USD 3.3164
EUR 3.9545
RUB 4.3692
თბილისი
ლევან გოთუა დისიდენტი და მსოფლიო მასშტაბის მწერალი
თარიღი : 07.12.2020 22:17  757

"გახსოვდეს, საქართველოში ყოველი საქმე – ბრძოლაა… შრომაცა და ქეიფიც კი.

ცუდი ისაა – საერთო სიკეთეს ყველაზე მეტი ბრძოლა სჭირდება ჩვენში".
ლევან გოთუა

ცნობილი ქართველი მწერალი ლევან გოთუა იყო 1920-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. ლევან გოთუამ თავისი ცხოვრების საუკეთესო წლები, თითქმის მეოთხედი საუკუნე, ცხოვრების 66 წლიდან 22 წელი სამშობლოსაგან მოწყვეტილმა, პატიმრობაში გაატარა.

ლევან გოთუამ პირველად 15 წლის ასაკში იწვნია “ჩეკისტების” რისხვა – გოთუების თითქმის მთელი ოჯახი ქალიშვილის ქორწილში დააპატიმრეს და შემოწმების შემდეგ მეორე დღესვე გაათავისუფლეს. 1918 წელს, საქართველოში მე-11 წითელი არმიის შემოსვლისას, ლევანი ძმებთან ერთად მოხალისედ ჩაეწერა და ომში წავიდა. თუმცა, ჯანმრთელობის გაუარესების გამო საომრად წასული ბიჭები ერთ კვირაში უკან დააბრუნეს.

საქართველოში შემოსული “წითლების” რეპრესიები გოთუების ოჯახსაც შეეხო, მათ ჩამოართვეს ქონება და სახლის დიდი ნაწილი. მათი მეთვალყურეობა კი მათივე ოჯახში შესახლებულს დაევალა.

1921 წლიდან საქართველოში ეროვნული გამოსვლები დაიწყო. საქართველოს ყოველ კუთხეში გაჩნდა დაჯგუფებები, უნივერსიტეტში დაიწყო სტუდენტთა დიდი გამოსვლები, ახალგაზრდები საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენას მოითხოვდნენ. ლევანი თავის ძმასთან და თანამოაზრეებთან ერთად ძალზე აქტიურობდა.

არსებული ვითარების გამო ეროვნული მოძრაობის ორგანიზაციები არალეგალურ მუშაობაზე გადავიდნენ. დაიწყო საყოველთაო აჯანყების მომზადება, აჯანყების მიზანი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა იყო. საყოველთაო გამოსვლების დაწყების თარიღად 29 აგვისტო დათქვეს, თუმცა აჯანყება გაიცა, რასაც სისხლიანი რეპრესიები მოჰყვა. აჯანყების უშუალო მონაწილეების გარდა, დააპატიმრეს და დახვრიტეს სრულიად უდანაშაულო ხალხი.

1923 წლიდან განსაკუთრებით გაძლიერდა ინტელიგენციის რეპრესიები. ამ წლებში გაჩნდა დასჯის სასტიკი, ახალი მეთოდები – საყოველთაო დახვრეტა საქმის ყოველგვარი განხილვის გარეშე. უკეთეს შემთხვევაში, “სამშობლოს მტრებს” რუსეთის შორეული ჩრდილოეთის შრომა-გასწორების ბანაკებში ასახლებდნენ.

ლევან გოთუა პირველად კომუნისტებმა 19 წლისა აბასთუმანში დაიჭირეს და შვიდი თვე ჰყავდათ ციხეში გამომწყდეული. ქართველი, ოსი, სომეხი ჯალათების სამეულმა დახვრეტა მიუსაჯა, მაგრამ სულზე მიუსწრო ახალციხის მაზრის მილიციის უფროსმა. გამოუშვეს, მაგრამ 1925 წელს სამი წლით ციმბირში გაასახლეს. ისე სწრაფად გააყოლეს ეტაპს, ახლობლებმა ვერც მისი ნახვა და ვერც თბილი ტანსაცმლის შეგზავნა ვერ მოასწრეს. ორი თვე მოსკოვში, ბუტირკის ციხეში ჰყავდათ გამომწყვდეული, მერე სოლოვკის კუნძულებზე უკრეს თავი. იქ ჩაყვანილი ქართველები ბნელ საკანში, მუხლებამდე წყალში, სისხლის სამართლის დამნაშავეებთან შეყარეს. ქართველებმა პროტესტის ნიშნად შიმშილობაც გამოაცხადეს. 30 დღის შემდეგ მიაღწიეს მიზანს, მაგრამ დიდი მსხვერპლის ფასად, მათგან ცოტა თუ გადარჩა.

1927 წელს ლევანს პატიმრობა თავისუფალი გადასახლებით შეუცვალეს, ოღონდ არ შეეძლო სამშობლოში დაბრუნება და ექვს დიდ ქალაქში დასახლება. ვადის გასვლის შემდეგ კიდევ სამი წელი დაუმატეს. გაწამებულმა გაქცევა გადაწყვიტა, მაგრამ ჭოროხთან ჩეკისტებს ჩაუვარდა ხელში. ისევ ხუთი წლით ციმბირში გადასახლება მიუსაჯეს. იმედი მაინც უკიაფებდა: "დრო მოვა და... წარსულო სიცოცხლევ, ხელახლა დაიწყებიო".

