USD 2.6080
EUR 2.9721
RUB 3.0937
Tbilisi
«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი): „ვლადიმერ პუტინის სასარგებლო იდიოტები: ბევრი ევროპელი პოლიტიკოსი რუსეთს არ უპირისპირდება“
Date:  523

ბრიტანული ჟურნალი „ეკონომისტი“ (The Economist) აქვეყნებს სტატიას სათაურით „ვლადიმერ პუტინის სასარგებლო იდიოტები: ბევრი ევროპელი პოლიტიკოსი რუსეთს არ უპირისპირდება“.

პუბლიკაციაში განხილულია ე.წ. „სასარგებლო იდიოტების“ საკითხი, რომელიც ცივი ომის დროინდელ ტერმინს წარმოადგენს და იმ პერიოდისთვის მასში იგულისხმებოდნენ კომუნიზმის უნებლიე მხარდამჭერები და მოკავშირეები. დღეისათვის „სასარგებლო იდიოტები“ სტატუსი ოდნავ შეცვლილია და მასში განსახიერებულები არიან ევროპელი და საერთოდ დასავლელი პოლიტიკოსები - „რუსეთის უნებლიე მომხრე-მოკავშირეები“. რა თქმა უნდა, სიტყვა „უნებლიე“ ამ შემთხვევაში პირობითია, რადგან თითოეული ადამიანი თავის მოქმედებას კარგად აცნობიერებს.

სტატიაში ჩამოთვლილია ის გერმანელი პოლიტიკოსები, რომლებსაც ვლადიმერ პუტინი სხვადასხვა პერიოდში, „მეგობრობისა და თანამშრომლობის“ სახელით, თავის სასარგებლოდ იყენებდა და ახლაც იყენებს - მაგალითად, გერმანიის ყოფილი კანცლერი გერჰარდ შრედერი, რომელიც გადადგომის შემდეგ რუსეთის ენერგეტიკულ ბიზნესტრუქტურებში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე მუშაობდა, თინო ხრუპალა - პარტია „ალტერნატივა გერმანიისათვის“ თანათავმჯდომარე და ბუნდესტაგის დეპუტატი, რომელიც მუდმივად რუსეთის დროშის ფერების მქონე ჰალტუხს ატარებს, ეგონ კრენცი და სხვა რიგი პოლიტიკოსები.

გთავაზობთ ამონარიდს სტატიიდან:

ევროპაში და დასავლეთში „სასარგებლო იდიოტების“ სპექტრი ფართოდაა წარმოადგენილი. ისინი უკიდურესად მემარჯვენე და მემარცხენე პარტიების წევრები არიან და მათი აზრები ბევრ საკითხში რადიკალურად განსხვავდებიან, მაგრამ უკრაინის მიმართ ისინი ხშირად ხმაშეწყობილად გამოდიან და რუსეთისათვის სასარგებლო პოზიციას გამოხატავენ -  ცეცხლის დაუყონებლივი შეწყვეტა და სამშვიდობო მოლაპარაკების დაწყება არსებული სტატუს-ქვოს შენარჩუნებით, რითაც ისინი კრემლს უკრაინის მიწებით ფაქტიურად აჯილდოებენ. ასეთი ე.წ. „ინტელექტუალები“ მასმედიაში და აკადემიურ წრეებში გამოდიან და უარყოფენ რუსეთის იმპერიულ ზრახვებს, ამართლებენ კრემლის აგრესიულობას, „ცრემლებს ღვრიან“ რუსეთის ევროპული პოლიტიკისაგან ჩამოშორებაზე და რუსეთ-უკრაინის ომს „აშშ-სა და რუსეთს შორის ომად“ წარმოსახავენ, ზოგიერთი კი უფრო შორს მიდის და მას „აშშ-ჩინეთის ომად“ ნათლავს. შეიძლება ითქვას, რომ დასავლური სანქციების მიუხედავად, რუსეთს ასეთი „მეგობრები“ ძველებურად ბევრი ჰყავს.

ვლადიმერ პუტინს მხარდამჭერები ევროპის რამდენიმე მთავრობის შემადგენლობაში ჰყავს, თვით პრემიერ-მინისტრების ჩათვლით.

