USD 2.7152
EUR 2.9446
RUB 3.1313
თბილისი
თამარ გორგაძე - კოლუმბიაში მცხოვრები ექიმი - კარდიოლოგი
თარიღი:  542

დავიბადე და გავიზარდე თბილისში. დავამთავრე 61-ე საშუალო სკოლა. 90-იან წლებში სწავლის გაგრძელება მომიწია მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის პირველ სამედიცინო აკადემიაში, რადგან ჩაბარების წელს საქართველოში არ იცოდნენ, თუ ექნებოდათ მიღება სამედიცინო ფაკულტეტზე.

ყოველთვის მინდოდა ექიმობა. სკოლას როდესაც ვამთავრებდი, მახსოვს, გადაცემას ვუყურებდი და ყვებოდნენ ერთ ქალბატონზე, რომელიც მგონი შვედეთში იყო გულსისხლძარღვთა ცნობილი ქირურგი. ისე მომეწონა ის ექიმი, რომ გადავწყვიტე, მეც გულსისხლძარღვთა ქირურგი გავმხდარიყავი. ამაში დარწმუნებული ვიყავი მეექვსე კურსამდე, მაგრამ როცა უნდა ამერჩია განხრა, მგონი პირველად ცხოვრებაში, შევეკითხე დედაჩემს - რას მირჩევდა და დედამ, რა თქმა უნდა, მითხრა, რომ ქართულ მენტალიტეტში ქალი ქირურგი არ იყო დიდად მიღებული, რომ კაცი კოლეგები არ დამაცლიდნენ მუშაობას, რომ მრავალსაათიანი ოპერაციები არ შეეფარდებოდა ქალის ცხოვრების სტილს და ა.შ. ბევრი ვიფიქრე და ბოლოს, როგორც დამჯერმა შვილმა, გადავწყვიტე წავსულიყავი სამკურნალო განხრით და არჩევანი კარდიოლოგიაზე შევაჩერე.
ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ჩავაბარე ორდინატურაში, მიასნიკოვის სახელობის რუსეთის კარდიოლოგიის ინსტიტუტში (ცაზოვის ცენტრსაც ეძახდნენ ხშირად). ორდინატურის შემდგომ სწავლა ასპირანტურაში გავაგრძელე . ორდინატურაში სწავლის დროს მქონდა პირველი შეხება ანგიოგრაფიის ლაბორატორიასთან და ჩემში ისევ გაიღვიძა ბავშვობის სურვილმა, ძალიან მომეწონა ინტერვენციული კარდიოლოგია და გამიჩნდა დიდი სურვილი, ამ განხრით წავსულიყავი.
ჩვენი განყოფილების პროფესორი იყო ბატონი გურამ არაბიძე— ბრწყინვალე ექიმი დაკარდიოლოგი. მის მიმართ დიდ პატივისცემასა და სიყვარულს გამოხატავდნენ არა მხოლოდ საკუთარი სტუდენტები, არამედ მთელი კარდიოლოგიის ინსტიტუტი. მისი ყოველი სიტყვა მოსწავლეებისთვის იყო კანონი. როცა მოვინდომე განყოფილების შეცვლა, რა თქმა უნდა, მას მივმართე ამ თხოვნით და აქ, მეორეჯერ ჩემს ცხოვრებაში, “სტერეოტიპებმა” შემაცვლევინეს გეგმები - ბატონმა გურამმა მკაცრად და დამაჯერებლად მითხრა, რომ ანგიოგრაფიის ლაბორატორია არ იყო ადგილი ქალისთვის, ამ გადაწყვეტილებას მას ვერ შევაცვლევინებდი. სხვა არჩევანი არ მქონდა, სწავლა გავაგრძელე თერაპიულ კარდიოლოგიაში და დავიწყე ეხოგრაფიის შესწავლა, რამაც პროფესორის დიდი მოწონება დაიმსახურა. მალე, პირადული მიზეზების გამო, მომიწია აკადემიური შესვენების აღება და გარკვეული დროით თბილისში დაბრუნება. სამწუხაროდ, ამ დროს გარდაიცვალა პროფესორი არაბიძე. როცა დავბრუნდი მოსკოვში სწავლის გასაგრძელებლად, ჩვენს განყოფილებას ხელმძღვანელობდა პროფესორი ირინა ჩაზოვა. კიდევ ერთხელ ვცადე ბედი და ვთხოვე კათეტერიზაციის განყოფილებაში გადასვლა, რაზეც მაშინვე მივიღე მისი თანხმობა.
ასე დავიწყე ინტერვენციული კარდიოლოგიის შესწავლა . 2008 წლისთვის მოვიპოვე ევროპის კარდიოლოგების ასოციაციის გრანტი, რომელიც მაძლევდა საშუალებას დავსპეციალიზირებულიყავი ინტერვენციულ კარდიოლოგიაში ევროპის ნებისმიერ ცენტრში. კიდევ ერთი ფრაგმენტი ჩემი ცხოვრებიდან ფემინისტური ელფერით - გრანტის მოსაპოვებლად კონკურსზე საბუთების წარდგენისას უნდა გქონოდა უკვე არჩეული ის ცენტრი, რომელიც თანახმა იყო, რომ წვრთნის პროგრამა მათთან გაგევლო.
მანამდე უკვე მქონდა ნამუშევრები წარდგენილი სხვადასხვა კონგრესზე , ასე თუ ისე ვიცოდი, რომელ კლინიკაში ან რომელ ქვეყანაში მინდოდა წასვლა. მეორე ფაქტორი, რასაც მივაქციე ყურადღება, იყო ის, რომ მინდოდა ისეთი ადგილის ნახვა , სადაც მუშაობდნენ ქალი კარდიოლოგები. მაგისტრის წოდების მისაღებად., საბოლოოდ ავირჩიე მადრიდის სან კარლოსის კლინიკა და კომპლუტენსას უნივერსიტეტი. ვერც წარმოვიდგენდი, რომ ასე გამიმართლებდა. მივიღე დიდი გამოცდილება ჩვენი დარგის საუკეთესო და წამყვანი პროფესიონალებისგან.
საუკეთესო წლები გავატარე მადრიდში, არა მხოლოდ პროფესიული თვალსაზრისით. აქ შევხვდი ბევრ არაჩვეულებრივ ადამიანს, გავიჩინე მეგობრები, ვისთანაც დღესაც ახლო ურთიერთობა მაკავშირებს.
ესპანეთში დავრჩი 5 წელი, ამას მოჰყვა შემდეგი ნაბიჯი — მივიღე მოწვევა სამხრეთამერიკიდან, რომ გადმოვსულიყავი სამუშაოდ კოლუმბიაში, რასაც დავთანხმდი.
შემოთავაზება იყო საინტერესო, სჭირდებოდათ ახალი განყოფილების ჩამოყალიბება ერთ-ერთ ახალ კლინიკაში . არ მქონდა ბევრი მონაცემი კოლუმბიის შესახებ, მაგრამ მყავდა მეგობრები, ვინც ჩემთან ერთად მადრიდში სწავლობდნენ და მათ ვკითხე რჩევა, თუ ღირდა ამ “თავგადასავალზე” დათანხმება . ცოტა ხნის ფიქრის შემდეგ გადავწყვიტე ბედი მეცადა.
უკვე 10 წელია რაც კოლუმბიაში( სამხრეთ ამერიკაში ვცხოვრობ). პირველ კლინიკაში წელიწად ნახევარი ვიყავი და შემდგომ მომიწვიეს “კოლუმბიის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ფონდში” სამუშაოდ. დავთანხმდი ამ მოწვევაზე და უკვე 9 წელი გავიდა, რაც აქ ვმუშაობ . ბოლო 4 წლის განმავლობაში ვარ კარდიოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი ექიმი. ჩვენი კლინიკა შედის მთელ სამხრეთ ამერიკაში საუკეთესო კლინიკების ათეულში. გვაქვს მრავალი საერთაშორისო აკრედიტაცია და აღიარება, გვინდა 2030 წლისთვის შევიდეთ მსოფლიოს 100 საუკეთესო კლინიკის სიაში .
ჩვენი ძლიერი მხარეებია: ინტერვენციული კარდიოლოგია (ვატარებთ ჩარევებს არამარტო სისხლძარღვთა სისტემაზე, არამედ გულის სხვადასხვა სტრუქტურული დაავადებისმკურნალობას ), გულსისხლძარღვთა ქირურგია , ყველაფერი, რაც არის დაკავშირებული გულისუკმარისობის მკურნალობასთან, გულის გადანერგვის და ხელოვნური გულის სისტემების ჩათვლით, ECMO-ს სისტემა, ორგანოთა გადანერგვა (გულის გარდა, ჩვენს კლინიკაში ხდება ღვიძლის, თირკმელების, პანკრეასის, ფილტვის გადანერგვები) და ა.შ
ყველა ეს მკურნალობა არის მიმართული პედიატრიული და სრულწლოვანი ავადმყოფებისთვის. ერთი წლის წინ კი დავიწყეთ ოპერაციების ჩატარება ჯერ კიდევ არ დაბადებულ ნაყოფზე , ამ ოპერაციებს ვატარებთ ნაყოფის საშვილოსნოდან ამოღების გარეშე . უკვე ჩავატარეთ რამდენიმე ოპერაცია— მაგალითად შევიწროებული აორტის სარქველის გაფართოება, რითაც დავეხმარეთ ჩვენს პატარა პაციენტს, რომ არ განვითარებოდა გულის კრიტიკული უკმარისობა ჯერ კიდევ დაბადებამდ;
ორიოდე დღის წინ ჩვენმა სპეციალისტებმა ჩაატარეს ძალიან რთული ოპერაცია , ჩვენს პატარა პაციენტს აქვს მიელომენინგოცელეს დიაგნოზი, და ჩვენი ჩარევით, იმედი გვაქვს, რომ შევძლებთ მას ცხოვრების ხარისხი გავუუმჯობესოთ და დაბადების შემდეგ შევუმსუბუქოთ ამ დაავადებასთან დაკავშირებული უმძიმესი გართულებების განვითარება .
ჩვენს კლინიკაში გვაქვს ერთ- ერთი ყველაზე დიდი ECMO-ს განყოფილება. ჩვენი მიღწევები არანაირად არ ჩამოუვარდება მსოფლიოს წამყვანი კლინიკების შედეგებს, COVID პანდემიის დროს ასობით ადამიანი გვყავდა შეერთებული ხელოვნურ ფილტვზე, რითაც ბევრი ჩვენი ავადმყოფის სიცოცხლე გადავარჩინეთ .
ყოველთვის ვცდილობთ დავნერგოთ სიახლეები ჩვენს კლინიკაში . ამის გაკეთება ოდნავუ უფრო ძნელია სხვა “მდიდარ” ქვეყნებთან შედარებით , მაგრამ დღეს კოლუმბიაში არის ერთ-ერთი საუკეთესო ჯანდაცვის სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევს ამ ქვეყნის ნებისმიერ მოქალაქეს, მიიღოს სრულყოფილი და თანამედროვე სამედიცინო მომსახურება .
ბევრს ვმუშაობთ, რომ ჩვენს ყოველდღიურობაში უახლესი სამედიცინო ტექნოლოგიები და ხელოვნური ინტელექტის სისტემები დავნერგოთ .
საქართველოს თანამედროვე ჯანდაცვის სისტემაში არ მიმუშავია , თუმცა ვიცი, რომ არის ბევრი სამედიცინო დაწესებულება , მაგრამ არ არის კარგად ორგანიზებული და ცენტრალიზებული სისტემა. არც სრულყოფილი სადაზღვევო სისტემა გვაქვს, ამიტომ საკმაოდ ძნელია ქვეყანაში მოსახლეობისთვის მაღალხარისხიანი და ამავე დროს, ხშირად ძვირადღირებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა. ამას ერთვის საქართველოს საავადმყოფოებში თანამედროვე ტენოლოგიების ნაკლებობა, განსაკუთრებით როცა ლაპარაკია მაღალი ღირებულების სამკურნალო ტექნოლოგიურ საშუალებებზე. ეს პირობები, რომ შეიცვალოს, საქართველო შეიძლება გადაიქცეს სამედიცინო ტურიზმის ერთ- ერთ ცენტრად. სამწუხაროა, რომ ამის მაგივრად ქართველი პაციენტები ხდებიან სხვა ქვეყნების სამედიცინო ტურისტები. კიდევ უფრო დასანანია ეს ფაქტი იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი კარგი ექიმი გვყავდა და გვყავს, და რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, გვეზრდება ძალიან საინტერესო და ნიჭიერი ახალგაზრდა თაობა.
ვერ ვიტყვი, რომ ძალიან გაბედული, მიზანდასახული ან გამოწვევების მოყვარული ადამიანი ვარ , უბრალოდ ასე გამოვიდა, რომ ძალიან მიყვარს ჩემი პროფესია, რამაც ჩამომიყვანა სამხრეთ ამერიკამდე. ეს პროფესია მოითხოვს ბევრ შრომას, თავდადებას და ხშირად თავგანწირვას . თუ ადამიანს არ მოსწონს საექიმო საქმე , უზარმაზარი სიამოვნების დაკმაყოფილების წყაროს ნაცვლად ეს გადაიქცევა მძიმე ტვირთად , არადა ეს ძალიან ლამაზი და მნიშვნელოვანი საქმიანობაა.
ექიმისთვის სწავლა არასოდეს არ მთავრდება, კარგი ექიმი მუდამ სწავლის პროცესშია, მითუმეტეს თანამედროვე სამყაროში, სადაც ტექნოლოგიების და ინტერნეტის წყალობით ადვილი მისაწვდომია ყოველგვარი ინფორმაცია, სამეცნიერო კვლევები, მათი რეზულტატები, მედიკამენტების და სამედიცინო ტექნოლოგიების სიახლეები. ყოველდღიურად გამოიცემა მნიშვნელოვანი სამედიცინო სტატიები და ა.შ.
ძალიან სასარგებლოა თუ ჩვევად ჩამოიყალიბებთ, რომ ყოველ დღე წაიკითხოთ ერთი სამედიცინო სტატია. ეს უზომოდ სასარგებლოა და დაგეხმარებათ სრულყოფილ პროფესიონალებად ჩამოყალიბებაში. ექიმებს ნაკლებად გვაქვს საშუალება გვქონდეს მოჭრილი სამუშაო დღე, ხშირად ჩვენი მუშაობის საათები იწელება.
მნიშვნელოვანია, განავითაროთ დროის "სწორი გამოყენების” თვისება , იყოთ ორგანიზებულები, ამავე დროს, არ დაგავიწყდეთ მიხედოთ თქვენს ჯანმრთელობას, გქონდეთ ჯანსაღი ცხოვრების წესი -ექიმები ვართ მაგალითი ჩვენი პაციენტებისთვის, ასევე ვართ ყველაზე ცუდი ავადმყოფები. მნიშვნელოვანია მივხედოთ თავს და არ გავხდეთ ავად. გისურვებთ ჯანმრთელობას!
ბლოგი
მოჰამედ რეზა ფეხლევი. რეფორმები ირანში და ისლამური რევოლუცია!
1941 წლის შემოდგომაზე დიდმა ბრიტანეთმა და საბჭოთა კავშირმა მოახდინეს ირანის ოკუპაცია. მათ ტახტიდან ჩამოაგდეს პროგერმანული ხედვით ცნობილი რეზა ფეხლევი და ტახტზე მოკავშირეთა აქტიური მხარდამჭერი, მისი შვილი მოჰამედ რეზა ფეხლევი აიყვანეს.
ახალგაზრდა შაჰი რეფორმებზე ოცნებობდა და ძლიერი ირანის აღორძინებაზე. მაგრამ ეს არც ისე მარტივი იყო, ქვეყანას კი სუვერენიტეტი ჰქონდა დაკარგული. ასეთი რეალობა და ირანის ოკუპაცია 1946 წლამდე გაგრძელდა.
 
მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ირანში ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო ცნობილმა პოლიტიკურმა და საზოგადო მოღვაწე — მოჰამედ მოსადეყმა, რომელსაც საბჭოთა კავშირი უმაგრებდა ზურგს. მან აიძულა ახალგაზრდა შაჰი იგი მთავრობის მეთაურად დაენიშნათ. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მისი პირველი და უმთავრესი ღონისძიება ეკონომიკურ სფეროში გამოიხატა. მან მოახდინა ინგლის-ირანის ერთობლივი სანავთობო კომპანიის ნაციონალიზაცია 1951 წელს. ამას შემდგომ ბრიტანელი სპეციალისტების ქვეყნიდან გაძევება და სანავთობო მრეწველობაზე სრული კონტროლის დამყარება მოჰყვა.
 
კომპანიის ნაციონალიზაცია დიდ ბრიტანეთმა აღიქვა როგორც საშიში პრეცედენტი მთელი შუა და ახლო აღმოსავლეთისათვის და ირანის ნავთობს მოუწყო საერთაშორისო ბოიკოტი. ამან ირანის ეკონომიკა კოლაფსის წინაშე დააყენა. მაგრამ ირანმა საბჭოთა კავშირის დახმარება მიიღო რამაც საოცრად გააძლიერა კომუნისტური პარტია “თუდე".
 
შაჰს არაფრით არ უნდოდა გამოკვეთილი მხარე აღმოჩენილიყო ცივ ომში, ანდა ძალაუფლება კომუნისტებს ჩაეგდოთ ხელში. მან მთავრობას
რადიკალური ანტიდასავლური ქმედებების შეწყვეტა მოსთხოვა.
Shah-of-Iran
 
ამის გამო 1953 წ. აგვისტოში შაჰსა და მოსადეყს შორის დაძაბულობამ კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია – შაჰი და დედოფალი სორაია იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ სამშობლო.
 
19 აგვისტოს კი ირანის არმიამ, რომელიც ერთგული დარჩა მონარქისადმი, მოაწყო სამხედრო გადატრიალება, დაამხო მოსადეყის მთავრობა, თვით მოსადეყი შეიპყრეს და გაასამართლეს. შაჰინშაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი ტრიუმფით დაბრუნდა თეირანში.
 
ამის შემდეგ მან გადაწყვიტა რომ ახალი სტრატეგიული მოკავშირე მოეძებნა. მან ამაზე უარი უთხრა როგორც დიდ ბრიტანეთს ისე საბჭოთა კავშირს. ის შეხვდა ამერიკის პრეზიდენტ დუაიტ ენზეჰაუერს და მას სთხოვა დახმარება. აშშ-ც ეგრევე დათანხმდა, რადგან ვაშინგტონში სწორად ჩათვალეს რომ, ეს მათთვის ბრწყინვალე შანსი იყო სპარსეთის ყურის რეგიონში შემოსასვლელად.
 
ირანმა აშშ-გან მიიღო დიდი სამხედრო და ეკონომიკური დახმარება. ამის შემდეგ მოჰამედ რეზა ფეჰლევი შეუდგა თავისი ოცნების ასრულებას და დაიწყო მზადება დიდი რეფორმებისათვის.
 
1963 წლის იანვარში შაჰმა გამოაქვეყნა ფართომასშტაბიანი რეფორმების 6-პუნქტიანი გეგმა, რომლის თანახმადაც შაჰის მთავრობა იწყებდა რადიკალური რეფორმების გატარებას შემდეგი მიმართულებით:
1. აგრარული რეფორმა და ფეოდალიზმის ლიკვიდაცია (30 წლის ვადაში);
2. ბუნებრივი რესურსების ნაციონალიზაცია (ტყე, წყალი და სხვა);
3. ქალების ემანსიპაცია. შაჰმა გამოაცხადა: "ქალები მონები არ არიან როგორც ეს ბევრ ფუნდამენტალისტს წარმოუდგენია ირანში. ისინი ჩვენი დედები, შვილები და დები არიან და მათ ექნებათ ისეთივე უფლებები როგორც ჩვენ. მათ ოფიციალურად ენიჭებათ ხმის უფლება, განათლების მიღების უფლება, სახელმწიფო თანამდებობების დაკავების უფლება, საოჯახო დავებში მამაკაცებთან გათანაბრება და ა.შ.
4. განათლების სისტემის რეფორმირება. საერო განათლების შემოღება. სკოლები თავისუფლდებოდა რადიკალური ისლამური იდეოლოოგისგან. სკოლაში, უმაღლეს სასწავლებლებში და საერთოდ ქვეყანაში აიკრძალა ჰიჯაბი და ნიქაბის ტარება.
 
აგრარულმა რეფორმამ დიდი დარტყმა მიაყენა მემამულეებს და შიიტურ სამღვდელოებას, როგორც უმსხვილეს მიწისმფლობელებს. შაჰის რეფორმებში უმაღლესმა სამღვდელოებამ დაინახა საფრთხე, რომელიც მიმართული იყო ირანულ საზოგადოებაში მათი პოზიციების შესასუსტებლად. ხელისუფლებისადმი რადიკალურად განწყობილმა სამღვდელოებამ მოლა რუჰოლა ხომეინის მეთაურობით მოუწოდა ირანელებს ბოიკოტი გამოეცხადებინათ შაჰის რეფორმებისადმი.
 
დაძაბულობა ხელისუფლებასა და რადიკალურ სამღვდელოებას შორის პიკს მიაღწია 1963 წ. 5 ივნისს, როდესაც შაჰის განკარგულებით საჰაერო-სადესანტო სპეცრაზმელებმა დააპატიმრეს მოლა ხომეინი. ამას მოჰყვა მისი მომხრეების აჯანყება. არმიამ, შაჰის გვარიამ („უკვდავები“) და საიდუმლო პოლიციის „სავაქი“-ს აგენტებმა სისხლში ჩაახშვეს მონარქიის წინააღმდეგ მიმართული ოპოზიციის გამოსვლა. ხომეინი 1965 წ. ნოემბრამდე იმყოფებოდა ციხე “ყარს”-ში (რამოდენიმე თვით ის გაანთავისუფლეს, თუმცა კვლავ დააპატიმრეს ანტიმონარქისტული მოწოდებებისათვის). 1965 წ. 12 ნოემბერს ხომეინი გადაასახლეს თურქეთში (ქ. ბურსა).
 
ჯამში ამ რეფორმებმა ირანში საწყისა ეტაპზე გამოიწვია ეკონომიკური და განათლების ბუმი. ქვეყანა ძალიან დიდი მაშტაბებით განვითარდა და წინ მიდიოდა.
 
მონარქიული რეჟიმის გასამყარებლად შაჰმა 1957 წ. შექმნა საიდუმლო პოლიტიკური პოლიცია – „სავაქი“ (დაზვერვის ეროვნული სამსახური და უშიშროების ორგანიზაცია). სპეცსამსახურების ჩამოყალიბებაში ირანს აქტიურად ეხმარებოდნენ ამერიკის «CIA» (ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველო) და ისრაელის «მოსადი» (დაზვერვისა და სპეციალური დანიშნულების ინსტიტუტი).
 
scale_1200 (2)
შიდაპოლიტიკური დანიშნულებასთან ერთად „სავაქ“-ს გააჩნდა საგარეო-პოლიტიკური მიმართულება. სტრუქტურულად „სავაქი“ შედგებოდა 9 დეპარტამენტისაგან. მე-2 დეპარტამენტის ფუნქციებში შედიოდა – საგარეო დაზვერვა, კომუნიზმის გავრცელების საფრთხე რეგიონში, ავღანეთი, ერაყი, იემენი; მე-3 დეპარტამენტი შიდა უსაფრთხოებაზე იყო პასუხისმგებელი; მე-8 დეპარტამენტი - კონტრდაზვერვა აკონტროლებდა უცხო ქვეყნების სპეცსამსახურების საქმიანობას ირანში.
 
60-70-იანი წწ. არის ის პერიოდი, როდესაც ახლო აღმოსავლეთში თავი იჩინა ისლამურმა ფუნდამენტალიზმა. 1963 წ. ივნისის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, ირანის პოლიტიკურ არენაზე გამოჩდნენ რადიკალური მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები «მოჯაჰედინ-ე ხალკი» (დაარსდა 1965 წ.) და «ფედაინ-ე ისლამი» (დაარსდა 1963 წ., ისლამური რევოლუციის პერიოდში განიცადა რამოდენიმე განხეთქილება). მიზნათ დასახული ჰქონდათ — შაჰის რეჟიმის დამხობა შეიარაღებული გადატრიალების მეშვეობით. თავიანთი მიზნის მისაღწევათ მიმართავდნენ ტერორისტულ მეთოდებს. გენერალ-ლეიტენანტი იონ მოჰაი პაჩეპა (ნიკოლაე ჩაუშესკუს პოლიტიკური პოლიციის «სეკურიტატე-ს» ყოფილი დირექტორი) თავის მემუარებში აღნიშნავს, რომ საბჭოთა კავშირი მფარველობდა შაჰის შეიარაღებულ ოპოზიციას, რათა დაეძაბა ირანში შიდაპოლიტიკური სიტუაცია.
 
1960-1970-იან წწ. „სავაქ“-მა ფაქტიურად გაანადგურა მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები. მათი აღორძინება დაიწყო ირანში რევოლუციური პროცესების დაწყებასთან ერთად (1978 წ. დასაწყისი).
 
1970-იან წლების შუა ხანებიდან ირანში დიდი ინფლაცია დაიწყო, რასაც მოჰყვა ეკონომიკური ზრდის მკვეთრი შეჩერება და ფასების ზრდა. ამან შიდაპოლიტიკური ვითარება უკიდურესად დაიძაბა. ამას ისიც დაემატა რომ მოხდა ქვეყნის ეკონომიკის პარალიზება, სახელმწიფო აპარატის მიერ მიღებული არაეფექტური ზომებით, დაწყებული კრიზისის დასაძლევად. რამაც კიდევ უფრო გაამწვავა სოციალური პროტესტი. შიიტურმა სამღვდელოებამ სათავისოდ გამოიყენა შექმნილი ვითარება და მოუწოდა ირანელებს გამოსულიყვნენ შაჰის “ტირანიის” წინააღმდეგ.
 
პროტესტის ზრდასტან ერთად შაჰმა სცადა გამოესწორებინა ადრე დაშვებული შეცდომები და ამ მიმართულებით გაატარა მთელი რიგი ღონისძიებები — შეამცირა მილიარდიანი პროექტების განხორციელება, დაავალა «შაჰის ინსპექციას» აღეკვეთა ბაზრობებზე სპეკულაციის ყველა ფაქტი, შეამცირა პრესის და ტელევიზიის ცენზურა, ნება დართო ოპოზიციურ პოლიტიკურ პარტიებს გამოსულიყვნენ იატაკქვეშიდან და მიეღოთ მონაწილეობა საპარლამენტო არჩევნებში.
 
ზემოთაღნიშნული შაჰის ღონისძიებები რადიკალურმა ოპოზიციამ პირიქით აღიქვა, როგორც მონარქიის სისუსტე და კიდევ უფრო მეტი გაძლიერებული ენთუზიაზმით მოუწოდებდნენ რელიგიურ ეიფორიაში მყოფ მასებს გაეგრძელებინათ ბრძოლა ფეჰლევის დინასტიის დამხობამდე.
 
1979 წლის სიტუაცია საოცრად გამწვავდა. ძალაუფლების შესანარჩუნებლად რადიკალური ზომების მიღება იყო საჭირო, მაგრამ შაჰმა ეს ვერ განახორციელა. მან თქვა: "დიქტატორს შეუძლია შეინარჩუნოს ძალაუფლება თავისი ხალხის დახოცვით – მონარქს კი არა”. შაჰს უბრალოდ არ ეყო ნებისყოფა გამოეყენებინა ძალა თავისი ხალხის მიმართ.
 
1979 წლის 16 იანვარს შაჰმა და დედოფალმა დატოვეს ირანის ფარგლები და გაემგზავრნენ ეგვიპტეში. ჯერ კიდევ 6 იანვარს შაჰმა დანიშნა ახალი მთავრობა შაპურ ბახთიარის მეთაურობით და დაავალა ირანის გენერალიტეტს ეთანამშრომლათ მასთან. გენერლების კატეგორიულ მოთხოვნაზე სისხლში ჩაეხშოთ რევოლუცია მან როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ კატეგორიული უარი განაცხადა.
 
1979 წლის 9 თებერვალს კი თეირანში დაიწყო შეიარაღებული ამბოხება, რომელსაც სათავეში ედგნენ მემარცხენე ისლამისტური ორგანიზაციები «ფედაინ-ე ისლამი» და «მოჯაჰედინ-ე ხალკი». ოპოზიციის მომხრეები სამი დღე ებრძოდნენ მონარქისადმი ერთგულ არმიის ქვედანაყოფებს, „უკვდავები“-ს შაჰის გვარდიას და „სავაქი“-ს აგენტებს.
 
1979 წ. 12 თებერვალს გენერალური შტაბის უფროსის აბას ყარაბაღის განკარგულებით ირანის შეიარარებული ძალების 27 უმაღლესი გენერალი შეიკრიბნენ არმიის შტაბში. სხდომას ესწრებოდა ასევე „სავაქი“-ს მე-4 დირექტორი გენერალ-ლეიტენანტი ნასერ მოყადამი. 2-საათიანი კამათის შემდეგ, სამხედროებმა მიიღეეს გადაწყვეტილება აღნიშნული ვითარებიდან გამომდინარე გამოეცხადებინათ არმიის ნეიტრალიტეტი, რათა თავიდან აეცილებინათ კატასტროფული სამოქალაქო დაპირისპირება. ფაქტიურად ეს ნიშნავდა მონარქიის და შაპურ ბახთიარის მთავრობის კაპიტულაციას.
 
სპარსული მონარქია, რომლის 2500-წლიანი სახელმწიფოებრიობა შაჰმა გრანდიოზულად აღნიშნა 1971 წ. პერსეპოლისში – დაემხო.
ირანის სათავეში მოვიდა აიათოლა რუჰოლა მუსავი ხომეინი. საერო მონარქიიდან ირანი იქცა თეოკრატიულ ისლამურ რესპუბლიკად. ირანი პროგრესის და განვითარების გზიდან აბსოლუტური სიბნელის და უკუსვლის გზას დაადგა.
 
სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.