USD 2.6042
EUR 2.9407
RUB 3.1195
Тбилиси
ქართული ოცნების მილიონერი დეპუტატები
дата:  4153

მე-10 მოწვევის პარლამენტმა მუშაობა რამდენიმე საათის წინ დაიწყო, მათ შორის იმ მილიონერმა დეპუტატებმაც, რომელიც მმართველი პარტიის სიით მოხვდნენ პარლამენტში.

პარლამენტის 150 დეპუტატიდან, მათ მიერ შევსებული დეკლარაციების მიხედვით, 23 მილიონერია, ანუ ყოველი მე-7.

თუმცა შესაძლოა, მილიონერი დეპუტატების სია გაცილებით გრძელი იყოს. ეს მას შემდეგ გამოჩნდება, რაც მათი დეკლარაციები საჯაროდ გამოქვეყნდება. რადიო თავისუფლებამ ახალი დეპუტატების ქონებრივი დეკლარაციები, რომლებშიც ფინანსურ მდგომარეობაზე დეტალური ინფორმაციის შეტანის ვალდებულება არ ჰქონდათ, საჯარო სამსახურის ბიუროდან გამოითხოვა.

ამ მონაცემების მიხედვით, ყველაზე მეტი 14 მილიონერი "ქართულ ოცნებას" ჰყავს. მილიონრები არიან ოპოზიციის სიაშიც. ყველაზე მეტი მილიონერი "ნაციონალური მოძრაობისა" და გაერთიანებული ოპოზიციის ბლოკშია (კახაბერ ოქრუაშვილი, კობა ნაყოფია, მანუჩარ კვირკველია, ნატო ჩხეიძე და ცეზარ ჩოჩელი). სხვა პარტიებში მილიონრები ასე გადანაწილდნენ: "ლელო" - 2 (ბადრი ჯაფარიძე და მამუკა ხაზარაძე); "ევროპული საქართველო" - 1 (არმაზ ახვლედიანი); "პატრიოტთა ალიანსი" - 1 (ავთანდილ ენუქიძე). "გირჩის", "მოქალაქეებისა" და "სტრატეგია აღმაშენებლის" სიით მილიონერები დეპუტატები არ გამხდარან.

  • გიორგი გახარია
  • ბექა ოდიშარია
  • გიორგი ამილახვარი
  • გოჩა ენუქიძე
  • ნინო წილოსანი
  • ელგუჯა გოცირიძე
  • ირაკლი ხახუბია
  • პაატა კვიჟინაძე
  • ვასილ ჩიგოგიძე
  • ვიქტორ სანიკიძე
  • ზაალ დუგლაძე
  • თამარ ტალიაშვილი
  • ისკო დასენი
  • ანტონ ობოლაშვილი

ოპოზიციონერი მილიონრების შესახებ მასალაზე რადიო თავისუფლება მუშაობს, თუმცა ეს სტატია იმ დეპუტატებზეა “ქართული ოცნებიდან” ვინც მე-10 მოწვევის პარლამენტის მუშაობაში პირველი დღიდან ჩაერთო.

გიორგი გახარია

“ქართული ოცნების” პირველი ნომერი, გიორგი გახარია პარტიის პრემიერობის კანდიდატია. სანამ ის პრემიერად ხელმეორედ დამტკიცდება, ის პარლამენტის დეპუტატი იქნება.

დეკლარაციის შევსების მომენტისთვის გახარიას ანგარიშზე 99 ლარი ჰქონდა, მის ცოლს კი 553,4 ათასი დოლარი (1,8 მლნ ლარზე მეტი) და 1,2 ათასი ლარი. წლების წინ (452,9 ათასი დოლარი) თავად გახარიას სახელზე ფიქსირდებოდა.

მის ცოლს ეკუთვნის 2016 წელს 22 ათას დოლარად ნაყიდი მანქანაც.

ბექა ოდიშარია 

მის სახელზე რეგისტრირებულია 2 ბინა თბილისში; 2 სახლი (ბაკურიანსა და თბილისში); 7 მიწის ნაკვეთი, მათ შორის თბილისში; 3 კომერციული ფართი და 4 სამეურნეო ფართი. მხოლოდ ერთი უძრავი ქონება (არასაცხოვრებელი ფართია) რეგისტრირებული მამის სახელზე.

გარდა ამისა, დეპუტატს ეკუთვნის 3 მანქანა, რომელთა ჯამური ღირებულება ყიდვის დროს 110 ათასი დოლარია (360,8 ათასი ლარი); 43 ფერწერული ტილო (81 500 ლარი) და სააქციო საზოგადოება ბათუმის ბულვარის ფასიანი ქაღალდები (A კატეგორიის 20 (12 900 დოლარი) და B კატეგორიის 39 (12 900 დოლარი).

