USD 2.7152
EUR 2.9446
RUB 3.1313
თბილისი
„ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა“ – სად და როგორ დაიწყო „ავერსის“ წარმატების ისტორია?
თარიღი:  255

წყარო:https://bm.ge/

ფარმაცევტული კომპანია „ავერსი“ მიმდინარე წლის 14 ნოემბერს 30 წლის იუბილეს აღნიშნავს. 1994 წელს დაფუძნებული მედიკამენტების იმპორტიორი კომპანია, წლების განმავლობაში, თანაბარზომიერი განვითარებით, სამედიცინო სფეროში არამხოლოდ მედიკამენტების იმპორტისა და დისტრიბუციის მიმართულებით, არამედ ადგილობრივად ჯენერიკული დასახელების მედიკამენტების მწარმოებელ და სამედიცინო სერვისების მიმწოდებელ ერთ-ერთ მსხვილ ჯგუფად იქცა. დაარსებიდან 30 წლის შემდეგ კომპანია 10 000-ზე მეტი დასაქმებულით და ბიუჯეტში შეტანილი მილიონობით, თუ არა მილიარდი ლარის გადასახადებით ამაყობს.

ქვეყანაში სამედიცინო სფეროში მოქმედი ერთ-ერთი მსხვილი ჯგუფის „ავერსის“ დაარსების, განვითარებისა და ბრენდად ჩამოყალიბების შესახებ კომპანიის დამფუძნებელმა, პროფესიით მედიკოსმა პაატა კურტანიძემ BMG TV-ის გენერალურ პროდიუსერთან გიორგი ისაკაძესთან ისაუბრა.

„ავერსის“ დამფუძნებელი დღესაც ფიქრობს, რომ კომპანიის შექმნა მოთხოვნამ განაპირობა და თავის დროზე არც ეგონა, რომ ბიზნესი ასეთ მასშტაბებს მიაღწევდა. პაატა კურტანიძე სამი ათწლეულის განმავლობაში გამოვლილ სირთულეებს იხსენებს და აღნიშნავს, რომ ამ პერიოდის განმავლობაში საქმეს ყოველთვის კანონის მკაცრი დაცვით აწარმოებდა. ბიზნესმენ პაატა კურტანიძეს კომპანიის განვითარების ყველა ეტაპზე სჯეროდა, რომ წარმატების და განვითარების საწინდარი მხოლოდ სუფთად გაკეთებული საქმე იყო.

 

- რა ემოციით იხსენებთ „ავერსის“ დაბადებას და საერთოდ, რატომ გადაწყვიტეთ „ავერსის“ ჩამოყალიბება?

- „ავერსის“ დარეგისტრირების დროს და არც შემდგომ კონკრეტული ემოცია არ მქონია. ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა.

ჩემი ბიზნესში ჩართვა, მოთხოვნამ განაპირობა. ქუთაისის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლა მაქვს დამთავრებული. ძალიან შეგნებულად ჩავაბარე სამედიცინო ინსტიტუტში პედიატრიულ ფაკულტეტზე, რადგან ბავშვები ძალიან მიყვარდა. ძალიან კარგად ვსწავლობდი სკოლაშიც და ინსტიტუტში, ვერც წარმოვიდგენდი, რომ მოქმედი ექიმი არ ვიქნებოდი. მაგრამ ბოლო კურსზე, როდესაც ბავშვთა ქირურგიას გავდიოდით, 1992 წელი იყო, საბჭოთა კავშირის დაშლას ქვეყანაში ყველაფრის დაშლა და ყველაფრის დეფიციტი მოჰყვა, მათ შორის მედიკამენტების, რადგან სახელმწიფო აფთიაქები დაიცალა და ცენტრალიზებულად მომარაგება აღარ ხდებოდა, საავადმყოფოებში საერთოდ არ იყო წამლები - ამპიცილი, პენიცილინი, სტრეპტომიცინი, მარლა და ბინტიც არ იყო და პაციენტის პატრონს უნდა მოეტანა. მოგეხსენებათ, ბიზნესში დეფიციტი დიდ ხანს არ გრძელდება, მაგრამ რადგან სახელმწიფო სტრუქტურები მზად არ იყვნენ და ახალი კერძო ორგანიზაციები არ არსებობდა, ცალკეულმა მოსკოვიდან, კიევიდან და ა.შ. ადამიანებმა წამლების ჩამოტანა დაიწყეს და ეს წამლები ბაზარში იყიდებოდა... 1992 წელია... წამლები იგივე დეზერტირების ბაზარზე კარტოფილის გვერდით იყიდებოდა.

რადგან კლინიკაში არაფერი არ იყო, ჩემი ერთ-ერთი მეგობრის დედა ვიცოდი, რომ მოსკოვში სააფთიაქო სამმართველოში მუშაობდა. მას ვკითხე თუ შეიძლებოდა ჩვენიდან ვინმე ჩასულიყო და სააფთიაქო სამმართველოდან წამლები შეეძინა. მან ჰკითხა დედამისს და დასტური მიიღო. მე და ჩემი მეგობარი ახლანდელ გივი ჟვანიას სახელობის კლინიკაში მივედით, მაშინ ბავშვთა საავადმყოფო იყო და მის მთავარ ექიმს წამლების ჩამოტანა შევთავაზეთ. მთავარმა ექიმმა გვითხრა, რომ ამისთვის არც ფული ჰქონდა და არც ის იცოდა საბუთები როგორ უნდა გაეფორმებინა, როგორ უნდა განებაჟებინა და კლინიკაში მცირე ფასად ფართის დაქირავება და იქვე აფთიაქის გახსნა შემოგვთავაზა, რომ ხალხს ზამთარ-ზაფხულ დეზერტირების ბაზარზე არ ევლოთ... და აქვე გაყიდეთო.

წავედი მოსკოვში. საწყისი კაპიტალი 70 დოლარი იყო, მაშინ ჯერ კიდევ რუსული რუბლი იყო ბრუნვაში და ერთი ჩანთით 17 დასახელების მედიკამენტები ჩამოვიტანეთ... განვადებით მომცეს, სხვათა შორის, რაც ჩაეტია ამ ჩანთაში მომცეს.

აფთიაქი რომ გავხსენით, კლინიკის ფოიეში ფართი სულ რაღაც 12 კვ.მ. იყო, ერთ საათში გაიყიდა ყველაფერი. პირველი მყიდველები იყვნენ - პაციენტების პატრონები ისეთი მადლიერები იყვნენ, აფთიაქი რომ იქვე იყო...

ერთ საათში რომ გაიყიდა, მეორე დღეს ისევ გავფრინდი და 4 ჩანთა ჩამოვიტანე - ისიც ერთ საათში გაიყიდა, მერე მეტი და ... მოტივაცია ის იყო, რომ ხალხი ძალიან მადლიერი იყო.

- შეიძლება თუ არა ითქვას, რომ ავერსის დასაბამის ისტორია არის 70 დოლარი პლუს კონსიგნაცია, განვადება...

- დიახ, ეს იყო საწყისი კაპიტალი. დღემდე მე ბანკის კრედიტი არ მქონია. არ დამჭირვებია, მიუხედავად იმისა რომ ძალიან წარმატებულად ვვითარდებით ყოველ წელს...

- „ავერსს“ საბანკო კრედიტი არ აუღია?

- მხოლოდ ერთხელ გვქონდა ისიც მსოფლიო ბანკისგან და EBRD-სგან... სხვა კრედიტი არ გვქონია და რატომ? როდესაც მე პირველად კონსიგნაციით მომცეს მედიკამენტები, დათქმულ ვადაში ჩავედი და გადავიხადე, მეორედ უფრო მეტი მომცეს და დათქმულ ვადაში გადავიხადე. მერე კიევში გავფრინდი და ზუსტად მახსოვს რიცხვი 5 777 დოლარის მედიკამენტები გამომატანეს და ერთ კვირაში გადავიხადე, მეორედ 12 000 დოლარის გამომატანეს... მერე მითხრეს - შენ ისეთი ჭკვიანი და პატიოსანი ბიჭი ჩანხარ, მაშინ 24-25 წლის ვიყავი, რომ რამდენიც გინდა წაიღე და როცა გინდა გადაგვიხადეო. მთელი ღამე არ დამეძინა, შეკვეთებს ვაკეთებდი, რადგან იქ კიევში თავმოყრილი იყო საბჭოთა კავშირში ცნობილი - უნგრული, პოლონური მედიკამენტები, კერძო კომპანიების ბაზები იყო გახსნილი. 750 000 დოლარის შეკვეთა გამომივიდა. მეორე პრობლემა ის იყო, რომ ეს სადღაც 16-18 ტონა იყო, როცა მე 200-300 ტონა სამგზავრო თვითმფრინავით მომქონდა, ამ წონას სამგზავრო თვითმფრინავით ვერ წამოვიღებდი. ამიტომ მთელი ღამე ვიფიქრე და ბორისპოლში სამგზავრო თვითმფრინავი ვიქირავე... ანუ თუ ფიქრობ ადამიანი როგორ იპოვო გამოსავალი გამოუვალი მდგომარეობა არ არსებობს.

- როგორ მოხდა რომ ამ ტრანსფორმაციის, საბჭოთა დაშლილი იმპერიის პირობებში ის დეფიციტები, რაც არსებობდა არ შეავსო კოოპერატივებმა? კოოპერატივების სახით ფარმაციაში არ იყო ისეთი აქტივობა, როგორც სხვა ინდუსტრიებში იყო?

- საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ წამლების დეფიციტი უცებ 3-4 თვეში შეიქმნა, მოსკოვიდან აღარ მოდიოდა მატარებლებით წამლები და ჯაჭვი დაირღვა. კლინიკები და სახელმწიფო აფთიაქები უცებ დაცარიელდა. ყიდვის არც ფული ჰქონდათ და არც ის იცოდნენ როგორ უნდა ეყიდათ... მერე პატარ-პატარა კერძო აფთიაქები გაჩნდა - საავადმყოფოებში, უბნებში...

- როგორ ტრანსფორმირდა ბავშვთა მე-5 საავადმყოფოში მეგობრულ ფასად მოქირავებული ფართი, როცა 750 000 დოლარიანი შეკვეთა გააკეთეთ...