ვიქტორ ორბანი, უნგრეთის მთავრობის თავმჯდომარე 2010 წლიდან, ამ მხრივ ყველაზე აშკარა „სასარგებლო იდიოტია“. ამ პოპულისტ პოლიტიკოსს დასავლეთი არაერთხელ ჰყავს გაკრიტიკებული უკრაინის პერმანენტული მხარდაჭერის გამო და ეწინააღმდეგენა ევროკავშირის ანტირუსული სანქციების რეალიზებას, სიამოვნებით იყენებს რუსულ იაფფასიან გაზს. მისი მთავრობა ასევე ეწინააღმდეგება უკრაინისათვის იარაღის ტრანზიტით მიწოდებას. უნგრეთის მეზობელი ავსტრიის მთავრობა, სარგებლობს რა ნეიტრალიტეტით და ნატოს არაწევრი ქვეყნის სტატუსით, თავის თავს „დასავლეთისა და აღმოსავლეთს შორის დამაკავშირებელ ხიდს“ უწოდებს და კარგად ვაჭრობს უკრაინასთანაც და უფრო უკეთესად - რუსეთთან.

საბერძნეთი, ევროკავშირის კიდევ ერთი წევრი, რომელიც ანტირუსულ სანქციებს იცავს, მაგრამ უარს აცხადებს და არ ემხრობა არსებული სანქციების გამკაცრებას, მაგალითად, რუსული ნავთობის იმპორტის  აკრძალვას - ალბათ, იმიტომ, რომ გავლენიანი ბერძნული კომპანიები დიდ შემოსავალს იღებენ. სხვათა შორის, საბერძნეთის მსგავს ლოიალურ პოლიტიკას ატარებს კვიპროსიც, რომელიც ოფშორული ფინანსური ნავსაყუდელის სახელით სარგებლობს და რომელმაც მხოლოდ ახლახანს, ისიც აშშ-ის ზეწოლით, რუს ბიზნესმენებს ადგილობრივ ბანკებში გახსნილი 4 ათასამდე ანგარიში დაუხურა.

რაც შეეხება სერბეთს და თურქეთს, რომლებიც ევროკავშირის წევრები არ არიან და ამ მხრივ ისინი შეზღუდულები არ არიან ევროპული სანქციების დაცვით, არც კი მალავენ იმას, რომ რუსეთთან მომგებიანად ვაჭრობენ, სიამოვნებით სარგებლობენ ყველანაირი „შავი ხვრელებით“ და რუსეთსაც შემოსავლებს უზრდიან.

ზოგიერთმა სახელმწიფომ ერთი შეხედვით თითქოსდა კეთილშობილური განზრახვები ისეთ პოლიტიკურ საქმიანობად გადააქცია, რომლებიც ვლადიმერ პუტინის გულს ათბობს. მაგალითად, შვეიცარიამ, რომელმაც განაცხადა, რომ ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებს, ჩუმად გამოიყენა ადგილობრივი კანონები და უკრაინისათვის იარაღის მიწოდება დაბლოკა, მაგალითად, ანგარიში გაუყინა ერთ-ერთი შვეიცარიულ კომპანიას, რომელმაც იტალიის არმიის კუთვნილი 96 ტანკი „ლეოპარდი“ უკრაინისათვის შეიძინა.

შვედეთიც უნებლიედ თუ ნებით ასრულებს რუსეთის ხელშემწყობის როლს. აბა, სხვას რას უნდა მივაწეროთ შვედეთის მთავრობის მიერ „საკუთარ კარში გატანილი გოლი“, რომელიც, ხელმძღვანელობდა რა სიტყვის თავისუფლების პრინციპით, ამას წინათ უფლება მისცა თავის მოქალაქეს საჯაროდ დაეწვა მუსლიმთა წმინდა წიგნი ყურანი, რითაც საშინლად გააბრაზა თურქეთი, რომლის მოსახლეობა ძირითადად ისლამურია და რომელსაც ვეტოს უფლება აქვს შვედეთის ნატოში მიღების საკითხში. გამოდის, რომ შვედეთმა თავისი მოქმედებით - ასეთი „ავტოგოლებით“ ზიანი საკუთარ თავს მიაყენა. სხვათა შორის, შვედები თვითონ ვლადიმერ პუტინმაც სიამოვნებით დატროლა: ამას წინათ დაღესტანში ყოფნის დროს მან მონაწილეობა მიიღო ყურბან-ბაირამის დღესასწაულის ზეიმში, თვითონ გადაიღო ვიდეო და აჩვენა, თუ როგორ მოწიწებით უნდა მოეპყროს ადამიანი ყურანს, რომელიც, რუსეთის კანონმდებლობით, სიწმინდედ ითვლება და მისი შებღალვა დანაშაულს წარმოადგენს.

