USD 2.6080
EUR 2.9721
RUB 3.0937
Тбилиси
«The New York Times» (აშშ): „ამერიკა - მსოფლიოს ბოროტი გენია? კრემლი - რუსებს: „ნუ ვიჩქარებთ შეფასებებში“
дата:  783

„როგორც კი პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა რუსეთისაკენ გადახრა დაიწყო, კრემლის პროპაგანდისტულმა მანქანამაც ტონალობა შეცვალა“, - ნათქვამია აშშ-ის გაზეთ „ნიუ-იორკ თაიმსში“ (The New York Times) გამოქვეყნებულ სტატიაში, რომლის სათაურია „ამერიკა - მსოფლიოს ბოროტი გენია? კრემლი - რუსებს: „ნუ ვიჩქარებთ შეფასებებში“. ავტორი ანტონ ტროიანოვსკი, რომელიც მოსკოვის ბიუროს ხელმძღვანელია, აანალიზებს აშშ-ის მიმართ რუსეთის ხელისუფლებაში და რუსულ საზოგადოებაში ბოლო დროს მომხდარ ცვლილებებს.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„იანვრის ბოლოს, რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი შაბლონური სიტყვით გამოვიდა და „კოლექტიური დასავლეთი“ გააკრიტიკა, რომელიც აშშ-ის ხელმძღვანელობით „ჰეგემონისტურ და ეგოისტურ პოლიტიკას ატარებს“. თუმცა არ გასულა 5 კვირა და მსოფლიო დიპლომატიის 74 წლის ვეტერანის რიტორიკა თავბრუდამხვევად შეიცვალა.

რუსეთის სახელმწიფო ტელეარხისადმი მიცემულ ინტერვიუში კვირას, ორ მარტს სერგეი ლავროვმა ჩამოთვალა ის უბედურებები და საშინელებები, რომლებიც მსოფლიოს თურმე ამერიკამ კი არა, არამედ... ევროპამ მოუტანა. მინისტრისთვის რომ მოგესმინათ, ალბათ, ისეთი შთაბეჭდილება დაგრჩებოდათ, რომ ამერიკა ბოროტი გენიიდან უწყინარ დამკვირვებლად გადაიქცა: „კოლონიზაციები, ომები, ჯვაროსნები, ყირიმის ომი, ნაპოლეონი, პირვეი მსოფლიო ომი, ადოლფ ჰიტლერი... თუ ისტორიას რეტროსპექტულად გადავხედავთ, ამ უბედურებებში ამერიკელებს არავითარი წამქეზებლური და მით უმეტეს, არანაირი ცეცხლგამჩენი როლი არ შეუსრულებიათ“, - განაცხადა რუსეთის მთავარმა დიპლომატმა.

დონალდ ტრამპი ამერიკის საგარეო პოლიტიკაში „რევოლუციურ გადატრიალებას“ აწყობს - ყველაფერს 180 გრადუსით ცვლის, მაგრამ არანაკლები გადატრიალება ხდება რუსულ დიპლომატიაშიც -  თანაც არამარტო უშუალოდ კრემლში, არამედ სახელმწიფო ტელევიზიაშიც. ახალი გზავნილი ასეთია: „აშშ, როგორც ჩანს, არც ისე ცუდი ქვეყანაა“.

პრაქტიკულად, როლები ელვისებურად შეიცვალა და ახლა ანტირუსული პოლიტიკის მთავარ გამტარებელ-წამქეზებლად, რუსული რიტორიკის თანახმად, ევროპა გახდა, ამერიკამ კი უკანა პლანზე გადაინაცვლა. თავის ყოველკვირეულ გადაცემაში, რომელიც ტელეარხ „როსია-1“-ის ეთერში გადის, წამყვანმა დიმიტრი კისელევმა განაცხადა, რომ ევროპის „ომის პარტია“ თავის ძირგამომთხრელ პოლიტიკას ვეღარ გაატარებს: ჰორიზონტზე მოჩანს „დიდი სამეული“ - აშშ, რუსეთი და ჩინეთი. სწორედ მათ შეუძლიათ მსოფლიოს ახალი კონსტრუქციის შექმნა“.

ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში კრემლის პროპაგანდისტული მანქანა ამერიკის შეერთებულ შტატებს რუსეთისათვის მთავარ საფრთხობელად წარმოსახავდა - მას ხან „ჰეგემონად“ ნათლავდნენ, ხან „ოკეანისგაღმელ უფროსად“... კრემლი შთააგონებდა მოსახლეობას: ამერიკას რუსეთი სძულს და მოსკოვის წინააღმდეგ ამხედრებს ხან ევროპელებს, ხან უკრაინელებს, ხანაც ყველა ჯურის ტერორისტებს.