ერთხელ ბანაკის პატიმრებს მდინარე ობში ბანაობის ნება მისცეს. წყალმა ლევანი გაალაღა, მოუსვა მხარული, დიდხანს მიცურავდა, რომ მოიხედა, ნაპირი აღარ ჩანდა. ერთი კი იფიქრა, გადავლახავ მდინარეს და გავიქცევიო, მაგრამ მაშინ სამშობლოში ვეღარ დაბრუნდებოდა. უკანვე გამოცურა. ბანაკში ჰგონებიათ, ობში დაიხრჩოო და მისი ტანსაცმელი სხვისთვის მიუციათ. "ურჩი" პატიმარი ერთი კვირა იზოლატორში გამოკეტეს, მერე კი ვიღაცის ჭუჭყიანი ძველმანები მისცეს, მისი ზომის ფეხსაცმელი ვერ უშოვეს და კარგა ხანს ფეხშიშველი დადიოდა.

1937 წლის სექტემბერში დაბრუნდა სამშობლოში, მაგრამ თბილისში ცხოვრების ნება მხოლოდ 1938 წელს მისცეს. 1946 წელს, როცა მისი ორი პიესა თბილისის მარჯანიშვილის თეატრში დაიდგა და მისი წიგნები ძალზე პოპულარული გახდა, ანტისაბჭოთა ჯგუფის შექმნა დააბრალეს და ათი წლით ვორკუტაში გადასახლება მიუსაჯეს. მამაცურად დაუდგა ლევანი განსაცდელს. ჯალათებს სულ მატყუარები და მტარვალები ეძახა, - დადგება დრო და საბრალდებო სკამზე თქვენ თვითონ მოხვდებითო. "ეს არ მოხდებაო", - დაუბღავლია შეშინებულ რაფავას და ლევანის ცემა უბრძანებია, - მაინც ვერ გატეხეს, ხელი ვერაფერზე მოაწერინეს.

40-50 გრადუსი ყინვა, თოვლი, ქარბუქი, შიმშილი, არაადამიანური ყოფა, დამცირება - რა ენამ გამოთქვას ის მიწისზედა საზვერეები! წელიწადში მხოლოდ ორი წერილის გამოგზავნის უფლება მისცეს. გაჭაღარავდა ბანაკში: "ბატიას", "დედუშკას" ეძახდნენ. "ჩემი ნაწერები და ჩემი გმირები ყოველთვის ჩემზე ბედნიერები იყვნენ... არ მშურს! ასეთია ბედის შეუვალობა", - სწერდა ახლობლებს. "როცა წერილს ვწერ, თავი საქართველოში მგონია", - ოხრავდა. იქ ჩუმად დაწერა "გმირთა ვარამი". ბანაკის ტერიტორიაზე დაყრილი მორები ქალაქში თავისუფლად მცხოვრებმა ქართველმა იყიდა. სწორედ ამ მორების გულში იდო მისი ხელნაწერი.

ციხის მეგობრებს ძალიან უყვარდათ "ლევან ბერი".

ერთ-ერთი ყოფილი ქართველი პატიმარი, რომელიც მასთან ერთად იყო გადასახლებაში, მერე იხსენებდა: “ორმოცდაათი ქართველი ვიყავით ვორკუტის ბანაკში. მე წერა-კითხვა ძლივს ვიცოდი, მაგრამ ამ ქართველებში ბევრი იყო განათლებული, მათ შორის ერთი ჯაფარიძე, რომელმაც გვითხრა, - ჩვენთან ძალიან დიდი მწერალი იხდის დაუმსახურებელ სასჯელს, როგორმე ვუპატრონოთ ამ კაცს, მივცეთ მუშაობის საშუალებაო.

ყველა ერთხმად დაეთანხმა. მაღაროში ორ თვეში ერთხელ გვიწევდა მის მაგივრად ჩასვლა – იმ დღეს ორ ცვლაში ვმუშაობდით. ლევან გოთუას კი უნდა ეწერა, მაგრამ რაზე? რითი? არც ქაღალდი ჰქონდა, არც საწერ-კალამი. ვისაც რა შეეძლო, ის მოჰქონდა: მუყაოს ნაჭერი, ხის კარის ნატეხი, ფიცრები... მელანი ტექნიკურ სპირტში გაცრილი ქვანახშირის შერევით დაუმზადეს, კალამი გამოუქლიბეს. “გმირთა ვარამის” წერა ამ “ფურცლებზე” დაიწყო...

1951 წელს ვიღაცამ მოუტანა “პრავდისა” თუ “იზვესტიის” შეკვრები ურიკით და გაზეთის არშიებზე შეუდგა წერას...

1953 წელს, სტალინის გარდაცვალების მერე, ბანაკში ქაღალდის შოვნა შესაძლებელი გახდა”. დიდმა მწერალმა მთელი ნაშრომი გადაწერა.

მწერლობისთვის რომ თავი არ დაენებინებია, მან ხერხს მიმართა: ელექტრიკოსობა შეისწავლა და მაღალი ძაბვის მონტიორად მოეწყო მაღაროში. შევიდოდა სატრანსფორმატორო სადგურში, ჩაწვებოდა ტრანსფორმატორის გვერდით ამოთხრილ ორმოში, დაიდგამდა სანთელს და წერდა. ზედამხედველები შიშით ვერ ბედავდნენ იქ შესვლას, რადგან ლევანმა კარზე თავის ქალა დაახატა და ქვეშ მიაწერა: “სასიკვდილოა”. სწორედ ამ პერიოდში დაწერა ლევან გოთუამ პიესა “სამსახეობა რაინდისა” და დაიწყო “გმირთა ვარამზე” მუშაობა.

