USD 2.6071
EUR 2.9911
RUB 3.0972
Tbilisi
სტუ-ის აკადემიურმა საბჭომ რექტორად, მეორე ვადით, აკადემიკოსი დავით გურგენიძე აირჩია
Date:  

განათლების ტრანსფორმაციული ძალის მტკიცე რწმენით, ჩემი, როგორც საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეორე ვადით არჩეული რექტორის, მთავარი მიზანი იქნება უნივერსიტეტი კვლავაც ურყევად პოზიციონირებდეს, როგორც ტექნოლოგიური წინსვლის ფლაგმანი, რომელიც აყალიბებს, არა მხოლოდ, საგანმანათლებლო ლანდშაფტს, არამედ ძირეულ გავლენას ახდენს ინდუსტრიისა და საზოგადოების განვითარებაზე. მაქვს უდიდესი პასუხისმგებლობა და რწმენა იმისა, რომ ჩემი ცოდნითა და გამოცდილებით, უნივერსიტეტის სამეცნიერო-აკადემიური წრეებისა და თანამშრომლების  მხარდაჭერითა და ნდობით, ერთად შევძლებთ, განვითარების თვისობრივად მაღალ საფეხურზე ავიყვანოთ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, გაცილებით ცნობადი და ხილვადი გავხადოთ ის საერთაშორისო საგანმანათლებლო-სამეცნიერო სივრცეში“  - ამის შესახებ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეორე ვადით არჩეულმა რექტორმა, აკადემიკოსმა დავით გურგენიძემ, უნივერსიტეტში რექტორის თანამდებობის დასაკავებლად გამართული არჩევნების შედეგების შეჯამების შემდეგ განაცხადა.

 აკადემიურმა საბჭომ, ფარული კენჭისყრით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორობის კანდიდატი, აკადემიკოსი დავით გურგენიძე რექტორად მეორე, 4-წლიანი ვადით აირჩია. სტუ-ის საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, აკადემიური საბჭოს 39 წევრიდან 38-მა ხმა აკადემიკოს დავით გურგენიძის სასარგებლოდ მისცა. აკადემიური საბჭოს 1 წევრმა კენჭისყრაში მონაწილეობა სამეცნიერო მივლინებაში ყოფნის გამო ვერ მიიღო.

როგორც სტუ-ის რექტორმა აკადემიური საბჭოს სხდომის დასრულების შემდეგ აღნიშნა, მეორე ვადაში მისი ერთ-ერთი ამოცანა ინოვაციებზე დაფუძნებული ახალი საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და არსებული პროგრამების განახლება იქნება.

 „დღეს ჩემთვის განსაკუთრებული დღეა. გამოცხადებული ნდობისთვის მადლობას ვუხდი აკადემიურ საბჭოს,  ჩვენი უნივერსიტეტის სამეცნიერო-აკადემიურ წრეებს, კოლეგებს, თანამშრომლებს მხარდაჭერისა და სიყვარულისთვის. წინ არაერთი გამოწვევაა, რომელიც, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საკეთილდღეოდ, ეფექტიანად უნდა დავძლიოთ. მეორე ვადაში, ჩემი, როგორც რექტორის ერთ-ერთი უმთავრესი ამოცანა იქნება, მეტი ახალი, ინოვაციებზე დამყარებული საგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავება, ასევე, არსებული პროგრამების განახლების სტიმულირება, რათა უზრუნველვყოთ საგანმანათლებლო პროცესის შესაბამისობა ინდუსტრიის საჭიროებებთან, ტექნოლოგიურ ტენდენციებთან და გლობალურ მიღწევებთან. როგორც ტექნიკური განათლების ლიდერმა, საქართველოს ტექნიკურმა უნივერსიტეტმა მეტად უნდა უზრუნველყოს საერთაშორისო სტანდარტების, საინჟინრო და ტექნიკური განათლების საუკეთესო გამოცდილების ტრანსფერი თავის საგანმანათლებლო სივრცეში. მნიშვნელოვანია, რომ უნივერსიტეტის 5 საბაკალავრო პროგრამა ემზადება  საერთაშორისო ABET აკრედიტაციის მისაღებად. გასულ წელს ABET აკრედიტაცია ბიოსამედიცინო ინჟინერიის ინგლისურენოვანმა პროგრამამ მოიპოვა - ეს უკვე დიდი გამარჯვებაა. ასევე, საერთაშორისო აკრედიტაციის მისაღებად, იწყება მუშაობა ახალ პროგრამებზე ქიმიისა და მექანიკის ინჟინერიის მიმართულებით. უფრო აქტიურად გავაგრძელებთ მუშაობას საგანმანათლებლო პროგრამების საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაციის, კურიკულუმებში სწავლების ინოვაციური მეთოდებისა და შესაბამისი კვლევების ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად, მათ შორის, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტების ფართო ჩართულობით. უნივერსიტეტის უკლებლივ ყველა ფაკულტეტზე გავაგრძელებთ სასწავლო პროცესის უზრუნველყოფას თანამედროვე, უახლესი ტექნოლოგიებით აღჭურვილი ლაბორატორიული ბაზით, რაც აუცილებელია კვლევაზე დაფუძნებული სწავლების პრინციპის სრულად რეალიზებისთვის“, - აღნიშნა დავით გურგენიძემ.

