USD 2.6593
EUR 3.0723
RUB 3.6969
თბილისი
გიორგი კობერიძე - აზერბაიჯანმა სომხეთს თავისი დე-იურედ კუთვნილი სამი ანკლავის დაცლა მოსთხოვა
თარიღი:  1829

რთული სიტუაციაა ჩვენს სამეზობლოში. აზერბაიჯანმა სომხეთს თავისი დე-იურედ კუთვნილი სამი ანკლავის დაცლა მოსთხოვა. ეს ანკლავები 1992 წლიდან სომხეთის მიერ კონტროლდება. საუბარია ბარხუდარლისა და ასკიპარას ანკლავებზე, რომლებიც საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს მდებარეობს და კარკის ანკლავზე, რომელიც აზერბაიჯანის ნახიჩევანის პროვინციის სიახლოვესაა. თავის მხრივ, აზერბაიჯანს უკავია არწვაშენის სომხური ანკლავი, რომელიც 1992 წლის აგვისტოში დაიკავა აზერბაიჯანულმა არმიამ. არწვაშენის სიახლოვეს, სომხურ-აზერბაიჯანულ სასაზღვრო სივრცეში მაშინ მცირე მასშტაბის საბრძოლო მოქმედებებიც კი მიმდინარეობდა.

განსაკუთრებით პრობლემური სწორედ აზერბაიჯანის მოთხოვნილი ბარხუდარლისა და ასკიპარას ანკლავებია, რადგან გაურკვეველია როგორ უნდა მოხდეს მათთან დაკავშირება აზერბაიჯანის მხრიდან, მით უფრო რომ აზერბაიჯანსა და ანკლავებს შორის ერთ-ერთი სომხური შიდა მნიშვნელობის გზა გადის, რომელიც თბილისი-ერევნის სხვა მაგისტრალურ გზას უერთდება.
სიტუაცია რთულია ჯერმუკის სომხეთ-აზერბაიჯანის მონაკვეთზეც, სადაც სომხური საკურორტო ქალაქი ჯერმუკის თავზე არსებული სიმაღლეები აზერბაიჯანის სამხედრო ძალებს აქვთ დაკავებული. სომხური მხარე აზერბაიჯანულ ოკუპაციაზე მიუთითებს, ხოლო აზერბაიჯანი ამბობს, რომ ისინი დაუდგენელი საზღვრების პირობებში თავიანთ რუკებს მიუყვებიან და სანამ სამშვიდობო შეთანხმება არ დაიწყება და საზღვრები არ დადგინდება, მანამდე ისინი გააგრძელებენ ამ სიმაღლეებზე ყოფნას. ამ მონაკვეთზე შეტაკებები 2022 წლიდან რამდენჯერმე მოხდა.
დაბოლოს, ჯერ კიდევ გაურკვეველია თუ ზუსტად რა პირობებს ითხოვს აზერბაიჯანი სომხეთის სიუნიქის პროვინციასთან მიმართებით, რომელიც ისტორიული ზანგეზურის ნაწილია. ყველაზე რადიკალური ვერსიით ბაქო მის მიერ კონტროლირებადი გზის შექმნას და ნახიჩევანთან და შემდგომ თურქეთთან დაკავშირებას ცდილობს. ეს ამოცანა სომხეთის ტერიტორიის დაკავების გარეშე მხოლოდ მიწისქვეშა ან ბურჯებიანი გზის გაკეთებით შეიძლება მოხდეს. მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე თვის წინ აზერბაიჯანმა ირანის გავლით ნახიჩევანზე ახალი გზის მშენებლობა დააანონსა, მაინც, ამ ბოლო კვირებში სიტუაცია კვლავ დაიძაბა ამ მიმართულებითაც. სომხეთში ფიქრობენ, რომ აზერბაიჯანს სიუნიქის პროვინციის ნაწილის ოკუპაცია უნდა.
ახლა სომხეთში საგარეო პოლიტიკური ძვრები მიმდინარეობს. ერევანი შორდება მოსკოვის ზეგავლენას და გარკვეულწილად პრო-დასავლური პოლიტიკის გატარებას იწყებს. თუმცა სომხეთში სიტუაცია რთულია სხვა მხრივაც - პრო-რუსულ ძალებს არ სურთ ფაშინიანის ხელისუფლებაში დარჩენა. ყარაბაღის სომხური მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილს რუსეთისადმი პოზიტიური დამოკიდებულება ჰქონდა, რაც ფაშინიანისათვის გარკვეული პრობლემაა. ახლა მათი უმრავლესობა სომხეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობს. ფაშინიანი აზერბაიჯანთან სამშვიდობო შეთანხმების დადებას ცდილობს, მაგრამ ქვეყნის შიგნით ამ საკითხზე კონსენსუსი არ არსებობს. თავის მხრივ აზერბაიჯანი დასავლეთთანაც აგრძელებს ურთიერთობას და რუსეთთანაც და ქვეყნის შიგნითაც სიტუაცია სტაბილურია, რის გამოც სომხეთზე ზეწოლას თავისუფლად აგრძელებს.
სიტუაცია ჯერ ფეთქებადი არ არის და კრიზისი მოლაპარაკებებით თავისუფლად შეიძლება მოგვარდეს, მაგრამ რეგიონში სიტუაცია იმაზე სწრაფად იცვლება, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს, მით უფრო რომ რუსეთის ფაქტორი თითქმის სრულად მეორე პლანზეა გადაწეული.
თავის მხრივ, დასავლეთის მხრიდან ყარაბაღთან მიმართებით ვერანაირი ხელშესახები ღონისძიება ვერ იქნა გატარებული, რადგან ყარაბაღი და მის ირგვლივ არსებული ტერიტორიები აზერბაიჯანის სამართლებრივი საკუთრება იყო. გარდა ამისა, წლების განმავლობაში სომხეთში ღიად პრო-რუსული კურსი არსებობდა და რუსული არმიაც იყო წარმოდგენილი. ყველა წარსული მოლაპარაკება კი მაშინ ჩავარდა. ახლანდელი კრიზისები განსხვავებულია. ასე რომ ვნახოთ როგორი იქნება დინამიკა ამ ორ ქვეყანას შორის.

