USD 2.5992
EUR 2.9116
RUB 3.2307
Tbilisi
„ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა“ – სად და როგორ დაიწყო „ავერსის“ წარმატების ისტორია?
Date:  1978

წყარო:https://bm.ge/

ფარმაცევტული კომპანია „ავერსი“ მიმდინარე წლის 14 ნოემბერს 30 წლის იუბილეს აღნიშნავს. 1994 წელს დაფუძნებული მედიკამენტების იმპორტიორი კომპანია, წლების განმავლობაში, თანაბარზომიერი განვითარებით, სამედიცინო სფეროში არამხოლოდ მედიკამენტების იმპორტისა და დისტრიბუციის მიმართულებით, არამედ ადგილობრივად ჯენერიკული დასახელების მედიკამენტების მწარმოებელ და სამედიცინო სერვისების მიმწოდებელ ერთ-ერთ მსხვილ ჯგუფად იქცა. დაარსებიდან 30 წლის შემდეგ კომპანია 10 000-ზე მეტი დასაქმებულით და ბიუჯეტში შეტანილი მილიონობით, თუ არა მილიარდი ლარის გადასახადებით ამაყობს.

ქვეყანაში სამედიცინო სფეროში მოქმედი ერთ-ერთი მსხვილი ჯგუფის „ავერსის“ დაარსების, განვითარებისა და ბრენდად ჩამოყალიბების შესახებ კომპანიის დამფუძნებელმა, პროფესიით მედიკოსმა პაატა კურტანიძემ BMG TV-ის გენერალურ პროდიუსერთან გიორგი ისაკაძესთან ისაუბრა.

„ავერსის“ დამფუძნებელი დღესაც ფიქრობს, რომ კომპანიის შექმნა მოთხოვნამ განაპირობა და თავის დროზე არც ეგონა, რომ ბიზნესი ასეთ მასშტაბებს მიაღწევდა. პაატა კურტანიძე სამი ათწლეულის განმავლობაში გამოვლილ სირთულეებს იხსენებს და აღნიშნავს, რომ ამ პერიოდის განმავლობაში საქმეს ყოველთვის კანონის მკაცრი დაცვით აწარმოებდა. ბიზნესმენ პაატა კურტანიძეს კომპანიის განვითარების ყველა ეტაპზე სჯეროდა, რომ წარმატების და განვითარების საწინდარი მხოლოდ სუფთად გაკეთებული საქმე იყო.

 

- რა ემოციით იხსენებთ „ავერსის“ დაბადებას და საერთოდ, რატომ გადაწყვიტეთ „ავერსის“ ჩამოყალიბება?

- „ავერსის“ დარეგისტრირების დროს და არც შემდგომ კონკრეტული ემოცია არ მქონია. ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა.

ჩემი ბიზნესში ჩართვა, მოთხოვნამ განაპირობა. ქუთაისის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლა მაქვს დამთავრებული. ძალიან შეგნებულად ჩავაბარე სამედიცინო ინსტიტუტში პედიატრიულ ფაკულტეტზე, რადგან ბავშვები ძალიან მიყვარდა. ძალიან კარგად ვსწავლობდი სკოლაშიც და ინსტიტუტში, ვერც წარმოვიდგენდი, რომ მოქმედი ექიმი არ ვიქნებოდი. მაგრამ ბოლო კურსზე, როდესაც ბავშვთა ქირურგიას გავდიოდით, 1992 წელი იყო, საბჭოთა კავშირის დაშლას ქვეყანაში ყველაფრის დაშლა და ყველაფრის დეფიციტი მოჰყვა, მათ შორის მედიკამენტების, რადგან სახელმწიფო აფთიაქები დაიცალა და ცენტრალიზებულად მომარაგება აღარ ხდებოდა, საავადმყოფოებში საერთოდ არ იყო წამლები - ამპიცილი, პენიცილინი, სტრეპტომიცინი, მარლა და ბინტიც არ იყო და პაციენტის პატრონს უნდა მოეტანა. მოგეხსენებათ, ბიზნესში დეფიციტი დიდ ხანს არ გრძელდება, მაგრამ რადგან სახელმწიფო სტრუქტურები მზად არ იყვნენ და ახალი კერძო ორგანიზაციები არ არსებობდა, ცალკეულმა მოსკოვიდან, კიევიდან და ა.შ. ადამიანებმა წამლების ჩამოტანა დაიწყეს და ეს წამლები ბაზარში იყიდებოდა... 1992 წელია... წამლები იგივე დეზერტირების ბაზარზე კარტოფილის გვერდით იყიდებოდა.