თეთრ სახლში დონალდ ტრამპის დაბრუნების შემდეგ რუსეთის ოფიციალურმა პირებმა თავდაპირველად განაცხადეს, რომ მაინცდამაინც დიდი არაფერი შეიცვლება: „განსხვავება ჯო ბაიდენისა და დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციებს შორის მხოლოდ ტერმინოლოგიურად იქნება გამოხატული“, - განაცხადა სერგეი ლავროვმა 30 იანვარს.

მაგრამ შემდეგ, როცა 12 თებერვალს დონალდ ტრამპსა და ვლადიმერ პუტინს შორის სატელეფონო საუბარი გაიმართა, რასაც ერ-რიადში მოლაპარაკება მოჰყვა და ბოლოს - ეპოქალური ხმის მიცემა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციისადმი, როცა აშშ რუსეთის მხარეზე დადგა, მკაფიოდ გამოიკვეთა მოვლენათა „პრორუსული თანმიმდევრობა“... ამას დაემატა თეთრი სახლის ოვალურ კაბინეტში მომხდარი სკანდალი, როცა დონალდ ტრამპმა და ჯეიმს ვენსმა ვოლოდიმირ ზელენსკის „ყური აუწიეს“.

მოკლედ, თითზე ჩამოსათვლელ დღეებში ნათელი გახდა, რომ დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობის მეორე ვადის დროს ამერიკა, პირველთან შედარებით, უფრო პრორუსულ პოლიტიკას გაატარებს.

ცვლილებებს ტონი მისცა თვითონ ვლადიმერ პუტინმაც. ლიდერმა, რომელიც ცოტა ხნის წინათ დასავლეთს, აშშ-ის მეთაურობით, „რუსეთის დაშლისა და გაძარცვის“ მცდელობაში ადანაშაულებდა, გასულ კვირას თეთრ სახლს შესთავაზა ერთობლივად ისარგებლონ რუსეთის წიაღში არსებული იშვიათმიწა ლითონების საბადოებით, ერთად გააფართოვონ ალუმინის გამოდნობა ციმბირის ქარხნებში...

გასულ პარაკევს, სულ რაღაც რამდენიმე საათით ადრე თეთრ სახლში ვოლოდიმირ ზელენსკის დატუქსვამდე, ვლადიმერ პუტინმა თავისი ახალი პროამერიკული გზავნილი სრულიად მოულოდნელ ადგილზე გააჟღერა - რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის ყოველწლიურ კრებაზე, ანუ იმ სპეცსამსახურისა, რომელიც დასავლეთთან მოსკოვის ფარული ბრძოლის წინა ხაზზე იმყოფება.

ვლადიმერ პუტინმა განაცხადა, რომ მოლაპარაკება ტრამპის ადმინისტრაციასთან  „საკმაოდ კეთილი იმედების შთამაგონებელია“, შეაქო აშშ-ის პრეზიდენტი პრაგმატიზმის გამოვლენისათვის და მოუწოდა კრების მონაწილეებს წინ აღუდგნენ იმ ადამიანებს, რომლებიც „ხელს შეუშლიან ან კომპრომეტაციას გაუწევენ დაწყებულ დიალოგს“.

ვაშინგტონთან დამოკიდებულებაში ასეთი რადიკალური შეტრიალება იმდენად მოულოდნელი და სწრაფი აღმოჩნდა, რომ როცა კვირას რუსეთის სახელმწიფო ტელევიზიის რეპორტიორმა კრემლის წარმომადგენელს დიმიტრი პესკოვს ჰკითხა, „როგორ შეიძლება ასე მოხდეს? თქვენ ხომ ახლახან აცხადებდით, რომ რუსეთი და ამერიკა პრაქტიკულად ერთმანეთის მტრები ვართო“, დიმიტრი პესკოვმა უპასუხა: „ამის განჭვრეტა მართლაც შეუძლებელი იყო. აშშ-ის ახალი ადმინისტრაცია სწრაფად ცვლის ყველა საგარეოპოლიტიკურ კონფიგურაციას... მისი მოქმედება ბევრად ემთხვევა ჩვენს ხედვებს“.

კრემლის იდეოლოგები და პროპაგანდისტები მთელი ძალებით ცდილობენ რუსების დახმარებას ამ ყველაფრის გააზრებაში. ზოგიერთი კომენტატორი ისტორიულ წიაღ-სვლებს აკეთებს მსგავსი ფაქტებისა და პრეცედენტების ძიებაში - დაწყებული ეკატერინე მეორის უარით დახმარებოდა დიდ ბრიტანეთს ამერიკული რევოლუციის - დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ჩახშობაში (1775-1783 წ.წ.). არიან ისეთებიც, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ შეიცვალა ამერიკელი ამომრჩეველი: „ამერიკელი ხალხი გლობალური იმპერიისაგან დაიღალა“, - განმარტა გასულ კვირას რეჟისორმა კარენ შახნაზაროვმა, რომელიც მუდმივად მონაწილეობს სახელმწიფო ტელევიზიის თოქ-შოუებში.

