USD 2.8071
EUR 3.0151
RUB 3.3627
თბილისი
სოლომონ მეფის "ფიცის კაცები" - ლორთქიფანიძეები, იოსელიანები, ყიფიანები, იაშვილები, უგრეხელიძეები
თარიღი:  102

ფიცის კაცები იყვნენ იმერეთის მეფის პირადი გვარდიელები. ამ გვარდიის შექმნა მიეწერება იმერეთის მეფეს სოლომონ I-ს, რომელმაც სწორედ ფიცის კაცთა წყაალობით დაიბრუნა ტახტი და გაიმყარა პოზიციები იმერეთის სამეფოში.

სოლომონმა ტახტზე ასვლისთანავე 1752 წლის დასაწყისში აკრძალა ტყვეთა სყიდვა იმერეთის სამეფოს ტერიტორიაზე, თუმცა ეს აკრძალვა იურიდიულად ასევე ვრცელდებოდა მთელს მაშინდელ დასავლეთ საქართველოზეც, რომელიც დე იურედ იმერეთს ბაგრატიონთა სახლის მფლობელობაში იყო.

 ტყვეთა სყიდვა ოტომანთა გაბატონებისთანავე მძიმე ტვირთად დააწვა დასავლეთ საქართველოს დემოგრაფიას. წელიწადში დახლოებით თორმეტი ათასამდე (მონაცემი ემყარება არქანჯელო ლამბერტის ჩანაწერს, თუმცა გაზვიადებულ ციფრად მიიჩნევა) ბავშვი გაყავდათ თურქ მონათვაჭრებს სტამბოლისა და იზმირის ბაზრებზე, რამაც დემოგრაფიულ კატასტროფამდე მიიყვანა რეგიონის უმეტესი ნაწილი. თავდაპირველად ამ ქმედებას ადგილობრივი მოსახლეობა აჯანყებებით პასუხობდა, თუმცა მალე ბევრი ადგილობრივი ოჯახი, აზნაური, მთავარი და სასულიერო პირებიც კი ამ მეტად სარფიანი საქმიანობით შოულობდა ფულს და თვითონვე სთავაზობდნენ თურქ მონათვაჭრებს საკუთარი გლეხობიდან თუ საყმო მამულიბიდან მიტაცებულ ბავშვებს. თვით იმერეთს მეფეების ნაწილიც კი ჩაერთო ამ საქმიანობაში, თუმცა ყველაზე რთული ვითარება სამეგრელოში იყო შექმნილი.

ამ აკრძალვის გამოცემისთანავე, ჯერ კიდევ ჭაბუკი სოლომონის წინააღმდეგ მაშინვე ამხედრდნენ კათოლიკოს პატრიარქი ბესარიონი, ბიძები მამუკა და გიორგი ბაგრატიონები, პაპა ლევან აბაშიძე და დედა თამარ აბაშიძე. მეამბოხეთა მომხრე სამხედრო რაზმები თავს დაესხნენ იმ ხანად ვარციხეში მყოფ მეფის გარნიზონს. მათთან ერთად იმყოფებოდა მეფეც და სოლომონი ტახტიდან ჩამოაგდეს. ამ მოვლენის შემდეგ სოლომონი ერთგულ მხლებლებთან ერთად გაიქცა ახალციხეში და ფაშას შემწეობა სთხოვა.

 ფაშასაგან მიღებული ფინანსური რესურსებით სოლომონმა ერთგული აზნაურებისაგან და გლეხებისაგან ჩამოაყალიბა პირადი გვარდია „ფიცის კაცები“.

 1754 წელის 15 მაისის სოფელ ლეკერწაში სოლომონმა მოიხმო საიდუმლოდ შემოკრებილი ერთგული აზნაურები და გლეხები, რომელთაც დადეს ფიცი მეფისა და სამშობლოს წინაშე უანგარო მსახურებისთვის. თავიდან ფიცის კაცების რაოდენობა განისაზღვრებოდა 1000 მეომრით.

ფიცის კაცების უცვლელი სარდალი ბერი ლორთქიფანიძე იყო, სოლომონ პირველის უახლოესი თანამებრძოლი. 

 ასეთნაირად დაიწყო იმერეთში ე.წ. ფიცის კაცთა მოძრაობა. ლორთქიფანიძეები, მესხები, ავალიანები, იოსელიანები, ღოღობერიძეები, ყიფიანები, ქორქაშვილები, იაშვილები, უგრეხელიძეები, გრიგალაშვილები, ჭაბუკიანები და სხვები ერთმანეს ფიცით შეეკრნენ და სოლომონ პირველის დროშის ქვეშ გაერთიანდნენ, რათა მეფეს თურქები გაეძევებინა, ადამიანებით სამარცხვინო ვაჭრობა მოესპო და ქვეყნის ასაღორძინებელი რეფორმები გაეტარებინა.

ყოველი წლის 15 მაისს ფიცის კაცები სათანადო საზეიმო მსვლელობით წმინდა მუხების ქვეშ იკრიბებოდნენ და მეფისა და ქვეყნის ერთგულებაზე საზეიმო ფიცს დებდნენ, ბოლოს რიტუალურ სუფრას შლიდნენ, ღვინის მადლით და მგზნებარე სადღეგრძელოებით ფიცს ერთხელ კიდევ განამტკიცებდნენ. ნიშანდობლივია, რომ 15 მაისს მეფისა და სამშობლოსათვის თავის განწირვის მიზნით ფიცის დასადებად ყველა წოდების ჭაბუკები მოდიოდნენ, ვისაც კი 15 წელი შეუსრულდებოდა, უფროსებს კი წინა წლებში ჰქონდათ მიღებული ფიცი, მაგრამ შთამაგონებელ სიტყვებს და ლოცვას მაინც იმეორებდნენ. ფიცის კაცთა თითოეული სახლი მეფის ციხე-სიმაგრე იყო, თან ტაძრის სათნოებით და მრავალძალიანობით შემოსილი. ვინც იქ თავს შეაფარებდა, მეფისაგან უსათუოდ სამართალს მიიღებდა. ყოველ ფიცის კაცს მეფე უსმენდა და ენდობოდა. ფიცის კაცთა ლაშქრის სარდლობის პატივი ლორთქიფანიძეებს ჰქონდათ მინიჭებული. პირველი დაძახებისთანავე ფიცის კაცები საომრად გამოდიოდნენ; თავად-აზნაურთაგან – ქუდზე კაცი, გლეხებისაგან – კომლზე კაცი, რათა გუთნისდედანი და მევენახენი ნაკლებად დაზარალებულიყვნენ...

რაც უფრო შეძლებულნი იყვნენ ფიცის კაცები, მით უფრო უკეთ იყვნენ შეჭურვილნი. მუზარად-ჩაჩქან-ჯაჭვის პერანგში ჩამსხდარნი დარახტულ-თოროსან მერნებს მოაგელვებდნენ. თითოეულ გვარს თავისი ბავრაყ-ბაირაღი და დროშა მოჰქონდა, ბუკ-ნაღარას არისხებდნენ და ომახიანი მხედრული სიმღერები ზეცას წვდებოდა. ფიცის კაცები ფიცხელ ომში სასწაულებს ახდენდნენ.

მეფეს განუყრელად ახლდნენ და მისი საიმედო მცველნი, ერთგული გვარდიელები, ნამდვილი რაინდები იყვნენ. ერის მოღალატეებს, გამყიდველებს, რენეგატებს რისხვად ევლინებოდნენ. კაიყმათა ეს მოდგმა ყოველთვის იქ იმყოფებოდა, სადაც მეფეს, მრავალტანჯულ მამულს სჭირდებოდა. ,,უშიშარნი ვითარცა უხორცონი'', თავგანწირულნი, სამშობლოს გადარჩენისათვის სიცოცხლეს არ ზოგავდნენ... ათასმა ფიცის კაცმა სოლომონ მეფეს სული მოათქმევინა და, მისი სასიქადულო წინაპრის დავით აღმაშენებლის მსგავსად, დიდ-დიდი საქვეყნო საქმეების გაკეთების შესაძლებლობა მისცა.

ერი დემორალიზებული და დაბეჩავებული იყო. საერთაშორისო ვითარება – ურთულესი. სოდომი და განუკითხაობა მძვინვარებდა. ოსმალეთმა სამხრეთ საქართველო გადაყლაპა და ჯერი იმერეთზე მიდგა. თურქები სისასტიკესა  და ვერაგობაში ყველა დამპყრობელს აჭარბებდნენ. დასაბამიდანვე მკვიდრი, მიწათმოქმედი ქართველების წინააღმდეგ მათ შეიმუშავეს საშინელი კანონი, რომლის ძალითაც მიწა-მამულის ფლობის უფლება მხოლოდ მართლმორწმუნე მაჰმადიანს – სუნიტს ჰქონდა. ვინც არ გამაჰმადიანდებოდა, ის ადგილ-მამულს, საცხოვრისს კარგავდა.

ბევრი ქართველი აიყარა და შიდა საქართველოს შეაფარა თავი, ვინც ეს ვერ შეძლო, ადგილზე დარჩა და გამაჰმადიანდა. ნიჭიერმა და ომებში გაწაფულმა ქართველობამ ხონთქრის კარზე ადვილად გაიკაფა გზა და მათგან ფანატიკოსნი დედა-საქართველოს დაუძინებელ მტრად მოევლინენ.

სამშობლოზე დამოკლეს მახვილივით იყო დაკიდებული ახალციხის საფაშო, სადაც გამაჰმადიანებული ქართველი ფაშა იჯდა და საქართველოს დასაღუპად ოსმალეთის მხარდაჭერით მოქმედებდა. შავი ზღვის მხრიდან ლაზეთი, აჭარა, აფხაზეთი თურქეთს ჰქონდა მითვისებული. ცეცხლით და მახვილით სდევნიდნენ იქ ქრისტიანობას, ესე იგი ქართველობას. მარტოოდენ იმერეთის სამეფო იყო ოაზისად დარჩენილი, იქაც აღზევებული თავადები გამეფებას ლამობდნენ, არც მეფეს ზოგავდნენ და არც ერთმანეთს. ჭაბუკმა მეფემ ყველაფერი იღონა თანამოძმეთა გადასარჩენად. მისი ერთადერთი საყრდენი ფიცის კაცები და მეფე ერეკლე იყვნენ, მეფე ერეკლე, ისიც ლეკთა ურდოებს და ირან-ოსმალეთს სამკვდრო-სასიცოცხლოდ შეჭიდებული.

 1757 წელს ხონთქარმა სოლომონის სამაგალითოდ დასჯა გადაწყვიტა. დიდი ჯარი გამოგზავნა, თან იმერეთის ირგვლივ შემოჯარულ საფაშოებს უბრძანა თავ-თავიანთი ლაშქრით გამოსულიყვნენ სოლომონის წინააღმდეგ. მოღალატე ლევან აბაშიძე მტერს ახალციხეში შეეგება და წამოუძღვა. მეფემ მტერი ხრესილის ველზე (ტყიბულთან) შეიტყუა და გაანადგურა. გამცემი ლევან აბაშიძე დაიღუპა, ხოლო როსტომ რაჭის ერისთავმა გაქცევით უშველა თავს. მამაცობაში ფიცისკაცებს აფხაზები არ ჩამორჩნენ.

ხრესილის ომი საქართველოს ისტორიაში ოქროს ასოებით ჩაიწერა. 1759 წელს სოლომონმა ეროვნული თვითშემეცნების ამაღლებისა და განმტკიცების მიზნით სასულიერო-საერო კრება მოიწვია, ყველა ჯანსაღად მოაზროვნე და სამშობლოს სიყვარულით გულანთებული ქართველი შეკრიბა, ტყვეთა სყიდვა აკრძალა, ერთმანეთს გადაკიდებული მთავრები შეარიგა, მოსახლეობას გადასახადების შემსუბუქებით შვება მიანიჭა, სულიერება აღადგინა და დაკარგული იმედი ააღორძინა, საქართველო გადარჩა. და ეს ყველაფერი სოლომონმა ფიცისკაცების თანადგომით შეძლო. 

 ფიცის კაცებმა მონაწილეობა მიიღეს იმერეთის სამეფოს თითქმი ყველა გარდამტეხ მოვლენაში 1754-1810 წლებში და ბოლომდე ემსახურებოდნენ სამეფოს ინტერესებს 1810 წლამდე.

მსოფლიო
ნატოს წევრ ფინეთის საზღვართან განლაგებული შეიარაღება კრემლმა უკრაინაში გადაიტანა

ფინეთისა და ნორვეგიის საზღვრის გასწვრივ განლაგებული სამხედრო გარნიზონები და სამხედრო ნაწილები თითქმის სრულად დაცარიელდა - ნატოს წევრი სახელმწიფოების საზღვრიდან შეიარაღება კრემლმა უკრაინაში გადაისროლა. 

ინფორმაციას ამის შესახებ სატელიტურ ფოტოებზე დაყრდნობით ფინეთის საზოგადოებრივი მაუწყებელი ავრცელებს

"საშუალოდ, ფინეთის საზღვართან განთავსებული ჯარისკაცებისა და შეიარაღების 80% ამ დროისთვის უკრაინაშია გადასროლილი" - ამბობს გამოცემასთან საუბარში ფინური დაზვერვის მაღალჩინოსანი. 

სახმელეთო ნაწილების მოშიშვლების მიუხედავად, ფინური დაზვერვის ცნობით, ჯერჯერობით კვლავ მაღალ დონეზეა დაკომპლექტებული რუსეთის საჰაერო თავდაცვის, საჰაერო-კოსმოსური ძალებისა და ფლოტის ნაწილები საზღვრისპირა ტერიტორიაზე. 

ჯამურად, სახმელეთო ნაწილების კომპლექტაციის დონე რუსეთის ჩრდილოეთ ოლქებში, ფინური დაზვერვის ცნობით, 20%-ს არ აღემატება. ამ სამხედრო ნაწილებში ძირითადად წვევამდელები და მათი უშუალო მეთაურები რჩებიან, სხვები კი, უკვე თავდაცვის სამინისტროსთან გაფორმებული საკონტრაქტო სამსახურის ფარგლებში, უკრაინის ტერიტორიაზე იმყოფებიან. 

ნორვეგიის დაზვერვის სამსახურის 2024 წლის ანგარიშის ცნობით, 80%-ით არის შემცირებული რუსეთის სამხედრო ნაწილების პირადი შემადგენლობა კოლსკის ნახევარკუნძულზე, ხოლო, ძალების აღსადგენად რუსეთს, უკრაინაში ომის დასრულების შემდეგ, 3-5 წელი დასჭირდება. 

კონტექსტი 

2022 წლის სექტემბერში, გამოცემა Foreign Policy-ი საკუთარ წყაროებზე დაყრდნობით წერდა, რომ ფინეთისა და ნორვეგიის საზღვარზე რუსეთის სახმელეთო ჯარების კომპლექტაციის დონე არ აღემატებოდა 20%-ს, თუმცა, იმ დროს ფინეთი ჯერ კიდევ არ იყო ჩრდილო-ატლანტიკური ალიანსის წევრი. 

ფინეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ მოპოვებული სატელიტური ფოტოები რამდენიმე მნიშვნელოვან ცვლილებაზე მეტყველებს: 

  • პეტროზავოდსკში სამხედრო ტექნიკის ბაზაზე აშენდა ჯავშანტექნიკის სარემონტო საამქრო, რომელსაც ერთდროულად 50-მდე ჯავშანტრანსპორტიორის რემონტი შეუძლია;
  • დასახლება შუიში, რომელშიც უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებამდე 200 ერთეული ჯავშანტექნიკა იყო განთავსებული, საარტილერიო დანადგარებთან და სატვირთო ავტომობილებთან ერთად ამ დროისთვის სრულად დაცარიელებულია; 
  • ფინეთის საზღვრის მახლობლად მდებარე კამენკაში, მიმდინარე წლის აპრილიდან, მოზრდილი კარვების ქალაქი გამოჩნდა, რომელიც 2000-მდე ჯარისკაცისთვისაა გათვლილი - ფინელი ანალიტიკოსების აზრით, ეს რუსეთის მობილიზებული მოქალაქეების ერთ-ერთი საწვრთნელი ბაზაა; 
  • გასული წლის აგვისტოში, პსკოვის სამხედრო აეროდრომზე უკრაინის მასირებული დრონების იერიშის შემდეგ, რუსეთი იძულებული გახდა ობიექტიდან 21 სატრანსპორტო თვითმფრინავი გადაეყვანა; 

მიმდინარე წლის მარტში, ვლადიმირ პუტინმა, ლენინგრადის სამხედრო ოლქის ხელახალი შექმნის შესახებ გამოაცხადა. პუტინის თქმით, უნდა შეიქმნას ახალი სამხედრო ბრიგადები და კორპუსები, რომლებიც პრობლემას შეუქმნიან ფინეთსა და შვედეთს. ამ სამხედრო ოლქის მეთაურად კი, გენერალი ალექსანდრ ლაპინი დაინიშნა. სწორედ, ლაპინი მეთაურობდა რუსულ დანაყოფებს 2022 წლის შემოდგომაზე უკრაინის შეიარაღებული ძალების ელვისებური კონტრიერიშის დროს ხარკივის ოლქში. 

დასავლელი სამხედრო ანალიტიკოსების ცნობით, ამ დროისთვის ლენინგრადის სამხედრო ოლქში შემავალი დანაყოფები ძირითადად ხარკივის ოლქში მიმდინარე იერიშში მონაწილეობენ, რომელიც რუსეთის საოკუპაციო არმიამ 10 მაისს დაიწყო. 

წყარო:https://realpolitika.ge/

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.