USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
Тбилиси
ბექა ჭიჭინაძე - დემეტრე თავდადებულის უცნობი მინიატურა (ვიდეო)
дата:  675
პარიზის ხელნაწერთა ცენტრის ძველი ფრანგული ხელნაწერების განყოფილებაში დღეს გადავაწყდი დემეტრე თავდადებულის ამ უცნობ მინიატურას...
უშუალოდ ხელნაწერს ხვალ მივიღებ, დღეს კატალოგის ციფრულ ვერსიას გაგიზიარებთ, ტექსტი მარკო პოლოს მოგზაურობის ერთ-ერთი ფრანგული რედაქციაა, აქამდე ჩვენთვის მარკოს ხელნაწერებიდან ცნობილი იყო ქართველთა მეფის ორი მინიატურა, იმათში არ აგერიოთ.
ქართველთა მეფის მინიატურა არის XXII თავის ილუსტრაცია - De Iorgaine et de ses roys, საქართველოსა და მის მეფეთა [შესახებ].
რატომ ვგულისხმობ, რომ აქ დემეტრეა გამოსახული და არა დავით ულუ, მარკომ კავაკსიაზე გაიარა 1275 წლისთვის, დემეტრე მეორის მეფობისას. იგი წერს, რომ ,,საქართველოს მეფეს სულ დავითი ჰქვია", მართლაც, დავითი მიიჩნეოდა საქართველოს მეფეთა დინასტიურ სახელად და ეწოდებოდა ყველა ქართველ მეფეს. სულთანიეს კათოლიკე არქიეპისკოპოსი - უილიამ ადამიც წერს: ,,უმტკიცესი მეომრები, მათში მეფეს ყოველთვის დავითი ჰქვია..."
ლაშასაც მუსლიმური წყაროები დავითს უწოდებენ, მარკომაც ეს იგულისხმა, როდესაც აღნიშნა, რომ საქართველოში მეფეს ყოველთვის დავითი ჰქვია.
ქართველთა მეფის ბრწყინვალე გამოსახულება წარმოდგენილია მთელი ტანით, გვირგვინიანი ჩალმით, ევროპული ბისონით, ყელსაკიდი ჯვრით, მინიატურა ასახავს ტექსტის იმ მონაკვეთს, სადაც საქართველოს ერთ-ერთ მონასტერსა და მეფეზეა საუბარი.
ამ მასალების ღირებულება მხოლოდ ინფორმატიული და პორტრეტული კუთხით არ უნდა აღვიქვათ, ევროპული აუდიტორია ქართველთა აღქმას საუკუნეების განმავლობაში სწორედ ამ გამოსახულებათა სურათ-ხატებით ახდენდა, ამაში მდგომარეობს ამ მასალების პირველხარისხოვანი ღირებულება, იმდენად რამდენადაც ისინი იყვნენ ევროპულ წარმოდგენებში ქართული სამყაროს რეპრეზენტაციის სტიმულატორები და პროტოტიპები, ტექსტის წაკითხვამდე ამათ უყურებდა თვალი და პირველი შთაბეჭდილებაც აქედან იბადებოდა.
მიყევით ბმულს - ბექა ჭიჭინაძე
культура
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

более
голосование
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
голосование
Кстати