,
მიუხედავად იმისა, რომ სამხედრო ინდუსტრია და თავდაცვის შესაძლებლობები ყოველთვის პოპულარულ საკითხს წარმოადგენდა, რუსეთის უკრაინაში შეჭრამ შეიარაღება და მასთან დაკავშირებული ფინანსური დეტალები განსაკუთრებული ყურადღების საგნად აქცია. შეიძლება ითქვას, რომ ყოველდღიურად ასეულობით მილიონი ადამიანი განსაკუთრებული მოლოდინით კითხულობს სიახლეებს დასავლური სახელმწიფოებისაგან უკრაინისათვის გადაცემული შეიარაღების, რუსული დანაკარგებისა თუ სამხედრო-ტექნოლოგიური შედარებების შესახებ.
სწორედ ამიტომ, Forbes Georgia აღნიშნულ სტატიაში იმ სახელმწიფოთა შესახებ გესაუბრებათ, რომლებიც თავდაცვაზე გლობალურად ყველაზე მეტს ხარჯავენ. იარაღის შექმნაზე, შეძენაზე, სამხედრო პერსონალის შენახვასა თუ შეიარაღების მოდერნიზაციაზე სახელმწიფოები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ყოველწლიურად ასეულობით მილიარდ დოლარს იმეტებენ.
2021 წელს თავდაცვაზე გლობალურმა დანახარჯებმა 2.1 ტრილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. ეს მაჩვენებელი უკვე მეშვიდე წელია, რაც ყოველწლიურად იზრდება. ჩვენ მიერ სტატიაში მოყვანილი რეიტინგი სტოკჰოლმის მშვიდობის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტის მონაცემებს ეფუძნება.
გასაკვირი არ იქნება თუკი ვიტყვით, რომ მსოფლიოში ყველაზე მეტს თავდაცვაზე შეერთებული შტატები ხარჯავს. 2021 წელს აშშ-ს თავდაცვის ბიუჯეტმა 801 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა. ეს კი თავდაცვაზე გლობალური დანახარჯების 38%-ს წარმოადგენს. 1949 წელს სტოკჰოლმის მშვიდობის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტის მიერ თავდაცვის დანახარჯების აღწერის დაწყებიდან დღემდე, აშშ თავდაცვაზე ყოველწლიურად გლობალურად ყველაზე მეტს ხარჯავს. ქვეყნის თავდაცვის ბიუჯეტი რეიტინგის ათეულში შემავალი სახელმწიფოების საერთო დანახარჯებზე მეტია.
მეორე სახელმწიფო, რომელსაც ყველაზე დიდი სამხედრო ხარჯები აქვს, ჩინეთია. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის 2021 წლის თავდაცვის ბიუჯეტი 293.4 მილიარდი აშშ დოლარი იყო, რაც გლობალური დანახარჯების 14%-ს წარმოადგენს და საკმაოდ მსხვილი წილია. სახელმწიფო ბოლო 27 წელია თავდაცვის ბიუჯეტს ყოველწლიურად ზრდის. საინტერესოა, რომ ჩინეთს რაოდენობრივად ყველაზე მეტი აქტიური სამხედრო მოსამსახურე ჰყავს.
სამხედრო დანახარჯებით მესამე ადგილზე სიაში ინდოეთი იმყოფება და მისი ბიუჯეტი 76.6 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს. რეიტინგში მეოთხე ადგილს დიდი ბრიტანეთი იკავებს, რომლის თავდაცვის ბიუჯეტიც 68.4 მილიარდი აშშ დოლარია.
რუსეთს მსოფლიოში მეხუთე ყველაზე დიდი სამხედრო ბიუჯეტი აქვს. მან 2021 წელს თავდაცვაზე 65.9 მილიარდი აშშ დოლარი დახარჯა. თუმცა, საინტერესოა, რომ ჩრდილოელი მეზობლის სამხედრო დანახარჯები მშპ-ის 4.1%-ს შეადგენს, რაც საკმაოდ დიდი მაჩვენებელია. ტოპ-10 ქვეყანას შორის მასზე დიდი მშპ-ის წილი მხოლოდ საუდის არაბეთს აქვს, რომელიც თავდაცვაზე მშპ-ის 6.6%-ს ხარჯავს.
ყველაზე დიდი სამხედრო დანახარჯების მქონე ქვეყნების ათეულში დარჩენილ ადგილებს გერმანია, საფრანგეთი, საუდის არაბეთი, სამხრეთ კორეა და იაპონია ინაწილებენ.
საინტერესოა ისიც, რომ ათეულში ერთადერთი სახელმწიფო, რომელმაც 2021 წელს საკუთარი სამხედრო ხარჯები არ გაზარდა საუდის არაბეთი გახლავთ. 2021 წელს საუდის არაბეთმა სამხედრო ხარჯები 2020 წელთან შედარებით 13.9%-ით შეამცირა.
წყარო:forbes.ge
პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა განაცხადა, რომ 2025 წელს რუსეთის ეკონომიკური ზრდის ტემპი 1%-მდე შენელდა.
მთავრობის სხდომაზე გამოსვლისას მან აღნიშნა, რომ ეს მაჩვენებელი საგრძნობლად ჩამორჩება წინა წლების დინამიკას. კერძოდ, 2023 წელს 4.1%-იანი და 2024 წელს 4.3%-იანი ზრდა დაფიქსირდა, რაც სამხედრო ხარჯების ზრდის ეფექტით იყო განპირობებული.
პრეზიდენტის თქმით, ეკონომიკური აქტივობის ასეთი შენელება მთავრობისთვის მოსალოდნელი იყო და ის დიდწილად ინფლაციის წინააღმდეგ მიმართულმა ხელოვნურმა ზომებმა განაპირობა. ამ შემთხვევაში, პუტინი ცენტრალური ბანკის მიერ განსაზღვრულ რეფინანსირების განაკვეთზე მიუთითებს, რომელიც 16%-იან ნიშნულზეა.
პუტინმა ხაზი გაუსვა, რომ ცენტრალური ბანკის მიზანმიმართულმა პოლიტიკამ შედეგი გამოიღო და ინფლაცია, რომელიც 2024 წელს 9.5%-ს შეადგენდა, წელს 5.6%-მდე შემცირდა. მისივე პროგნოზით, 2026 წლის ბოლოსთვის ეს მაჩვენებელი 5%-იან ნიშნულამდე დაიწევს.
ეკონომიკური ზრდის შენელების მიუხედავად, კრემლი ამტკიცებს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტი სრულად ფარავს სოციალურ ვალდებულებებსა და სამხედრო საჭიროებებს, მიუხედავად იმისა, რომ რეკორდულად მზარდი ბიუჯეტის დეფიციტი სხვა რეალობაზე მიუთითებს.
ექსპერტთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ რუსეთის ეკონომიკურ სტაგნაციას სამუშაო ძალის დეფიციტი, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები და დასავლური სანქციების კუმულაციური ეფექტი იწვევს, რომლის სრულ მასშტაბებს უფრო მეტად 2026-27 წლებში ვიხილავთ.
ცნობისთვის, 2026 წლისთვის რუსეთის მთავრობა მშპ-ის 1%-1.3%-იან ზრდას პროგნოზირებს, თუმცა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი უფრო პესიმისტურ, 0.8%-იან ზრდის მაჩვენებელს ვარაუდობს.
წყარო: https://bm.ge/
