USD 2.6967
EUR 3.1503
RUB 3.4241
თბილისი
რა არის შესაცვლელი სახელმწიფო საწარმოების მართვაში - ლექსო ალექსიშვილის მოსაზრება
თარიღი:  1232
ავტორი:შოთა ტყეშელაშვილი

საქართველოს სახელმწიფო კორპორაციების ფინანსური მდგომარეობა სავალალოა. სახელმწიფო საწარმოების სექტორი გამუდმებით ზარალზეა, 2020 წელს კი ზარალმა რეკორდულ 1 მილიარდ ლარს გადააჭარბა. ის, რომ სახელმწიფო საწარმოების მართვაში რადიკალური ცვლილებებია საჭირო, ამის შესახებ დონორები მთავრობას არაერთი წელია აფრთხილებენ, რამდენიმე დღის წინ კი სავალუტო ფონდმა გამოაქვეყნა ტექნიკური აღწერა იმის თუ რა სახით უნდა ჩატარდეს ამ ორგანიზაციებში რეფორმები.

PMCG-ის დამფუძნებელმა ლექსო ალექსიშვილმა სახელმწიფო საწარმოების წინაშე არსებული გამოწვევების შესახებ გადაცემა “ანალიტიკას” ეთერში ისაუბრა.

მისი თქმით, პრობლემის სათავეა ის, რომ მთავრობას სახელმწიფო საწარმოები იმ სახით, როგორც დღეს არსებობენ, აწყობს, რადგანაც ამ მდგომარეობაში სახელმწიფოს აქვს შეუზღუდავი შესაძლებლობა საკუთარი პოლიტიკური შეხედულებების მიხედვით გამოიყენოს ეს კომპანიები. ეს შეიძლება იყოს როგორც სხვადასხვა სუბსიდირების პროგრამის დაფინანსება, ასევე პარტიული აქტივით შტატების გაბერვა.

ლექსო ალექსიშვილი ამბობს, რომ სახელმწიფო საწარმოების რეფორმა უფრო ეფექტიანი იქნება, თუკი მსხვილი კორპორაციები ეტაპობრივად საერთაშორისო ბირჟებზე გავლენ და იქ განათავსებენ საკუთარ აქციებს.

“სიახლეა ის, რომ IMF-მა ტექნიკური დახმარების სახით მოამზადა უფრო სრულყოფილი პროგრამა, როგორ შეიძლება იყოს სახელმწიფოს მიდგომა. ეს რომ პრობლემა იყო, ეს განხილებოდა 2018-2019 წლებშიც. ჩვენ მაშინაც ვიყავით თქვენთან სტუმრად და მაშინაც ვახსენეთ, რომ აუცილებელია რესტრუქტურირება. ციფრებითაც და კონკრეტული პროცესებითაც ჩანს, რომ ვერ უზრუნველყოფდა იმ მოთხოვნებს, რა მოთხოვნებიც არსებობს ამ ვითარებაში, ამიტომაც მიდიოდა მსჯელობა, როგორ შეიძლება ეს გაკეთებულიყო. პრივატიზაციის ისეთი ფორმა, რომელიც მანამდე განხორციელდა, ბუნებრივად ვეღარ იქნება, რადგანაც ეს კომპანიები თავიანთი ბუნებით და ზომით მნიშვნელოვანი საწარმოებია. მათ მშპ-სთან მიმართებით 18%-20%-ის ზომა აქვთ, რაც ძალიან მაღალია.

უნდა მოხდეს დელიკატური ჩარევა, რომ თითონ კომპანიები გადაკეთდნენ მართლაც კომერციულ სტრუქტურებად. კორპორაციული მართვის პრინციპები უნდა იყოს დანერგილი. ამის შემდეგ უნდა იყოს ფიქრი, თუ როგორ შეიძლება მათი პრივატიზაციის პროცესში ჩართვა, რაც ნიშნავს, არა პირდაპირ გაყიდვას, არამედ ბირჟებზე მათი აქციების კვოტირებას. სასურველია, რომ ეს მოხდეს საგარეო ბირჟებზე მათი გასვლით და არ უნდა ვიფიქროთ, რომ კაპიტალის ბაზრის განვითარებისთვის ეს ადგილობრივ ბირჟაზე გავაკეთოთ.

მთავარი საკითხი აქ არის კორპორატიული მმართველობის პრობლემა. გამჭვირვალობას ჩვენ რასაც ვეძახით გამომდინარეობს იქიდან თუ რამდენად იქნება დანერგილი კორპორატიული მართვის სისტემა.

“კვაზი-ფისკალური” ბუნება, რაც ამ საწარმოებს გააჩნიათ დამოკიდებულია სახელმწიფოს მხრიდან ამ საკითხებში ჩარევაზე. სახელმწიფოს ურჩევნია, რომ ამ სახით შეინარჩუნოს ეს საწარმოები და პირდაპირი გაგებით პოლიტიკურად გამოიყენოს ან არ გამოიყენოს ისინი. ეს გამოყენება შეიძლება პასუხობდეს რაღაც კონკრეტულ საკითხებს, მაგალითად გაზის ტარიფის საკითხებს, ასევე შეიძლება იყოს ძალიან ბანალური ან პარტიულ-პოლიტიკური თვალსაზრისითაც გამოყენებული, რომ ურჩევნია პარტიული აქტივი უნდა დაასაქმოს სადღაც", - ამბობს ალექსიშვილი.

წლების მიხედვით, სახელმწიფო საწარმოთა ზარალი მზარდია:

2014 წელი - 100 მილიონი ლარის ზარალი;
2015 წელი - 786 მილიონი ლარის ზარალი;
2016 წელი - 536 მილიონი ლარის ზარალი;
2017 წელი - 732 მილიონი ლარის ზარალი;
2018 წელი - 816 მილიონი ლარის ზარალი;
2019 წელი - 237 მილიონი ლარის ზარალი;
2020 წელი - 1 მილიარდი ლარის ზარალი.