რექტორის განცხადებით, მეორე ვადით არჩევის 4-წლიან პერიოდში ერთ-ერთი პრიორიტეტი უახლესი კვლევითი ინიციატივებისა და ინოვაციების წახალისება და მხარდაჭერა იქნება, ასევე, უნივერსიტეტის, როგორც ტექნოლოგიური პროგრესისა და წინსვლის წარმმართველი ძალის პოზიციონირება, როგორც საქართველოში, ასევე, მის ფარგლებს გარეთ.

 „უნივერსიტეტი იზრუნებს, რათა ჩვენს მეცნიერთა მიერ შექმნილი მნიშვნელოვანი გამოგონებები წარვადგინოთ არა მარტო საქართველოს პატენტზე, არამედ ევროპასა და ამერიკაში. ამავდროულად, მნიშვნელოვანი ძალისხმევა უნდა ჩავდოთ, რომ გავზარდოთ ეროვნულ და უცხოურ მრეწველობასთან და ბიზნესთან თანამშრომლობით მოპოვებული დაფინანსება. აუცილებლად მიმაჩნია მჭიდრო პარტნიორული ურთიერთობის გაძლიერება ინდუსტრიასთან, „ბიზნესი - აკადემია“ - ეს თანამშრომლობის მოდელი ორმხრივად სასარგებლო იქნება, როგორც უნივერსიტეტისთვის, ასევე, ბიზნეს-სექტორისთვის. ჩვენთვის ეს იქნება ინდუსტრიის აქტუალურ პრობლემათა გადაჭრისკენ მიმართულ კვლევებში ჩართვის რესურსი, სტუდენტებისთვის კი - რეალურ სამუშო გარემოში პრაქტიკისა და სტაჟირების გავლის შესაძლებლობა. ამასთან ერთად, რაც ასევე არსებითია, მნიშვნელოვნად გამარტივდება ბიზნესსა და უნივერსიტეტს შორის ტექნოლოგიების ტრანსფერის პროცესი. გარდა ამისა, აუცილებელია, რომ ქვეყნის უმთავრესი საინჟინრო სკოლა - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი იყოს აქტიური თანამონაწილე და ინიციატორიც კი სამხედრო აღმშენებლობის სხვადასხვა საკითხებში. ამის გამოცდილება და პრაქტიკა მრავალად არის მსოფლიოს წამყვან ქვეყნებში. პრიორიტეტულად მიმაჩნია, შეიქმნას საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტისა და საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გაერთიანებული სამეცნიერო-სამხედრო საბჭო, სადაც ეს საკითხები მოიყრის თავს“, - განაცხადა დავით გურგენიძემ.

 როგორც მან აღნიშნა, რექტორობის მეორე ვადაში, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრიორიტეტად უნივერსიტეტში ახალგაზრდა, კვალიფიციური კადრების მოზიდვა ესახება.

 „უდიდესი ცოდნისა და გამოცდილების მქონე პროფესორებთან და მკვლევრებთან ახალგაზრდა და ნიჭიერი თაობის კოლაბორაცია შექმნის უნიკალურ სინერგიას, რაც დასაბამს მისცემს ახალ სიტყვას მეცნიერებასა და  საინჟინრო ტექნოლოგიებში - ახალგაზრდების შეუზღუდავი იდეები, ახალი ხედვები და შეუპოვრობა, გამყარებული გამოცდილ მეცნიერთა ცოდნითა და კომპეტენციით, უნდა გამოვიყენოთ, როგორც ინოვაციების შექმნის მყარი ფუნდამენტი. ამასთან ერთად, აუცილებელია სასწავლო და კვლევით ინფრასტრუქტურაში დამატებითი ინვესტიცია უახლესი ტექნიკით, ლაბორატორიებითა და ტექნოლოგიებით, რათა შეიქმნას სწავლის, კვლევისა და ინოვაციებისთვის თანამედროვე, ხელსაყრელი გარემო. აუცილებლად უნდა აღვნიშნო, რომ ტექნიკურ უნივერსიტეტში იქმნება ახალგაზრდების თვითორგანიზებადი კლუბები, ინტერესთა სფეროების მიხედვით. ჩემი რექტორობის პირობებში, მოხდება სტუდენტური კლუბების საქმიანობის მაქსიმალურად წახალისება, მათი ინიციატივების წინ წამოწევა და ინტეგრაცია საუნივერსიტეტო ცხოვრებაში. როგორც რექტორი, მხარდაჭერას ვპირდები თითოეულ სტუდენტს, სტუდენტთა გაერთიანებებს, რადგან უნივერსიტეტის უმთავრესი პრიორიტეტი სტუდენტთა ინტერესების დაცვა, მათი აკადემიური, კვლევითი და შემოქმედებითი საქმიანობის მხარდაჭერაა“, - განაცხადა დავით გურგენიძემ.

 რექტორის განმარტებით, ინფრასტრუქტურის მრავალმხრივი განვითარება უნივერსიტეტის კონკურენტუნარიანობის გაზრდისა და ცნობადობის ამაღლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტია.

 „უნივერსიტეტის ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანესი იქნება მე-6 სასწავლო კამპუსის სრული რეაბილიტაცია, რაც საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ინიციატივითა და საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერით განხორციელდება. ასევე, ჩვენი ძალისხმევა მიმართულია ჰიდროტექნიკისა და ჰიდრავლიკის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის მშენებლობისკენ. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს პროექტის შეთანხმების პროცედურები თბილისის მერიასთან, რის შემდეგაც ამ უნიკალური ლაბორატორიის მშენებლობა დაიწყება. იგეგმება, ენერგეტიკის განვითარების ფონდის მხარდაჭერით, მე-8 სასწავლო კამპუსის სარემონტო სამუშაოები, ხოლო, კომპანია “არემჯის“ თანამონაწილეობით - მე-3 სასწავლო კამპუსის ინფრასტრუქტურის განახლება. გარდა ამისა, ჩვენთვის მეტად მნიშვნელოვანია პროფესიული სწავლების განვითარება. ამ ჭრილში საშურია, დიდი ჯიხაიშის ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პროფესიული კოლეჯის საერთაშორისო მოთხოვნათა შესაბამისად რეაბილიტაცია და უახლესი ტექნიკით აღჭურვა. მიუხედავად მშენებლის მიერ დაშვებული მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ხარვეზებისა, კოლეჯის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები და აღჭურვა, მაქსიმუმ, 2 წელიწადში დასრულდება. უნივერსიტეტში მიმდინარეობს და მომავალ წლებში ეტაპობრივად დასრულდება  ინფრასტრუქტურის ადაპტირება სსსმ და შშმ პირების საუნივერსიტეტო სივრცეში სრულფასოვანი ინტეგრირებისთვის - მოეწყობა ლიფტები, პანდუსები, სველი წერტილები. პროექტირების სტადიაშია სტუდენტებისათვის საერთო საცხოვრებლის მშენებლობა, რაც მოითხოვს რამდენიმე მილიონი ლარის ინვესტიციას. ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პროექტი, რომლის დასრულების შემდეგ ჩვენს სტუდენტებს მნიშვნელოვნად გაუმარტივდებათ საყოფაცხოვრებო საკითხები“, - აღნიშნა დავით გურგენიძემ.

