USD 2.6593
EUR 3.0723
RUB 3.6969
Tbilisi
ბექა ჭიჭინაძე - ქალაქ ნიკოფსიაზე წამლად ერთ ცნობას ვერ ნახავ
Date:  738
ქალაქ ნიკოფსიაზე წამლად ერთ ცნობას ვერ ნახავ, მხოლოდ ის აუტაცნიათ რომ გადმოცემით აქ სვიმონ კანანელის საფლავი მდებარეობდა, ამის იქით კი მხოლოდ საქართველოს საზღვრების უკიდურეს პუნქტად თუ გადააწყდები:
,,ნიკოფსიიდან დარუბანდამდე".
რამდენიმე მონაცემს გაგიზიარებთ ამ დანაკლისის შესავსებად, ჯიქეთის ციხე-ქალაქი და ნავსადგური ნიკოფსი, ანუ ნაფსაი წამომართული იყო ზღვისპირის შემაღლებულ კლდეზე, თანამედროვე ნეგოფსუხოსთან, ქალაქის მთავარი სავიზიტო ბარათი იყო ,,მედეას ზეთის" - ნავთის მოპოვება, რომელიც ბერძნული ცეცხლის ერთ-ერთი ელემენტი იყო, ნიკოფსის ნავთი საბრძოლო დანიშნულებით დასავლეთ საქართველოშიც გამოიყენებოდა - მას ქოთნებში ასხამდენენ და ერთგვარი ყუმბარის პროტოტიპად იყენებდნენ. ნიკოფსის ქართულ წყაროებში დადასტურებული სახელი - ნაფსა, ვფიქრობ სწორედ ბერძნული næfθə-დან, ნავთიდან უნდა მომდინარეობდეს.
ნავთის გარდა ნიკოფსი განთქმული ყოფილა ბზის ბუჩქებითაც, რომელსაც გენუელი ვაჭრები დიდად აფასებდნენ.
ქალაქის ეკონომიკურ განვითარებაში დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა აქ თორემტ მოციქულთაგან ერთ-ერთის - სვიმონ კანანელის საფლავის არსებობის რწმენას, რაც მას მნიშვნელოვან პილიგრიმულ და ამდენადვე ეკონომიკურ ცენტრად აქცევდა.
ნიკოფსის, ისევე როგორც მთელი აფხაზეთის დაახლოება მცხეთის საკათალიკოსოსთან და ბერძნული სამყაროსაგან ჩამოშორება ვფიქრობ უნდა მომხდარიყო ხატმებრძოლეობის ეპოქაში, სტეფანე მრწემის მარტვილობაში გადავაწყდი ცნობას, რომ ნიკოფსიაში არ გაიზიარეს კონსტანტინეპოლში მძვინვარე ხატმებრძოლეობა.
მცხეთის კათალიკოსის, როგორც მართლმადიდებელი მამამთავარის ავტორიტეტი ამ დროს ისე გაიზარდა, რომ ნიკოფსიაზე მეტად დაშორებულ რეგიონში - ყირიმის ნახევარკუნძულის მოსახლეობამაც კი თავის ახლადგამორჩეულ სამღვდელმთავრო კანდიდატს - იოანეს კურთხევა მცხეთაში, ქართლის კათალიკოსისაგან მოსთხოვა.
ერთიანი ქართული ფეოდალური მონარქიის შექმნისას ჯიქეთი და ნიკოფსი პოლიტიკურ ცენტრს - თბილისს ძალიან აღმოჩნდა დაცილებული, მოინ ად დინ ნათანზის მიხედვით, თბილისიდან აფხაზეთამდე ჩასვლას ერთი თვე სჭირდებოდა, ჯიქეთამდე და ნიკოფსამდე ალბათ ცოტა მეტი, მაგრამ დეცენტრალიზაციის შთაბეჭდილებას აქარწყლებდა ის გარემოება, რომ ზამთარს ქართველი მეფეები სოხუმში ატარებდნენ, გიორგი მესამეზე ნათქვამია: ,,მიუწიის ზღუად პონტოსა და მოინადორის ალანთა ქვეყანა, რომელ არს აფხაზეთი", ამ ცნობას ზოგჯერ არასწორად იგებენ, რადგანაც ავიწყდებათ ვამეყ დადიანის წარწერა, სადაც ჯიქეთი ალანეთთანაა გაიგივებული, გიორგი მესამის მიერ ალანთა ქვეყნის/ჯიქეთის მონადირება იყო საქართველოს მეფის პოლიტიკური აქტივობა თავისი სამფლობელოს უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში - ჯიქეთსა და ნიკოფსიაში.
society
სურსათის უვნებლობის კამპანიას სკოლა-ლიცეუმი „ლამპარი“ შეუერთდა

