USD 2.6080
EUR 2.9721
RUB 3.0937
Tbilisi
«The Washington Post»: „ჩვენ ვცდილობთ, რომ უკან არ დავიხიოთ“ (ინტერვიუ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან)
Date:  621

ამერიკულმა გაზეთმა „ვაშინგტონ პოსტმა“ (The Washington Post) გამოქვეყნა სტატია სათაურით „ჩვენ ვცდილობთ, რომ უკან არ დავიხიოთ“ (ავტორი - დევიდ იგნატიუსი), რომელშიც უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის ინტერვიუს შინაარსია გადმოცემული.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ინტერვიუში მკვეთრი განცხადება გააკეთა აშშ-ის კონგრესის მიმართ იმ დროს, როცა რუსული რაკეტები უკრაინის სამხრეთში ქვეყნის ინფრასტრუქტურას ანადგურებენ: „მოგვეცით იარაღი რუსეთის შეტევის შესაჩერებლად და თუ არ მოგვცემთ, უკრაინა გააძლიერებს დარტყმებს რუსეთის აეროდრომების, ენერგეტიკული ობიექტებისა და სხვა სტრატეგიული სამიზნეების მიმართ“.

ვოლოდიმირ ზელენსკი საუბრობდა გაძლიერებულად დაცულ, ქვიშიანი ტომრებით გარშემორტყულ საპრეზიდენტო [ადმინისტრაციულ] კომპლექსში, რომელშიც ერთი შეხედვითაც ჩანდა, რომ ორწლიანი ომის განმავლობაში არცერთი ძველი სამოქალაქო პირი აღარ დარჩა. დაცვა იმდენად გამკაცრებული იყო, რომ პლასტიკური ავტოკალამიც კი ჩამომართვეს... ვოლოდიმირ ზელენსკი ისევე აქტიურად და ისეთივე მეომრულად განწყობილი ლაპარაკობდა, როგორც ორი წლის წინ, როცა რუსეთის არმია უკრაინაში შეიჭრა.

ვოლოდიმირ ზელენსკიმ - ყოფილმა მსახიობმა, რომელსაც უკრაინის ხელმძღვანელობა ომის დროს  მოუწია - ამჟამად მთლიანად შეითვისა მეომარი ქვეყნის პრეზიდენტის როლი, თავისი უკვე განუყრელი სამხედრო ფორმით. იგი აქ, სამშობლოში უფრო ნაკლებად დაძაბუნებული ჩანდა, ვიდრე ერთი თვის წინ მიუნხენში გამოიყურებოდა, უსაფრთხოების კონფერენციაზე. ჩემთან საუბრისას ისე ჩანდა, რომ მას მოსწონდა საომარ მდგომარეობაში მყოფი ერის სიმბოლოდ წარმოჩენა.

როგორც ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღნიშნა, აშშ-ის კონგრესის მიერ სამხედრო დახმარების (60 მილიარდი დოლარის მოცულობით) პაკეტის მიღების გადადება უკრაინას ძვირი დაუჯდა: სამხედროებმა ვერ დაგეგმეს სამომავლო ოპერაციები იმის გამო, რომ ამერიკელი პოლიტიკოსები თითქმის ექვსი თვეა დაობენ და კიევისადმი დახმარების საკითხზე ვერ შეთანხმებულან. პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ უკრაინის არმია მძიმე მდგომარეობაშია ჩავარდნილი და შეიძლება უკანდახევა მოუწიოს, თავისი ფლანგების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და საბრძოლო მასალების დაზოგვის მიზნით. „თუ აშშ-ის მხრიდან მხარდაჭერა არ გვექნება, ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ არ გვექნება არც ჰაერსაწინააღმდეგო დაცვა (საზენიტო რაკეტების Patriot-ების სახით), არც რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებები და არც 155 მილიმეტრიანი საარტილერიო ჭურვები“, - თქვა პრეზიდენტმა, - ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ იძულებული გავხდებით ნაბიჯ-ნაბიჯ, ნელ-ნელა უკან დავიხიოთ“.

