თსუ-ს ფიზიკის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მონაწილეობას ვიღებდი თეორიული ფიზიკის კვლევებში თბილისში, დუბნაში (JINR) და ბერნის უნივერსტეტში. კვლევებში ჩართულობის ყველა ეტაპმა დიდი გავლენა მოახდინა ჩემს პროფესიულ ზრდაში, ფიზიკის სიღრმისეულ გააზრებაში და საბოლოოდ ფიზიკოსად ჩამოყალიბებაში, რომელიც რა თქმა უნდა ისევ გრძელდება. ბერნის უნივერსტეტის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტში, ჰიგსის ნაწილაკის პრობლემატიკაზე,1999 წლიდან ვმუშაობდი. 2002 წელს კი გადავწყვიტე, პროფესია შემეცვალა და არჩევანი სწავლებაზე გავაკეთე.
ვინიდან ქართულ დიპლომში პედაგოგის სპეციალობაც ეწერა, სწავლების ნება დამრთეს. სანამ ჩემი განათლების შვეიცარიულ დიპლომთან შესაბამისობას შეამოწმებდნენ დავრწმუნდი, რომ ეს სპეციალობა ჩემთვის საკმაოდ დიდი გამოწვევა იყო.
პედაგოგიკა და სწავლების დიდაქტიკა ცალკე მიმართულებაა შვეიცარიის უნივერსტეტებში. სამაგისტრო პროგრამის დამთავრების შემდეგ კურსდამთავრებულებს უფლება ეძლევათ დამამთავრებელი კლასების მოსწავლეებს ასწავლონ.
ასე რომ, ორი შვილის დედა დიდი სამოვნებით გავხდი სტუდენტი და დავიწყე ბერნის უნივესტეტში გიმნაზიის პედაგოგიკისა და საგნის სწავლების დიდაქტიკის შესწავლა. სამი წლის შემდეგ მუშაობა უკვე როგორც დიპლომირებულმა ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებელმა ისე გავაგრძელე.
სკოლა ყველაზე მეტად არის ქვეყნის კულტურის, მენტალობის და ისტორიის ანარეკლი. მიუხედავად იმისა, რომ შვეიცარიულ სკოლას მშობლის თვალსაწიერიდან უკვე ვიცნობდი, მთლიანად შვეიცარიული განათლების სისტემა დიდი აღმოჩენა იყო ჩემთვის. ამ ქვეყანამ საკმაოდ ადრე გააცნობიერა, რომ ხარისხიანი განათლება ქვეყნის წარმატების საწინდარია. ჯერ კიდევ 1855 წელს, გეოგრაფიულ მეზობლებთან შედარებით ბევრად ღარიბმა მაღალმთიანმა ქვეყანამ გადაწყვიტა, იმ დროისთვის ცნობილ არაქიტექტორს გეორგ სემპერს აეშენებინა ტექნიკური უმაღლესი სასწავლებელი, რომელშიც შემდეგ სახელოვანმა გერმანელმა ფიზიკოსებმა რენტგენმა და აინშტაინმა ისწავლეს. ამ უნივერსტეტმა კი ქვეყანას, საბუნებისმეტრველო დარგებში, 21 ნობელის პრემია მოუტანა. ძლიერმა ინდუსტრიულმა ქალაქმა ბაზელმა რეფერენდუმზე სიძვირის გამო უარი თქვა, რომ გამოჩენილ ესპანელ არქიტექტორს კალატრავას ხიდი აეშენებინა, მაგრამ ქალაქის პატარა შემოგარენში ულამაზესი გიმნაზია ააშენეს, რისთვისაც ფულს არ ზოგავენ. ასეთია შვეიცარიელების დამოკიდებულება განათლებისადმი. ეს მიდგომა იგრძნობა ყველა საგამანათლებლო საფეხურზე თუ ინსტიტუციაში. ეს მიდგომა იგრძნობა საზოგადოების ნდობაში ამ სისტემის მიმართ და პედაგოგების შრომის დაფასებაში.
თუ ამერიკულ სისტემას შევადარებთ, გიმნაზიის პროგრამა, სილაბუსების მიხედვით, კოლეჯის მოსამზადებელი და კოლეჯის პირველი ორი წლის პროგრამას მოიცავს. მოზარდები თავიანთი სასკოლო კარიერის მანძილზე რამდენიმე სელექციას გადიან, რის შედეგადაც გიმნაზიაში მოზარდების მხოლოდ 20% ხვდება. ასეთი მკაცრი სელექციის შედეგად გიმნაზიის გამოსაშვები ატესტატი გასაღებია ყველა უმაღლესი სასწავლებლისთვის. ჩვენ, პედაგოგებს, უზარმაზარი აკადემიური თავისუფლება გვაქვს: ვირჩევთ სახელმძღვანელოს, ვწერთ გამოსაშვებ გამოცდებს, რითაც სრულ პასუხისმგებლობას ვიღებთ ჩვენსავე დაწერილ ნიშანზე თუ მიცემული ცოდნის ხარისხზე. ერთის მხრივ ამ გარემოში მუშაობა ჩემთვის უაღრესად საინტერესოა, მაგრამ, ამავე დროს, დიდი გამოწვევაც არის. ასევე, ჩემი საგანი არ მაძლევს მოდუნების შესაძლებლობას. თუ სამეცნიერო მკვლევარი რომელიმე ერთ საკითხს სიღრმისეულად სწავლობს, ჩვენ მუდმივად უნდა ვეუფლებოდეთ ამ დარგის ახალ-ახალ მიღწევებს. მეორე მხრივ, საოცარი ტემპით ვითარდება ექსპერიმენტული ბაზა. მაგალითად, თუ პლანკის მუდმივი გაზომვა ადრე მხოლოდ მაღალტექნოლოგიურ ლაბორატორიებში იყო შესაძლებელი, დღეს ეს, სენსორების საშუალებით მიიღწევა მაღალი სიზუსტით საკლასო ოთახში.
სწავლების პარალელურად ვხელმძღვანელობ პრაქტიკას დამწყები კოლეგებისთვის. დამატებით ვკითხულობ მათთვის კურსს “ფიზიკის სწავლება თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით.”
ჩემს კოლეგასთან, ჰანს კამერთან ერთად 2010 წელს დავწერე ფიზიკის სახელმძღვანელო, რომელსაც შემდეგ ამოცანების კრებული დაერთო. მიუხედავად გერმანულენოვანი სახელმძღვანელოების სიმრავლისა, შვეიცარიაში გიმნაზიებმა წიგნი საკმაოდ შეიყვარეს. შარშან მესამე გადამუშავებული გამოცემა გამოვიდა. თუმცა ჩემი აქ მუშაობის ყველაზე დიდი აღიარება არის შვეიცარიის გიმნაზების რეფორმირების სამუშაო ჯგუფში მონაწილეობა. ეს პროექტი 2023 წელს უნდა დასრულდეს და რეფორმები მთელ შვეიცარიულ გიმნაზიებში გატარდეს.
გამოცდილებას ხშირად ვუზიარებ ჩემს კოლეგებს საქართველოდან. აგრეთვე, შესაძლებლობა მაქვს, შევხვდე ცერნში ვიზიტად მყოფ კოლეგებს. ის ფაქტი, რომ სკოლის მასწავლებლებს საშუალება აქვთ, კვალიფიკაციის ასამაღლებლად საუკეთესო სამეცნიერო ცენტრებს ეწვიონ, ძალიან მნიშვნელოვანია. თუმცა საკმარისი არ არის. თუ გვინდა, რომ ქვეყანა წინ წავიდეს, ბევრი შრომისა და ინვესტიციის ჩადება გვჭირდება ფიზიკის სწავლების მეთოდიკის დასახვეწად, ასევე ახალგაზრდა ფიზიკოსების დასაინტერესებლად, რომ მათ თავიანთი ცოდნა და გამოცდილება მოზარდებს გაუზიარონ. ეს შესაძლებელი გახდება, თუ სკოლა მათთვისაც განვითარების ადგილად იქცევა საინტერესო ექსპერიმენტული ბაზით თუ ღირსეული ანაზღაურებით.
ამ მომენტში უზარმაზარ პრობლემას ზუსტად ახალგაზრდა კადრების მოძიებაში ვხედავ. მაშინ, როდესაც ქართველი ფიზიკოსები მსოფლიოს ყველა კუთხეში წარმატებას აღწევენ, ჩვენ ვერ ვაინტერესებსთ ახალგაზრდებს, რომ მეტი ყურადღება დაუთმონ ამ საგნის სწავლას -- საგნის, რომელიც ანვითარებს ისეთ უნარ-ჩვევებს, როგორიც არის მოდელირება და ლოგიკური კავშირი სხვადასხვა მოვლენას შორის. ეს უნარ-ჩვევები არა მხოლოდ ყველა საბუნებისმეტყველო დისციპლინის საფუძველია, არამედ ძალიან მოთხოვნადია საბანკო, სამედიცინო და საინჟინრო მიმართულებებისთვისაც.
