"მთი­ა­ნი ყა­რა­ბა­ღის კონ­ფლიქ­ტი ძა­ლი­ან გან­სხვავ­დე­ბა სხვა პოსტსაბ­ჭო­თა კონ­ფლიქ­ტე­ბი­სა­გან (აფხა­ზე­თი, სამ­ხრეთ ოსე­თი, დნესტრის­პი­რე­თი, დონ­ბა­სი) იმით, რომ რუ­სე­თი ამ შემ­თხვე­ვა­ში ორი­ვე მხა­რეს (სომ­ხეთს და აზერ­ბა­ი­ჯანს) ან­გა­რიშს უწევს და გარ­კვე­ულ დის­ტან­ცი­ას იცავს. რუ­სე­ბი მთი­ან ყა­რა­ბაღ­ში პირ­და­პირ არ ერე­ვი­ან და ამით ერ­თგვარ "ნე­იტ­რა­ლუ­რო­ბას" ამ­ჟღავ­ნე­ბენ...

კონ­ფლიქ­ტის ირ­გვლივ ძა­ლი­ან დიდი პრო­პა­გან­და მი­დის. სამ­ხედ­რო მოქ­მე­დე­ბე­ბის მო­ნა­ცე­მებ­ში ორი­ვე მხა­რე ერთი შე­ხედ­ვით შე­იძ­ლე­ბა ობი­ექ­ტუ­რე­ბი მოგ­ვეჩ­ვე­ნოს, მაგ­რამ იმავდრო­უ­ლად ორი­ვე შეგ­ნე­ბუ­ლად ავ­რცე­ლებს მცდარ ინ­ფორ­მა­ცი­ებს. ოფი­ცი­ა­ლურ გან­ცხა­დე­ბებს კრი­ტი­კუ­ლად და სკეპ­ტი­კუ­რად უნდა მო­ვე­კი­დოთ.

არ­ცერთ მხა­რეს არ აქვს მო­ნო­პო­ლია ის­ტო­რი­ულ სა­მარ­თლი­ა­ნო­ბა­ზე. ორი­ვე - სომ­ხე­თიც და აზერ­ბა­ი­ჯა­ნიც თა­ვის პრე­ტენ­ზი­ებს მთი­ან ყა­რა­ბაღ­ზე ის­ტო­რი­უ­ლი ფაქ­ტე­ბით ასა­ბუ­თებს: აქ მე-13 სა­უ­კუ­ნე­ში სომ­ხე­თის სა­მე­ფო არ­სე­ბობ­და, მე-18-ში კი აზერ­ბა­ი­ჯა­ნუ­ლი (სპარ­სულ-თურ­ქულ-ში­ი­ტუ­რი) სა­ხა­ნო. ორი­ვე ერ­თსა და იმა­ვე გე­ო­ა­რე­ალ­ში არ­სე­ბობ­და და იქ მცხოვ­რე­ბი ხალ­ხე­ბი ძი­რი­თა­დად ერ­თმა­ნეთ­თან მშვი­დად თა­ნამ­შრომ­ლობ­დნენ.

აზერ­ბა­ი­ჯანს, რო­მე­ლიც 1990 წელს სომ­ხეთ­თან კონ­ფლიქ­ტში და­მარ­ცხდა, უფრო მეტი სტი­მუ­ლი აქვს რე­ვან­შის ასა­ღე­ბად, რაც მან 27 სექ­ტემ­ბერს გა­ნიზ­რა­ხა. ბა­ქომ იფიქ­რა, რომ მსოფ­ლიო ამა­ზე ყუ­რა­დღე­ბას არ გა­ა­მახ­ვი­ლებ­სო და "ბლიცკ­რი­გის­თვის" სა­სურ­ვე­ლი მო­მენ­ტი შე­არ­ჩია.

მაგ­რამ ეს არ ნიშ­ნავს იმას, რომ სომ­ხუ­რი მხა­რე მშვი­დო­ბის­მოყ­ვა­რუ­ლია. ერე­ვა­ნი დიდი ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში უარს აცხა­დებ­და კონ­ფლიქ­ტის არ­სე­ბი­თად გან­ხილ­ვა­ზე. სომ­ხე­ბი მთი­ა­ნი ყა­რა­ბა­ღის ირ­გვლივ 1990 წელს და­კა­ვე­ბულ ტე­რი­ტო­რი­ებს "გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბულს" უწო­დე­ბენ, რაც მათ რი­ტო­რი­კას აგ­რე­სი­უ­ლო­ბას ანი­ჭებს". 

ავ­ტო­რი:სი­მონ კი­ლა­ძე