USD
EUR
RUB
თბილისი
საქართველოს უცხოელი მეგობრები - ჯეფრი გოსბი, ბრიტანელი ენათმეცნიერი და მთარგმნელი
თარიღი : 07.24.2022 06:13  120

ქართულის სწავლა 2003 წელს დავიწყე, ოქსფორდის უნივერსიტეტში მისვლიდან ცოტა ხნის შემდეგ. გერმანულსა და ენათმეცნიერებას ოქსფორდში, ლინკოლნ კოლეჯში ვსწავლობდი, როგორც უცხო ენებით დაინტერესებულს, მინდოდა უნივერსიტეტის ენების ცენტრში დამატებითი ენა მესწავლა. ძალიან გამიკვირდა, როცა აღმოვაჩინე, რომ მოსალოდნელი ფრანგულის, ესპანურის და რუსულის გარდა, ქართულის სწავლაც შეიძლებოდა ქალბატონ ლია ჩოკოშვილის გაკვეთილებზე.

ქართული ენის შესახებ მაშინ თითქმის არაფერი ვიცოდი - ერთადერთი, რაც მანამდე მქონდა ნანახი, იყო წიგნი მსოფლიო დამწერლობების შესახებ, სადაც ქართული ანბანის გულისებრმა ასოებმა თავიანთი უცნაური სილამაზით იმხელა შთაბეჭდილება მოახდინა ჩემზე, რომ მაშინვე გადავწყვიტე დავსწრებოდი ქალბატონი ლიას გაკვეთილებს. მალე მივხვდი, რომ ჭეშმარიტ დამალულ საგანძურს წავაწყდი: უზომოდ დავინტერესდი არა მხოლოდ ქართული ენით, რომელიც თავისი უხვი ბგერათა მარაგით, ინდოევროპული ენების უმეტესობის მოლაპარაკეთათვის უცნობი ბრუნვათა სისტემით და რთული ზმნური მორფოლოგიით, ერთდროულად დიდ გამოწვევასა და დიდ სიამოვნებასაც სთავაზობს ნებისმიერ შემსწავლელს, არამედ თვით საქართველოთი, მისი მდიდარი ისტორიით და კულტურით.

რამდენიმე წლის შემდეგ, მარჯორი უორდროპის ფონდის დაფინანსებით, ჩემი სადოქტორო თემა მივუძღვენი ინფორმაციის სტრუქტურირებას ქართულში – სინტაქსის ურთიერთქმედებას ინტონაციასთან ქართულ წინადადებაში ახალი და ძველი ინფორმაციის გამოსახატავად. ამ პერიოდის განმავლობაში რამდენიმე თვე გავატარე საქართველოში, სადაც თორნიკე დარჯანიამ და მისმა ოჯახმა თბილად მიმასპინძლეს და ბევრი ქართველი დამეხმარა ჩემი ენათმეცნიერული ექსპერიმენტების ჩატარებაში.


ამ გამოცდილებებმა კიდევ უფრო მეტად გამიფანტა ჩემი წინასწარშექმნილი იდეები ქართულის შესახებ და მიმახვედრა, რომ საქმე მქონდა არა რაღაც რომანტიკული წარსულის კუთვნილებასთან, არამედ თანამედროვე ენასთან, რომელიც ცხოვრების ყველა სფეროში გამოიყენება და მუდმივად ვითარდება. ასეთი რამ, მგონი, აუცილებელია ნებისმიერი უცხო ენის სრულფასოვანი შეცნობისთვის და ასევე მისი სრულფასოვანი თარგმნისთვის, რომელშიც ინტენსიურად ჩავერთე ჩემი სადოქტორო თემის დაცვიდან ცოტა ხნის შემდეგ. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ათზე მეტ თარგმანზე ვიმუშავე; ზოგი უკვე გამოცემულია, ზოგი მალე გამოქვეყნდება. მათ შორის არის „The Man in the Panther’s Skin: A Condensed Prose Retelling“ (გამომცემლობა არტანუჯი, 2018), „The State Controller’s Office of the Democratic Republic of Georgia“ (საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, 2020) და „Life in Soviet Georgia: 70 Stories“ (გამომცემლობა არტანუჯი, 2021). ამ მესამე წიგნზე მუშაობამ განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა ჩემზე; ამჟამად რამდენიმე ახალ პროექტში ვარ აქტიურად ჩართული. ერთ-ერთია ქართული ლიტერატურის თარგმნის პროექტი ოქსფორდში, რომელიც ლია ჩოკოშვილთან და მის სტუდენტებთან ერთად რამდენიმე წლის წინ დავიწყე პირველი წიგნის გამოქვეყნებით: „Unlocking the Door/კარს მიღმა“ (გამომცემლობა სეზანი, 2017). ამას მოჰყვა გოდერძი ჩოხელის „ადამიანთა სევდა“ და ხუთი მოთხრობა. პროექტის ფარგლებში ამჟამად ვთარგმნი სულხან-საბა ორბელიანის „მოგზაურობა ევროპაში“. ეს, რამდენადაც ვიცით, ტექსტის პირველი სრული ინგლისური თარგმანი იქნება. საოცარი შეგრძნებაა საბას თვალით დანახულ მაშინდელ ევროპაში სიარული.


როდესაც ქართული ენის სწავლა დავიწყე, ვარდების რევოლუციის პერიოდი იყო. ამ დროს ბევრმა ადამიანმა ჩემს გარშემო ან ძალიან ცოტა იცოდა საქართველოზე, ან საერთოდ არაფერი. რომ ვეუბნებოდი, ქართულს ვსწავლობ-მეთქი, ხშირად ეგონათ, რომ საქმე მქონდა ბრიტანული ისტორიის მეფეების გიორგების ეპოქასთან (the Georgian Era). დღეს კი მდგომარეობა ძალიან სხვაგვარია: ბრიტანულ გაზეთებსა და ჟურნალებში ხშირად წერენ სტატიებს საქართველოზე და ასევე ქვეყნის შესახებ გადაცემები გადის ტელევიზიით. იქ თითქმის ყოველთვის საუბარია ტურიზმზე, არქიტექტურაზე და ბუნებაზე, მაგრამ ამის გარდა საქართველოს უხვი სალიტერატურო სიმდიდრე აქვს მსოფლიოსთვის გასაზიარებელი. სასურველია, საქართველოს მთავრობის და გავლენიანი პირების კიდევ უფრო აქტიური ჩართვა თარგმნის პროექტების ხელშეწყობასა და დაფინანსებაში. როგორც როსტევანი ეუბნება თინათინს: ,,რასაცა გასცემ, შენია, რაც არა, დაკარგულია!“

Speech • სფიჩი

სხვა
3 თვეში საქართველოში $25.7 ათასის ორგანოების იმპორტი განხორციელდა

მიმდინარე წლის 3 თვეში საქართველომ 25.7 ათასი დოლარის ღირებულების ორგანოთერაპიისთვის განკუთვნილი ჯირკვლები და სხვა ორგანოების იმპორტი განახორციელა. 2022 წლის დასაწყისში ქვეყანაში შემოტანილი ორგანოების მოცულობა გასული 4 წლის ანალოგიური პერიოდების იმპორტს აღემატება.

ოფიციალური სტატისტიკით ორგანოთერაპიისთვის შემოტანილი ამ დასახელების საქონლის მოცულობა იანვარ-მარტში 0.13 ტონა იყო.

რაც შეეხება ორგანოების იმპორტის წლიურ მონაცემებსა და იმ ქვეყნებს, სადაც საქართველო საქონელს ყიდულობს, საქსტატის მიხედვით, ბოლო ათი წლის განმავლობაში იმპორტის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 2012 წელს გვქონდა (183 ათასი დოლარი, 0.74 ტონა). აღსანიშნია, რომ პანდემიის დაწყების პირველ წელს საქართველოდან 0.23 ტონა ორგანოების შესაძენად 155 ათასი დოლარი გავიდა. გასულ წელს კი 0.44 ტონა იმპორტირებული საქონლის ღირებულებამ 89.9 ათასი დოლარი შეადგინა.

ოფიციალური სტატისტიკიდან ჩანს, რომ ორგანოთერაპიისთვის განკუთვნილი ჯირკვლებისა და სხვა ორგანოების ყველაზე დიდი მომწოდებელი საქართველოსთვის აშშ-ია - 77.9 ათასი დოლარი, მას მოსდევს გაერთიანებული სამეფო - 3.8 ათასი დოლარი, ჰონ-კონგი - 3.3 ათასი დოლარი, გერმანია - 2.1 ათასი დოლარი, ავსტრალია - 0.9 ათასი დოლარით. საიმპორტო ქვეყნებს შორისაა: კანადა, იტალია, ახალი ზელანდია, ისრაელი, ბელგია და შვეიცარია.

წყარო:https://bm.ge/

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.