თბილისის საჯარო და კერძო სკოლებში 13-18 წლის მოზარდებისთვის სურსათის უვნებლობისა და სამომხმარებლო კულტურის შესახებ ცნობიერების ამაღლების კამპანია ახალ ფაზაში გადადის. ამჯერად, საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერიას შპს სკოლა-ლიცეუმი „ლამპარი“ შეუერთდა, სადაც მოსწავლეებისთვის სურსათის უვნებლობის საკითხებზე ინტერაქციული საინფორმაციო სესიები ჩატარდა.

შეხვედრამ მოზარდებში უდიდესი ინტერესი და ჩართულობა გამოიწვია. აღსანიშნავია, რომ „ლამპარის“ სკოლის ადმინისტრაცია აქტიურად უჭერს მხარს სასწავლო პროცესში მსგავსი არაფორმალური განათლების კომპონენტების ინტეგრირებას, რაც მოსწავლეებს პრაქტიკული და ცხოვრებისეული უნარების განვითარებაში ეხმარება.

საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერია ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით ტარდება.

პროექტის მასშტაბები და გეოგრაფია

სასწავლო პროგრამა, რომელიც სსიპ „გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის“ მიერ არის შემუშავებული და მხარდაჭერილია საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ, გასულ წელს პილოტურ რეჟიმში წარმატებით გამოიცადა თბილისის მე-2, მე-16, 32-ე, 173-ე, 143-ე, 117-ე საჯარო და ბაქსვუდის საერთაშორისო სკოლებში.

მოსწავლეთა და ადმინისტრაციის მხრიდან უდიდესი დაინტერესების გამო, პროექტი მიმდინარე წელსაც აქტიურად გრძელდება და მას ახალი საგანმანათლებლო დაწესებულებები უერთდებიან — სკოლა-ლიცეუმ „ლამპართან“ ერთად, სესიები ახლახან ინტერაქციული სამაგიდო თამაშების გამოყენებით №11 საჯარო სკოლაშიც ჩატარდა.

რას მოიცავს სასწავლო პროგრამა?

საგანმანათლებლო ფორმატი 90-წუთიან ინტერაქციულ ვორქშოფებს მოიცავს, რომლებიც მარტივად ერგება სკოლების სასწავლო ბადეს. შეხვედრებს სურსათის უვნებლობის სერტიფიცირებული ტრენერი და ექსპერტი — ვერიკო გულუა უძღვება. პროგრამა 5 პრიორიტეტულ მოდულს აერთიანებს:

  • სისტემური საფუძვლები: სურსათის უვნებლობა, უსაფრთხოება და ხარისხი;
  • პრაქტიკული ჰიგიენა: ჯანმოს (WHO) ხუთი გასაღების პრინციპი ყოველდღიურობაში;
  • მომხმარებლის უფლებები: სურსათის ეტიკეტი და მისი სწორი წაკითხვა;
  • ფარული კომპონენტები: საკვები დანამატები (E-ნომრები) და მოზარდის ჯანმრთელობა;
  • რისკების პრევენცია: სურსათისმიერი დაავადებები და მათგან თავდაცვა.

„სკოლებში ამ აქტივობის დანერგვა სტრატეგიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რადგან იგი გრძელვადიან პერსპექტივაში ინფორმირებული და გაცნობიერებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას ისახავს მიზნად,“ — აცხადებენ სკოლა-ლიცეუმის დირექციაში.

სტრატეგიული მიდგომის ორმაგი ეფექტი:

  1. გაცნობიერებული მომხმარებელი: მოზარდები ადრეული ასაკიდანვე სწავლობენ სურსათის სწორად შერჩევას, ეტიკეტის კითხვასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში ჯანსაღი გადაწყვეტილებების მიღებას.
  2. ცოდნის გამავრცელებლები: ვორქშოფების შედეგად მიღებული ინფორმაციით, თავად მოსწავლეები ხდებიან ახალი ცოდნის „ამბასადორები“ საკუთარ სახლებში, ოჯახის წევრებსა და მეგობრების წრეში. ისინი მიღებულ პრაქტიკულ უნარებს უზიარებენ მშობლებსა და თანატოლებს, რაც მკვეთრად ზრდის სურსათის უვნებლობის კულტურას მთლიანად საზოგადოებაში.

 

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way