რადგან კლინიკაში არაფერი არ იყო, ჩემი ერთ-ერთი მეგობრის დედა ვიცოდი, რომ მოსკოვში სააფთიაქო სამმართველოში მუშაობდა. მას ვკითხე თუ შეიძლებოდა ჩვენიდან ვინმე ჩასულიყო და სააფთიაქო სამმართველოდან წამლები შეეძინა. მან ჰკითხა დედამისს და დასტური მიიღო. მე და ჩემი მეგობარი ახლანდელ გივი ჟვანიას სახელობის კლინიკაში მივედით, მაშინ ბავშვთა საავადმყოფო იყო და მის მთავარ ექიმს წამლების ჩამოტანა შევთავაზეთ. მთავარმა ექიმმა გვითხრა, რომ ამისთვის არც ფული ჰქონდა და არც ის იცოდა საბუთები როგორ უნდა გაეფორმებინა, როგორ უნდა განებაჟებინა და კლინიკაში მცირე ფასად ფართის დაქირავება და იქვე აფთიაქის გახსნა შემოგვთავაზა, რომ ხალხს ზამთარ-ზაფხულ დეზერტირების ბაზარზე არ ევლოთ... და აქვე გაყიდეთო.

წავედი მოსკოვში. საწყისი კაპიტალი 70 დოლარი იყო, მაშინ ჯერ კიდევ რუსული რუბლი იყო ბრუნვაში და ერთი ჩანთით 17 დასახელების მედიკამენტები ჩამოვიტანეთ... განვადებით მომცეს, სხვათა შორის, რაც ჩაეტია ამ ჩანთაში მომცეს.

აფთიაქი რომ გავხსენით, კლინიკის ფოიეში ფართი სულ რაღაც 12 კვ.მ. იყო, ერთ საათში გაიყიდა ყველაფერი. პირველი მყიდველები იყვნენ - პაციენტების პატრონები ისეთი მადლიერები იყვნენ, აფთიაქი რომ იქვე იყო...

ერთ საათში რომ გაიყიდა, მეორე დღეს ისევ გავფრინდი და 4 ჩანთა ჩამოვიტანე - ისიც ერთ საათში გაიყიდა, მერე მეტი და ... მოტივაცია ის იყო, რომ ხალხი ძალიან მადლიერი იყო.

- შეიძლება თუ არა ითქვას, რომ ავერსის დასაბამის ისტორია არის 70 დოლარი პლუს კონსიგნაცია, განვადება...

- დიახ, ეს იყო საწყისი კაპიტალი. დღემდე მე ბანკის კრედიტი არ მქონია. არ დამჭირვებია, მიუხედავად იმისა რომ ძალიან წარმატებულად ვვითარდებით ყოველ წელს...

- „ავერსს“ საბანკო კრედიტი არ აუღია?

- მხოლოდ ერთხელ გვქონდა ისიც მსოფლიო ბანკისგან და EBRD-სგან... სხვა კრედიტი არ გვქონია და რატომ? როდესაც მე პირველად კონსიგნაციით მომცეს მედიკამენტები, დათქმულ ვადაში ჩავედი და გადავიხადე, მეორედ უფრო მეტი მომცეს და დათქმულ ვადაში გადავიხადე. მერე კიევში გავფრინდი და ზუსტად მახსოვს რიცხვი 5 777 დოლარის მედიკამენტები გამომატანეს და ერთ კვირაში გადავიხადე, მეორედ 12 000 დოლარის გამომატანეს... მერე მითხრეს - შენ ისეთი ჭკვიანი და პატიოსანი ბიჭი ჩანხარ, მაშინ 24-25 წლის ვიყავი, რომ რამდენიც გინდა წაიღე და როცა გინდა გადაგვიხადეო. მთელი ღამე არ დამეძინა, შეკვეთებს ვაკეთებდი, რადგან იქ კიევში თავმოყრილი იყო საბჭოთა კავშირში ცნობილი - უნგრული, პოლონური მედიკამენტები, კერძო კომპანიების ბაზები იყო გახსნილი. 750 000 დოლარის შეკვეთა გამომივიდა. მეორე პრობლემა ის იყო, რომ ეს სადღაც 16-18 ტონა იყო, როცა მე 200-300 ტონა სამგზავრო თვითმფრინავით მომქონდა, ამ წონას სამგზავრო თვითმფრინავით ვერ წამოვიღებდი. ამიტომ მთელი ღამე ვიფიქრე და ბორისპოლში სამგზავრო თვითმფრინავი ვიქირავე... ანუ თუ ფიქრობ ადამიანი როგორ იპოვო გამოსავალი გამოუვალი მდგომარეობა არ არსებობს.