მაგრამ ისე ჩანს, რომ უკრაინის ინტერესების დამცველი ევროკავშირის მტკიცე კედლის შემადგენელი „აგურებიც კი შეიძლება ჩამოცვივდნენ“: სლოვაკეთი, მაგალითად, უკრაინის ძლიერი მხარდამჭერია და დასავლური დახმარების ტრანზიტული სახელმწიფოს წარმოადგენს. გარდა ამისა, ბრატისლავამ ამას წინათ უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალებს საბჭოური 19 ავიაგამანადგურებელი „მიგ-29“ გადასცა... მაგრამ, როგორც საზოგადოებრივი გამოკითხვები მოწმობს, არ არის გამორიცხული, რომ სექტემბერში დაგეგმილ საპარლამენტო არჩევნებში, დიდი ალბათობით, მემარცხენე რუსოფილის რობერტ ფიცოს პარტიამ გაიმარჯვოს, რომელმაც უკრაინელი „ფაშისტი“ პოლიტიკოსები რუსეთის პროვოცირებაში დაადანაშაულა - კრემლი თქვენ თვითონვე აიძულეთ, რომ შემოჭრილიყოო.

საფრანგეთი ხომ ნატოშიც და ევროკავშირშიც ერთ-ერთ საყრდენ-ღერძად ითვლება, მაგრამ იქაც არიან პოლიტიკოსები, რომლებიც მხარს რუსეთს უჭერენ. მაგალიტად, ამას წინათ ფრანგულმა საპარლამენტო კომისიამ მარინ ლი პენი - გასული წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ემანუელ მაკრონის მთავარი მოწინააღმდეგე - რუსული პროპაგანდის გავრცელების გამო გააკრიტიკა. მადამ ლი პენი მუდმივად იმეორებდა რუსულ ნარატივს ყირიმის ანექსიის შესახებ და ამიტომ, სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, მისმა პარტიამ კრემლისაგან 9 მილიონი ევრო მიიღო (ინ ბანკებში, რომლებზეც რუსეთს გავლენა აქვს და აკონტროლებს). მართალია, მარინ ლი პენმა დაგმო რუსეთის არმიის შეჭრა უკრაინაში, მაგრამ გასული წლის ოქტომბერში, ომის დაწყებიდან შვიდი თვის შემდეგ, მან განაცხადა, რომ დასავლეთის ანტირუსული სანქციები კრემლზე არანაირ გავლენას არ ახდენს, [ანუ მისი პროგნოზი გამართლდა].

იტალიის კოალიციურ მთავრობას უკიდურესი მემარჯვენე პრემიერ-მინისტრი ჯორჯა მელონი ხელმძღვანელობს, იგი უკრაინის მტკიცე მხარდამჭერად ითვლება, მაგრამ იმავე კოალიციურ მთავრობაში შედის აგრეთვე იტალიის სიდიდით მეორე პარტია, მატეო სალვინის ლიდერობით, რომელიც ანტირუსულ სანქციებს მხარს არ უჭერს და რუსეთის უკრაინაში შეჭრამდე (და შეიძლება ახლაც) ვლადიმერ პუტინის თაყვანისმცემელად ითვლებოდა.

გერმანია, ისევე როგორც საფრანგეთი, ევროკავშირისა და ნატოს ძლიერ საყრდენს წარმოადგენს. და მაინც, ამის მიუხედავად, პარტია „ალტერნატივა გერმანიისათვის“, რომელსაც ბუნდესტაგშიც ჰყავს დეპუტატები და რომელსაც ქვეყნის შიდა სადაზვერვო სამსახურის BND-ის (Bundesnachrichtendienst) უფროსმა ბრუნო კალმა რუსული ნარატივების პროპაგანდისტი უწოდა, გამოკითხვების მიხედვით მოსახლეობაში სულ უფრო პოპულარული ხდება (მას მხარს უჭერს ელექტორატის 30%). ამჟამად „ატერნატივა გერმანიისათვის“ პოპულარობით მეორე ადგილს იკავებს  მმართველი სოციალ-დემოკრატების შემდეგ. პარტიის ლიდერია ძალზე მომხიბლავი და ტელეგენური მემარცხენე პოლიტიკოსი სარა ვაგენკნეხტი,, რომელიც ომის სწრაფი დამთავრების მომხრეა, თუნდაც ის უკრაინას ძვირად დაუჯდეს. მარტალია, გერმანიის მოსახლეობა ჯერ კიდევ მხარს უჭერს უკრაინისადმი დახმარებას, მაგრამ ტენდენცია მომხრეთა რაოდენობის შემცირებას აჩვენებს.