ევგენი პოპოვმა, რუსეთის სახელმწიფო ტელევიზიის პოპულარული ყოველდღიური პოლიტიკური გადაცემის „60 წუთის“ წამყვანმა „ნიუ-იორკ თაიმსთან“ საუბარში ხაზი გაუსვა, რომ ლაპარაკი აშშ-სთან თანამშრომლობაზე რაიმე საკვირველებას არ წარმოადგენს - ყველასათვის ცნობილია, რომ ბევრი ამერიკული კომპანია მუშაობდა საბჭოთა კავშირის დროს, ჯერ კიდევ კომუნისტური ხელისუფლების პერიოდში. „ჩვენ სრულიად ნორმალური პროცესების მომსწრენი ვხდებით“, -  ამბობს ევგენი პოპოვი, - ჩვენ გვსურს მშვიდობიანი, კონსტრუქციუი და პრაგმატული  - და, რაც მთავარია - თანასწორი ურთიერთობები ამერიკასთან“.

(...)

აშშ-სთან ურთიერთობის გაუმჯობესებისათვის ანაზდეულად გაჩენილმა პერსპექტივამ გაახარა რუსული საზოგადოება, რომელიც, სოციოლოგების თქმით, სულ უფრო იხრება უკრაინის ომის შეწყვეტისაკენ და თვლის, რომ ამ საკითხში აშშ-სთან მოლაპარაკება აუცილებელია.

სოციოლოგიური კვლევების „ლევადა-ცენტრმა“, არასამთავრობო ორგანიზაციამ შტაბ-ბინით მოსკოვში, გასულ თვეში გამოარკვია, რომ რუსების 75% მხარს უჭერს უკრაინაში საომარი მოქმედებების დაუყონებლივ შეჩერებას (რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია 2023 წლიდან), ხოლო 85% იწონებს აშშ-სთან მოლაპარაკების დაწყებას. სხვათა შორის, ტრამპისა და პუტინის სატელეფონო საუბრების შემდეგ რუსეთის საფონდო ბაზრის რეიტინგი 10%-ით გაიზარდა, ამერიკული სანქციების შერბილებისა და ინვესტიციების დაბანდების იმედით.

მაგრამ არიან ისეთებიც, რომლებიც უკრაინასთან ომის გაგრძელების მომხრენი არიან და აშშ-სთან მოლაპარაკება მათთვის ქვეყნის ღალატს ნიშნავს: არ უნდა დავივიწყოთ, რომ იყო დრო, როცა ხელისუფლებაშიც ბევრი მსგავსად ლაპარაკობდა - რუსეთი უკრაინაში ირიბად ამერიკას ებრძვისო. „ტელეგრამ-არხის“ რუსმა ბლოგერებმა გაკვირვება გამოხატეს პუტინის წინადადებაზე ამერიკული კომპანიების მიმართ რუსეთის სასარგებლო წიაღისეულის ერთობლივი დამუშავების თაობაზე.

რუსული ნაციონალისტური ბლოგის „ორი მაიორის“ ავტორებმა გესლიანად აღნიშნეს: „გულახდილად ვიტყვით, რომ ჩვენ გამოგვეპარა მომენტი, როცა ამერიკელ „პინდოსებთან“ თანამშრომლობის სურვილი გაჩნდა. მათ რუსეთის რესურსების გაძარცვა სურთ, ჩვენ კი ამ საკითხში ნებაყოფლობით თანამშრომლობას ვთავაზობთ“.

და მაინც ვლადიმერ პუტინის შებრუნებაში ვაშინგტონისაკენ ჩანს თანმიმდევრულობის  გაზაფხულის გაელვება. საერთოდ, ყურადღება უნდა მივაქციოთ ერთ მნიშვნელოვან გარემოებას:  იგი, როგორც წესი, თავს არიდებდა ამერიკის რუსეთის მტრად გამოცხადებას.

როცა ვლადიმერ პუტინი აცხადებდა, რომ „დასავლური ნეოლიბერალური ელიტა რუსეთის განადგურებას ესწრაფვის და ცდილობს რუსეთის რუსეთის მოქალაქეებს თავისი უცნაური ფასეულობები ჩაუნერგოს“, იგი იმავდროულად ამერიკელ კონსერვატორებს რუსეთის მეგობრებად წარმოსახავდა. ეს საბჭოთა კავშირის პროპაგანდისტული მეთოდების ერთგვარ სარკისებურ არეკვლას წარმოადგენს, როცა მოსკოვის მოკავშირეებად ამერიკელი პროგრესისტები ითვლებოდნენ.

„სხვათა შორის, შეერთებულ შტატებში საკმაოდ ბევრია ისეთი ადამიანები, რომლებიც ტრადიციული ფასეულობების ერთგულნი არიან და ისინი ჩვენ მხარს გვიჭერენ. ჩვენ ეს ვიცით“, - განაცხადა ვლადიმერ პუტინმა ჯერ კიდევ 2022 წელს.

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати