USD 2.6586
EUR 3.0646
RUB 3.6919
თბილისი
ლამამ, სახელად კორმაკი, შეიძლება გვიხსნას პანდემიისგან
თარიღი:  1749

კვლევის წინასწარი შედეგები აშშ-ს რამოდენიმე სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მეცნიერებმა გამოაქვეყნეს ჟურნალში Scientific Reports.

ცნობილია, რომ აგენტების (ვირუსები, ბაქტერიები) შეჭრის საპასუხოდ, ლამას იმუნური სისტემა (ისევე როგორც აქლემისებრთა ოჯახის სხვა ცხოვლელებისა) გამოიმუშავებს ორი ტიპის ანტისხეულებს. ერთ-ერთი მათგანი ზომით ადამიანის ანტისხეულების ანალოგია, ხოლო მეორე ტიპის ანტისხეულების ზომა შეადგენს პირველი ტიპის ანტისხეულების ზომის მეათედს. ამ მცირე ზომის ანტისხეულებს უწოდებენ ნანოსხეულებს.

კორონავირუსული ინფექციის პანდემიის დაწყების შემდეგ, ლამების ორგანიზმში გამომუშავებული ნანოსხეულების შემსწავლელი მეცნიერები გადაერთნენ ვირუს SARS-CoV-2 ექსპერიმენტზე. კერძოდ, 2020 წლის მაისში ჟურნალში Cell გამოჩნდა ტექსასის შტატის უნივერსიტეტისა.

ლამა სახელად Winter-ის სისხლიდან გამოყოფილ ნანოსხეულებზე ექსპერიმენტისას, მკვლევარებმა დაამტკიცეს, რომ მცირე ზომის ანტისხეულებს შეუძლია მიემაგროს ვირუსის ზედაპირზე წვეტისებურ ცილას (S-ცილა), რის შედეგადაც ვირუსს აღარ ექნება უჯრედში შეღწევის საშუალება. თუმცა, როგორც აღმოჩნდა, ნანოსხეულები არასაკმარისად მჭიდროდ ეკვრის, ამიტომ მკვლევარებს გენური ინჟინერიის მეთოდებით, მოუწიათ ნანოსხეულების ორი ასლის შეერთება და ახალი ანტისხეულის შექმნა, რომელიც ეფექტურად ანეიტრალებს ვირუსს.

ახალი კვლევის ავტორებმა ტომას ესპარზიმ (Thomas J. Esparza) და დევიდ ბროდიმ (David L. Brody), შეძლეს ამ პრობლემის გადალახვა და ლამა, სახელით კორმაკის საშუალებით უფრო შორს წავიდნენ. 28 დღის განმავლობაში მის ორგანიზმში 5-ჯერ შეიყვანეს SARS-CoV-2 ვირუსის გასუფთავებული S-ცილა. კორმაკის სხეულში, ანტიგენის შეჭრაზე საპასუხოდ გამომუშავებული ათასი ნანოსხეულის ტესტირების შედეგად, ესპარზამ და ბროდიმ გამოყვეს 13 ნანოსხეული, რომლებიც სხვებთან შედარებით უფრო ეფექტური აღმოჩნდა.

მათგან ერთ-ერთმა, სახელწოდებით NIH-CoVnb-112, თავისი თვისებებით გადააჭარბა დანარჩენებს.

ლაბორატორიულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რიმ NIH-ჩოVნბ-112 მუშაობს როგორც მჭიდრო დამხშობი. იგი უმაგრდება უშუალოდ ვირუსის S -ცილის "კბილანებს" და ამით სრულად ბლოკავს მის უჯრედის ზედაპირზე AჩE2-რეცეპტორებთან დაკავშირებისა და უჯრედში შეღწევის უნარს.

მნიშვნელოვანია, რომ NIH-ჩოVნბ-112 ერთნაირად ეფექტური აღმოჩნდა, როგორც ხსნარის, ასევე აეროზოლის ფორმით. ესპარზა და ბროდი თვლიან, რომ მომავალში ლამის ნანოსხეულების შემცველი პრეპარატი შეიძლება გამოვიყენოთ ნებულაიზერის ან ინჰალატორის საშუალებით, რათა წამალი მოხვდეს უშუალოდ ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების ლორწოვან გარსზე და დაიცვას კორონავირუსული ინფექციისგან.

ამჟამად, მეცნიერები ემზადებიან NIH-CoVnb-112 პატენტის მისაღებად, რათა რაც შეიძლება სწრაფად გადავიდნენ შემდეგ ეტაპზე და კორმაკის იმუნური სისტემის მიერ გამომუშავებული ნანოსხეულების საფუძველზე შექმნან COVID-19-ის საპროფილაქტიკო პრეპარატი.
 
საზოგადოება
სურსათის უვნებლობის კამპანიას სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა

თბილისის საჯარო და კერძო სკოლებში 13-18 წლის მოზარდებისთვის სურსათის უვნებლობისა და სამომხმარებლო კულტურის შესახებ ცნობიერების ამაღლების კამპანია ახალ ფაზაში გადადის. ამჯერად, საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერიას შპს სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა, სადაც მოსწავლეებისთვის სურსათის უვნებლობის საკითხებზე ინტერაქციული საინფორმაციო სესიები ჩატარდა.

შეხვედრამ მოზარდებში უდიდესი ინტერესი და ჩართულობა გამოიწვია. აღსანიშნავია, რომ სკოლის ადმინისტრაცია აქტიურად უჭერს მხარს სასწავლო პროცესში მსგავსი არაფორმალური განათლების კომპონენტების ინტეგრირებას, რაც მოსწავლეებს პრაქტიკული და ცხოვრებისეული უნარების განვითარებაში ეხმარება.

საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერია ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით ტარდება.

პროექტის მასშტაბები და გეოგრაფია

სასწავლო პროგრამა, რომელიც სსიპ „გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის“ მიერ არის შემუშავებული და მხარდაჭერილია საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ, გასულ წელს პილოტურ რეჟიმში წარმატებით გამოიცადა თბილისის მე-2, მე-16, 32-ე, 173-ე, 143-ე, 117-ე საჯარო და ბაქსვუდის საერთაშორისო სკოლებში.

მოსწავლეთა და ადმინისტრაციის მხრიდან უდიდესი დაინტერესების გამო, პროექტი მიმდინარე წელსაც აქტიურად გრძელდება და მას ახალი საგანმანათლებლო დაწესებულებები უერთდებიან — სკოლა-ლიცეუმ „ლამპართან“ ერთად, სესიები ახლახან ინტერაქციული სამაგიდო თამაშების გამოყენებით №11 საჯარო სკოლაშიც ჩატარდა.

რას მოიცავს სასწავლო პროგრამა?

საგანმანათლებლო ფორმატი 90-წუთიან ინტერაქციულ ვორქშოფებს მოიცავს, რომლებიც მარტივად ერგება სკოლების სასწავლო ბადეს. შეხვედრებს სურსათის უვნებლობის სერტიფიცირებული ტრენერი და ექსპერტი — ვერიკო გულუა უძღვება. პროგრამა 5 პრიორიტეტულ მოდულს აერთიანებს:

  • სისტემური საფუძვლები: სურსათის უვნებლობა, უსაფრთხოება და ხარისხი;
  • პრაქტიკული ჰიგიენა: ჯანმოს (WHO) ხუთი გასაღების პრინციპი ყოველდღიურობაში;
  • მომხმარებლის უფლებები: სურსათის ეტიკეტი და მისი სწორი წაკითხვა;
  • ფარული კომპონენტები: საკვები დანამატები (E-ნომრები) და მოზარდის ჯანმრთელობა;
  • რისკების პრევენცია: სურსათისმიერი დაავადებები და მათგან თავდაცვა.

„სკოლებში ამ აქტივობის დანერგვა სტრატეგიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რადგან იგი გრძელვადიან პერსპექტივაში ინფორმირებული და გაცნობიერებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას ისახავს მიზნად,“ — აცხადებს სკოლა-ლიცეუმის დირექტორი ქალბატონი თამარ მანძულაშვილი.

სტრატეგიული მიდგომის ორმაგი ეფექტი:

  1. გაცნობიერებული მომხმარებელი: მოზარდები ადრეული ასაკიდანვე სწავლობენ სურსათის სწორად შერჩევას, ეტიკეტის კითხვასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში ჯანსაღი გადაწყვეტილებების მიღებას.
  2. ცოდნის გამავრცელებლები: ვორქშოფების შედეგად მიღებული ინფორმაციით, თავად მოსწავლეები ხდებიან ახალი ცოდნის „ამბასადორები“ საკუთარ სახლებში, ოჯახის წევრებსა და მეგობრების წრეში. ისინი მიღებულ პრაქტიკულ უნარებს უზიარებენ მშობლებსა და თანატოლებს, რაც მკვეთრად ზრდის სურსათის უვნებლობის კულტურას მთლიანად საზოგადოებაში.

 

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის