USD 2.5973
EUR 2.9137
RUB 3.1869
თბილისი
«Voice of America» (აშშ): „პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის იმპიჩმენტი: „ოცნებას“ თერთმეტი ხმა აკლდება“ // „საქართველოს „მოღალატე“ პრეზიდენტები“
თარიღი:  902

ამერიკულმა სამაუწყებლო კომპანიამ „ამერიკის ხმამ” (Voice of America) თავის ვებ-გვერდზე გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „პრეზიდენტ ზურაბიშვილის იმპიჩმენტი: „ოცნებას“ თერთმეტი ხმა აკლდება“. მასალაში მიმოხილული და გაანალიზებულია საქართველოს პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადაყენების პერსპექტივა

პლენარულ სხდომაზე, საქართველოს ისტორიაში პირველად, პარლამენტი პრეზიდენტის თანმდებობიდან გადაყენებას უყრის კენჭს. პრეზიდენტი ზურაბიშვილი სხდომას დაესწრება. „ქართულ ოცნებას“, რომელმაც 2018 წელს, სალომე ზურაბიშვილის პრეზიდენტად ასარჩევად, კოლოსალური პოლიტიკური და ფინანსური რესურსი დახარჯა, ამჯერად, 100 ხმა სჭირდება, რომ იმპიჩმენტის პროცედურა ბოლომდე მიიყვანოს.

ამჟამინდელი მდგომარეობით, პარლამენტში, 150 დეპუტატის ნაცვლად 141 წევრია. „ოცნება“ (76 დეპუტატი) საკუთარ სატელიტებთან: „ხალხის ძალასთან“ (9 დეპუტატი) და „ევროპელ სოციალისტებთან“ (4 დეპუტატი) ერთად - 89 ხმას აკონტროლებს და ზურაბიშვილის იმპიჩმენტისთვის - 11 ხმა აკლდება.

საკმაოდ ჭრელ ოპოზიციას, რომელსაც პარლამენტში 10 პარტია და ჯგუფი წარმოადგენს, ჯამში - 52 ხმა აქვს. ოპოზიციის უმრავლესობამ, მათ შორის, „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ წინასწარ განაცხადა, რომ ზურაბიშვილის იმპიჩმენტს ხმას არ დაუჭერს.

იყო მოლოდინი, რომ სანაცვლოდ, „ნაციონალურ მოძრაობას“ პრეზიდენტისგან პატიმრობაში მყოფი ექს-პრეზიდენტის შეწყალება მოეთხოვა, თუმცა, ეს მოლოდინი არ გამართლდა.

„საქართველოსთვის ისეთ მნიშვნელოვან პერიოდში, როდესაც ჩვენ უნდა მოგვენიჭოს ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი, პრობლემების გარღმავებაში და იმპიჩმენტში დარწმუნებული ვარ რომ არცერთი ოპოზიციონერი მონაწილეობას არ მიიღებს“ - უთხრა „ამერიკის ხმას“ თამარ კორძაიამ, რომელიც პარლამენტის უფრაქციო და უპარტიო დეპუტატია.

მისი თქმით, „მიხეილ სააკაშვილი, რომელიც არის პატიმრობაში, ისიც კი არ იქნება მსგავსი ტიპის მოლაპარაკებაზე თანახმა. „ქართული ოცნებისგან“ განსხვავებით, დანარჩენ პოლიტიკურ სპექტრს ძალიან კარგად ესმის რა რისკების წინაშე ვართ. როგორც მე ვიცი, ჩემი კოლეგა, „ნაციონალური მოძრაობის“ წარმომადგენლების მხრიდან, იმპიჩმენტის მხარდაჭერა გამორიცხულია“.

საიმპიჩმენტო კენჭისყრის მიმართ უფრო პესიმისტურად არის განწყობილი პარტია „საქართველოსთვის“. ყოფილი პრემიერის გიორგი გახარიას პარტია იმპიჩმენტს მხარს არ უჭერს, თუმცა, პარტიაში ფიქრობენ, რომ „ოცნებას“ ისევ შეუძლია ოპოზიციიდან ხმების „ყიდვა“, როგორც ეს 2023 წლის მაისში, იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში არამოსამართლე წევრების კენჭისყრისას მოახერხა.

მაშინ, „ნაციონალური მოძრაობის“ ოთხი მოქმედი და ერთი ყოფილი დეპუტატის (დილარ ხაბულიანი) ხარჯზე, „ოცნების“ მხარაჭერილმა კანდიდატებმა 92 და 93 ხმა აიღეს. მაისის სკანდალის შემდეგ, დეპუტატებმა ნატო და როსტომ ჩხეიძეებმა, ნიკა მაჭუტაძემ და ბაჩუკი ქარდავამ ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობა - ძალა ერთობაშია“ დატოვეს.

ის, რომ "ოცნება" ოპოზიციის ხმებზე ფარულად აქტიურად მუშაობს 17 ოქტობრის კენჭისყრამაც დაადასტურა. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოში კიდევ ორი არამოსამართლე წევრი 90 ხმით გავიდა, როცა საჭირო ქვორუმი ზუსტად 90 იყო.

„შესაძლოა, „ოცნებას“ ჰქონდეს, გარკვეული დაპირებები მიღებული, „ნაციონალური მოძრაობის“ ზოგიერთი მოქმედი თუ ყოფილი წევრისგან, რომელიც დღემდე არ ამჟღავნებს, რომ შეიძლება იმპიჩმენტს ხმა მისცეს. ასე მტკიცე ფორმაში ვერ ვიტყოდი, რომ „ოცნება“ 100 ხმას ვერ აგროვებს, მაგრამ იმედი მაქვს რომ ვერ მოაგროვებენ“, - უთხრა „ამერიკის ხმას“ პარტია „საქართველოსთვის“ პოლიტიკურმა მდივანმა კახა ქემოკლიძემ.

„რაც შეეხება კითხვას, რატომ წამოიწყო „ოცნებამ“ ზურაბიშვილის იმპიჩმენტის პროცესი. ისინი ცდილობენ, პრეზიდენტ ზურაბიშვილის დაზიანებას ფიგურალურად. იმიტომ, რომ ბოლო წელიწადნახევარში, ზურაბიშვილმა არა მხოლოდ ქვეყნის შიგნით, არამედ გარეთაც, რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, შეიძინა ნდობა, რომელიც თავის მხრივ, ქართულმა ოცნებამ“ დაკარგა.

ამიტომ ისინი ახლა აზიანებენ სწორედ იმ ფიგურას, ერთადერთ დარჩენილ ინსტიტუციურ ფიგურას, რომლის მიმართ დასავლეთს აქვს ნდობა და ამით, ირიბად, ძირს უთხრიან ევროინტეგრაციის პროცესს“, - მიაჩნია კახა ქემოკლიძეს.

მთავარი ოპოზიციური ძალა „ნაციონალური მოძრაობა“ პარლამენტში ამჟამად 20 ხმას აკონტროლებს; 8 ხმა - უფრაქციო დეპუტატების არის; 5-5 - ხმა აქვთ გახარიას პარტია „საქართველოსთვის“ და „რეფორმების ჯგუფს“; 4 ხმა - „გირჩს“; 2-2 ხმა - „ლელოს“, „მოქალაქეების“, „ევროოპტიმისტების“, „თავისუფლებისა“ და „ეროვნული და დემოკრატიული სახელმწიფოსთვის“ პოლიტიკურ ჯგუფებს;

იმპიჩმენტის პროცედურის დაწყებამდეც და ახლა, იმპიჩმენტის წინ, „ქართულ ოცნებაში“ ამტკიცებენ, რომ არც ჰქონდათ ოპოზიციიდან 12 ხმის გადმოქაჩვის იმედი და მხოლოდ „კონსტიტუციას იცავენ“, ხოლო ზურაბიშვილის "დაცვისთვის" მთელ პასუხისმგებლობას „კოლექტიურ“ „ნაცმოძრაობას“ აკისრებენ.

„სალომე ზურაბიშვილი სწორედ „ნაციონალური მოძრაობის“ იმედად არღვევდა კონსტიტუციას. მათ აქვთ სრული კორდინაცია, რადიკალურ ოპოზიციას და ზურაბიშვილს. საოცარი განცხადება გააკეთა, მან ასეთი რამ უთხრა „კოლექტიურ ნაცმოძრაობას“, უფრო ძლიერი სურათისთვის, მე პარლამენტში მარტო დავრჩები და თქვენ გარეთ გადითო. ანუ ერთად დგამენ „კარწინკას“, ამ სიტყვას გამოვიყენებ, ზურაბიშვილი და „ნაცმოძრაობა. დავიდა „ნაცმოძრაობამდე“ ზურაბიშვილი, მან საქართველოს პრეზიდენტის სტატუსი გაცვალა, „ნაცმოძრაობის“ პრეზიდენტის სტატუსზე, რაც უბრალოდ, არ ვიცი, სამარცხვინო ქმედებაა მართლა" - აღნიშნა პარლამენტში "ქართული ოცნების“ თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ, რომელიც განსაკუთრებით იყო გაღიზიანებული პრეზიდენტის ფრაზის გამო, „პარლამენტში მივალ და იმ პატარა კაცებთან რო დავდგე არავინ მჭირდება მხარდასაჭერად“, თუმცა, აღნიშნა, რომ 100 ხმის მოგროვების იმედი არ აქვს: „მოვუწოდებ მას, რომ თავს ნუ ისაწყლებს, მათ შორის, აქ მარტო ჯდომით. ძალიან კარგად იცის, რომ მისი გადაყენების პერსპექტივა, პრაქტიკულად არის ნულის ტოლი. მან ხომ კონსტიტუცია თავიდანვე „ნაცმოძრაობის“ იმედით დაარღვია“, - თქვა კობახიძემ.

პარალელურად, პრემიერმა ირაკლი ღარიბაშვილმა კიდევ ერთხელ დააყვედრა სალომე ზურაბიშვილს 2018 წელს, საპრეზიდენტო არჩევნებში, „ოცნების“ კოლოსალური მხარდაჭერა. „ზურაბიშვილს ოპოზიციაში ყოფნის დროს 1%-იანი რეიტინგი ჰქონდა, „ოცნებამ“ მოიყვანა ეს ადამიანი და დასვა პრეზიდენტად“ - განაცხადა მედიასთან საუბრის დროს ღარიბაშვილმა.

უსაფრთხოების სპეციალისტი ანდრო გოცირიძე „ამერიკის ხმასთან“ ამბობს, რომ ასეთ მძიმე საკადრო შეცდომებზე, რომელიც არაერთია, პოლიტიკური პასუხისმგებლობა მხოლოდ და მხოლოდ მმართველ ძალას „ქართულ ოცნებას“ ეკისრება.

„ოცნების“ პირობებში ჩვენ ვხედავთ ხშირად (ასეთ შეფასებას) - საქართველოს „მოღალატე“ პრეზიდენტებიო, ხო? საქართველოს ორ პრეზიდენტზე „ოცნებამ“ ახლა განაცხადა, რომ ისინი თურმე საქართველოს ინტერესების საწინააღმდეგოდ მოქმედებენ. ასევე ნარკოდამოკიდებული, „კოკაინშიკი“ თუ კორუმპირებული პრემიერ-მინისტრები, ახლა ამ ყველაფერს დაემატა უკვე ნადვილად, დადგენილი რუსული ФСБ-ს აგენტი, გენერალური პროკურორი. ცხადია, ეს ყველაფერი იმიტომ ხდება, რომ (საკადრო პოლიტიკის დროს) პოლიტიკური მიზანშეწონილობა სჭარბობს, პროფესიულ თუ რუტინული ადმინისტრაციულ საქმიანობას, რომელშიც შედის ასევე (თანამდებობაზე წარსადგენი) კანდიდატის შესწავლა. თუ შენს მიერ არჩეული და ყველანაირად ხელშეწყობილი საქართველოს პრეზიდენტი, ძალით არჩეული პრეზიდენტი, ქვეყნის საწინააღმდეგო მოქმედებებს ახორციელებს, კოლეგა პრეზიდენტებთან, ეს მინიმუმ პოლიტიკური პასუხისმგებლობის საკითხია. კონკრეტული მმართველი ძალის“ - მიაჩნია ანდრო გოცირიძეს.

„ქართულმა ოცნებამ“ პრეზიდენტ სალომეზურაბიშვილის წინააღმდეგ, რომელიც ქვეყნის ისტორიაში ბოლო არჩეული პრეზიდენტია, იმპიჩმენტის პროცედურა სექტემბერში წამოიწყო. საკონსტიტუციო სარჩელის მოტივი - მთავრობის ნებართვის გარეშე, ზურაბიშვილის ევროპულ ტურნეში წასვლა გახდა. მანამდე, მთავრობამ პრეზიდენტს ათზე მეტი საგარეო ვიზიტი დაუბლოკა, მათ შორის უკრაინაში.

საკონსტიტუციო სასამართლომ, რომელზეც მმართველ პარტიას უზარმაზარი პოლიტიკური გავლენა აქვს, ერთთვიანი განხილვის შემდეგ, როგორც მოსალოდნელი იყო, კონსტიტუციის დარღვევა დაადგინა.

თუ, პარლამენტში პრეზიდენტის იმპიჩმენტისთვის აუცილებელი, დეპუტატთა სამი მეოთხედი ანუ 100 ხმა მოგროვდა და ზურაბიშვილს გადააყენებენ, მაშინ მომავალ პრეზიდენტს, ხუთი წლის ვადით და ღია კენჭისყრით, უკვე 300 წევრიანი საარჩევნო კოლეგია აირჩევს.

საარჩევნო კოლეგიაში საქართველოს პარლამენტის წევრები, ადგილობრივი ხელისუფლების, აჭარის და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოების წევრები შედიან.

იმ შემთხვევაში, თუ იმპიჩმენტი არ შედგა, ზურაბიშვილი პრეზიდენტის სავარძელში, უფლებამოსილებას ამოწურვის ვადამდე - 2024 წლის დეკემბრამდე დარჩება. პარლამენტში იმპიჩმენტის პროცედურის დაწყებამდე, ზურაბიშვილმა ხელი მოაწერა რუსული ФСБ-ს აგენტობაში მხილებული, ყოფილი მთავარი პროკურორის ოთარ ფარცხალაძისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ბრძანებულებას.

პრეზიდენტმა ასევე ვეტო დაადო ,,შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონში, „ოცნების“ მიერ შეტანილ დრაკონულ ცვლილებებს, რომელიც დემოსტრაციების დროს კარვების გაშლას კრძალავს.

წყარო: https://www.amerikiskhma.com/a/7314932.html

 

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის