USD 2.6080
EUR 2.9721
RUB 3.0937
Тбилиси
«Страна» (უკრაინა): „ომი მაინც გაგრძელდება“: ზელენსკის მინიშნება პუტინს“
дата:  859

----------------------------------

უკრაინას რომ დააძალონ და ხელი მოაწერინონ სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე ტერიტორიების დაკარგვით, კიევი შურისძიებას შეეცდება, - ნათქვამია უკრაინული გამოცემის „სტრანას“ (Страна) მიერ გამოქვეყნებულ სარედაქციო სტატიაში სათაურით „ომი მაინც გაგრძელდება“: ზელენსკის მინიშნება პუტინს“. კიევის რეჟიმის რეალურ სტრატეგიას ომის გაგრძელება წარმოადგენს - ამიტომაც ვოლოდიმირ ზელენსკი დასავლეთს შეუსრულებელ პირობას უყენებს - ნატოში მიღებას. გამოდის, რომ თუ გარანტიისათვის უკრაინას ალიანსში არ მიიღებენ (და ეს მართლაც ასე იქნება - არ მიიღებენ), მაშინ ზელენსკი ომის რეალურად შეწყვეტაზე არ დათანხმდება, - ნათქვამია პუბლიკაციაში.

გთავაზობთ სტატიას შემოკლებით:

 ვოლოდიმირ ზელენსკის ინტერვიუმ, რომელიც მას ამერიკელმა ბლოგერმა და „პოდკასტერმა“ ლექს ფრიდმანმა ორი დღის წინ ჩამოართვა, რუსეთში ფართო გამოხმაურება ჰპოვა. მოსკოვში აღნიშნავენ, რომ ვოლოდიმირ ზელენსკი ლაპარაკის დროს ხშირად იგინებოდა და უცენზურო სიტყვებს ხმარობდა, უპატიბცემლობას გამოხატავდა რუსი ხალხისა და მისი პრეზიდენტის მიმართ. ამ ყველაფერმა ძალზე ნეგატიური რეაქცია გამოიწვია როგორც  პროსამთავრობო მასმედიაში, სოცქსელებში და სამხედრო „ტელეგრამ-არხებზე“, არამედ იმ წრეებშიც, რომლებიც პროსამთავრობოს ვერ ვუწოდებთ... და ეს საკმაოდ მნიშვნელოვან და საჩვენებელ მომენტს წარმოადგენს.

რუსეთში არსებობს სხვადასხვა თვალსაზრისები იმაზე, თუ როგორ უნდა დასრულდეს ომი უკრაინასთან.

არსებობს „მშვიდობის პარტია“ (პირობითად), რომელიც თვლის, რომ აუცილებელია რაც შეიძლება მალე დასრულდეს საომარი მოქმედებები ფრონტის ხაზის მიხედვით. არსებობს აგრეთვე „ომის პარტიაც“, რომელიც ვარაუდობს, რომ ბრძოლის გაგრძელება აუცილებელია მინიმუმ იმ ამოცანის შესასრულებლად, რომელიც ვლადიმერ პუტინმა 2024 წლის ივნისში გააჟღერა და უფრო მეტადაც - თვით კიევის ხელისუფლების შეცვლამდე და უკრაინის სახელმწიფოს „გადატვირთვამდე“, მასზე ფაქტიურად რუსეთის კონტროლის დამყარებით.

რუსეთში „ომის პარტიის“ მთავარი არგუმენტი დაახლოებით ასეთია: თუ ახლა  საომარ მოქმედებებს უბრალოდ შევაჩერებთ, უკრაინა საფრთხის მუდმივ წყაროდ გადაიქცევა. უკრაინელები დაიწყებენ შურისძიებას ომის გამო, მოისურვებენ რევანშის აღებას და ტერიტორიების დაბრუნებას. დღევანდელი უკრაინა ათობით მილიონი ადამიანია, რომლებსაც რუსეთი სძულთ. უკრაინა გადაიქცევა დიდ „ღაზას სექტორად“, ან ისეთ „ჩეჩნეთად“, როგორი ჩეჩნეთიც 1996-99 წლებში იყო, საიდანაც უკრაინელი „ჰამასელები“ და „ბასაევები“ თავდასხმა-თარეშებს მოაწყობენ რუსულ კურსკზე და ბელგოროდზე, დაგეგმავენ და განახორციელებენ ტერაქტებს...  ასეთი სიტუაციით ისარგებლებენ რუსეთის მტრები და ქვეყანას პრობლემებს შეუქმნიან.  და თუ ნატოსთან, ვთქვათ, ომი დაიწყება, უკრაინა ყველაზე სახიფათო ფორპოსტი იქნება რუსეთის ცენტრალური რეგიონებისადმი შეტევისათვის. ამიტომაც აუცილებელია ბრძოლის გაგრძელება მანამ, სანამ კიევში ისეთი ხელისუფლება არ ჩამოყალიბდება, რომელიც რუსეთის მიმართ ლოიალური იქნება და რომლიდანაც მოსკოვს საფრთხე არ დაემუქრება. ეს ეგზისტენციალური და საბედისწერო ბრძოლაა, რომელშიც რუსეთმა აუცილებლად უნდა გაიმარჯვოს, იმ შემთხვევაშიც კი, თუნდაც ომმა ადამიანების დიდი მსხვერპლი და დიდი ეკონომიკური ხარჯები მოითხოვოს და თუ საჭირო იქნება, ბირთვული იარაღიც უნდა იქნას გამოყენებული.

„ომის პარტიის“ პოზიციის მიმართ, „მშვიდობის პარტიას“ თავისი კონტრარგუმენტები აქვს: უკრაინამ მიმდინარე ომში უკვე დიდი სამხედრო დანაკარგები განიცადა, იძულებული გახდა დაეტოვებინა ტერიტორიები, ქვეყნიდან მრავალი მილიონი ადამიანი გავიდა ლტოლვილებისა და მიგრანტების სახით, ეკონომიკა კი თითქმის 50-60%-ით დანგრეულია. საომარი მოქმედებების დასრულების შემთხვევაში უკრაინა ყველაზე ნაკლებად იქნება დაინტერესებული იმისათვის, რომ რუსეთის წინააღმდეგ პროვოკაციები დაიწყოს და ხელახალი თავდასხმა გამოიწვიოს. ორი ქვეყნის პოტენციალს ერთმანეთის მიმართ შეუწონელია და ყოველი ახალი კონფლიქტი უკრაინას უფრო მეტ ზიანს მიაყენებს, ვიდრე რუსეთს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ უკრაინა მუდმივად მტრულად იქნება რუსეთის მიმართ განწყობილი და ჰიბრიდული ომის მდგომარეობაში იქნება, რომელი ქვეყანა და რომელი ბიზნესმენი ჩადებს თავის ინვესტიციებს უკრაინის ეკონომიკაში? საეჭვოა, რომ ასეთი უცხოელი კომპანია გამოჩნდეს. დიდი ალბათობით, უკრაინას ევროკავშირშიც არ მიიღებენ, ანუ კიევისათვის არსებობს დიდი რისკი, რომ ქვეყანა მუდმივ „ნაცრისფერ ზონად“ გადაიქცევა, საიდანაც გაგრძელდება მოსახლეობის გაქცევა და ფინანსების გადინება.

ამიტომაც ომის დასრულების შემდეგ უკრაინა პირველი თვითონ გამოავლენს დაინტერესებას იმაში, რომ საომარი მოქმედებები აღარ განახლდეს, რომ ქვეყანამ მშვიდად და წყნარად იცხოვროს, მოიშუშოს ომით მიყენებული ჭრილობები, ეკონომიკა აღადგინოს და ევროკავშირის წევრი გახდეს.

რაც შეეხება ნატოსა და რუსეთის შეტაკების შესაძლებლობას, დასავლეთმა მთელი ომის განმავლობაში არაერთხელ მოახდინა იმის დემონსტრაცია, რომ არ სურს პირდაპირი შეჯახება რუსეთთან, რომელსაც ბირთვული ომის გამოწვევა შეუძლია. ანუ, სანამ რუსეთს ბირთვული არსენალი აქვს, ნატოსთან ომის ალბათობა, ალიანსის ინიციატივით, ნულის ტოლია. გასათვალისწინებელია აგრეთვე ერთი გარემოებაც: რუსეთისათვის ზალიან რთული იქნება არამარტო უკრაინის დამატებითი ტერიტორიის გაკონტროლება, არამედ იმის გაკონტროლებაც, რაც უკვე დაკავებული აქვს - ოთხი ოლქის ტერიტორია. შესაბამისად, უმჯობესი იქნება მოსკოვმა დიპლომატიით მიაღწიოს სასურველ შედეგს, ვიდრე სამხედრო ძალით.

გასაგებია „მშვიდობის პარტიის“ მშვიდობიანი მიზან-მეთოდები, მაგრამ შეხედეთ რას ამბობს ვოლოდიმირ ზელენსკი ინტერვიუში მკაფიოდ - კიევს რომ დააძალონ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებაზე ხელმოწერა, უკრაინელები მაინც შურს იძიებენ და რუსეთს არ მოასვენებენო - ამაზე რას იტყვიან „მშვიდობის მსურველები“? აი, როგორ აცხადებს პრეზიდენტი: „ვთქვათ, დაგვაძალეს და იძულებულები გავხდით ცეცხლი შევწყვიტოთ. ამასთან, რუსეთში არავინ არ ისჯება, არცერთი ხელმძღვანელი ომის გამო, არცერთი მკვლელი, არავინ ციხეში არ მიდის. დასავლეთი კი ამასობაში ანტირუსულ სანქციებს აუქმებს. ახლა წარმოიდგინეთ უკრაინელი, რომელმაც ომში ოჯახი და შვილები დაკარგა. იგი ხედავს, რომ სამართლიანობა მიღწეული არ არის. განა იგი ვერ იპოვის იმის შესაძლებლობას, რომ რუსეთში წავიდეს და ვიღაც მოკლას? ასეთები უკრაინაში ათასობითაა“.

ასე რომ, ამ შემთხვევაში საკითხი ისე არ დგას, რომ ვოლოდიმირ ზელენსკი რუსებისა და ვლადიმერ პუტინის მიმართ უბრალოდ უპატივცემლობას ამჟღავნებს, აქ საქმე გვაქვს მოუგვარებელ პრობლემასთან - მუდმივ მტრობასთან რუსეთის მიმართ, თუნდაც ვლადიმერ პუტინი ხელისუფლებაში აღარ იყოს.

თუმცა ვოლოდიმირ ზელენსკი შექმნილი სიტუაციიდან გამოსავალს „პოულობს“ - რუსეთზე რომ შური არ იძიოს, უკრაინა ნატოს წევრი უნდა გახდესო: „ნატო შეაჩერებს არა მარტო რუსეთს, არამედ უკრაინასაც“, - ამტკიცებს პრეზიდენტი.

თავის დროზე მსგავსი თვალსაზრისი გამოხატა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ჰენრი კისინჯერმაც და ამაში არის გარკვეული ლოგიკა... თუმცა მსგავსი აზრი სრულიად მიუღებელია ვლადიმერ პუტინისათვის ცეცხლის შეწყვეტის პირობად.. ამასთან, ამჟამინდელ სამხედრო და გეოპოლიტიკურ სიტუაციაში გაუგებარია, თუ ვინ გამოჩნდება ისეთი პიროვნება, რომელიც რუსეთის პრეზიდენტს აზრს შეაცვლევინებს - განა ვლადიმერ პუტინი უკრაინის ნატოში მიღებას დათანხმდება? უფრო მეტიც, დასავლეთის ქვეყნებში და თვით დონალდ ტრამპის გუნდშიც ბევრი წინააღმდეგია იმისა, რომ უკრაინა ალიანსის წევრად იქნას მიღებული.

ანუ ფაქტიურად ვოლოდიმირ ზელენსკი ასეთ პირობას (პრეტენზიას) აყენებს: თუ ცეცხლის შეწყვეტა უკრაინის ნატოში მიღების გარეშე მოხდება (არადა, მიღება მართლაც არარეალურია), მაშინ უკრაინის კონფლიქტი რუსეთთან სხვა ფორმით გაგრძელდება.

რა თქმა უნდა შეიძლება ზუსტად ასე არ მოხდეს - ჩვენ უკვე ზემოთ ავღნიშნეთ, რომ მუდმივი ჰიბრიდული ომი არც უკრაინის ინტერესებში არ არის, თუ მას ნატოს გარანტიები არ ექნება, მაგრამ ვოლოდიმირ ზელენსკიმ თქვა ის, რაც თქვა... და ეს ძლიერი კოზირია რუსული „ომის პარტიისათვის“ - უკრაინელმა ლიდერმა ფაქტიურად დაადასტურა „ომის პარტიის“ არგუმენტები., თუ რატომ უნდა გაგრძელდეს ომი.

მოკლედ, ყველაფერი იმას მოწმობს, რომ ვოლოდიმირ ზელენსკის ცეცხლის შეწყვეტა არ სურს. ჩვენ ადრეც ვწერდით, რომ უკრაინის ხელისუფლების რეალური სტრატეგია უახლოესი მომავლისათვის ომის გაგრძელებას ითვალისწინებს და, შესაბამისად, კიევი დაინტერესებულია, რომ ცეცხლი არ შეწყდეს. ამიტომ იგი აყენებს მიუღწეველ პირობებს - „ნატოში მიგვიღეთ“, „1991 წლის საზღვრები უნდა აღდგეს“ და ა.შ. ამ სტრატეგიის ჩარჩოებში კიევის პირველი ამოცანაა დაარწმუნოს დონალდ ტრამპი იმაში, რომ მან უკრაინაზე ზეწოლა არ უნდა მოახდინოს და რომ მან უკრაინის სახელით ვლადიმერ პუტინს არანაირი კომპრომისი არ უნდა შესთავაზოს. მეორე ამოცანა - თუ დონალდ ტრამპი მაინც შესთავაზებს რაიმე სახის კომპრომისულ წინადადებას მოსკოვს ცეცხლის შეწყვეტის მიზნით, უკრაინამ ყველაფერი უნდა გააკეთოს იმისთვის, რომ დესტაბილიზება მოახდინოს და კრემლმა თეთრი სახლის წინადადება არ მიიღოს. აი, სწორედ ამ ორ ამოცანის შესრულებას მიეძღვნა და ემსახურება ვოლოდიმირ ზელენსკის სამსაათიანი ინტერვიუ ამერიკელ ბლოგერ ლექს ფრიდმანთან.

წყარო: https://strana.news/ukr/news/477938-shcho-zelenskij-khotiv-skazati-putinu-u-svojemu-intervju-fridmanu.html

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати