მომხმარებლისათვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას ტექნიკური რეგლამენტი არეგულირებს, რომელიც შემუშავებულია ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების - ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების ფარგლებში. 

დღეისათვის სურსათის თავისუფალი მიმოქცევა შიდა ბაზრის მნიშვნელოვან ასპექტს წარმოადგენს და  არსებით გავლენას ახდენს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე, კეთილდღეობაზე, მათ სოციალურ, ეთიკურ და ეკონომიკურ ინტერესებზე. მომხმარებელთა ჯანმრთელობის დაცვისათვის კი აუცილებელია მათი სათანადო ინფორმირებულობა მოხმარებულ სურსათთან დაკავშირებით.  სურსათის შესახებ სრულყოფილი ინფორმაცია მომხმარებელს სწორი არჩევანის საშუალებას აძლევს, ბიზნესოპერატორისათვის კი ეს  სოციალური მარკეტინგის საშუალებაა, რითაც იგი გავლენას ახდენს მომხმარებლის გადაწყვეტილებაზე.

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, სურსათთან დაკავშირებული ინფორმაცია უნდა იყოს უტყუარი, სრული, რაც უზრუნველყოფს მომხმარებლის დაცვას მოტყუებისა და შეცდომაში შეყვანისაგან, ასევე დაუშვებელია სურსათის იმგვარი ეტიკეტირება, რეკლამა ან წარდგენა, მათ შორის განთავსება, რომელმაც შესაძლებელია მომხმარებელი შეცდომაში შეიყვანოს სურსათის ნამდვილ ბუნებასთან, მის შემადგენლობასთან, თვისებებთან ან სხვა მახასიათებლებთან დაკავშირებით.

რა განსხვავება სურსათის ეტიკეტირებასა და სურსათის შესახებ ინფორმაციას შორის?

სურსათის ეტიკეტი ეს არის სურსათის შეფუთვაზე ან ტარაზე (კონტეინერზე) ან თანდართულ დოკუმენტში წერილობითი, ბეჭდური, შაბლონის, აღნიშნული ან ამოტვიფრული სახით განთავსებული იარლიყი, თანდართული ან მიმაგრებული ნებისმიერი იარლიყი (ბირკა), სასაქონლო ნიშანი (ბრენდი), სავაჭრო ნიშანი (მარკა), გრაფიკული ან სხვა აღწერილობითი გამოსახულება.

სურსათის შესახებ ინფორმაცია - ეს არის სურსათთან დაკავშირებული ინფორმაცია, რომელიც საბოლოო მომხმარებელს შეიძლება მიეწოდოს როგორც ეტიკეტის, ისე სხვა თანმხლები მასალის, ასევე ნებისმიერი სხვა საშუალების, მათ შორის თანამედროვე ტექნოლოგიური ინსტრუმენტების ან ვერბალური კომუნიკაციის საშუალებით.

ამდენად, ეტიკეტისაგან განსხვავებით, სურსათის შესახებ ინფორმაცია უფრო ფართო ცნებაა და იგი მომხმარებელს წარედგინება როგორც ეტიკეტის, ისე რეკლამის, განთავსების ადგილის(მეთოდის), შესაფუთი მასალის, ინტერნეტის, მორბენალი სტრიქონის, საინფორმაციო ბანერის, ბუკლეტის, ლიფლეტის, ვერბალური კომუნიკაციის ან სხვა საშუალებით .

გახსოვდეთ! სურსათის შესახებ ინფორმაცია თან უნდა ახლდეს ნებისმიერ სურსათს, რომელიც მიეწოდება საბოლოო მომხმარებელს ან საზოგადოებრივი კვების ობიექტს

გახსოვდეთ! სურსათის შესახებ სავალდებულო ინფორმაცია, ანუ ინფორმაცია, რომელიც უნდა წარედგინოს მომხმარებელს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად, მომხმარებლისათვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს სურსათის შეძენისას, სურსათის შეძენის ადგილზე, სურსათის შეძენამდე (სურსათის დისტანციურად შეძენის დროს).

რა სავალდებულო მონაცემებს უნდა მოიცავდეს სურსათის შესახებ ინფორმაცია?

ეს მონაცამებია: 1. სურსათის დასახელება; 2. ინგრედიენტების ჩამონათვალი; 3. ალერგიის გამომწვევი ან მომეტებული მგრძნობელობის მქონე ნივთიერებები ან პროდუქტები ; 4. გამოყენებული ინგრედიენტის ან ინგრედიენტების კატეგორიების რაოდენობა (გარკვეულ შემთხვევებში); 5. სურსათის ნეტო (სუფთა) წონა; 6. ვარგისიანობის მინიმალური ვადის გასვლის ან „გამოიყენება ...მდე“ თარიღი; 7. შენახვის ან გამოყენების ნებისმიერი განსაკუთრებული პირობები; 8. პასუხისმგებელი ბიზნესოპერატორის დასახელება და მისამართი; 9. სურსათის წარმოშობის ქვეყანა ან წარმოშობის ადგილი; 10. სურსათის გამოყენების ინსტრუქცია, თუ ინსტრუქციის გარეშე ვერ ხდება სურსათის შესაბამისად გამოყენება; 11. სპირტის ფაქტობრივი კონცენტრაცია სასმელისათვის, რომლის მოცულობითი სპირტშემცველობა აღემატება 1,2%-ს; 12. ინფორმაცია კვებითი ღირებულების შესახებ, გარდა გამონაკლისებისა; 13. დამზადების თარიღი ან პარტიის ნომერი.

გახსოვდეთ! სურსათის შესახებ სავალდებულო ინფორმაცია, რომელიც უნდა წარედგინოს მომხმარებელს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად, მომხმარებლისათვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს სურსათის შეძენისას, სურსათის შეძენის ადგილზე, სურსათის შეძენამდე (სურსათის დისტანციურად შეძენის დროს).

რა ენაზე უნდა იქნეს მიწოდებული სურსათის შესახებ სავალდებულო ინფორმაცია? სურსათის შესახებ ინფორმაცია წარდგენილი უნდა იქნეს ქართულ ენაზე. თუმცა, ასევე დასაშვებია ქართულ ენასთან ერთად ინფორმაცია წარდგენილი იქნეს რამოდენიმე ენაზე, მათ შორის ევროკავშირის ოფიციალური ენებიდან ერთ-ერთ ენაზე, ან სხვა ენაზე.

გახსოვდეთ! სურსათის შესახებ სავალდებულო ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იქნეს სიტყვებისა და ციფრების საშუალებით. შესაძლებელია მათი გამოსახვა დამატებით პიქტოგრამების ან სიმბოლოების სახით.

რა დამატებით ინფორმაციის განთავსებაა სავალდებულო ეტიკეტზე?

გარდა ზემოაღნიშნული სავალდებულო მონაცემებისა, გარკვეული კატეგორიის სურსათისათვის სავალდებულოა დამატებითი ინფორმაციის განთავსებაც. კერძოდ, გატარებული ხორცისათვის, გარდა ზემოაღნიშნულისა, მითითებული უნდა იქნეს: „ცხიმის შემცველობა არაუმეტეს....“ და ასევე „კოლაგენისა და ხორცის ცილის თანაფარდობა არაუმეტეს......“; ამ სიტყვების მითითება სავალდებულოა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების მითითებასთან ერთად; „შეფუთულია დამცავი ატმოსფეროს გამოყენებით“ - ეს ინფორმაცია მითითებული უნდა იქნეს სურსათის ეტიკეტზე, თუ სურსათის ვარგისიანობის მინიმალური ვადა გაზრდილია შეფუთვისას საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული აირების გამოყენებით; „შეიცავს ასპარტამს (ფენილალანინის წყაროს)“ - ასეთი წარწერა მოცემული უნდა იქნეს ეტიკეტზე იმ შემთხვევაში, როდესაც ასპარტამი/ასპარტამ-აცესულფამის მარილი მითითებულია ინგრედიენტების ჩამონათვალში, მხოლოდ „E” ლიტერით („E 951 “, „E 962 “); „შეიცავს ფენილალანინის წყაროს“ - ასეთი წარწერა მოცემული უნდა იქნეს ეტიკეტზე იმ შემთხვევაში, როდესაც ასპარტამი/ასპარტამ-აცესულფამის მარილი მითითებულია ინგრედიენტების ჩამონათვალში სპეციალური დასახელებით; „დამატკბობელი ასპარტამი“ ან „დამატკბობელი ასპარტამ-აცესულფამის მარილი“; „ჭარბმა გამოყენებამ შესაძლოა გამოიწვიოს დიარეული ეფექტი“ - ეს ინფორმაცია მომხმარებელს უნდა მიეწოდოს იმ შემთხვევაში, თუ სურსათი შეიცავს 10 %-ზე მეტი რაოდენობით საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ პოლიოლებს7 . ეს პოლიოლებია: E 420 - სორბიტოლი, E 421 - მანიტოლი, E 953 - იზომალტი, E 965 - მალტიტოლები, E 966 - ლაქტიტოლი, E 967 - ქსილიტოლი, E 968 - ერითრიტოლი;

გახსოვდეთ! საკვებდანამატების და საკვები ფერმენტების მითითება ინგრედიენტების ჩამონათვალში არ არის სავალდებულო თუ :

• თუ მათი არსებობა სურსათში გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ სურსათის ერთი ან რამდენიმე ინგრედიენტი შეიცავდა მათ როგორც გადამტანს (მატარებელს) და მზა სურსათში ისინი არანაირ ტექნოლოგიურ ფუნქციას არ ასრულებენ
• მათი გამოყენება ხდება დამხმარე ტექნოლოგიური დანამატის სახით;

რა შემთხვევაში არ არის სავალდებულო სურსათისათვის ინგრედიენტების ჩამონათვალის მითითება?

ზოგიერთი კატეგორიის სურსათისათვის ინგრედიენტების ჩამონათვალი არ არის სავალდებულო. კერძოდ:

• ახალი ხილი და ბოსტნეული, მათ შორის კარტოფილი, რომელიც არ არის გაფცქვნილი, დაჭრილი ან მსგავსად გადამუშავებული;
• გაზირებული წყალი, თუ მის სახელწოდებაში მითითებულია, რომ იგი გაჯერებულია ნახშირორჟანგით;
• ძმარი, რომელიც მიღებულია მხოლოდ ერთი ძირითადი პროდუქტის ფერმენტაციით და არ არის გამოყენებული არცერთი სხვა ინგრედიენტი;
• ყველი, კარაქი, ფერმენტირებული რძე (რძემჟავა პროდუქტი) და ნაღები, რომელსაც არ აქვს დამატებული არცერთი ინგრედიენტი, გარდა რძის კომპონენტებისა, საკვები ფერმენტებისა და შესაბამისი მიკროორგანიზმებისა, რომელიც აუცილებელია მათი წარმოებისათვის, ხოლო ყველის შემთხვევაში, გარდა მოუმწიფებელი და მდნარი ყველისა (გადამუშავებული ყველისა), მარილი, რომელიც გამოიყენება მათ დასამზადებლად;
• სურსათი, რომელიც შედგება მხოლოდ ერთი ინგრედიენტისაგან, იმ შემთხვევაში თუ სურსათის დასახელება ინგრედიენტის დასახელების იდენტურია ან სურსათის დასახელება შესაძლებლობას იძლევა გარკვევით განისაზღვროს ინგრედიენტი

მცირე ზომის შეფუთვაში (რომლის არც ერთი ზედაპირის ფართობი არ აღემატება 10 სმ2 ) მოთავსებულ სურსათის შეფუთვაზე ან ეტიკეტზე ინგრედიენტების ჩამონათვალის შესახებ ინფორმაცია, მომხმარებლის მოთხოვნის შემთხვევაში, უნდა იყოს ხელმისაწვდომი სხვა საშუალებით, თუნდაც არა ეტიკეტით ;

• სასმელებისათვის, რომლის მოცულობითი სპირტშემცველობა აღემატება 1,2%-ს;
• მრავალჯერადი(განმეორებითი) გამოყენების მინის ბოთლებისათვის, რომლებზეც შეუძლებელია ინფორმაციის წაშლა და, შესაბამისად, არ აქვთ ეტიკეტი, რგოლი ან საყელო;

გახსოვდეთ! ალერგიის გამომწვევი ან მომეტებული მგრძნობელობის მქონე ნივთიერებების ან პროდუქტების მითითება ინგრედიენტების ჩამონათვალში აუცილებელი და სავალდებულოა, მიუხედავად იმისა, რა რაოდენობით არის იგი წარმოდგენილი სურსათში. მათი მითითება უნდა მოხდეს შესაბამისი დასახელებით, რათა ადვილად მოხდეს იდენტიფიცირება.

თუ სურსათის დაფასოება ხდება რეალიზაციის ადგილებში, მომხმარებლის თხოვნის საფუძველზე ან დაუყოვნებლივ გაყიდვის მიზნით, სავალდებულოა ალერგიის გამომწვევი ან მომეტებული მგრძნობელობის მქონე ნივთიერებები ან პროდუქტების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება ! (ნებისმიერი ფორმით)

სურსათის უვნებლობის სფეროში ქვეყანაში სახელმწიფო კონტროლს სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტო ახორციელებს

მომხმარებელთა ინტერესებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მიზნით, სურსათის ეროვნული სააგენტო, სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლის პროგრამის შესაბამისად, ყოველწლიურად ახორციელებს სამომხმარებლო ბაზრის, მათ შორის, საზოგადოებრივი კვების ობიექტების, სკოლებისა და საბავშვო ბაღების კვების ბლოკების, მარკეტების, ცხოველთა სასაკლაოების, საცხობების, აგრარული ბაზრების და ა.შ. შემოწმებას.

მეტი გაინტერსებთ?

ეწვიეთ www.nfa.gov.ge-ს და www.momxmarebeli.ge-ს

იცოდე რას ჭამ!