 რექტორის განცხადებით, უნივერსიტეტში აღმავლობის გზაზეა საუნივერსიტეტო შემოქმედებითი და სპორტული ცხოვრება. აღდგა ვაჟთა ცნობილი კაპელა, რომელმაც გამორჩეული შემსრულებლების არაერთი თაობა აღუზარდა საქართველოს, განახლებულ ენერგიას იკრებს თეატრ-სტუდია „მოდინახე“, ქორეოგრაფიული ანსამბლი „მერანი“, ხალხური სიმღერის ანსამბლი „ფესვები“, საუკეთესო ფორმაშია ლეგენდარული საუნივერსიტეტო ჯაზ-ორკესტრი, იქმნება ახალი ახალგაზრდული მუსიკალური ჯგუფები, სპორტული გუნდები.

 „ჩემი რექტორობის მეორე ვადაში ვგეგმავთ უნივერსიტეტის მე-2 კამპუსში განთავსებული თეატრის სრულ რეაბილიტაციას. ამით უნივერსიტეტი შეიძენს სრულიად თანამედროვე, უახლესი ტექნოლოგიით აღჭურვილ კიდევ ერთ სივრცეს, სადაც ჩვენი თეატრალური დასი - „მოდინახე“ და მსახიობი სტუდენტები სრულად წარმოაჩენენ შემოქმედებით შესაძლებლობებს და მრავალ სიახლეს შემოგვთავაზებენ. აშკარა აღმავლობის გზაზეა საუნივერსიტეტო სპორტი. მიმდინარე წლიდან უნივერსიტეტში აღდგება საუნივერსიტეტო ფაკულტეტშორისი ოლიმპიადების ჩატარების ტრადიციაც. საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერითა და თბილისის მერიის გადაწყვეტილებით, გასულ წელს, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს საცურაო აუზი დაუბრუნდა. ამით, უნივერსიტეტში გაჩნდა კიდევ ერთი სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კერა სტუდენტებისთვის - იგეგმება წყალბურთის საუნივერსიტეტო გუნდის დაფუძნებაც. მალე დავიწყებთ სპორტული მოედნებისა და დარბაზების მშენებლობა-რეაბილიტაციას, ახალგაზრდებისთვის მოეწყობა სივრცეები ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციისთვის. მომდევნო წლებში დაგეგმილია პირველი კამპუსის ეზოში სტადიონისა და სასროლი დარბაზის მოწყობა, გარემონტდება სპორტული დარბაზები მე-2 და მე-9 კამპუსებში. მოეწყობა ახალი სტუდენტური სივრცეები, სადაც სტუდენტები შეძლებენ თავისუფალი დროის გატარებასა და ერთმანეთთან კომუნიკაციას. მნიშვნელოვანია, რომ იგეგმება საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ადმინისტრაციული შენობაში ცენტრალური ბიბლიოთეკის დიდი დარბაზის ინტერიერის ძირეული განახლება. საპროექტო სამუშაოებს უნივერსიტეტის არქიტექტურული ბიურო ასრულებს“, - აღნიშნა დავით გურგენიძემ.

 რექტორის განცხადებით, მისთვის, ასევე, მეტად მნიშვნელოვანი და საპასუხისმგებლოა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ადმინისტრაციული კამპუსის მიმდებარე ღია სივრცეში გამორჩეული ქართველი მეცნიერისა და ინოვატორის, გიორგი ნიკოლაძის ნეშტის გადმოსვენება და მის პატივსაცემად ქანდაკების დადგმა, რათა უნივერსიტეტმა ღირსეული პატივი მიაგოს პირველი ქართული საინჟინრო-ტექნოლოგიური სკოლის ერთ-ერთ დამფუძნებელს.

 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორად, პირველი ვადით, დავით გურგენიძე აკადემიურმა საბჭომ 2020 წელს აირჩია. უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოს 2023 წლის 28 ნოემბრის №01-05-04/175 დადგენილების საფუძველზე, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობის დასაკავებლად არჩევნები 2024 წლის 18 იანვარს ჩაინიშნა, არჩევნებში მონაწილე პრეტენდენტთა რეგისტრაციის ვადები 2023 წლის 29 დეკემბრიდან 2024 წლის 11 იანვრის ჩათვლით დაწესდა, ხოლო აკადემიურ საბჭოში რექტორობის კანდიდატთა სამოქმედო გეგმების მოსმენის თარიღად მიმდინარე წლის 16 იანვარი განისაზღვრა.

World
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way