მაღაროში გათხარა სამალავი, რომელშიც ნაწერებს ინახავდა. ბანაკიდან მათი გამოტანა დიდ სიძნელეებთან და რისკთან იყო დაკავშირებული. თუმცა ვორკუტაში მცხოვრები პატიმრობამოხდილი ქართველების დახმარებით ამას მაინც ახერხებდა. ზოგჯერ ჩანაწერები ფურცელ-ფურცელ გამოჰქონდათ ბანაკიდან. მაგრამ მერე განიზრახეს დიდი მოცულობით გამოეტანათ. ამისათვის ასეთი ხერხი მოიფიქრეს. მაღაროების გასამაგრებლად მოჰქონდათ მორები. ზოგიერთი “პრარაბი” ამ მორებს მოსახლეობას მიჰყიდიდა ხოლმე. ლევანის ხელნაწერისათვის ასეთ მორებში სამალავი გააკეთეს – ამოჭრეს, ფურცლები ჩადეს, ზედ ისევ მორის ნაჭრები დააფარეს და ტალახით შეგოზეს. შემდეგ ეს ხე-ტყე ერთ-ერთმა ქართველმა შეისყიდა, სახლში რომ მიიტანა, ცოლი აუტყდა – კაცო ეს მორები რაღად გინდოდა, ნახე რამდენი გვაქვსო. ის კაცი შესაფერის დროს ელოდა, რომ ხელნაწერი სამალავიდან შეუმჩნევლად ამოეღო, ამასობაში ცოლმა, რომელმაც არაფერი იცოდა, მორებს გაყიდვა დაუპირა. შეიძლება ითქვას, რომ “გმირთა ვარამის” ორიგინალი სულზე გადარჩა.

მერე ხელნაწერი მორებში ჩამალეს და ძლივს გამოიტანეს ბანაკიდან. ასე დაიწერა ქართველების არა ერთი თაობის აღმზრდელი რომანის – “გმირთა ვარამის” პირველი ნაწილი. ამ ისტორიის მოსმენისას შეიძლება ითქვას, რომ “გმირთა ვარამი” ქართველების კოლექტიური ეროვნული თვითშგნებისა ნაყოფია. ასე უყვართ ქართველებს ლიტერატურა, ქართველი მწერლები და საქართველო!

სამშობლოში სტალინის სიკვდილის შემდეგღა დაბრუნდა...

შორეული ციმბირისა და იმიერპოლარეთის ციხეებში სამშობლოზე ფიქრი არ ასვენებდა, გულდარდიანად წერდა: “ეს ვერ გამიგია, სამშობლო იმიტომ მიყვარს, რომ ასე შორსა ვარ, თუ იმიტომ ვარ ასე შორს, რომ ასე ძლიერად მიყვარს სამშობლო”.

1960 წლის 25 აპრილს საქართველოს სსრ პროკურორის მოადგილემ, იუსტიციის სახელმწიფო მრჩეველმა ა. გიგაურმა გრიფით “სრულიად საიდუმლოდ” პროტესტით მიმართა საქართველოს სსრ სისხლის სამართლის უმაღლეს სასამართლოს და ლევან გოთუას რეაბილიტაცია მოითხოვა – დანაშაულის დაუმტკიცებლობის გამო.

საქართველოს სსრ უმაღლესმა სასამართლომ პროტესტი დააკმაყოფილა და რეაბილიტირებული 55 წლის მწერალი საქართველოში დაბრუნდა. გადაწყვიტა ქალაქგარეთ დასახლებულიყო, რომ მუშაობისათვის მეტი დრო ჰქონოდა. ლევან გოთუა არმაზში დასახლდა დაცოლშვილდა და ჩვეულ ცხოვრებას დაუბრუნდა. მას არ უყვარდა განვლილი უმძიმესი ცხოვრების გახსენება, სასწაულს მიაწერდა სამშობლოში დაბრუნებას და საკუთარი ნაწერების გადარჩენას.

საქართველოს სიყვარულმა ყველა სიძნელე გადაალახვინა: ,,სად არ მათრიეს, სად არ გადამაგდეს, სად არ მაწვალეს. ყველაფერს რომ ჩავყევი და გავიხსენე, თვითონ განვცვიფრდი, ნუთუ ყოველი მე მხვდა წილად. . . ჩემს თავზე მძიმე ზღაპარმა გადაიარა. ერთი ადამიანისთვის ეს ბევრზე ბევრია გადასატანად და დაუჯერებელიც!.”