- ამას ის მოჰყვა, რომ სხვა საავადმყოფოებმა ამ მთავარი ექიმისგან გაიგეს, რომ მისი პაციენტები კმაყოფილები იყვნენ იმით რომ აფთიაქი ადგილზე იყო, უკვე წამოვიდა ბევრი შემოთავაზება, რომ მათთანაც გაგვეხსნა... ამიტომ აფთიაქების გახსნა დავიწყე... რაც არ უნდა ბევრი აფთიაქი გქონდეს, წამალს კარგ ფასად ვერ ჩამოიტან. შესაბამისად დავიწყე კერძო აფთიაქებისთვის მედიკამენტების საბითუმო ფასად მიყიდვა, ანუ რაც ჩემი აფთიაქებისთვის მჭირდებოდა, უფრო მეტი უნდა წამომეღო... საცალოდ ვყიდდი ჩემს აფთიაქებში და საბითუმოდ სხვა აფთიაქებს ვაძლევდი, ამან საბითუმო მიმართულების განვითარება განაპირობა...

სხვათა შორის ძალიან დიდი ბრძოლა მქონდა საკუთარ თავთან საქმიანობა გამეგრძელებინა როგორც ექიმს თუ როგორც ბიზნესმენს - ამ მომენტში ერთი მხრივ ჩემი ერთ-ერთი ლექტორის ნათქვამი დამეხმარა, რომელმაც მითხრა, რომ ჩემს ადგილას რომ ყოფილიყო მედიკამენტების შემოტანას დაიწყებდა, რადგან ქვეყანაში ადამიანები წამლის არარსებობის გამო კვდებოდნენ და ეს ძალიან კარგი, კეთილი და სასარგებლო საქმეა. როდესაც ამას პროფესორი და ექიმი გეუბნება, ამ მხრივ მორალური ბრძოლა უფრო ადვილი გადასალახია, რომ ამ საქმიანობას გაჰყვე...

მეორე მხრივ იმდენად სწრაფად ვიყიდე კომპიუტერი აღრიცხვისთვის, ფაქსი, ქსეროქსი... მე რომ ექიმად გამეგრძელებინა მუშაობა, კომპიუტერს კიდევ რამდენიმე წელი ვერ ვიყიდდი, ამიტომ სწრაფი განვითარების ეს მოტივაცია ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. ამასთან, იმ პერიოდში ბევრმა ჩემმა კურსელმა დაიწყო ეს საქმიანობა და ექიმობას თავი არ დაანებეს, დღისით ექიმებად მუშაობდნენ და მერე მიდიოდნენ და აფთიაქები ჰქონდათ. მაგრამ მე ერთ რამეზე დავფიქრდი - ცხოვრებაში არც სკოლაში არც ინსტიტუტში, არასდროს არავისგან გადამიწერია და ახლა მე თუ სამსახურის შემდეგ ბიზნესზე ვიფიქრებდი, დილით კლინიკაში მისულს უფრო ნაკლები მეცოდინება იმაზე, ვინც მარტო ექიმობით იყო დაკავებული. მე მისთვის უნდა მეკითხა - პაციენტისთვის რა გამეკეთებინა, ეს ჩემთვის მიუღებელი იყო. ამიტომ დავფიქრდი - რა აჯობებდა - ვყოფილიყავი საშუალო დონის ექიმი და ბიზნესმენი, თუ ვყოფილიყავი კარგი ბიზნესმენი და მარტო ბიზნესით ვყოფილიყავი დაკავებული. ამიტომ გადავწყვიტე მარტო ბიზნესით ვყოფილიყავი დაკავებული, მით უმეტეს რომ მაინც სამედიცინო სფეროში ვმოღვაწეობდი და ადამიანებისთვის სასარგებლო საქმეს ვაკეთებდი. 2006 წელს ის ოცნება და მიზანიც ავისრულე და კლინიკების გახსნაც დავიწყე.

- ქართულ ლეგალურ სივრცეში „ავერსი“ 1994 წელს დაფუძნდა. რა ეტაპზე იყო თქვენი ბიზნეს რეალობა, რა ინფრასტრუქტურას ფლობდით, რამაც კომპანიის ჩამოყალიბება გადაგაწყვეტინათ?

- მინდა დავაზუსტო, რომ ამ ბიზნესში 1992 წლის მაისიდან ვარ, როდესაც მე და ჩემმა ერთმა მეგობრებმა ის პირველი აფთიაქი გავხსენით და დავარქვით სახელი „ქირონი“. შემდგომში ჩვენი ბიზნეს ხედვები არ დაემთხვა, ჩვენ ახლაც მეგობრები ვართ. ერთ-ერთი მომენტი ის იყო, რომ რადგან ექიმობას თავი დავანებე, ამ სფეროში მთელი აკადემიურობით და მომავლის პერსპექტივით უნდა მემუშავა, რომ რაც შეიძლება განვითარებულიყავით და წინ წავსულიყავით. ერთი წლის შემდეგ მე წამოვედი, ჯერ გავხსენი კომპანია „ქირონი“ და ერთი წლის შემდეგ 1994 წელს „ავერსი“. „ავერსი“ ლათინური სიტყვაა და ერთ-ერთი განმარტებით ნიშნავს სპირალური გზით მაღლა სვლას. ვთვლი, რომ სპირალური სვლით მაღლა სვლა უფრო სტაბილურია, ვიდრე უეცარი აღმასვლა, რასაც ყოველთვის მოსდევს დაცემა. „ავერსის“ 30-წლიანი ისტორია არის თითო აგურის დამატება, ჩვენ მკვეთრი ზრდა და მკვეთრი მოგება არ გვქონია და დღემდე „ავერსის“ სპირალურად და თანმიმდევრულად მიმდინარეობს. მე ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ამხელა კომპანია გახდებოდა. მე და 4-დან 10 კაცამდე ვმუშაობდით და დღეს 10 000-ზე მეტი თანამშრომელი გვყავს.