დეპუტატის შემოსავალი გასულ წელს 2 359 666 ლარი იყო, გასავალი კი 1 156 066 ლარი. ყველაზე დიდი ტრანზაქცია მან ქონების ყიდვისა და გაყიდვის დროს შეასრულა.

გიორგი ამილახვარი

დეპუტატის სახელზეა რეგისტრირებული ჯამში 310,4 კვ.მ ფართის (საცხოვრებელი, მანსარდა, სარდაფი და ფართი) თბილისში, ტატიშვილის ქუჩაზე; შინდისში კი 1 200 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწა. მისი ცოლის, ნინო წერეთლის სახელზეა თბილისში, ამაღლების ქუჩაზე 390,3 კვადრატული მეტრის ტერასა.

ოჯახის წევრების სახელზე არსებულ საბანკო ანგარიშებზე ირიცხება 128 ათას დოლარზე მეტი (419,8 ათას ლარზე მეტი) და 89,5 ათას ლარზე მეტი. გარდა ამისა, მათ ჰქონდათ 50 ათასი დოლარი (164 ათასი ლარი) ნაღდი ფულის სახით.

დეპუტატსა და მის ცოლს ეკუთვნით: 2 ავტომობილი, 2 ოქროს საათი, ბრილიანტის 2 ბეჭედი, ოქროს ბეჭედი ბრილიანტით, ოქროს საყურეები, ოქროს ყელსაბამი ბრილიანტით, როიალი, ანტიკვარული საათი, ანტიკვარული ავეჯი და 2 ნახატი. დეკლარაციის მიხედვით, 12 ნივთიდან თითოეულის ფასი უნდა აღემატებოდეს 20 ათას ლარს, ჯამში 240 ათას ლარს.

გოჩა ენუქიძე 

გოჩა ენუქიძე ოთხი მოწვევის პარლამენტის დეპუტატია. ორჯერ ის “ნაციონალური მოძრაობის” სახელით მოხვდა, ორჯერ - "ქართული ოცნების". წელს ის ამბროლაურში, ონში, ცაგერში, მესტიასა და ლენტეხში მაჟორიტარი დეპუტატია.

მის საკუთრებაშია:

  • 5 ბინა, მათ შორის ყველაზე ძვირადღირებული ვაკეში, ჭავჭავაძის გამზირზე (293,9 კვ მეტრი) მდებარეობს. დეპუტატმა ამ ბინაში 2016 წელს 494 574 ლარი გადაიხადა.
  • 3 საცხოვრებელი სახლი თბილისსა და ამბროლაურში. მათი ღირებულება უცნობია;
  • მისი და მისი ცოლის სახელზეა რეგისტრირებული 9 მიწის ნაკვეთი. მათ შორის ერთ-ერთი (2 398 კვ/მ), ამბროლაურში დეპუტატმა 125 ათას ლარად იყიდა;
  • დეპუტატის ცოლის სახელზეა რეგისტრირებული 2 აგარაკი. მათგან ერთი ენუქიძემ 2000 წელს 987,5 ათას ლარად ააშენა;
  • გარდა ამისა, მისი ოჯახის საკუთრებაშია 2 ავტოფარეხი, მანქანა და არასაცხოვრებელი ფართი.
  • დეპუტატი ფლობს აქციებს თიბისი ჯგუფში, ლიბერთი ბანკში, საქართველოს ბანკსა და ჯორჯია კაპიტალში. ჯამში 41 238 ლარისა და 157 697 გირვანქა სტერლინგის (დაახლოებით, 615 019 ლარი) მოცულობის.

მისი და მისი ოჯახის წევრების ანგარიშზე არსებული თანხა ჯამში:

  • 39 242 ლარი;
  • 195 189 დოლარი;
  • 5 969 ევრო.

გასულ წელს დეპუტატის ოჯახის ხარჯი 144 783 ევრო, 12 500 დოლარი და 2 293 585 ლარი იყო. ამავე პერიოდში მათ შემოსავალი კი 110 ათასი დოლარი, 15 667 გირვანქა სტერლინგი და 1 324 137 ლარი იყო. ყველაზე მსხივილი ტრანზაქციები კომპანიებში წილების შემცირებასა და გაზრდას უკავშირდებოდა.

ნინო წილოსანი

დეპუტატ ნინო წილოსანისა და მისი ქმრის საერთო ქონება ჯამში 1,4 მლნ ლარამდეა. მათ ეკუთვნით 5 ბინა (1 მცხეთაში, 4 - თბილისში), 2 არასაცხოვრებელი ფართი, 2 მიწის ნაკვეთი და ფართი.

გარდა ამისა, დეკლარაციაში მოხვდა წილოსანის მიერ 2018 წელს 50 ათას ლარად ნაყიდი “ტოიოტას” მარკის მანქანა და მისი ქმრის მიერ 30 ათას დოლარად შეძენილი BMW-ის მარკის მანქანა.

ელგუჯა გოცირიძე

ელგუჯა გოცირიძის სახელზე მხოლოდ ერთი ბინა ფიქსირდება - თბილისში, ნიკოლაძის ქუჩაზე (436,79 კვ.მ), მის ცოლს კი 4 ბინა აქვს თბილისში, 2 ღამბაშიძის ქუჩაზე (ჯამში 114 კვ.მ-ზე მეტი), ონიაშვილზე (212 კვ.მ) და ნუცუბიძეზე (280 კვ.მ). გარდა ამისა, მათ ეკუთვნით, მიწის ნაკვეთები, არასაცხოვრებელი ფართები და ავტოფარეხები.

დეპუტატს ეკუთვნის "ჩაჩავას კლინიკის" 504 134 აქცია (თითოს ღირებულება 1 ლარი). ცოლ-ქმრის საბანკო ანგარიშებზეა 884 182,7 დოლარი (2,9 მილიონ ლარზე მეტი), 8 812 ევრო (34 984 ლარი) და 7 543 ლარია. გარდა ამისა, გოცირიძეს ნაღდი ფულის სახით 40 ათასი დოლარი (131,2 ათასი ლარი) აქვს.

ირაკლი ხახუბია 

დეპუტატობის დროს შევსებული დეკლარაციის მიხედვით, მის სახელზეა რეგისტრირებული 2 ბინა (თბილისსა და ბაკურიანში), მშენებარე სტატუსის მქონე 2 შენობა, 1 სახლი, 3 მიწის ნაკვეთი, 2 ავტოფარეხი, აგარაკი და 2 მანაქანა (ფასი ყიდვის დროს - 355 000 ლარი). მისი ცოლის სახელზე კი რეგისტრირებულია 150 ათასი ლარის ღირებულების ბინა ჭავჭავაძის გამზირზე და მანქანა, რომლის ღირებულებაც ყიდვის დროს 80 ათასი ლარი იყო.

დეპუტატმა კომპანია “აისბერგი 2”-დან, რომლის 25 პროცენტიან წილსაც ფლობს 2018 წელს ანაზღაურების სახით 2 574 803 ლარი მიიღი. გარდა ამისა, ბანკიდან ისესხა 695 000 დოლარი.

პაატა კვიჟინაძე

კვიჟინაძე მე-8 და მე-9 მოწვევის პარლამენტის წერვია. საჩხერის, ჭიათურისა და ხარაგაულის მაჟორიტარი პარლამენტში სამჯერვე “ქართულ ოცნებას” წარმოადგენდა. ის იმ გამონაკლისებს შორისაა, რომელიც ოჯახის სახელზე რეგისტრირებული ქონების უმრავლესობას თავადვე არ ფლობს.

დეპუტატობის დროს შევსებული დეკლარაციის მიხედვით, ცოლ-ქმარი ფლობს 5 ბინას, რომელთა ჯამური ღირებულება, ყიდვის დროს, 190 000 დოლარი (623 ათასი ლარი) და 132 ათასი ლარი იყო. ბინები შეძენილია 2001, 2005, 2007 და 2008 წლებში. გარდა ამისა, მათ ეკუთვნით (ყიდვის მომენტისთვის) 300 000 ლარად შეფასებული არასაყოფაცხოვრებო ფართი, 5 მიწის ნაკვეთი და 3 ავტოფარეხი.

დეპუტატის დელარაციაში ფიქსირდება 250 ათას დოლარად (820 ათასი ლარი) ნაყიდი მიწის ნაკვეთიც.

ჩამონათვალში მოხვედრილი 2 ბინა, ავტოფარეხი და მიწის ნაკვეთი რუსეთშია.

ვასილ ჩიგოგიძე 

ვასილ ჩიგოგიძეს თბილისში არაერთი ქონება აქვს. მათ შორის თბილისში რაზმაძის ქუჩაზე 2 ფართი (476,1 კვ.მ), სარაჯიშვილის ქუჩაზე სამი ფართი (ჯამში 94 კვ.მ). გარდა ამისა, მიწა საგურამოში (3 300 კვ.მ) და რამდენიმე ავტოფარეხი თბილისში.

დეპუტატს აქვს 1 დოლარის ღირებულების 58 475 ცალი აქცია (191,8 ათასი ლარი), ბანკში 100 ათასი ევრო (397 ათასი ლარი) და ნაღდი ფულის სახით 300 ათასი დოლარი (984 ათასი ლარი).