მთავრობის და მუნიციპალიტეტების დაქვემდებარებაში არსებულ კომპანიებს, ჯამში, 12.6 მილიარდი ლარის სესხები აქვთ აღებული. თუკი ისინი საკუთარი კომერციული შედეგებიდან გამომდინარე, ამ ვალებს ვერ ისტუმრებენ, მაშინ მათი გადახდის ვალდებულება ქვეყნის ბიუჯეტზე ანუ გადასახადის გადამხდელებზე გადაინაცვლებს. სწორედ ამის თავიდან არიდებისთვის არის აუცილებელი რეფორმის გაკეთება.

ეს კომპანიები ჯამში 50,000-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებენ.

წყარო:https://bm.ge
ეკონომიკა
BMG: 2025 წლის 11 თვეში ირანთან ვაჭრობა $262.7 მილიონამდე შემცირდა - რას ვყიდით/ვყიდულობთ?

აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ნებისმიერი ქვეყანა, რომელიც ირანთან ბიზნესურთიერთობას აწარმოებს, აშშ-სთან ვაჭრობისას 25%-იან ტარიფს გადაიხდის. ტრამპის თქმით, გადაწყვეტილება „საბოლოო და შეუცვლელია“, ხოლო ტარიფები უკვე ამოქმედდა.

ტრამპმა განცხადება სოციალურ ქსელ Truth Social-ზე გაავრცელა, თუმცა არ დაუკონკრეტებია, რომელ ქვეყნებს შეეხება ახალი ტარიფები ან რას გულისხმობს „ირანთან ბიზნესის წარმოება“. მისივე თქმით, ზომა უკავშირდება ირანში შექმნილ ვითარებას, სადაც ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე მასშტაბური ანტისამთავრობო პროტესტი მიმდინარეობს.

bm.ge გთავაზობთ საქართველოსა და ირანის ვაჭრობის 11 თვის მონაცემებს.

2025 წლის იანვარ-ნოემბრის მონაცემებით, ირანთან სავაჭრო ბრუნვა $262.7 მილიონია. წლიურ ჭრილში ამ სახელმწიფოსთან ექსპორტ-იმპორტი 11.6%-ით შემცირდა. ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, საქართველო-ირანის სავაჭრო სალდო უარყოფითია და ვაჭრობაში დიდ ძირითად ნაწილს იმპორტი იკავებს, ანუ საქართველო იმაზე მეტ საქონელს ყიდულობს ირანში, ვიდრე ყიდის.

2025 წლის 11 თვეში ექსპორტის მაჩვენებელი თითქმის 2024 წლის ანალოგიური პერიოდის ანალოგიური იყო და $32.8 მილიონს შეადგენდა. ირანში გადაზიდული საქონლის რეიტინგი კი ასეთია:

TOP-5 საექსპორტო სასაქონლო ჯგუფი

  1. ხე-ტყის მასალა -7.6 მლნ აშშ დოლარი;
  2. მანგანუმის ოქსიდი - 4.9 მლნ აშშ დოლარი;
  3. სიმინდი - 4.5 მლნ აშშ დოლარი;
  4. მსუბუქი ავტომობილები - 2.4 მლნ აშშ დოლარი;
  5. ხორბალი - 2.05 მლნ აშშ დოლარი.

რაც შეეხება იმპორტს, იმპორტი გასული წლის 11 თვეში 13.1%-ით $229.8 მლნ-მდე შემცირდა. ირანიდან შეძენილი საქონლის რეიტინგი ასეთია:

TOP-5 იმპორტირებული სასაქონლო ჯგუფი

  1. მოსაპირკეთებელი ფილები კერამიკული, მოუჭიქურებელი - 23.9 მლნ აშშ დოლარი;
  2. პოლიმერები ეთილენისა, პირველადი ფორმებით - 18.1 მლნ აშშ დოლარი;
  3. რძე და ნაღები, შესქელებული ან შაქრის დამატებით - 14.9 მლნ აშშ დოლარი;
  4. ნახშირბადიანი ფოლადის კუთხოვანები, ფასონური და სპეციალური პროფილები - 13.3 მლნ აშშ დოლარი;
  5. წნელები ცხლად ნაგლინი ნახშირბადიანი ფოლადისაგან თავისუფლად დახვეულ ბუხტებად - 13.1 მლნ აშშ დოლარი.

 

ირანთან სავაჭრო ბრუნვამ ისტორიულ მაქსიმუმს 2024 წელს მიაღწია და $322 მლნ შეადგინა, რაც წლის ჭრილში 18.8%-იან ზრდას წარმოადგენდა. ირანთან ვაჭრობა ძირითადად იმპორტზე მოდის. 2024 წელს საქართველო-ირანის სავაჭრო ბრუნვაში ექსპორტი $36.9 მლნ იყო, ხოლო იმპორტი $285.1 მლნ.

წყარო:https://bm.ge/

სრულად
გამოკითხვა
სხვათა შორის
მსოფლიო
Iran International: ირანში სულ მცირე 12 000 ადამიანი დაიღუპა
სრულად
ფრიდრიხ მერცი - ეს ირანის რეჟიმისთვის ბოლო დღეები და კვირებია
სრულად
დონალდ ტრამპი: თუ ჩვენ არ ავიღებთ გრენლანდიას, მას რუსეთი ან ჩინეთი აიღებს. ამის დაშვებას არ ვაპირებ. გრენლანდია ჩვენი იქნება
სრულად