USD 2.6080
EUR 2.9721
RUB 3.0937
თბილისი
„ვერა პუტინა ამტკიცებდა, რომ ის ვლადიმერ პუტინის ნამდვილი დედა. მეტეხის მცხოვრები ღარიბი ქალი 97 წლის ასაკში გარდაიცვალა“ - «The Economist» (დიდი ბრიტანეთი)
თარიღი:  2444

ცნობილი ბრიტანული ყოველკვირეული ჟურნალის „ეკონომისტის“ (The Economist) 10-16 ივნისის ნომერში დაბეჭდილია სტატია-ნეკროლოგი სათაურით „ვერა პუტინა ამტკიცებდა, რომ ის ვლადიმერ პუტინის ნამდვილი დედაა // მეტეხის მცხოვრები ღარიბი ქალი 97 წლის ასაკში გარდაიცვალა“. პუბლიკაციაში გადმოცემულია რუსეთის პრეზიდენტის არაოფიციალური ბიოგრაფიის ზოგიერთი დეტალი, რომელიც ოფიციალურ დოკუმენტებში  არ მოიხსენიება და მასზე მხოლოდ ჟურნალისტები წერენ. სტატიაში საუბარია ვლადიმერ პუტინის ნამდვილი, ბიოლოგიური დედის ვერა პუტინას შესახებ, რომელიც ახლახანს გარდაიცვალა საქართველოს კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხში და იქვეა დაკრძალული. ავტორი იხსენებს თავის სტუმრობას ვერა პუტინასთან.

გთავაზობთ პუბლიკაციას მცირე შემოკლებით, რომელიც ჟურნალში დაიბეჭდა სათაურით „ვლადიმერ პუტინის სხვა დედა“.

„ვერა პუტინამ ხელებზე შემხმარი ცომი დანით ჩამოიფხიკა და ფოტოსურათებს მაჩვენებს. ერთზე მცირეწლოვანი ბავშვია ჰალსტუხით და ლამაზი ფეხსაცმელებით, მეორეზე - ზამთრის ტანსაცმელში გამოწყობილი თბილი შარფმოხვეული, მესამეზე - საზაფხულო შორტებში. აი, უკვე მოზრდილი ყმაწვილი, მეტეხის სკოლის მოსწავლე, რომელიც თავის კლასში ყველაზე უნარიანი და წარმატებული იყო. ყველა სურათზე მას ნათელი ფერის თმები აქვს, ოდნავ შეწეული ნიკაპი და ცოტათი გაბერილი ქვედა ტუჩი. ყველა სურათზე ჩანს მისი ფერმკრთალი თვალები, რითაც ძალიან ჰგავს დედამისს, ეროვნებით რუს ქალს ვერას. მას ფრთხილი გამოხედვა აქვს და თითქოსდა უბედური ბავშვის შთაბეჭდილებას ტოვებს. დიახ, ვლადიმერ პუტინი უკმაყოფილოდ იყურება, რაც ნაწილობრივ დედამისის ბრალიცაა. როცა იგი 1999 წელს რუსეთის ხელისუფლების ჩრდილიდან გამოვიდა და პრეზიდენტი გახდა, ვერა პუტინა გაკვირვებული და იმავდროულად გახარებული იყო: რომელი დედა ვერ იცნობს თავის შვილს, თუნდაც ერთმანეთი მრავალი წელი არ ენახოთ? ვერამ თავისი შვილი განსაკუთრებული სტილის სიარულითაც იცნო... იხვივით დადიოდა.

ბევრი ფოტოსურათი დაკარგულია, ან მხოლოდ ასლებიღა თუ შემორჩა. მას შემდეგ, რაც ვერა პუტინამ განაცხადა, რომ რუსეთის პრეზიდენტი მისი შვილი იყო, მასთან სპეცსამსახურის თანამშრომლები მივიდნენ, ფოტოები წაიღეს და უთხრეს, რომ ამ თემაზე აღარ ილაპარაკოო.

ასე იყო თუ ისე, ამ ფაქტმა სოფელ მეტეხში დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია და ბოლო წლებში მთავარ სასაუბრო თემას წარმოადგენდა. მეტეხი საქართველოს ერთ-ერთი ღარიბი სოფელია, კავკასიის მთისწინეთში მდებარე, მდინარე მტკვრის ნაპირზე. ადგილობრივი მოსახლეობა მიწათმოქმედებითაა დაკავებული, სახლები დაბზარული, უხარისხო აგურითაა ნაშენები, აქა-იქ ცემენტით შელესილი, დაჟანგებული რკინის ფურცლიანი მესერებით. მიუხედავად იმისა, რომ მთავარი ქუჩა იოსებ სტალინის დიდებულ სახელს ატარებს, ის გრუნტის გზას წარმოადგენს. ვერას სახლი, მართალია, გარეგნულად მაინცდამაინც გამორჩეული არ იყო, მაგრამ შიგნით სუფთად გამოიყურებოდა, ფანჯრებზე მაქმანიანი ფარდებით, ეზოში კი ვაზის ხეივნის ქვეშ მდგარი სასაუბრო სკამით. ვერა ეროვნებით რუსი იყო, მაგრამ თავისი გულიანი, გადამდები სიცილით და მხიარული ხასიათით მთელ სოფელს უყვარდა და პოპულარული იყო. და ყველამ იცოდა, პატარა ბიჭუნებმაც კი, რომ ვერა „რუსი მეფის“ დედა იყო.

როცა თავისი შვილი ტელევიზორში დაინახა, ახალი ამბების გადაცემაში, ვერა ასაკით 73 წელს უახლოვდებოდა. იგი დარწმუნებით აცხადებდა, რომ ვლადიმერ პუტინი მისი შვილი იყო, რომელსაც მოფერებით „ვოვას“ ეძახდა.

ვოვა სტუდენტური რომანის შედეგად გაჩნდა, როცა ერთ-ერთი საცეკვაო საღამოს დროს ვერა სტუდენტმა პლატონ პრივალოვმა აცდუნა. როცა მოგვიანებით ვერამ გაიგო, რომ პლატონი ცოლიანი იყო, მასთან სასიყვარულო კავშირი იმავწუთს გაწყვიტა, მაგრამ ფეხმძიმედ დარჩა. ტაშკენტში ვოვას გაჩენის შემდეგ ცოტა ხანში ვერამ ქართველი ჯარისკაცი გიორგი ოსეფაშვილი გაიცნო და ცოლად გაჰყვა. მისდა სამწუხაროდ, ცოლ-ქმრობა ვერ აეწყო, მეუღლეები ერთმანეთში ხშირად კამათობდნენ. გიორგიმ ერთხელ თქვა, რომ მან ცოტა ფული მოაგროვა და დადგა დრო საქართველოში დაბრუნებისა, სადაც მას მეტეხში მშობლების დანატოვარი სახლი ჰქონდა. სახლი სინამდვილეში ნახევრად დანგრეული ქოხი აღმოჩნდა, მაგრამ ვერა თანდათან შეეგუა  ცხოვრებას და სოფლელ გლეხ ქალად გადაიქცა.

მეტეხში ცხოვრების დროს ვოვას [მტკვარზე] თევზის ჭერა უყვარდა, ბევრს კითხულობდა, განსაკუთრებით იგავ-არაკებს და საოცრად ლამაზი კალიგრაფია (ხელწერა) ჰქონდა. ამასთან, იგი ბრაზობდა ხოლმე, როცა უბნის ბიჭებს ეჩხუბებოდა და არასდროს საკუთარ თავს დამარცხებულად  არ აღიარებდა. უყვარდა მეზობლების ქათმებისთვის შურდულით კენჭების სროლა. ვერა შვილის იმ შურდულს დღემდე ინახავს. ზოგადად ვოვა ჩვეულებრივი და წყნარი ბიჭუნა იყო. მამინაცვალი გიორგი მას კარგად ეპყრობოდა, თუმცა ერთხელ ისე გააბრაზა, რომ გიორგი დაიმუქრა, რომ „ნაბიჭვარს“ სახლიდან გააგდებდა.