ვიქტორ სანიკიძე

ვიქტორ სანიკიძე ფლობს ორ ბინას თბილისში, ტ.ტაბიძის ქუჩაზე (ჯამში 257 კვ.მ) და მშენებარე ბინას ჭავჭავაძის გამზირზე (91 კვ.მ). ორივე ქუჩაზე მას აქვს ავტოფარეხებიც. მასაც და მის ცოლსაც აქვთ მინიმნუმ 20 ათასი ლარის ღირებულების თითო-თითო საათი.

დეპუტატის ანგარიშზეა 200 678 დოლარი (658,2 ათასი ლარი), 146 592 ევრო (581,9 ათასი ლარი) და 387 ლარი. თანხა ფიქსირდება მისი ცოლის, მაია ბიწაძის ანგარიშზე (2 173 ლარი) და შვილის ანაბარზე (1 437 დოლარი). ცოლ-ქმარს ნაღდი ფულის სახით ჯამში 35 ათასი დოლარი აქვთ.

ზაალ დუგლაძე 

მას აქვს საკუთარი სახლი ვაკე-საბურთალოს რაიონში (650 კვ.მ) და ამავე უბანში (1 468 კვ.მ) მიწა. გარდა ამისა, მის სახელზეა რეგისტრირებული 15-ზე მეტი მიწის ნაკვეთი ყვარლის სხვადასხვა სოფელში. რაც შეეხება მის ცოლს, მას ეკუთვნის “ლისი ვერანდაზე” საკუთარი სახლი (710 კვ.მ).

მას აქვს სესხი 419,1 ათას დოლარზე მეტი (1,4 მლნ ლარზე მეტი) და 63 ათას ევრომდე (250 ათას ლარამდე). თუმცა მას, ამავდროულად, აქვს 380 ათასი დოლარი (1,2 მლნ ლარზე მეტი) ნაღდი ფულის სახით.

თამარ ტალიაშვილი

დეპუტატ თამარ ტალიაშვილისა და მისი ქმრის სახელზე რეგისტრირებულ ქონებას შორის არის 3 ბინა თბილისში, 1 მოსკოვში, მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი ბორჯომის რაიონში.

დეპუტატს საბანკო ანგარიშზე აქვს 114,5 ათას დოლარზე მეტი (375 ათას ლარზე მეტი), 37,8 ათას ევროზე მეტი (150 ათას ლარზე მეტი) და 19 ათას ლარზე მეტი ფიქსირდება. დეპუტატის ქმრის საბანკო ანგარიშზე 463 ათასზე მეტი დოლარია (1,5 მლნ ლარზე მეტი).

ისკო დასენი

დეპუტატს ეკუთვნის ორი არასაცხოვრებელი ფართი თბილისში, თამარ მეფის გამზირზე (ჯამში 83 კვ.მ), კომერციული ფართი აგლაძის ქუჩაზე (324,8 კვ.მ) და მას და მის ცოლს ოთხი ავტოფარეხი თბილისში. გარდა ამისა, მის ცოლს აქვს 3 სხვადასხვა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ფასიანი ქაღალდები, ჯამში 150 ათასი დოლარის (492 ათასი ლარი).

გარდა ამისა, მას აქვს სხვადასხვა საბანკო ანგარიშზე 70 ათას ლარზე მეტი, ხოლო ნაღდი ფულის სახით 350 ათასი დოლარი 1,1 მლნ ლარზე მეტი.

ანტონ ობოლაშვილი

მის სახელზეა რეგისტრირებული რამდენიმე მიწის ნაკვეთი ადიგენის რაიონსა და თბილისში. გარდა ამისა, ეკუთვნის ბინა (138,17 კვ.მ) და მანსარდა (117,58 კვ.მ) თბილისში. მის სახელზე ფიქსირდება 130 კვადრატული ზომის ბინა პარიზში. მის ცოლსაც აქვს რამდენიმე მიწის ნაკვეთი და თბილისსა და რეგიონში ბინა.

ობოლაშვილს სხვადასხვა საბანკო ანგარიშზე აქვს 2 მილიონ დოლარამდე (6,4 მლნ ლარზე მეტი), 75,1 ათასი ევრო (298 ათას ლარზე მეტი) და 2,9 მლნ ლარზე მეტი. მის ცოლ ბანკში უფიქსირდება 20 ათასი ევრო (79,4 ათას ლარზე მეტი) და 2,3 ათასი ლარი.

გარდა ამისა, დეპუტატს ნაღდი ფულის სახით აქვს 30 ათასი ლარი, 5 ათასი ევრო და 12 ათასი დოლარი.

გელა ბოჩიკაშვილი

წყარო:https://www.radiotavisupleba.ge/

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати