასავლეთი ვერ უწევს სათანადო დახმარებას. ბრიუსელს შეუძლია გარკვეული ზეწოლა მოახდინოს „ქართულ ოცნებაზე“, მაგრამ ევროპელი ჩინოვნიკების რეაქცია აწონილ-დაწონილია: დამკვირვებლებმა ნამდვილად დააფიქსირეს დარღვევები, მაგრამ მათ თავი შეიკავეს იმის განცხადებაზე, რომ არჩევნები გაყალბდა და ხმები მოპარულია.

არჩევნებში მომხდარი ყველა დარღვევის დეტალურად გამოკვლევა დროს მოითხოვს - კვირეებს და შეიძლება თვეებსაც, თანაც საკმაოდ რთულია მათი დამტკიცება-დადასტურება. „ჩვენ ახლა ისეთ სიტუაციასთან გვაქვს საქმე, როცა დასავლეთს არ სურს ხისტი ნაბიჯები გადადგას საკმარისი მტკიცებულებების გარეშე, ოპოზიციას კი საკმარისი მტკიცებულებები არ აქვს“, - ამბობს ჯონ დიპირო საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტიდან.

ბიძინა ივანიშვილი აშკარად იმაზე დებს თავის ფსონს, რომ ევროპა საქართველოსადმი ინტერესს დაკარგავს. ჯერ კიდევ ზაფხულში იგი აცხადებდა, რომ აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში დონალდ ტრამპის გამარჯვება რუსეთ-უკრაინის ომს დაასრულებს. „ჩვენ მაქსიმუმ ერთი წელი გვაქვს, რომ ეს ყველაფერი მოვითმინოთ, შემდეგ კი [დასავლეთის] გლობალური და რეგიონული ინტერესები შეიცვლება, მათთან ერთად კი შეიცვლება ინტერესები საქართველოს მიმართაც“, - ამბობდა ბიძინა ივანიშვილი, - ომის დასრულებასთან ერთად კი ყველა გაუგებრობა ევროპასთან და ამერიკასთან გაქრება“.

წყარო: https://www.washingtonpost.com/world/2024/11/21/georgia-russia-elections-influence/

 

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.