სამხედრო მდგომარეობის თვალსაჩინოდ წარმოსადგენად ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ქარალდის ფურცელი აიღო და საბრძოლო მოქმედებების მარტივი სქემა დახაზა: „თუ თქვენ დღეში 8 ათასამდე ჭურვი გჭირდებათ ყოველდღიურად, ფრონტის ხაზის შესანარჩუნებლად, მაგრამ გაქვთ მხოლოდ 2 ათასი, როგორ მოიქცევით? რა თქმა უნდა, ფრონტის ხაზი უნდა შეამციროთ. რა თქმა უნდა, მოგიწევთ უკანდახევა, რითაც რუსები სწრაფად ისარგებლებენ და შეტევას დიდი ქალაქებისაკენ მიმართავენ“.

„ჩვენ ვცდილობთ, რომ უკან აღარ დავიხიოთ“, - აგრძელებს ვოლოდიმირ ზელენსკი, - „ავდეევკის დატოვების შემდეგ შევძელით სიტუაციის სტაბილიზება ჩვენი სამხედროების მიერ გადადგმული გონივრული ნაბიჯების წყალობით. და თუ ფრონტის ხაზი სტაბილური იქნება, უკრაინა მოახერხებს ახალი ბრიგადების ჩამოყალიბებას, შეიარაღებას, გაწრთვნას და მიმდინარე წელს ახალი კონტრშეტევის ორგანიზებას. თუ ჩვენ ამას არ გავაკეთებთ, რუსები გააკეთებენ“.

როცა პრეზიდენტს ვკითხე, საკმარისი აქვს თუ არა უკრაინას ჰაერსაწინააღმდეგო დაცვის რაკეტები თავისი ქალაქებისა და ინფრასტრუქტურის დასაცავად, მან ასე მიპასუხა: „მე არ მინდა, რომ რუსეთმა გაიგოს, თუ რამდენი ჰაერსაწინააღმდეგო რაკეტა გვაქვს, მაგრამ ვიტყვი, რომ ნამდვილად მეტი გვჭირდება. ამერიკის კონგრესის დახმარების გარეშე დეფიციტი უფრო მეტი იქნება. ეს მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს. ჩვენ საკუთარ წარმოებასაც ვაფართოვებთ, მაგრამ საკმარისი მაინც არ არის“.

იმდენად, რამდენადაც რუსული დრონები, რაკეტები და მაღალი სიზუსტის მქონე ბომბები უკრაინის თავდაცვის სისტემას არღვევენ და ქვეყნის ინფრასტრუქტურას დიდ ზიანს აყენებენ, ვოლოდიმირ ზელენსკის სხვა არჩევანი აღარ აქვს, თუ არა რუსეთის საზღვრის მიღმა, მტრის ზურგში მდებარე ობიექტებს საპასუხო დარტყმა მიაყენოს და დაბომბოს. ამის მაგალითია უკრაინული დრონების თავდასხმები რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე, რომლებიც ბოლო ხანებში მნიშვნელოვნად გახშირდა. ჩემს მიერ დასმულ კითხვაზე - გააფრთხილეს თუ არა იგი აშშ-ის ოფიციალურმა პირებმა - როგორი ხმებიც ვრცელდება ვაშინგტონში - შეწყვიტოს რუსეთის ენერგეტიკული ობიექტების დაბომბვა, მან დაადასტურა, რომ აშშ-ის რეაქცია დადებითი არ იყო, მაგრამ ამერიკა უკრაინას ხელს ვერ შეუშლის, თუ სად და რამიხნით გამოიყენებს კიევი საკუთარი წარმოების იარაღს: „ჩვენ ვისარგებლეთ ჩვენს მიერ დამზადებული დრონებით. ვერავინ ვერ გვეტყვის იმას, რომ ჩვენ ამის გაკეთების უფლება არ გვაქვს“.

ვოლოდიმირ ზელენსკის მტკიცებით, უკრაინას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია რუსეთის დარტყმების შეჩერება ქვეყნის ენერგოსისტემაზე, თუ თვითონაც იგივენაირად დაბომბავს და კრემლს ანალოგიურ ფასს გადაახდვინებს: „როცა ჩვენი ენერგეტიკული ობიექტების დასაცავად ჰაერსაწინააღმდეგო დაცვის რაკეტები არ გვაქვს, რუსები კი გვიტევენ, მე გეკითხებით - რატომ არ უნდა შეგვეძლოს მათთვის პასუხის გაცემა? რუსებმაც უნდა იწვნიონ საკუთარ თავზე, თუ რას ნიშნავს ბენზინის, დიზელის საწვავის, ელექტროენერგიის გარეშე ცხოვრება... ჩვენ სამართლიანად ვიქცევით... და როცა რუსეთი შეწყვეტს თავის მოქმედებას, ჩვენც გავჩერდებით“.

ის, რაც ვოლოდიმირ ზელენსკის სასწრაფოდ სურს, არის შორის მოქმედების რაკეტების - ATACM-300-ების მიღება, რომლებსაც, მისი თქმით, რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ყირიმში არსებული სამიზნეების, განსაკუთრებით აეროდრომების განადგურება შეუძლია, საიდანაც აფრენილი რუსული თვითმფრინავები უკრაინისკენ მაღალი სიზუსტის მქონე ფრთოსან რაკეტებს უშვებენ და სერიოზულ ზიანს აყენებენ.

„როცა რუსეთს ასეთი რაკეტები აქვს, ჩვენ კი არა, როცა რუსეთი გვიტევს მსგავსი რაკეტებით და ყველაფერს გვინგრევს - სკოლებს, სამოქალაქო შენობებს, ელექტროსადგურებს და სხვა ენერგეტიკულ ობიექტებს, მათთვის პასუხის გასაცემად სწორედ ATACM-300-ები გვჭირდება“, - ამბობს პრეზიდენტი ინტერვიუში. იგი ხაზს უსვამს, რომ შორი მოქმედების რაკეტები რუსეთის ტერიტორიის დასაბომბად კი არ სურს, არამედ მოსკოვის მიერ ოკუპირებული ყირიმში არსებული აეროდრომების გასანადგურებლად. „როცა მოსკოვი გაიგებს, რომ ჩვენ მის სამხედრო აეროდრომებზე განლაგებული თვითმფრინავების განადგურება შეგვიძლია, ისინი ყირიმიდან შეტევას შეწყვეტენ. მოხდება ისე, როგორც შავი ზღვის ფლოტთან მიმართებით მოხდა: ჩვენ ისინი ჩვენი ტერიტორიული წყლებიდან გავაძევეთ. ასევე გავაძევებთ ყირიმის აეროდრომებიდან“.

კითხვაზე, „ვაშინგტონში გავრცელებული ხმების თანახმად, ATACM-300-ები უკვე უკრაინისკენ მოაქვთ და რას იტყოდით ამის თაობაზეო“, მან გაიცინა და თქვა: „ბოდიში, მაგრამ მე თქვენ ამ ინფორმაციას ვერ გაგანდობთ“. შემდეგ კი დაამატა: „ამჟამად რაკეტები უკრაინაში არ არიან“.

პრეზიდენტმა ქებით მოიხსენია უკრაინული წარმოების უპილოტო საფრენი აპარატები, რომლებსაც რუსეთის სიღრმეში შეწევა 1000 კილომეტრით და მეტი მანძილით შეუძლია, თუმცა იქვე დასძინა, რომ „ომის მოსაგებად მხოლოდ დრონები საკმარისი არ არის. ჩვენ შევძელით სამხედრო-საზღვაო დრონების წარმატებით გამოყენება და რუსული ფლოტის შევიწროვება შავი ზღვის უკრაინული აკვატორიიდან... მაგრამ ეს გამარჯვებისათვის საკმარისი არ არის. ისინი მხოლოდ დრონებია და არა დიდი სიმძლავრის მქონე რაკეტები“.

„თვლით თუ არა, რომ პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი ზედმეტ სიფრთხილეს იჩენს იარაღის მიწოდების საქმეში და ამ მხრივ მართლები არიან ის ქორი-კრიტიკოსები, რომლებიც მას აკრიტიკებენ? - ამ კითხვაზე ვოლოდიმირ ზელენსკი ასე პასუხობს: „ჩემი აზრით, ჯო ბაიდენი სიფრთხილეს იჩენს იმიტომ, რომ რუსეთის ბირთვული შეტევის პროვიცირება არ მოახდინოს. მე პირადად მიმაჩნია, რომ ვლადიმერ პუტინი ბირთვულ დარტყმას ვერ გაბედავს, მაგრამ გასათვალისწინებელია, რომ რუსი ლიდერის მოქმედების პროგნოზირება ძნელია... იგი შეშლილია. მსოფლიოში ვერ იპოვით ისეთ ადამიანს, რომელიც 100-პროცენტიანი სიზუსტით გეტყოდათ, თუ რას გააკეთებს ვლადიმერ პუტინი. აი, ამიტომაც ჯო ბაიდენი ფრთხილად მოქმედებს“.

ვოლოდიმირ ზელენსკისათვის ორწლიანი ომი, რომლის დროსაც უკრაინის არმიის საუკეთესო ოფიცრები და ჯარისკაცები დაიღუპნენ, მძიმე გაკვეთილს წარმოადგენს, რაც იმაში გამოიხატება, რომ ვლადიმერ პუტინი დასავლეთს ადრევე უნდა შეეჩერებინა: „პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ სისუსტე გამოიჩინა, როცა პუტინმა 2014 წელს ყირიმი მიიტაცა. ევროპას რუსეთთან ვაჭრობა სურდა და ამიტომ მოსკოვს უკრაინასთან ომისათვის გზა გაუხსნა. კრემლმა ყირიმი ისე დაიპყრო, რომ დასავლეთს რაიმე მნიშვნელოვანი რეაგირება არ მოუხდენია. რუსეთი არავის არ შეუჩერებია. უკან თუ გადავიხედავთ, მივხვდებით, რომ ამ საშინელი ომის თავიდან აცილება მხოლოდ ძალის დემონტრირებით შეიძლებოდა“, - ამბობს ვოლოდიმირ ზელენსკი.

„ვლადიმერ პუტინი ცბიერია, მაგრამ ჭკვიანი არ არის. როცა თქვენ ჭკვიან ადამიანს ებრძვით, ამ დროს ბრძოლა წესების დაცვით ხდება. მაგრამ თუ ეშმაკ და ცბიერ ადამიანთან გაქვთ შეტაკება, მისგან საფრთხეს ყოველთვის უნდა ელოდო“, - ასე შეაფასა უკრაინის ლიდერმა თავისი მოწინააღმდეგე.

ვოლოდიმირ ზელენსკის თქმით, უკრაინის მოქმედების ვარიანტები დამოკიდებულია კონგრესის გადაწყვეტილებაზე: „სანამ უკრაინას ამერიკა არ დაეხმარება, ჩვენ იქ დავრჩებით, სადაც ახლა ვიმყოფებით, აღმოსავლეთის ფრონტზე. შეგვიძლია ლოკალური შეტევების განხორციელება, მაგრამ რუსების შესავიწროვებლად მეტი რაოდენობით იარაღი გვჭირდება“.

„ნახევარი წელიწადი დავკარგეთ, სანამ კონგრესმენები ერთმანეთს ეკამათებოდნენ. დროის დაკარგვა მეტად აღარ შეიძლება. უკრაინა პარტიებს შორის განსახილველი პოლიტიკური საკითხი არ უნდა იყოს. უკრაინისადმი დახმარების კრიტიკოსები ომში დადებულ ფსონებს ვერ აცნობიერებენ. თუ უკრაინა დაეცემა, ვლადიმერ პუტინი მსოფლიოს რუსეთის მტრებად და მეგობრებად დაყოფს“, - აღნიშნა უკრაინელმა ლიდერმა.

ვოლოდიმირ ზელენსკიმ გადამწყვეტი როლი შეასრულა რუსეთის აგრესიის წინაარმდეგ არამარტო საკუთარი ქვეყნის, არამედ დასავლეთის მობილიზებაშიც. მე მინდა, რომ კონგრესის წევრებმა, რომლებიც უარს აცხადებენ უკრაინისადმი დახმარებაზე, კარგად გააცნობიერონ უკრაინის ლიდერის ნათქვამი, თუ რა ფასი გადაიხადა მისმა ქვეყანამ რუსეთისადმი დაუმორჩილებლობისთვის და გაითვალისწინონ ის რისკები, რომლებიც წინ დახვდება ამერიკის შეერთებულ შტატებს, თუ ვაშინგტონი მხარს არ დაუჭერს თავის მეგობარ უკრაინას.

წყარო: https://www.washingtonpost.com/opinions/2024/03/29/ignatius-zelensky-interview-ukraine-aid-russia/

 

World
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way