ამ სახელში ორი რამ იყო ჩემთვის საინტერესო: ერთი სპირალური გზით მაღლა სვლა და მეორე მედიცინაში დნმ-ის მოლეკულა სწორედ სპირალური ფორმა აქვს - ეს ორი იდეა მომეწონა და ჩავთვალე რომ ეს უნდა დამერქმია.

კიევის პერიოდში როდესაც 750 000 დოლარიანი შეკვეთა გააკეთეთ, ამ დროს „ავერსი“ უკვე არსებობს?

- კი, „ავერსი“ უკვე არსებობდა. მაგ პერიოდში უკვე დავდიოდი უნგრეთში, პოლონეთში, ბულგარეთში ფარმაცევტული კომპანიების გასაცნობად და მედიკამენტების პირდაპირ წამოსაღებად. სადაც რამე სიახლეს ვნახულობდი, ყველაფერს ჩემს კომპანიაში ვნერგავდი, ახლაც ასე გრძელდება.

- 90-იანი წლების ბიზნესმენების უმრავლესობა ძალიან დიდი მეხსიერების მატარებელია. ძალიან ბევრ ბიზნესს ამ პერიოდში სჭირდებოდათ კავშირების გამოყენება, ხელის წაკვრა. სჭირდებოდა თუ არა „ავერსს“ იმ რთულ პერიოდში სწორი სვლისთვის გარკვეული ურთიერთობების გამოყენება?

- ესეც არავის სჯერა. მე ქუთაისში დაბადებულ-გაზრდილი ვარ და თბილისში არც ახლობელი და არც ნათესავი არ მყოლია, მით უმეტეს მთავრობასა და ხელისუფლებაში. მაგრამ როცა ამ საქმიანობის დაწყება გადავწყვიტე, პირველივე დღიდან კანონები წავიკითხე, რადგან კანონის დარღვევა არ მინდოდა. რატომ არ მინდოდა - ამის მნიშვნელობა დაახლოებით 10 წლის შემდეგ გავაცნობიერე, მაგრამ იმ მომენტში რატომაც არ მინდოდა ის იყო რომ ყველა საგანში ფრიადი მყავდა. ყველა საგანი ერთნაირად არ მიყვარდა, უბრალოდ ყველა საგანს ვსწავლობდი, რადგან ვერ წარმომედგინა მასწავლებელს გავეძახებინე და რამე არ მცოდნოდა, ეს სირცხვილი იქნებოდა, რომ დავფიქრდი მასწავლებლის წინაშე მრცხვენოდა და საქმეში რამე რომ დამერღვია საგადასახადო ინსპექციის წინაშე შერცხვენის გარდა, ჯარიმა უნდა მომსვლოდა, ამიტომ ყოველთვის კანონიერად ვმუშაობდი. შევარდნაძის დროს პირველივე კომისია, რომ მოვიდა - ფინანსური პოლიცია შემოვიდა აფთიაქში, ეს 95 წლის ზაფხული იქნებოდა, ავტომატებით შეიარაღებული 10 კაცი შემოვიდა. 30 კვ.მ-იან აფთიაქში 7 ადამიანი ვიყავით, რომელიც აფთიაქთან ერთად ოფისიც იყო და საწყობიც, მათ შორის იყვნენ ქალი აფთიაქარები, დაგვაწვინეს ყველა იატაკზე. იკითხეს ვინ იყო უფროსი და ამაყენეს ფეხზე. ვფიქრობდი, სიზმარში ხომ არ ვიყავი. მკითხეს - რამდენ კილოგრამ წამალს ვყიდდი დღეში, რაზედაც ვუპასუხე რომ არ ვიცოდი, რადგან კილოობით არ ვყიდიდი. დალუქეს ყველაფერი, მეორე დღეს მოიყვანეს ფინანსისტები, საბუთები მოითხოვეს, ყველაფერი მივეცი. ერთს ვკითხე - რატომ მკითხეს რამდენ კილო წამალს ვყიდდი-თქო, რაზედაც მიპასუხეს, რომ ესენი პოლიციელები არიან და იმდენი ჭკუა არ აქვთ რომ ფინანსური მონაცემები ეკითხათო. მათ ჩემი მონაცემები ჰქონდათ აეროპორტში ნანახი, რამდენი ტონა ჩამოდიოდა და იქ ყველაზე ადვილი სანახავი იყო წონები იყო. შემოწმებისას ვერანაირი დარღვევა რომ ვერ ნახეს, თავიდან ქრთამის სახით მომთხოვეს თანხა, რაზეც ვუპასუხე, რომ ყველაფერი წესრიგში მქონდა. მერე ეს თანხა შეამცირეს, 3 საათით წინასწარი დაკავების იზოლატორშიც წამიყვანეს და ბოლოს ხელი ჩამომართვეს, რომ მათ არ ენახათ კომპანია, რომელსაც ასე წესრიგში ჰქონოდა ყველაფერი. ასეთი ძალიან ბევრი შემთხვევა მქონდა... და ვერავინ ჯარიმას ვერ წერდა, რადგან ყველაფერი მწყობრში მქონდა. ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა ესეც მითხრა, რომ იმიტომ მოდის შენთან ამდენი შემოწმება, რომ ჯარიმა არ გიწერია და საეჭვოდ მიაჩნიათო...

- თქვენ ახსენეთ, რომ „ავერსი“-ს 30-წლიანი განვითარების ისტორიაში არ ყოფილა პერიოდი, როცა ის ზედმეტად ვითარდებოდა. რა არის ეს დაგეგმვის ნაწილი იყო, რომ გეგმაზომიერად წავიდა ყველაფერი?

- ჩვენ ყველა პერიოდში სტაბილური ზრდა გვქონდა, ფინანსური მონაცემებიც რომ ნახოთ ასეა. მე არ ვთვლი, რომ ხელისუფლება უნდა შევაწუხო ჩემი კარგად ყოფნისთვის. ვთვლი, რომ ხელისუფლების იმედი არ უნდა მქონდეს, რომ არაფერს გავაკეთებ, მაგრამ ხელისუფლება მაცხოვრებს კარგად. მე და ჩემს 10 000 თანამშრომლებს ჩვენი შრომის იმედი გვაქვს. ვამაყობ, რომ ამ წლების მანძილზე სახელმწიფო ბიუჯეტში მილიონობით და შეიძლება მილიარდი ლარიც გვაქვს გადახდილი, ამიტომ ხელისუფლებაზე დამოკიდებული სტაბილური კომპანია არ უნდა იყოს.

- როდის იწყებს „ავერსი“ ე.წ. დივერსიფიცირებას? ვგულისხმობ, როცა ინტერესდება საკუთარი წარმოების ან რომელ წელს გადის „ავერსი“ ქსელურ ვერსიაზე?

- თავიდან ერთი აფთიაქი გქონდა და 1997 წლამდე ჩვენი ძირითადი საქმიანობა საბითუმო საქმიანობა იყო. მაშინ სააფთიაქო ქსელის გაკეთებაზე არც ვფიქრობდი, რადგან ვფიქრობდი, რომ ეს ცალკე თემა იყო, ბევრი თანამშრომელი და ბევრი კონტროლი იქნებოდა საჭირო. აქაც მოთხოვნამ განაპირობა. უფრო მეტი კერძო აფთიაქი გაჩნდა, სახელმწიფო აფთიაქებიც იყიდეს. აფთიაქების გახსნა „ავერსმა“ აფთიაქები იმიტომ გახსნა, რომ ჩვენ მიერ გაყიდულ მედიკამენტებს სხვა აფთიაქები ძალიან დიდ პროცენტს არიცხავდნენ და ძალიან ძვირად ყიდდნენ. ამან განაპირობა აფთიაქების გახსნა და ქსელის შექმნა.

წარმოების გახსნაც იმან განაპირობა, რომ წამლების გაყიდვა კიდევ უფრო იაფად შეგვძლებოდა. ჩვენ ეს ჯენერიკები უფრო დაბალ ფასად და არანაკლებ ხარისხიანები გვაქვს, ვიდრე უცხოური მედიკამენტებია. ეს იყოს ერთ-ერთი მიზეზი, თორემ რატომ აიტკიებ აუტკივარ თავს - წარმოება ურთულესი სფეროა და ხარისხზე ხარ პასუხისმგებელი, თან ინვესტიციები უნდა ჩადო.

- დღეს რა მიმართულებებით არის წარმოდგენილი „ავერსი“?

- „ავერსი“ ეს არის პირველ რიგში სააფთიაქო ქსელი საქართველოს მასშტაბით 337 აფთიაქი გვაქვს; „ავერსი“ საბითუმო დისტრიბუტორია, ანუ ჩვენ ვყიდით სხვა აფთიაქებზე, კლინიკებზე სახელმწიფო კლინიკები იქნება თუ კერძო შესყიდვები, შემდეგ ეს არის წარმოება, რომლის დაგეგმვა 2002 წელს დავიწყეთ და პირველი პროდუქტი 2005 წელს გამოვუშვით. დღეს დაახლოებით 250 პოზიციას ვუშვებთ და ექსპორტზეც ვყიდით რამდენიმე ქვეყანაში. საქართველოში ადგილობრივად წარმოებული წამლების ბაზარზე ჩვენი წილი დაახლოებით 11%-ია. 2006 წელს გადავწყვიტე კლინიკის გაკეთება, როდესაც თავის დროზე რესპუბლიკურის ამბულატორიის შენობა სახელმწიფო აუქციონზე გაიყიდა, სადაც დღეს ავერსის კლინიკის ცენტრალური ფილიალია. ესეც იმის სურვილმა განაპირობა, რომ 2006 წელს მედიცინა ძალიან ცუდ ვითარებაში იყო და იმის სურვილმა რომ მეყიდა უმაღლესი დონის სამედიცინო აპარატურა, რათა საქართველოს მოსახლეობას მაღალი დონის აპარატურით მკურნალობის საშუალება ჰქონოდა.

ბიზნესი დივერსიფიცირებული არ მაქვს იმ თვალსაზრისით, რომ სხვა სფეროში არ ვმოღვაწეობ. მიუხედავად იმისა რომ შემოთავაზებები მაქვს. სხვაგან არაფრის აქციონერი არ ვარ.

ბლოგი
მოჰამედ რეზა ფეხლევი. რეფორმები ირანში და ისლამური რევოლუცია!
1941 წლის შემოდგომაზე დიდმა ბრიტანეთმა და საბჭოთა კავშირმა მოახდინეს ირანის ოკუპაცია. მათ ტახტიდან ჩამოაგდეს პროგერმანული ხედვით ცნობილი რეზა ფეხლევი და ტახტზე მოკავშირეთა აქტიური მხარდამჭერი, მისი შვილი მოჰამედ რეზა ფეხლევი აიყვანეს.
ახალგაზრდა შაჰი რეფორმებზე ოცნებობდა და ძლიერი ირანის აღორძინებაზე. მაგრამ ეს არც ისე მარტივი იყო, ქვეყანას კი სუვერენიტეტი ჰქონდა დაკარგული. ასეთი რეალობა და ირანის ოკუპაცია 1946 წლამდე გაგრძელდა.
 
მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ირანში ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო ცნობილმა პოლიტიკურმა და საზოგადო მოღვაწე — მოჰამედ მოსადეყმა, რომელსაც საბჭოთა კავშირი უმაგრებდა ზურგს. მან აიძულა ახალგაზრდა შაჰი იგი მთავრობის მეთაურად დაენიშნათ. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მისი პირველი და უმთავრესი ღონისძიება ეკონომიკურ სფეროში გამოიხატა. მან მოახდინა ინგლის-ირანის ერთობლივი სანავთობო კომპანიის ნაციონალიზაცია 1951 წელს. ამას შემდგომ ბრიტანელი სპეციალისტების ქვეყნიდან გაძევება და სანავთობო მრეწველობაზე სრული კონტროლის დამყარება მოჰყვა.
 
კომპანიის ნაციონალიზაცია დიდ ბრიტანეთმა აღიქვა როგორც საშიში პრეცედენტი მთელი შუა და ახლო აღმოსავლეთისათვის და ირანის ნავთობს მოუწყო საერთაშორისო ბოიკოტი. ამან ირანის ეკონომიკა კოლაფსის წინაშე დააყენა. მაგრამ ირანმა საბჭოთა კავშირის დახმარება მიიღო რამაც საოცრად გააძლიერა კომუნისტური პარტია “თუდე".
 
შაჰს არაფრით არ უნდოდა გამოკვეთილი მხარე აღმოჩენილიყო ცივ ომში, ანდა ძალაუფლება კომუნისტებს ჩაეგდოთ ხელში. მან მთავრობას
რადიკალური ანტიდასავლური ქმედებების შეწყვეტა მოსთხოვა.
Shah-of-Iran
 
ამის გამო 1953 წ. აგვისტოში შაჰსა და მოსადეყს შორის დაძაბულობამ კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია – შაჰი და დედოფალი სორაია იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ სამშობლო.
 
19 აგვისტოს კი ირანის არმიამ, რომელიც ერთგული დარჩა მონარქისადმი, მოაწყო სამხედრო გადატრიალება, დაამხო მოსადეყის მთავრობა, თვით მოსადეყი შეიპყრეს და გაასამართლეს. შაჰინშაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი ტრიუმფით დაბრუნდა თეირანში.
 
ამის შემდეგ მან გადაწყვიტა რომ ახალი სტრატეგიული მოკავშირე მოეძებნა. მან ამაზე უარი უთხრა როგორც დიდ ბრიტანეთს ისე საბჭოთა კავშირს. ის შეხვდა ამერიკის პრეზიდენტ დუაიტ ენზეჰაუერს და მას სთხოვა დახმარება. აშშ-ც ეგრევე დათანხმდა, რადგან ვაშინგტონში სწორად ჩათვალეს რომ, ეს მათთვის ბრწყინვალე შანსი იყო სპარსეთის ყურის რეგიონში შემოსასვლელად.
 
ირანმა აშშ-გან მიიღო დიდი სამხედრო და ეკონომიკური დახმარება. ამის შემდეგ მოჰამედ რეზა ფეჰლევი შეუდგა თავისი ოცნების ასრულებას და დაიწყო მზადება დიდი რეფორმებისათვის.
 
1963 წლის იანვარში შაჰმა გამოაქვეყნა ფართომასშტაბიანი რეფორმების 6-პუნქტიანი გეგმა, რომლის თანახმადაც შაჰის მთავრობა იწყებდა რადიკალური რეფორმების გატარებას შემდეგი მიმართულებით:
1. აგრარული რეფორმა და ფეოდალიზმის ლიკვიდაცია (30 წლის ვადაში);
2. ბუნებრივი რესურსების ნაციონალიზაცია (ტყე, წყალი და სხვა);
3. ქალების ემანსიპაცია. შაჰმა გამოაცხადა: "ქალები მონები არ არიან როგორც ეს ბევრ ფუნდამენტალისტს წარმოუდგენია ირანში. ისინი ჩვენი დედები, შვილები და დები არიან და მათ ექნებათ ისეთივე უფლებები როგორც ჩვენ. მათ ოფიციალურად ენიჭებათ ხმის უფლება, განათლების მიღების უფლება, სახელმწიფო თანამდებობების დაკავების უფლება, საოჯახო დავებში მამაკაცებთან გათანაბრება და ა.შ.
4. განათლების სისტემის რეფორმირება. საერო განათლების შემოღება. სკოლები თავისუფლდებოდა რადიკალური ისლამური იდეოლოოგისგან. სკოლაში, უმაღლეს სასწავლებლებში და საერთოდ ქვეყანაში აიკრძალა ჰიჯაბი და ნიქაბის ტარება.
 
აგრარულმა რეფორმამ დიდი დარტყმა მიაყენა მემამულეებს და შიიტურ სამღვდელოებას, როგორც უმსხვილეს მიწისმფლობელებს. შაჰის რეფორმებში უმაღლესმა სამღვდელოებამ დაინახა საფრთხე, რომელიც მიმართული იყო ირანულ საზოგადოებაში მათი პოზიციების შესასუსტებლად. ხელისუფლებისადმი რადიკალურად განწყობილმა სამღვდელოებამ მოლა რუჰოლა ხომეინის მეთაურობით მოუწოდა ირანელებს ბოიკოტი გამოეცხადებინათ შაჰის რეფორმებისადმი.
 
დაძაბულობა ხელისუფლებასა და რადიკალურ სამღვდელოებას შორის პიკს მიაღწია 1963 წ. 5 ივნისს, როდესაც შაჰის განკარგულებით საჰაერო-სადესანტო სპეცრაზმელებმა დააპატიმრეს მოლა ხომეინი. ამას მოჰყვა მისი მომხრეების აჯანყება. არმიამ, შაჰის გვარიამ („უკვდავები“) და საიდუმლო პოლიციის „სავაქი“-ს აგენტებმა სისხლში ჩაახშვეს მონარქიის წინააღმდეგ მიმართული ოპოზიციის გამოსვლა. ხომეინი 1965 წ. ნოემბრამდე იმყოფებოდა ციხე “ყარს”-ში (რამოდენიმე თვით ის გაანთავისუფლეს, თუმცა კვლავ დააპატიმრეს ანტიმონარქისტული მოწოდებებისათვის). 1965 წ. 12 ნოემბერს ხომეინი გადაასახლეს თურქეთში (ქ. ბურსა).
 
ჯამში ამ რეფორმებმა ირანში საწყისა ეტაპზე გამოიწვია ეკონომიკური და განათლების ბუმი. ქვეყანა ძალიან დიდი მაშტაბებით განვითარდა და წინ მიდიოდა.
 
მონარქიული რეჟიმის გასამყარებლად შაჰმა 1957 წ. შექმნა საიდუმლო პოლიტიკური პოლიცია – „სავაქი“ (დაზვერვის ეროვნული სამსახური და უშიშროების ორგანიზაცია). სპეცსამსახურების ჩამოყალიბებაში ირანს აქტიურად ეხმარებოდნენ ამერიკის «CIA» (ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველო) და ისრაელის «მოსადი» (დაზვერვისა და სპეციალური დანიშნულების ინსტიტუტი).
 
scale_1200 (2)
შიდაპოლიტიკური დანიშნულებასთან ერთად „სავაქ“-ს გააჩნდა საგარეო-პოლიტიკური მიმართულება. სტრუქტურულად „სავაქი“ შედგებოდა 9 დეპარტამენტისაგან. მე-2 დეპარტამენტის ფუნქციებში შედიოდა – საგარეო დაზვერვა, კომუნიზმის გავრცელების საფრთხე რეგიონში, ავღანეთი, ერაყი, იემენი; მე-3 დეპარტამენტი შიდა უსაფრთხოებაზე იყო პასუხისმგებელი; მე-8 დეპარტამენტი - კონტრდაზვერვა აკონტროლებდა უცხო ქვეყნების სპეცსამსახურების საქმიანობას ირანში.
 
60-70-იანი წწ. არის ის პერიოდი, როდესაც ახლო აღმოსავლეთში თავი იჩინა ისლამურმა ფუნდამენტალიზმა. 1963 წ. ივნისის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, ირანის პოლიტიკურ არენაზე გამოჩდნენ რადიკალური მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები «მოჯაჰედინ-ე ხალკი» (დაარსდა 1965 წ.) და «ფედაინ-ე ისლამი» (დაარსდა 1963 წ., ისლამური რევოლუციის პერიოდში განიცადა რამოდენიმე განხეთქილება). მიზნათ დასახული ჰქონდათ — შაჰის რეჟიმის დამხობა შეიარაღებული გადატრიალების მეშვეობით. თავიანთი მიზნის მისაღწევათ მიმართავდნენ ტერორისტულ მეთოდებს. გენერალ-ლეიტენანტი იონ მოჰაი პაჩეპა (ნიკოლაე ჩაუშესკუს პოლიტიკური პოლიციის «სეკურიტატე-ს» ყოფილი დირექტორი) თავის მემუარებში აღნიშნავს, რომ საბჭოთა კავშირი მფარველობდა შაჰის შეიარაღებულ ოპოზიციას, რათა დაეძაბა ირანში შიდაპოლიტიკური სიტუაცია.
 
1960-1970-იან წწ. „სავაქ“-მა ფაქტიურად გაანადგურა მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები. მათი აღორძინება დაიწყო ირანში რევოლუციური პროცესების დაწყებასთან ერთად (1978 წ. დასაწყისი).
 
1970-იან წლების შუა ხანებიდან ირანში დიდი ინფლაცია დაიწყო, რასაც მოჰყვა ეკონომიკური ზრდის მკვეთრი შეჩერება და ფასების ზრდა. ამან შიდაპოლიტიკური ვითარება უკიდურესად დაიძაბა. ამას ისიც დაემატა რომ მოხდა ქვეყნის ეკონომიკის პარალიზება, სახელმწიფო აპარატის მიერ მიღებული არაეფექტური ზომებით, დაწყებული კრიზისის დასაძლევად. რამაც კიდევ უფრო გაამწვავა სოციალური პროტესტი. შიიტურმა სამღვდელოებამ სათავისოდ გამოიყენა შექმნილი ვითარება და მოუწოდა ირანელებს გამოსულიყვნენ შაჰის “ტირანიის” წინააღმდეგ.
 
პროტესტის ზრდასტან ერთად შაჰმა სცადა გამოესწორებინა ადრე დაშვებული შეცდომები და ამ მიმართულებით გაატარა მთელი რიგი ღონისძიებები — შეამცირა მილიარდიანი პროექტების განხორციელება, დაავალა «შაჰის ინსპექციას» აღეკვეთა ბაზრობებზე სპეკულაციის ყველა ფაქტი, შეამცირა პრესის და ტელევიზიის ცენზურა, ნება დართო ოპოზიციურ პოლიტიკურ პარტიებს გამოსულიყვნენ იატაკქვეშიდან და მიეღოთ მონაწილეობა საპარლამენტო არჩევნებში.
 
ზემოთაღნიშნული შაჰის ღონისძიებები რადიკალურმა ოპოზიციამ პირიქით აღიქვა, როგორც მონარქიის სისუსტე და კიდევ უფრო მეტი გაძლიერებული ენთუზიაზმით მოუწოდებდნენ რელიგიურ ეიფორიაში მყოფ მასებს გაეგრძელებინათ ბრძოლა ფეჰლევის დინასტიის დამხობამდე.
 
1979 წლის სიტუაცია საოცრად გამწვავდა. ძალაუფლების შესანარჩუნებლად რადიკალური ზომების მიღება იყო საჭირო, მაგრამ შაჰმა ეს ვერ განახორციელა. მან თქვა: "დიქტატორს შეუძლია შეინარჩუნოს ძალაუფლება თავისი ხალხის დახოცვით – მონარქს კი არა”. შაჰს უბრალოდ არ ეყო ნებისყოფა გამოეყენებინა ძალა თავისი ხალხის მიმართ.
 
1979 წლის 16 იანვარს შაჰმა და დედოფალმა დატოვეს ირანის ფარგლები და გაემგზავრნენ ეგვიპტეში. ჯერ კიდევ 6 იანვარს შაჰმა დანიშნა ახალი მთავრობა შაპურ ბახთიარის მეთაურობით და დაავალა ირანის გენერალიტეტს ეთანამშრომლათ მასთან. გენერლების კატეგორიულ მოთხოვნაზე სისხლში ჩაეხშოთ რევოლუცია მან როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ კატეგორიული უარი განაცხადა.
 
1979 წლის 9 თებერვალს კი თეირანში დაიწყო შეიარაღებული ამბოხება, რომელსაც სათავეში ედგნენ მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები «ფედაინ-ე ისლამი» და «მოჯაჰედინ-ე ხალკი». ოპოზიციის მომხრეები სამი დღე ებრძოდნენ მონარქისადმი ერთგულ არმიის ქვედანაყოფებს, „უკვდავები“-ს შაჰის გვარდიას და „სავაქი“-ს აგენტებს.
 
1979 წ. 12 თებერვალს გენერალური შტაბის უფროსის აბას ყარაბაღის განკარგულებით ირანის შეიარარებული ძალების 27 უმაღლესი გენერალი შეიკრიბნენ არმიის შტაბში. სხდომას ესწრებოდა ასევე „სავაქი“-ს მე-4 დირექტორი გენერალ-ლეიტენანტი ნასერ მოყადამი. 2-საათიანი კამათის შემდეგ, სამხედროებმა მიიღეეს გადაწყვეტილება აღნიშნული ვითარებიდან გამომდინარე გამოეცხადებინათ არმიის ნეიტრალიტეტი, რათა თავიდან აეცილებინათ კატასტროფული სამოქალაქო დაპირისპირება. ფაქტიურად ეს ნიშნავდა მონარქიის და შაპურ ბახთიარის მთავრობის კაპიტულაციას.
 
სპარსული მონარქია, რომლის 2500-წლიანი სახელმწიფოებრიობა შაჰმა გრანდიოზულად აღნიშნა 1971 წ. პერსეპოლისში – დაემხო.
ირანის სათავეში მოვიდა აიათოლა რუჰოლა მუსავი ხომეინი. საერო მონარქიიდან ირანი იქცა თეოკრატიულ ისლამურ რესპუბლიკად. ირანი პროგრესის და განვითარების გზიდან აბსოლუტური სიბნელის და უკუსვლის გზას დაადგა.
 
სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.