ვერა იძულებული გახდა ვაჟი თავის მშობლებთან წაეყვანა, მაგრამ რადგანაც ისინი იმდენად ავად იყვნენ, რომ ვოვას მოვლის შესაძლებლობა არ ჰქონდათ, ამიტომ [ბებიამ და პაპამ] შვილიშვილი სამხედრო ინტერნატში წაიყვანეს. ამის შემდეგ ვერამ შვილთან კავშირი დაკარგა მანამ, სანამ როგორღაც არ გაიგო, რომ ვოვა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტში („კაგებეში“) მუშაობდა.

რა თქმა უნდა, ეს ის ბიოგრაფია არ არის, რასაც ვლადიმერ პუტინი დღეს ოფიციალურად ჰყვება და წერს. დღევანდელი პრეზიდენტის ბიოგრაფიაში ვკითხულობთ, რომ იგი ლენინგრადში დაიბადა, მისი დედ-მამაა ვლადიმერ პუტინ-უფროსი და მარია პუტინა. მას ჰყავდა ორი უფროსი ძმა, რომლებიც ლენინგრადის ბლოკადის დროს დაიხოცნენ, თვითონ კი 1952 წლის 7 ოქტომბერს დაიბადა, ანუ ორი წლის შემდეგ იმ დღიდან (1950 წლის 7 ოქტომბრიდან), რაც ვერას ვოვა გაუჩნდა. წლებში განსხვავებას ვერა ასე ხსნის: საქართველოში გაზრდილმა ვოვამ რადგანაც რუსული ენა კარგად არ იცოდა, ლენინგრადის სკოლის პირველ კლასში სწავლის დასაწყებად გვიან შეიყვანესიყვანეთ და ახალი დოკუმენტები გავუმზადეთო. ანუ გამოდის, რომ ვლადიმერი და მარია ვოვასათვის მხოლოდ „აღმზრდელი მშობლები“ იყვნენ.

ვლადიმერ პუტინი თავის ბიოგრაფიაში „ქართულ კვალს“ ყოველთვის იგნორირებდა და ისე გამოდიოდა, რომ ქართველები ტყუოდნენ და რაღაცას  „ეშმაკობდნენ“. მაგრამ მის ფარგლებს გარეთ უცხოელი ჟურნალისტები ამ „ინტრიგული“ ამბავით დაინტერესდნენ. მათ გამოიკვლიეს, რომ ვლადიმერ პუტინი არსად არაფერს არ ამბობდა თავის ბავშვობაზე, ათი წლის ასაკამდე. გაჩნდა ეჭვი, რომ იგი განგებ მალავდა თავის „ნახევრად უცხოელობას“ და ამით თითქოსდა იოსებ სტალინს ჰგავდა. მოგვიანებით ზოგიერთი ფაქტი გამომზეურდა: 2008 წელს ბრიტანული „დეილი ტელეგრაფის“ ჟურნალისტმა აღმოაჩინა, რომ ბავშვი, ვლადიმერ პუტინის სახელით, ნამდვილად სწავლობდა მეტეხის საშუალო სკოლაში სამი წლის განმავლობაში. მანამდე მომხდარ ფაქტებს კი საეჭვო ხასიათი ჰქონდა: 2000 წელს გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა ორი ჟურნალისტი, ჩეჩენი და იტალიელი, რომლებიც პუტინის ბიოგრაფიის „ქართული კვალით“ დაინტერესდნენ. გარდა ამისა, ერთ დღეს ვერასთან უცნობი ადამიანები მივიდნენ, ორი მამაკაცი და ორიც ქალი, მათ სისხლის ანალიზი აუღეს დნმ-ის ტესტის ჩასატარებლად., თუმცა ვერასთვის ანალიზის შედეგები არავის არ უცნობებია.

2003 წელს ვერა პუტინას, როცა იგი უჯკვე 77 წლისა იყო, ჰოლანდიელი რეჟისორი ინეკ სმიტსი ეწვია. „პუტინის დედა“ მას მოუყვა, რომ მეტეხში ცხოვრების 52-წლიანი პერიოდი მისთვის მძიმე იყო. ახალგაზრდობისას იგი ცეკვავდა და მღეროდა, აქ კი, სოფელში, ჩექმებჩაცმული, დიდი ნაჯახით ხელში, შეშას ჩეხდა და ეზოს ეკალ-ბარდისაგან ასუფთავებდა, გიორგის საფლავს უვლიდა და პატრონობდა: „გამარჯობა, როგორ ხარ?“ - ეკითხებოდა ვერა გიორგის საფლავზე ყოველი მისვლის დროს და მას ადგილობრივი წითელი ღვინით სავსე ჭიქით იხსენებდა.

ვერა მუშაობდა და ვოვა ყოველთვის ახსოვდა. მას ძალიან უკვირდა, თუ რატომ არაფერს არ ამბობდნენ საჯაროდ მასზე ვოვას „აღმზრდელი მშობლები“, რომლებიც 1990-იან წლებში გარდაიცვალნენ. ალბათ, სავარაუდოდ, ვიღაცამ ამაზე ლაპარაკი მათაც აუკრძალა. თუმცა ეს გასაგებიცაა, რადგან საბჭოური ტრადიციის მიხედვით, იმ პიროვნებას, რომელიც „კაგებეში“ მუშაობდა, თავისი ნამდვილი ისტორია და ნამდვილი ბიოგრაფია უნდა დაევიწყებინა. რა თქმა უნდა, ვოვამაც დაივიწყა.

მაგრამ ვერას შვილი არ დავიწყებია: იყო დრო, განსაკუთრებით როცა 2008 წელს რუსეთის ჯარი [პუტინის ბრძანებით] საქართველოში შეიჭრა, ვერას ძალიან შერცხვა. მას სურდა, რომ შვილს ერთხელ მაინც გაეხსენებინა მეტეხი, ჩამოსულიყო, სადაც დედამისი ეტყოდა, რომ ძალიან ნანობს იმაზე, რომ ვაჟი სხვაგან წაიყვანა. ვოვას ეტყოდა, რომ მისი ბრალი არ არის და აუხსნიდა, თუ რატომ გააკეთა იძულებით ასე. ზოგჯერ ვერას ღამ-ღამობით ესიზმრებოდა, რომ ვოვა სახლში დაბრუნდა... იგი ეკლესიაში ვოვას სახელზე სანთლებს ანთებდა და მისთვის ლოცულობდა.

იმ ფოტოსურათებზე, რომლებიც „კაგებე“ თანამშრომლებს არ წაუღიათ, სამი წლის ბავშვია აღბეჭდილი მოკლე შარვლით. მას თვალები ისე უბრწყინავს, თითქოს ტირილი ახლახან შეწყვიტაო. ძველ სურათში ერთი შეხედვით დღევანდელ ვლადიმერ პუტინს ვერ იცნობთ, მაგრამ ვერამ შვილი მბრწყინავი თვალებით მაინც იცნო. არავინ იცის, რამდენად მძიმე იყო მისთვის ის ფაქტი, რომ შვილი - ვლადიმერ პუტინი - რუსეთის დაუნდობელ პრეზიდენტად იქცა.

წყარო: https://www.economist.com/obituary/2023/06/08/vera-putina-claimed-to-be-vladimir-putins-real-mother

 

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის