უნდა აღინიშნოს, რომ თუ 15 – 20 წლის უკან ცენტრალური აზიის რეგიონის ქვეყნები, მსოფლიო ბაზრებზე საკუთარი ბუნებრივი რესურსების ექსპორტზე იყვნენ ორიენტირებულნი, სადღეისოდ სიტუაცია დიამეტრალურად იცვლება, აღნიშნული ქვეყნები ექსპორტზე, საკუთარ საწარმოებში გადამუშავებულ პროდუქციას აგზავნიან.      

ცენტრალური აზიის ქვეყნები, მანქანა დანადაგების და მოწყობილობების ტრანსპორტირების შედეგად,  ადგილზე ქმნიან მაღალტექნოლოგიურ სამრეწველო სიმძლავრეებს, რაც შუა დერეფნისათვის დამატებით  რევერსულ ტვირთნაკადად აისახება.

აღნიშნული რეალობის გათვალისიწნებით,  საქართველოს სატრანსპორტო სისტემის პრიორიტეტულ ამოცანას ცენტრალურ აზიის ტვირთწარმომქმნელ რეგიონებში  გადამუშავებული სამრეწველო პროდუქციის ტრანსპორტირებისა და გადამუშავებისათვის ადეკვატური ინფრასტრუქტურის შექმნა წარმოადგენს.  

ბაზარზე მოთხოვნადი პროდუქციის ტრანსპორტირების მიზნით, ფოთში შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგურის“ ტერიტორიაზე, რომელიც შპს „პეის ტერმინალის“ სახელით იყო ცნობილი, ცენტრალური აზიიდან ტვირთების ახალი სახეობის მისაღებად და გადასამუშავებლად დამატებითი სიმძლვრეები იქმნება.

დამატებითი ტვირთების მოზიდვის ასეთი ტენდენცია, საქართველოზე გამავალი დერეფნის მიმზიდველობის თვალსაზრისით, დადებითად უნდა იქნეს შეფასებული.

მიმდინარე ეტაპზე შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგურმა“ სახელმწიფოსთან – ნავსადგურის ექსპლუატაციის პირობების ცვლილების გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიში დაასრულა. რაც ნავსადგურის გასაფართოებლად პირველი წინგადადგმული ნაბიჯია.

შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგურის“ გაფართოებას გააჩნია მნიშვნელოვანი დადებითი ეფექტი,  იმის გამო, რომ საქართველოს ნავსადგურები ამ დრომდე სრულად ვერ ემსახურებიან დიდი ტევადობის გემებს, რაც ღრმაწყლოვანი ნავსადგურების არარსებობით არის გამოწვეული, გაფართოების და აკვატორიის 12.5 მ დაღმავების შედეგად, 40 000 ტონამდე ტევადობის გემების მიღება იქნება შესაძლებელი.

შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგური“ – პირველი ფაზის სამშენებლო სამუშაოების დასრულების შემდგომ,  2022 წელს  ექსპლუატაციაში იქნა გაშვებული (იხ. ნავსადგურის სქემა).

პირველი ფაზის ფარგლებში (იხ. ნავსადგრის ჰიდროტენიკური ნაგებობების სქემა), მოეწყო 260 მ სიგრძის N 1 ნავმისადგომი, არსებულ ტალღმჭრელ მოლოებს ჩაუტარდათ რეკონსტრუქცია, შესრულდა ფსკერდაღრმავებითი სამუშაოები, მოეწყო სასაწყობო ტერიტორია, ნავმისადგომი გადმოსატვირთი და დასატვირთი ტექნიკით აღიჭურვა.  

პირველი ფაზის დასრულების შედეგად, რაზეც ჯამურმა ინვენსტიციამ 120 მლნ დოლარი შეადგინა, ნავსადგურს წელიწადში ჯამურად 2.5 მლნ ტონა –  მშრალი / ნაყარი, გენერალური,  საკონტეინერო ტვირთების გადამუშავების შესაძლებლობა  გაუჩნდა.