„სასარგებლო იდიოტთა“ მიერ მოყოლილი „ზღაპრები“ საკმაოდ სიცოცხლისუნარიანნი არიან. მათი ძირითადი თეზისები ასეთია: უკრაინაზე რუსეთის თავდასხმის პროვოცირება თვითონ ნატომ მოახდინა; უკრაინა საერთოდ, ხელოვნურ წარმონაქმნს წარმოადგენს, რომელიც ისტორიულად რუსეთის ნაწილია; ომის გაგრძელება წყალს აშშ-ის წისქვილზე ასხამს და თავის მხრივ, ვაშინგტონიც ცეცხლზე ნავთს უმატებს - თავისი გლობალური ჰეგემონიის გაძლიერებისა და რუსეთის დასუსტების მიზნით და ა.შ. ეს თეზისები სხვადასხვანაირი სახით ვრცელდება, მაგრამ არსი ერთნაირი აქვთ. ერთ-ერთი, მაგალითად, ასე ჟღერს: 1999 წელს ნატო თავს დაესხა სერბეთს, ხოლო 2011 წელს - ლიბიას. და თუ აშშ-ის არმია შეიჭრა ერაყის სუვერენულ სახელმწიფოში და ავღანეთში, განა ისეთი რა განსაკუთრებული მოვლენა მოხდა რუსეთის არმიის უკრაინაში შეჭრით? კიდევ ერთ ვერსიას წარმოშობის „შიდა ისტორია“ აქვს: კრიზისის ფარული მიზანია მომზადდეს ნიადაგი სამომავლოდ, რათა „ევროკავშირი საბოლოოდ ნატოს ქუსლის ქვეშ აღმოჩნდეს“.

თუმცა ის, რაც ერთმანეთთან უკიდურესად მემარჯვნეებს, მემარცხეენებს და „ევროპის ინტელექტუალურ“ ოპოზიციას აკავშირებთ, ეს ბევრად უფრო მარტივია: ეს არის ცივი ომის დროინდელი ანტიამერიკანიზმი, გადმონაშთის სახით. მემარჯვენე თინო ხრუპალა, რომელიც კომუნისტურ აღმოსავლეთ გერმანიაშია დაბადებულ-გაზრდილი, ამტკიცებს, რომ უკრაინის ომით ამერიკა სარგებლობს, რომელმაც გერმანია იაფი რუსული „მილსადენური“ გაზიდან ძვირ ამერიკულ თხევად „ტანკერულ“ გაზზე გადაიყვანა: „ეს ჩვენთვის ხაფანგია - იმიტომ, რომ იმპორტირებული ამერიკული გაზი ძალიან ძვირი ჯდება: გერმანელები იძულებულნი გახდებიან თავიანთი ბიზნესი ამერიკაში გადაიტანონ“. ფრაუ სარა ვაგენკნეხტი, მისი მემარცხენე ოპონენტი თვლის, რომ ომი აშშ-ის პოლიტიკის შედეგია, რუსეთს თავს მოახვია ვაშინგტონმა, რომელიც ცდილობს უკრაინა თავისი გავლენის სფეროში მოაქციოს.

ბერლინში ამას წინათ გამართულ პოლიტიკურ მიტინგზე გერმანიის კანცლერი ოლაფ შოლცი „მშვიდობის მომხრეების“ წინაშე აღმოჩნდა, რომლებიც მთავრობის მისამართით გაჰყვიროდნენ - „ომის გამჩაღებლები ხართო“. ოლაფმა, რომელიც ჩვეულებრივად თავაზიანი და აუღელვებელია ხოლმე, მიკროფონი აიღო და ყველას გასაგონად განაცხადა - „სწორედ რუსეთს სურს უკრაინის დაპყრობა და განადგურება... თქვენ, მყვირალებს, ცოტა ტვინი რომ მაინც გქონდეთ, გაიგებდით, თუ ვინაა ომის ნამდვილი გამჩაღებელი - ვლადიმერ პუტინი“.

წყარო: https://www.economist.com/europe/2023/07/03/-vladimir-putins-useful-idiots

 

World
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way