უმეტეს დროს არმაზში ატარებდა. ძალიან უყვარდა იქაურობა. მწერლის და თამარ გოთუა იგონებს: ”ყოველ შემოდგომაზე, როდესაც იქ ვიყავით, დილით თავზე დაგვადგებოდა და დაგვძახებდა: “ეჰეჰეი, გაიღვიძეთ, შეხედეთ…” და გვაჩვენებდა შიო მღვიმის ნაკრძალიდან მტკვრის ნაპირზე ჩამოსულ ირმებს. მდინარეში ცურავდა, თევზაობდა… ჩვენი სახლის მოპირდაპირე მხარეს, მდინარის გადაღმა იყო ბარგიყარიას მთა (გადმოცემით აქ წინათ გზა ყოფილა. ამ ადგილას თურმე ზედმეტ ბარგს ყრიდნენ. ამიტომ ჰქვია ასეთი სახელი). ლევანმა დაიწყო იქ გამოქვაბულის გამოთხრა ისეთი ჩანაფიქრით, რომ უძველესი ხელნაწერების მუზეუმი გაეკეთებინა. ამ გამოქვაბულისაკენ ჩვენი სახლის მხრიდან საცალფეხო ხიდი უნდა გადაეგდო. უდიდესი ენთუზიაზმით აგროვებდა ხელნაწერებს, გამოქვაბულს საკუთარი ხელით თხრიდა, ხიდის პალოებიც მოიტანეს და დაასვეს… ლევანს ალპინიზმი იტაცებდა, ბევრი მწვერვალი დაიპყრო, მთელი საქართველო ფეხით ჰქონდა შემოვლილი, უსახელო ქვაბულები და ციხეკოშკები აღმოჩენილი. არმაზის ხეობა ხომ ხუთი თითივით იცოდა. მარტო კი არ დადიოდა, ჩვენც აგვიკიდებდა და ისე… ეს წლები ძალიან კარგი იყო. ამდენი ტანჯვა-წვალების შემდეგ თავი ზღაპარში გვეგონა. მოვიდა აღიარება, მატერიალურადაც გავიმართეთ. თითქმის ყოველთვის კარგ ხასიათზე იყო. ძალიან გულუხვი იყო ჩვენს მიმართ, გვანებივრებდა, თითქოს უნდოდა გადატანილი გაჭირვება აენაზღაურებინა. ვიზედაც ხელი მიუწვდებოდა, ყველას ეხმარებოდა – ესახელებოდა და უხაროდა.”

ყოველ ეროვნულ საქმეს ლევან გოთუა განსაკუთრებული სიყვარულითა და აღფრთოვანებით ეკიდებოდა. ისტორიული ძეგლების დაცვა თავის სასიცოცხლო საქმედ მიაჩნდა. დადიოდა ტყესა და ღრეში, იკვლევდა, პოპულარიზაციას უწევდა მივიწყებულ ნაშთებს, მათ პატრონობას ცდილობდა. მისი რედაქტორობით გამოვიდა კრებული “ძეგლის მეგობარი”, მანვე ჩაუყარა საფუძველი “გრემქალაქობას”, რომელიც მსგავსი დღეობებისა თუ დღესასწაულების ნიმუშად იქცა.

მისთვის საქართველო იყო საქმე, სიტყვა, სიცოცხლეზე მეტიც. ამიტომ იყო, ქართველ მეფეთა უძველეს ნაფუძარზე – არმაზში რომ სახლობდა. ამიტომ დაიკრძალა იქვე 1973 წლის თებერვალში. ამიტომ იყო, საქართველოს პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია მეორის ლოცვა–კურთხევით მცხეთის სამთავროს ეზოში რომ გადაასვენეს 2005 წლის 15 დეკემბერს.

 

ბლოგი
საერთაშორისო მულტიმედია პლატფორმები და საინფორმაციო სააგენტოები საქართველოში

ინტერნეტის საშუალებით ტრადიციულ მედიაში გამოქვეყნებული პუბლიკაციების გავრცელება არის უალტერნატივო გზა, რომლის გავლაც ბეჭდური მედიის ორგანიზაციებს უხდებათ. ამ გზაზე თავს იჩენს კიდევ ერთი აუცილებლობა: ერთი და იმავე მასალის ვიდეო და აუდიო პლატფორმებში გადატანა. მრავალ პლატფორმაზე მუშაობა, იგივე მულტიმედია ის მიმართულებაა, რომელსაც მთელს მსოფლიოში ბეჭდური მედიის სულ უფრო მეტი რედაქცია ავითარებს.

ინტერნეტსივრცის უნიკალურობა ხომ ისიცაა, რომ მას ბეჭდურთან ერთად ვიდეო და აუდიო პლატფორმებისთვის მომზადებული ჟურნალისტური პროდუქციის გავრცელებაც შეუძლია. დღესდღეობით ეგრეთ წოდებული „შერწყმული ახალი ამბების ოთახი“ ანუ „ქონვერჯენს ნიუსრუმი“ აქვთ არა მხოლოდ დასავლეთის მედიამაგნატებს, არამედ შედარებით წვრილ მედიაორგანიზაციებსაც. მათ შორისაა როგორც ბეჭდური მედიის რედაქციები, ისე ტელევიზიები, რადიოსადგურები და ახალი ამბების სააგენტოები.

გაზეთისა და ზოგადად მედიაორგანიზაციების ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა საინფორმაციო სააგენტო. მისი ძირითადი ფუნქცია ახალი ამბების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელებაა. მსოფლიოში უძველეს საინფორმაციო სააგენტოდ ითვლება საფრანგეთში 1835 წელს ფრანგი სარეკლამო აგენტისა და მთარგმნელის შარლ-ლუი ჰავასის მიერ დაარსებული საინფორმაციო ბიურო.

თავდაპირველად სააგენტოს ოფიციალური სახელწოდება „ჰავასი“ იყო, მოგვიანებით კი მას „ფრანს პრესი“ დაერქვა და დღემდე ასეა ცნობილი. საინფორმაციო სააგენტოები ასევე დააარსეს „ჰავასის“ კიდევ ორმა თანამშრომელმა: პოლ როიტერმა ლონდონში და ბერნარდ ვულფმა – ბერლინში.

ამ სამ სუბიექტს შორის ერთხანს ერთგვარი კარტელური შეთანხმებაც კი იყო გაფორმებული. ეს ნიშნავდა, რომ ევროპის კონტინენტი მათ გეოგრაფიული თვალსაზრისით გადაინაწილეს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, იმ ტერიტორიაზე, სადაც „ჰავასი“ მუშაობდა, არ მუშაობდა „როიტერი“, ასევე ვულფის საინფორმაციო სააგენტო და პირიქით. აღსანიშნავია, რომ 1851 წლიდან დამოუკიდებლად მომუშავე „როიტერი“ დღემდე ერთ-ერთ უძლიერეს საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტოდ რჩება. 9    

საინფორმაციო სააგენტოების მომსახურება მედიაორგანიზაციებისთვის, როგორც წესი, ფასიანია. თუმცაღა ინტერნეტის მასობრივი გავრცელების შემდეგ ინფორმაცია იმდენად სწრაფად ვრცელდება, რომ დროის მოკლე მონაკვეთში მისი უფასოდ გამოყენება აუდიტორიის ფართო წრესაც შეუძლია.

 

ამჟამად საინფორმაციო სააგენტოები დამოუკიდებელი ორგანიზაციების სახით იშვიათად მუშაობენ. უმეტეს შემთხვევაში ისინი მედიაჯგუფების, იგივე მედიაკორპორაციების შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენენ. ზოგიერთ ქვეყანაში დღემდე არსებობს სამთავრობო საინფორმაციო სააგენტოები, მაგალითად, ჩინეთში – „სინჰუა“, რუსეთში – „იტარ ტასი“, თურქეთში – „ანადოლუ“. ასეთ სააგენტოებს სახელისუფლებო ოფიციალურ სიახლეებზე ხელი ექსკლუზიურად მიუწვდებათ.

არსებობს საერთაშორისო, ნაციონალური (კონკრეტულად ერთი სახელმწიფოს დონეზე მომუშავე) და რეგიონალური საინფორმაციო სააგენტოები. მსგავსი ფორმატის მედიაორგანიზაციები დღესდღეობით მხოლოდ ახალ ამბებზე არ მუშაობენ, ამას გარდა, ისინი გვთავაზობენ მულტიპლატფორმულ მრავალფეროვან ჟურნალისტურ პროდუქციას – ანალიტიკურ სტატიებს, ინტერვიუებს, რეპორტაჟებს და სხვა. 1

აღსანიშნავია, რომ ტრადიციულ ჟურნალისტურ საშუალებათაგან ბევრმა ახალი მედიის ელემენტების გამოყენებით თავისი გამოცემები მულტიმედიაპროდუქტად აქცია. დღეს ამ ტიპის პროდუქცია ტრადიციული მედიის სხვადასხვა საშუალებას ერთ ვებპლატფორმაზე აერთიანებს და ხელმისაწვდომია მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში. ამასთან, მას გაცილებით მეტი პოტენციური ვიზიტორი ჰყავს, ვიდრე კონკრეტულ მედიაპროდუქტს.

საქართველოში მედია მსოფლიოში აპრობირებული მიმართულებით ვითარდება. სხვადასხვა ტიპის მედიის თანაარსებობა ჟურნალისტიკის მომავალი კი არა, უკვე აწმყოა. ეს არის არა მხოლოდ ბეჭდური მედიის, არამედ ტელევიზიისა და რადიოს გადარჩენის გზაც. ქართულ მედიაბაზარზე ჯერ-ჯერობით მსოფლიოში აღიარებულ საინფორმაციო სააგენტოების უმეტესობას საკუთარი რედაქცია ან ბიურო არ გაუხსნიათ. გამონაკლისი მხოლოდ „Agency France Presse“ გახლავთ, რომლის ამიერკავკასიის ბიუროც სწორედ თბილისში მდებარეობს.

აგრეთვე არის შემთხვევები, როდესაც ადგილობრივი მედიასაშუალებები ცნობილი უცხოური საინფორმაციო სააგენტოების სახელებს თვითნებურად ირქმევენ და თავს მათ ქართულ რედაქციებად ასაღებენ: Euronews.geGuardian.geReuters.ge და სხვა. ბუნებრივია, მათი იდენტობის გარკვევა არც ისე რთული საქმეა. ამ ქვეთავში კი მიმოვიხილავთ ქართულ მედიასივრცეში არსებულ რამდენიმე რუსული თუ დასავლური რადიოს და საინფორმაციო სააგენტოს მულტიმედია პლატფორმას.     

top_logo_news

რადიო  „ამერიკის ხმა“    

რადიო „ამერიკის ხმა“ შეერთებული შტატების ყველაზე დიდი საერთაშორისო სამაუწყებლო ორგანიზაციაა. ის მულტიმედიურ პროგრამებს 45 ენაზე ავრცელებს სხვადასხვა აუდიტორიისთვის, რომელსაც თავისუფალ მედიაზე ხელი შეზღუდულად, ან საერთოდ არ მიუწვდება.

დაფუძნების დღიდან, 1942 წლიდან მოყოლებული, „ამერიკის ხმა“ მოვლენების მრავალმხრივი, დამოუკიდებელი მიმოხილვის და აუდიტორიისთვის სიმართლის თქმის ერთგულია. „ამერიკის ხმა“ მთლიანად შეერთებული შტატების გადამხდელების მიერ ფინანსდება და წარმოადგენს „შეერთებული შტატების გლობალური მედიის სააგენტოს“ ნაწილს.

„ამერიკის ხმის“ მისია და სარედაქციო დამოუკიდებლობა კანონმდებლობით არის გარანტირებული. „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტებს კანონი იცავს მთავრობის ოფიციალური პირების და პოლიტიკოსების გავლენის, ზეწოლის, ან შურისძიებისაგან.

1994 წელს ამერიკის კონგრესმა დაამტკიცა „შეერთებული შტატების საერთაშორისო მაუწყებლობის აქტი“. ეს კანონი ასევე მოითხოვს, რომ „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტთა ნამუშევარი იყოს ავტორიტეტული, ზუსტი, ობიექტური, მრავალმხრივი, დაბალანსებული და ასახავდეს შეერთებული შტატების კულტურულ და საზოგადოებრივ მრავალფეროვნებას. იმავე წელს ამერიკის ხმა გახდა პირველი მაუწყებელი რომელმაც მომხმარებლებს თავისი გადაცემები ინტერნეტით შესთავაზა.

2016 წელს კონგრესმა „ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციის აქტით“ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ინფორმაციის შეკრების და გავრცელების ფუნქციები კვლავაც დამოუკიდებელი და ობიექტური უნდა იყოს. ყოველდღიურად, „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტები ძალ-ღონეს არ იშურებენ, რომ მთელი მსოფლიოსთვის პრესის თავისუფლების მაგალითად დარჩნენ.

რადიო „ამერიკის ხმის“ ქართული რედაქცია 1951 წლის 26 მაისს დაარსდა. ამ პერიოდში საბჭოთა კავშირს, რომლის ნაწილი საქართველოც იყო, ჯერ კიდევ იოსებ სტალინი მართავდა. საათობრივ მაუწყებლობაზე რადიო 2008 წლის აგვისტოდან გადავიდა, ხოლო 2010 წლის ნოემბრიდან ტელეგადაცემების მომზადებაც დაიწყო. „ამერიკის ხმის“ ქართული რედაქცია ამ დროისთვის ფლობს საკუთარ მულტიმედიურ ვებ-პლატფორმას, სოციალურ მედიას და ონლაინ აპლიკაციას მობილური ტელეფონებისათვის.

„ამერიკის ხმას” ქართველი ხელმომწერებიც ჰყავს, რომლებიც მაუწყებლლის მიერ გავცელებულ ინფორმაციას ყოველ დღე ტექსტურად იღებენ. ვაშინგტონის სათაო  ოფისში ქართული სამსახურის 11 ჟურნალისტი მუშაობს. სამი კორესპონდენტი ჰყავთ საქართველოში. აქედან ერთი გორში მუშაობს და მხოლოდ რადიოსთვის ამზადებს მასალებს. ტელეგადაცემა მთლიანად ვაშინგტონში იწყობა და გამზადებული სახით ეგზავნება „პირველ არხს”, რომელიც შემდეგ ეთერში უშვებს.

„ამერიკის ხმა” დაარსების დღიდან ხელმძღვანელობს 1960 წელს შექმნილი წესდებით, რომლის მიხედვით ინფორმაცია, რომელსაც „ამერიკის ხმა” გადასცემს, ზუსტი, ობიექტური და ყოვლისმომცველი უნდა იყოს. ამრიკის ხმის ქართული რედაქციის ხელმძღვანელი ანა კალანდაძე გახლავთ.

top_logo_news (1)

 

რადიო  თავისუფლება”   

რადიო “თავისუფლება” არის კერძო საერთაშორისო სამაუწყებლო კომპანია, რომელიც მაუწყებლობს აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, რუსეთის, კავკასიის, ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის და ახლო აღმოსავლეთის რეგიონებისთვის. მას, მაუწყებელობის მმართველთა საბჭოს მეშვეობით, აშშ-ის კონგრესი აფინანსებს. რადიო თავისუფლების მისიაა, ფაქტობრივი ინფორმაციისა თუ იდეების გავრცელებით, ხელი შეუწყოს დემოკრატიული ფასეულობებისა და ინსტიტუტების განმტკიცებას.

რადიოსადგური დაარსდა 1949 წელს, როგორც ანტი-კომუნისტური ინფორმაციის წყარო ცივი ომის დროს. მისი სათავო ოფისი ქალაქ მიუნხენში მდებარეობდა 1949-1995 წლებში, 1995 წლის შემდეგ კი იგი პრაღაშია განთავსებული. ცივი ომის დასრულების შემდეგ ევროპაში მაუწყებლობის მასშტაბები საგრძნობლად შემცირდა, სანაცვლოდ კი ახლო აღმოსავლეთი იქცა რადიოსადგურის უპირატეს ზონად.

ცენტრალური ევროპიდან ვიდრე წყნარ ოკეანემდე, ბალტიის ზღვიდან შავ ზღვამდე, რუსეთიდან შუა აზიამდე თუ სპარსეთის ყურემდე – ცალკეულ ქვეყნებში ხალხი ცდილობს, გაუმკლავდეს ავტოკრატიულ სტრუქტურებს, ადამიანის უფლებათა დარღვევებს, ეკონომიკის ცენტრალიზებულ სისტემებს, ეთნიკურსა თუ რელიგიურ დევნას, რეგიონულ კონფლიქტებსა და კონტროლს დაქვემდებარებულ მედიას.

მთელი ამ რეგიონის სტაბილურობა – დამყარებული დემოკრატიასა და თავისუფალ საბაზრო ეკონომიკაზე – სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მსოფლიო მშვიდობისთვის.
ეფუძნება რა რწმენას, რომ დემოკრატიის უპირველესი მოთხოვნა კარგად ინფორმირებული მოქალაქეების ყოლაა, რადიო თავისუფლება მრავალი სახელმწიფოს მოქალაქეებს:

  1. სთავაზობს ახალ ამბებს, ანალიტიკურ გადაცემებსა და მიუკერძოებელ ინფორმაციას როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო მოვლენებზე;
  2. დემოკრატიული ფასეულობების წარმოჩენით ხელს უწყობს სამოქალაქო საზოგადოების განმტკიცებას;
  3. ეწინააღმდეგება ეთნიკურსა და რელიგიურ შეუწყნარებლობას და მხარს უჭერს ხალხთა შორის ურთიერთგაგების გაღრმავებას;
  4. სთავაზობს ნიმუშს ადგილობრივ მედიასაშუალებებს, ეხმარებარა მათ პროფესიონალიზმისა და დამოუკიდებლობის განმტკიცებაში ტრენინგების გზით;  ამყარებს პარტნიორულ ურთიერთობებს ადგილობრივ საინფორმაციო საშუალებებთან;
  5. ხელს უწყობს რეგიონის ქვეყნებსა და მსოფლიოს განვითარებულ დემოკრატიებს შორის ახლო ურთიერთობების დამყარებას.

რადიო თავისუფლება ამჟამად მსოფლიოს ოცზე მეტ ქვეყანაში 28 ენაზე მაუწყებლობს, მათ შორის – 1953 წლის მარტიდან – ქართულად. „რადიო თავისუფლებას“ რადიომაუწყებლის ლიცენზია არ აქვს, თუმცა საქართველოში 1999 წლიდან სხვადასხვა რადიოების საშუალებით დღეში რამდენიმე საათის განმავლობაში მაუწყებლობდა. 2014 წლის 14 აპრილიდან არხმა მაუწყებლობის დრო გაზარდა და რადიო “მწვანე ტალღის” სიხშირეების საშუალებით 18 საათის განმავლობაშია ეთერში.

რადიო თავისუფლება მომხმარებელს მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ თემებზე სხვადასხვა ფორმატის მულტიმედია პროდუქტს სთავაზობს. საზოგადოებრივ მაუწყებლის ეთერში კი ერთობლივ შემეცნებით სატელევიზიო პროექტს, გოგი გვახარიას საავტორო გადაცემას “წითელი ზონა”-ს ამზადებს. სწორედ იგი გახლავთ რადიო თავისუფლების ქართული რედაქციის ხელმძღვანელი.

logo-social

 

რადიო სპუტნიკი    

Sputnik-ი მიზნად ასახავს მრავალპოლარულ მსოფლიოს, სადაც ყველა ქვეყანას გააჩნია საკუთარი ეროვნული ინტერესები, კულტურა, ისტორია და ტრადიციები. სააგენტო ალტერნატიული ახალი ამბების კონტენტისა და რადიომაუწყებლობის მიმწოდებლის უნიკალურ ნიშას იკავებს. Sputnik-ი მთლიანად ორიენტირებულია უცხოურ აუდიტორიაზე.

„სპუტნიკ ჯორჯია” საქართველოში საჯარო რეესტრში ოფიციალურად 2015 წლის 23 იანვარს დარეგისტრირდა. თუმცა, საქართველოს მსგავსად, სხვა ქვეყნებშიც რუსული პროპაგანდის ერთ-ერთი მთავარი მედია პლატფორმის წარდგინება 2014 წლის 10 ნოემბერს სააგენტო Rossia Segodnia-მ მოახდინა. სპუტნიკი მულტიმედიური საერთაშორისო პროექტია, რომელიც რუსეთის პრეზიდენტის 2013 წლის დეკემბრის ბრძანების საფუძველზე შეიქმნა.

სპუტნიკმა, რომელსაც რუსეთის მთავრობა ფლობს, საერთაშორისო არენაზე საინფორმაცია სააგენტო RIA Novosti და “რუსეთის ხმა” ჩაანაცვლა. მედია პლატფორმა, რომელსაც დიმიტრი კისილიოვი ხელმძღვანელობს, 34 ქვეყნის 130 ქალაქში 30 ენაზე მაუწყებლობას გეგმავდა. საქართველოში „სპუტნიკმა“ რადიო მაუწყებლობის დაწყება 2014 წლის ნოემბერში FM 101.4 სიხშირეზე უკანონოდ სცადა. აღნიშნული სიხშირე “ერ-რადიოს” ეკუთვნოდა.

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ შპს „ერ-რადიო“ და საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტო Newsgeorgia უკანონო მაუწყებლობის გამო ერთობლივად 5 ათასი ლარით დაaჯარიმა. შპს „ერ-რადიო“ კი N B104 ლიცენზიის ფარგლებში არსებული ვალდებულებების დარღვევის გამო წერილობით გააფრთხილა.

კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ დაკისრებული სანქციის შემდეგ, „სპუტნიკი“ რადიო სიხშირის ნაცვლად ონლაინ პლატფორმით სარგებლობს, სადაც მულტიმედია კონტენტს ანთავსებს, რომელიც ანტიდასავლური შინაარსის არის. ნიუიორკ ტაიმსის შეფასებით, სპუტნიკი მიკერძოებულობისა და დეზინფორმაციის მაღალი დოზით ხასიათდება და ხშირად ავრცელებს რუსულ პროპაგანდას.

შპს “სპუტნიკ-ჯორჯიას” 100%-იანი წილის მფლობელი და ხელმძღვანელი ანტონ (ტატო) ლასხიშვილია, რომელიც 1991 წლიდან გაზეთ „სვაბოდნაია გრუზიას“ ხელმძღვანელია. „სპუტნიკი“ ყოფილი “რია ნოვოსტი”-ს ოფისშია განთავსებული.

სხვადასხვა ენებს შორის „სპუტნიკის“ მაუწყებლობა საქართველოს ორ სახელმწიფო ენაზე – ქართულად და აფხაზურად ხორციელდება.

Sputnik-ის ბრენდით გამოდის სადღეღამისო ახალი ამბების ლენტები ინგლისურ, ესპანურ, არაბულ, ჩინურ ენებზე. ახალი ამბების უწყვეტად გამოსაშვებად ვაშინგტონში, კაიროში, პეკინსა და მონტევიდეოში „24/7“ რეჟიმით მუშაობენ რეგიონული რედაქციები. Sputnik-ს აგრეთვე გააჩნია ფოტოკორესპონდენტების ქსელი მთელ მსოფლიოში.

maxresdefault

 

რადიო  „NRJ   ენ-ერ-ჯი“     

NRJ Georgia (FM 104,7) არის მსოფლიოში აღიარებული ფრანგული რადიოს ქართული ფილიალი/ვერსია. ეს გახლავთ მუსიკალური რადიო რომელიც მაუწყებლობს კვირაში ხუთი დღე, ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით საკმაოდ დატვირთული და საინტერესო პროგრამით. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, რადიო NRJ, ძირითადად, მუსიკალური და გასართობი არხია, მაგრამ სხვადასხვა შოუს ფორმატში წამყვანები ხშირად ეხებიან ქვეყანაში მიმდინარე სხვადასხვა აქტუალურ მოვლენას.

რადიოს აქვს დილის გადაცემა, სადაც არის კულტურა, ჰოროსკოპი, ამინდის პროგნოზი, მოდა და შოუ ბიზსნესი. ასევე  საზოგადოებრივი ამბები ელენე ბერიძესთან ერთად და სპორტული გამოშვება გიორგი ფულარიანთან ერთად, რომელსაც აგრეთვე ხუთშაბათობით 19:00–ზე არაერთ საინტერესო სტუმართან ერთად გადაცემა “Legends” მიჰყავს.

NRJ-ის სტუდიის უნიკალური ლოკაცია, „რადიო კაფეში“ მსმენელს საშუალებას აძლევს, საყვარელ შემსრულებელს არა მხოლოდ რადიოს პირდაპირ ეთერში მოუსმინოს, არამედ თავადაც მიიღოს შოუში მონაწლეობა.

NRJ-ის Artist–ები არიან Beyonce, Rihanna, Jennifer Lopez, Ed Sheeran და მსოფლიო შოუ ბიზნესის სხვა არაერთი ვარსკვლავი. NRJ Georgia-ს აგრეთვე აქვს თანამედროვე ვებგვერდი ქართულ ენაზე და აქტიურობით გამოირჩევა სოციალურ მედიაშიც. მისი მთავარი პროდიუსერი გვანცა კილასონია გახლავთ.

Agence_France-Presse_Logo.svg_

საინფორმაციო სააგენტო “France presse”      

France presse არის მსოფლიოს უძველესი საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტო. ამერიკულ „ბლუმბერგთან“, „როიტერთან“ და „ასოშიეიტედ პრესთან“ ერთად ის შედის მსოფლიოს უმსხვილეს საინფორმაციო სააგენტოთა ოთხეულში. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ პარიზში.

იგი მოიცავს 165 ქვეყანას, ხოლო 500 რეგიონულ ცენტრში 115 ბიურო და 50 ადგილობრივი კორესპონდენტი ემსახურება. დღესდღეობით „ფრანს-პრესის“ სამსახური 1000-ზე მეტ შტატიან ჟურნალისტს, 200 ფოტოგრაფს, 30 ოპერატორსა და 81 ეროვნების 2000 თავისუფალ ჟურნალისტს ითვლის. სააგენტო ავრცელებს როგორც ტექსტურ, ასევე მულტიმედიურ ინფორმაციას მსოფლიოში გავრცელებულ  რამდენიმე ენაზე, ესენია: ფრანგული, ინგლისური, ესპანური, გერმანული, რუსული, პორტუგალიური, იაპონური და ჩინური.

 

სააგენტო დაარსდა შარლ-ლუი ჰავასის მიერ 1835 წელს სახელწოდებით „სააგენტო ჰავასი“. თანამედროვე სახელი მას 1944 წლის 20 აგვისტოს დაერქვა, როდესაც ჟურნალისტების ჯგუფმა დაიკავა სააგენტოს შენობა და მსოფლიოს პარიზის გერმანელებისგან გათავისუფლება ამცნო.

საფრანგეთის პარლამენტის 1957 წლის კანონით მას მიეცა კერძო თუ სახელმწიფო ინტერესების ზეგავლენისგან თავისუფლების გარანტია. ამ კანონის მიღებით „ფრანს პრესი“ საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ახალი ამბების მიმწოდებელი.

საქართველოში მდებარეობს „ფრანს პრესი“-ს ამიერკავკასიის ბიურო, რომლის მთავარი რედაქტორიც ირაკლი მეტრეველია. ბიურო ძირითადად ორიენტირებულია სამივე ქვეყნის (საქართველო, აზერბეიჯანი და სომხეთი) პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური თემატიკის გაშუქებაზე. ამიერკავკასიის ბიუროს ცენტრალური რედაქციისაგან დამოუკიდებელი მულტიმედია პლატფორმა ან სოციალური მედიის გვერდი არ გააჩნია.

დავით დოლიძე

წყარო:https://mrdatosblog.wordpress.com/

სრულად
გამოკითხვა
„საპარლამენტო არჩევნები დღეს რომ გაიმართოს, რომელ პარტიას მისცემდით ხმას“
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.