არსებული მდგომარეობით, ნავსადგურს მხოლოდ მასიური ტვირთების ნომეკლატურის მიხედვით,  წელიწადში 460 000 ტ – კარბამიდის, 210 000 ტ  – გოგირდის,   54 000 ტ – ფეროსილიკომანგანუმის  და 36 000 ტ – სპილენძის კონცენტრატის გადამუშავება შეუძლია.

რაც შეეხება შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგურის“ მიერ, არსებული ნავსადგურის ტერიტორიის ფარგლებში გაფართოებას, ანუ მეორე ფაზის განვითარებას, გათვალისწინებულია –  მეორე ნავმისადგომის მოწყობა. რომელიც სხვა ტვირთებთან ერთად, ცენტრალური აზიიდან წამოსული კარბამიდის გაზრდილი მოცულობების გადატვირთვას მოემსახურება.

ჩვენი ორგანიზაცია, საკუთარ პუბლიკაციაში  “ქიმიურ მრეწველობაში 10 მილიარდი დოლარის უზბეკური ინვესტიცია საქართველოს სატერმინალო ქსელის გაფართოებისკენ უბიძგებს”, აღნიშნულ საკითხზე ამახვილებდა ყურადღებას.

მეორე ფაზა – გარდა N 2 ნავმისადგომის მშენებლობისა, შიდა აკვატორიის არეალში დამატებით (ლურჯი ოვალი) ფსკერდაღრმავებითი სამუშაოების ჩატარების (იხ. გაფართოების სქემა) და საწყობიდან კარბამიდის გემში გადასატვირთად დახურული კონვეიერის და გემში ჩამტვირთველი მანქანა დანადგარის მონტაჟს ითვალისწინებს.

მეორე ფაზის დასრულების შემდგომ, კარბამიდის (ნაყარი, ბიგბეგებში), გოგირდის, ფეროსილიკომანგანუმის, ალიუმინის სხმულების და ფოლადის რულონების დამატებითი მოცულობების დამუშავება იქნება შესაძლებელი.

მეორე ფაზის გაფართოების შედეგად, კარბამიდის ჯამური სიმძლავრე წელიწადში  700 000 ტონამდე გაიზრდება.

ახალი ტექნოლოგიის გამოყენების პირობებში, გადატვირთვის წარმადობის წელიწადში 700 000 ტონამდე გასაზრდელად, შემცირდება არსებული  (ძველი) საწყობის გადატვირთვის სიმძლავრე და მის საპირწონეთ 600 000 ტონამდე გაიზრდება, 3 050 მ2 ზე განთავსებული ახალი საწყობიდან ძირითადი ოპერაციები. 

ექსპლუატაციის პირობების ცვლილება გემების დატვირთვის ოპერაციებში კორექტირებას ითვალისწინებს, კერძოდ კარბამიდით 40 000 ტონა ტვირთამწეობის გემების დატვირთვა მოხდება დახურული საწყობიდან კონვეიერული სისტემის საშუალებით, რომელიც N2 ნავმისადგომზე მდგარ გემებს დაუკავშირდება.

გარდა ამისა, ექსპლუატაციის პირობების ცვლილება, აკვატორიის 3 ჰექტარ ფართობზე, ნავმისადგომის არეალში 12,5 მეტრამდე დაღრმავებას ითვალისწინებს, რისთვისაც დრეგირებული მასალის სახით გამოტანილი იქნება  150 000 – 200 000 მ3 გრუნტი.

დასკვნის სახით – შპს „ფოთის ახალი საზღვაო ნავსადგურის“ გაფართოებით, საქართველოზე გამავალ დერეფანს ცენტრალური აზიიდან  დამატებითი ტვირთების მოზიდვის შესაძლებლობა გაუჩნდება, გარდა ამისა, საქართველოს ორივე – ბათუმის და ფოთის ნავსადგურში ჯანსაღი კონკურენციის საფუძველზე, კარბამიტის გაზრდილი მოცულობების მიღება – გადამუშავება იქნება შესაძლებელი.

წყარო:https://transcor.ge/