- როგორ მოხდა რომ ამ ტრანსფორმაციის, საბჭოთა დაშლილი იმპერიის პირობებში ის დეფიციტები, რაც არსებობდა არ შეავსო კოოპერატივებმა? კოოპერატივების სახით ფარმაციაში არ იყო ისეთი აქტივობა, როგორც სხვა ინდუსტრიებში იყო?

- საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ წამლების დეფიციტი უცებ 3-4 თვეში შეიქმნა, მოსკოვიდან აღარ მოდიოდა მატარებლებით წამლები და ჯაჭვი დაირღვა. კლინიკები და სახელმწიფო აფთიაქები უცებ დაცარიელდა. ყიდვის არც ფული ჰქონდათ და არც ის იცოდნენ როგორ უნდა ეყიდათ... მერე პატარ-პატარა კერძო აფთიაქები გაჩნდა - საავადმყოფოებში, უბნებში...

- როგორ ტრანსფორმირდა ბავშვთა მე-5 საავადმყოფოში მეგობრულ ფასად მოქირავებული ფართი, როცა 750 000 დოლარიანი შეკვეთა გააკეთეთ...

- ამას ის მოჰყვა, რომ სხვა საავადმყოფოებმა ამ მთავარი ექიმისგან გაიგეს, რომ მისი პაციენტები კმაყოფილები იყვნენ იმით რომ აფთიაქი ადგილზე იყო, უკვე წამოვიდა ბევრი შემოთავაზება, რომ მათთანაც გაგვეხსნა... ამიტომ აფთიაქების გახსნა დავიწყე... რაც არ უნდა ბევრი აფთიაქი გქონდეს, წამალს კარგ ფასად ვერ ჩამოიტან. შესაბამისად დავიწყე კერძო აფთიაქებისთვის მედიკამენტების საბითუმო ფასად მიყიდვა, ანუ რაც ჩემი აფთიაქებისთვის მჭირდებოდა, უფრო მეტი უნდა წამომეღო... საცალოდ ვყიდდი ჩემს აფთიაქებში და საბითუმოდ სხვა აფთიაქებს ვაძლევდი, ამან საბითუმო მიმართულების განვითარება განაპირობა...

სხვათა შორის ძალიან დიდი ბრძოლა მქონდა საკუთარ თავთან საქმიანობა გამეგრძელებინა როგორც ექიმს თუ როგორც ბიზნესმენს - ამ მომენტში ერთი მხრივ ჩემი ერთ-ერთი ლექტორის ნათქვამი დამეხმარა, რომელმაც მითხრა, რომ ჩემს ადგილას რომ ყოფილიყო მედიკამენტების შემოტანას დაიწყებდა, რადგან ქვეყანაში ადამიანები წამლის არარსებობის გამო კვდებოდნენ და ეს ძალიან კარგი, კეთილი და სასარგებლო საქმეა. როდესაც ამას პროფესორი და ექიმი გეუბნება, ამ მხრივ მორალური ბრძოლა უფრო ადვილი გადასალახია, რომ ამ საქმიანობას გაჰყვე...

მეორე მხრივ იმდენად სწრაფად ვიყიდე კომპიუტერი აღრიცხვისთვის, ფაქსი, ქსეროქსი... მე რომ ექიმად გამეგრძელებინა მუშაობა, კომპიუტერს კიდევ რამდენიმე წელი ვერ ვიყიდდი, ამიტომ სწრაფი განვითარების ეს მოტივაცია ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. ამასთან, იმ პერიოდში ბევრმა ჩემმა კურსელმა დაიწყო ეს საქმიანობა და ექიმობას თავი არ დაანებეს, დღისით ექიმებად მუშაობდნენ და მერე მიდიოდნენ და აფთიაქები ჰქონდათ. მაგრამ მე ერთ რამეზე დავფიქრდი - ცხოვრებაში არც სკოლაში არც ინსტიტუტში, არასდროს არავისგან გადამიწერია და ახლა მე თუ სამსახურის შემდეგ ბიზნესზე ვიფიქრებდი, დილით კლინიკაში მისულს უფრო ნაკლები მეცოდინება იმაზე, ვინც მარტო ექიმობით იყო დაკავებული. მე მისთვის უნდა მეკითხა - პაციენტისთვის რა გამეკეთებინა, ეს ჩემთვის მიუღებელი იყო. ამიტომ დავფიქრდი - რა აჯობებდა - ვყოფილიყავი საშუალო დონის ექიმი და ბიზნესმენი, თუ ვყოფილიყავი კარგი ბიზნესმენი და მარტო ბიზნესით ვყოფილიყავი დაკავებული. ამიტომ გადავწყვიტე მარტო ბიზნესით ვყოფილიყავი დაკავებული, მით უმეტეს რომ მაინც სამედიცინო სფეროში ვმოღვაწეობდი და ადამიანებისთვის სასარგებლო საქმეს ვაკეთებდი. 2006 წელს ის ოცნება და მიზანიც ავისრულე და კლინიკების გახსნაც დავიწყე.

- ქართულ ლეგალურ სივრცეში „ავერსი“ 1994 წელს დაფუძნდა. რა ეტაპზე იყო თქვენი ბიზნეს რეალობა, რა ინფრასტრუქტურას ფლობდით, რამაც კომპანიის ჩამოყალიბება გადაგაწყვეტინათ?

- მინდა დავაზუსტო, რომ ამ ბიზნესში 1992 წლის მაისიდან ვარ, როდესაც მე და ჩემმა ერთმა მეგობრებმა ის პირველი აფთიაქი გავხსენით და დავარქვით სახელი „ქირონი“. შემდგომში ჩვენი ბიზნეს ხედვები არ დაემთხვა, ჩვენ ახლაც მეგობრები ვართ. ერთ-ერთი მომენტი ის იყო, რომ რადგან ექიმობას თავი დავანებე, ამ სფეროში მთელი აკადემიურობით და მომავლის პერსპექტივით უნდა მემუშავა, რომ რაც შეიძლება განვითარებულიყავით და წინ წავსულიყავით. ერთი წლის შემდეგ მე წამოვედი, ჯერ გავხსენი კომპანია „ქირონი“ და ერთი წლის შემდეგ 1994 წელს „ავერსი“. „ავერსი“ ლათინური სიტყვაა და ერთ-ერთი განმარტებით ნიშნავს სპირალური გზით მაღლა სვლას. ვთვლი, რომ სპირალური სვლით მაღლა სვლა უფრო სტაბილურია, ვიდრე უეცარი აღმასვლა, რასაც ყოველთვის მოსდევს დაცემა. „ავერსის“ 30-წლიანი ისტორია არის თითო აგურის დამატება, ჩვენ მკვეთრი ზრდა და მკვეთრი მოგება არ გვქონია და დღემდე „ავერსის“ სპირალურად და თანმიმდევრულად მიმდინარეობს. მე ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა. მე და 4-დან 10 კაცამდე ვმუშაობდით და დღეს 10 000-ზე მეტი თანამშრომელი გვყავს.

ამ სახელში ორი რამ იყო ჩემთვის საინტერესო: ერთი სპირალური გზით მაღლა სვლა და მეორე მედიცინაში დნმ-ის მოლეკულა სწორედ სპირალური ფორმა აქვს - ეს ორი იდეა მომეწონა და ჩავთვალე რომ ეს უნდა დამერქმია.

- კიევის პერიოდში როდესაც 750 000 დოლარიანი შეკვეთა გააკეთეთ, ამ დროს „ავერსი“ უკვე არსებობს?

- კი, „ავერსი“ უკვე არსებობდა. მაგ პერიოდში უკვე დავდიოდი უნგრეთში, პოლონეთში, ბულგარეთში ფარმაცევტული კომპანიების გასაცნობად და მედიკამენტების პირდაპირ წამოსაღებად. სადაც რამე სიახლეს ვნახულობდი, ყველაფერს ჩემს კომპანიაში ვნერგავდი, ახლაც ასე გრძელდება.

- 90-იანი წლების ბიზნესმენების უმრავლესობა ძალიან დიდი მეხსიერების მატარებელია. ძალიან ბევრ ბიზნესს ამ პერიოდში სჭირდებოდათ კავშირების გამოყენება, ხელის წაკვრა. სჭირდებოდა თუ არა „ავერსს“ იმ რთულ პერიოდში სწორი სვლისთვის გარკვეული ურთიერთობების გამოყენება?

- ესეც არავის სჯერა. მე ქუთაისში დაბადებულ-გაზრდილი ვარ და თბილისში არც ახლობელი და არც ნათესავი არ მყოლია, მით უმეტეს მთავრობასა და ხელისუფლებაში. მაგრამ როცა ამ საქმიანობის დაწყება გადავწყვიტე, პირველივე დღიდან კანონები წავიკითხე, რადგან კანონის დარღვევა არ მინდოდა. რატომ არ მინდოდა - ამის მნიშვნელობა დაახლოებით 10 წლის შემდეგ გავაცნობიერე, მაგრამ იმ მომენტში რატომაც არ მინდოდა ის იყო რომ ყველა საგანში ფრიადი მყავდა. ყველა საგანი ერთნაირად არ მიყვარდა, უბრალოდ ყველა საგანს ვსწავლობდი, რადგან ვერ წარმომედგინა მასწავლებელს გავეძახებინე და რამე არ მცოდნოდა, ეს სირცხვილი იქნებოდა, რომ დავფიქრდი მასწავლებლის წინაშე მრცხვენოდა და საქმეში რამე რომ დამერღვია საგადასახადო ინსპექციის წინაშე შერცხვენის გარდა, ჯარიმა უნდა მომსვლოდა, ამიტომ ყოველთვის კანონიერად ვმუშაობდი. შევარდნაძის დროს პირველივე კომისია, რომ მოვიდა - ფინანსური პოლიცია შემოვიდა აფთიაქში, ეს 95 წლის ზაფხული იქნებოდა, ავტომატებით შეიარაღებული 10 კაცი შემოვიდა. 30 კვ.მ-იან აფთიაქში 7 ადამიანი ვიყავით, რომელიც აფთიაქთან ერთად ოფისიც იყო და საწყობიც, მათ შორის იყვნენ ქალი აფთიაქარები, დაგვაწვინეს ყველა იატაკზე. იკითხეს ვინ იყო უფროსი და ამაყენეს ფეხზე. ვფიქრობდი, სიზმარში ხომ არ ვიყავი. მკითხეს - რამდენ კილოგრამ წამალს ვყიდდი დღეში, რაზედაც ვუპასუხე რომ არ ვიცოდი, რადგან კილოობით არ ვყიდიდი. დალუქეს ყველაფერი, მეორე დღეს მოიყვანეს ფინანსისტები, საბუთები მოითხოვეს, ყველაფერი მივეცი. ერთს ვკითხე - რატომ მკითხეს რამდენ კილო წამალს ვყიდდი-თქო, რაზედაც მიპასუხეს, რომ ესენი პოლიციელები არიან და იმდენი ჭკუა არ აქვთ რომ ფინანსური მონაცემები ეკითხათო. მათ ჩემი მონაცემები ჰქონდათ აეროპორტში ნანახი, რამდენი ტონა ჩამოდიოდა და იქ ყველაზე ადვილი სანახავი იყო წონები იყო. შემოწმებისას ვერანაირი დარღვევა რომ ვერ ნახეს, თავიდან ქრთამის სახით მომთხოვეს თანხა, რაზეც ვუპასუხე, რომ ყველაფერი წესრიგში მქონდა. მერე ეს თანხა შეამცირეს, 3 საათით წინასწარი დაკავების იზოლატორშიც წამიყვანეს და ბოლოს ხელი ჩამომართვეს, რომ მათ არ ენახათ კომპანია, რომელსაც ასე წესრიგში ჰქონოდა ყველაფერი. ასეთი ძალიან ბევრი შემთხვევა მქონდა... და ვერავინ ჯარიმას ვერ წერდა, რადგან ყველაფერი მწყობრში მქონდა. ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა ესეც მითხრა, რომ იმიტომ მოდის შენთან ამდენი შემოწმება, რომ ჯარიმა არ გიწერია და საეჭვოდ მიაჩნიათო...

- თქვენ ახსენეთ, რომ „ავერსი“-ს 30-წლიანი განვითარების ისტორიაში არ ყოფილა პერიოდი, როცა ის ზედმეტად ვითარდებოდა. რა არის ეს დაგეგმვის ნაწილი იყო, რომ გეგმაზომიერად წავიდა ყველაფერი?

- ჩვენ ყველა პერიოდში სტაბილური ზრდა გვქონდა, ფინანსური მონაცემებიც რომ ნახოთ ასეა. მე არ ვთვლი, რომ ხელისუფლება უნდა შევაწუხო ჩემი კარგად ყოფნისთვის. ვთვლი, რომ ხელისუფლების იმედი არ უნდა მქონდეს, რომ არაფერს გავაკეთებ, მაგრამ ხელისუფლება მაცხოვრებს კარგად. მე და ჩემს 10 000 თანამშრომლებს ჩვენი შრომის იმედი გვაქვს. ვამაყობ, რომ ამ წლების მანძილზე სახელმწიფო ბიუჯეტში მილიონობით და შეიძლება მილიარდი ლარიც გვაქვს გადახდილი, ამიტომ ხელისუფლებაზე დამოკიდებული სტაბილური კომპანია არ უნდა იყოს.

- როდის იწყებს „ავერსი“ ე.წ. დივერსიფიცირებას? ვგულისხმობ, როცა ინტერესდება საკუთარი წარმოების ან რომელ წელს გადის „ავერსი“ ქსელურ ვერსიაზე?

- თავიდან ერთი აფთიაქი გქონდა და 1997 წლამდე ჩვენი ძირითადი საქმიანობა საბითუმო საქმიანობა იყო. მაშინ სააფთიაქო ქსელის გაკეთებაზე არც ვფიქრობდი, რადგან ვფიქრობდი, რომ ეს ცალკე თემა იყო, ბევრი თანამშრომელი და ბევრი კონტროლი იქნებოდა საჭირო. აქაც მოთხოვნამ განაპირობა. უფრო მეტი კერძო აფთიაქი გაჩნდა, სახელმწიფო აფთიაქებიც იყიდეს. აფთიაქების გახსნა „ავერსმა“ აფთიაქები იმიტომ გახსნა, რომ ჩვენ მიერ გაყიდულ მედიკამენტებს სხვა აფთიაქები ძალიან დიდ პროცენტს არიცხავდნენ და ძალიან ძვირად ყიდდნენ. ამან განაპირობა აფთიაქების გახსნა და ქსელის შექმნა.

წარმოების გახსნაც იმან განაპირობა, რომ წამლების გაყიდვა კიდევ უფრო იაფად შეგვძლებოდა. ჩვენ ეს ჯენერიკები უფრო დაბალ ფასად და არანაკლებ ხარისხიანები გვაქვს, ვიდრე უცხოური მედიკამენტებია. ეს იყოს ერთ-ერთი მიზეზი, თორემ რატომ აიტკიებ აუტკივარ თავს - წარმოება ურთულესი სფეროა და ხარისხზე ხარ პასუხისმგებელი, თან ინვესტიციები უნდა ჩადო.

- დღეს რა მიმართულებებით არის წარმოდგენილი „ავერსი“?

- „ავერსი“ ეს არის პირველ რიგში სააფთიაქო ქსელი საქართველოს მასშტაბით 337 აფთიაქი გვაქვს; „ავერსი“ საბითუმო დისტრიბუტორია, ანუ ჩვენ ვყიდით სხვა აფთიაქებზე, კლინიკებზე სახელმწიფო კლინიკები იქნება თუ კერძო შესყიდვები, შემდეგ ეს არის წარმოება, რომლის დაგეგმვა 2002 წელს დავიწყეთ და პირველი პროდუქტი 2005 წელს გამოვუშვით. დღეს დაახლოებით 250 პოზიციას ვუშვებთ და ექსპორტზეც ვყიდით რამდენიმე ქვეყანაში. საქართველოში ადგილობრივად წარმოებული წამლების ბაზარზე ჩვენი წილი დაახლოებით 11%-ია. 2006 წელს გადავწყვიტე კლინიკის გაკეთება, როდესაც თავის დროზე რესპუბლიკურის ამბულატორიის შენობა სახელმწიფო აუქციონზე გაიყიდა, სადაც დღეს ავერსის კლინიკის ცენტრალური ფილიალია. ესეც იმის სურვილმა განაპირობა, რომ 2006 წელს მედიცინა ძალიან ცუდ ვითარებაში იყო და იმის სურვილმა რომ მეყიდა უმაღლესი დონის სამედიცინო აპარატურა, რათა საქართველოს მოსახლეობას მაღალი დონის აპარატურით მკურნალობის საშუალება ჰქონოდა.

ბიზნესი დივერსიფიცირებული არ მაქვს იმ თვალსაზრისით, რომ სხვა სფეროში არ ვმოღვაწეობ. მიუხედავად იმისა რომ შემოთავაზებები მაქვს. სხვაგან არაფრის აქციონერი არ ვარ.

World
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way