საქართველოსათვის რეგიონში მშვიდობა, კარგი პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობები, რუსეთის ინტერესების უკუგდება და ურთიერთპატივისცემა გვაწყობს.

მიყევით ბმულს -  გიორგი კობერიძე

საზოგადოება
სურსათის უვნებლობის კამპანიას სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა

თბილისის საჯარო და კერძო სკოლებში 13-18 წლის მოზარდებისთვის სურსათის უვნებლობისა და სამომხმარებლო კულტურის შესახებ ცნობიერების ამაღლების კამპანია ახალ ფაზაში გადადის. ამჯერად, საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერიას შპს სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა, სადაც მოსწავლეებისთვის სურსათის უვნებლობის საკითხებზე ინტერაქციული საინფორმაციო სესიები ჩატარდა.

შეხვედრამ მოზარდებში უდიდესი ინტერესი და ჩართულობა გამოიწვია. აღსანიშნავია, რომ სკოლის ადმინისტრაცია აქტიურად უჭერს მხარს სასწავლო პროცესში მსგავსი არაფორმალური განათლების კომპონენტების ინტეგრირებას, რაც მოსწავლეებს პრაქტიკული და ცხოვრებისეული უნარების განვითარებაში ეხმარება.

საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერია ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით ტარდება.

პროექტის მასშტაბები და გეოგრაფია

სასწავლო პროგრამა, რომელიც სსიპ „გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის“ მიერ არის შემუშავებული და მხარდაჭერილია საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ, გასულ წელს პილოტურ რეჟიმში წარმატებით გამოიცადა თბილისის მე-2, მე-16, 32-ე, 173-ე, 143-ე, 117-ე საჯარო და ბაქსვუდის საერთაშორისო სკოლებში.

მოსწავლეთა და ადმინისტრაციის მხრიდან უდიდესი დაინტერესების გამო, პროექტი მიმდინარე წელსაც აქტიურად გრძელდება და მას ახალი საგანმანათლებლო დაწესებულებები უერთდებიან — სკოლა-ლიცეუმ „ლამპართან“ ერთად, სესიები ახლახან ინტერაქციული სამაგიდო თამაშების გამოყენებით №11 საჯარო სკოლაშიც ჩატარდა.

რას მოიცავს სასწავლო პროგრამა?

საგანმანათლებლო ფორმატი 90-წუთიან ინტერაქციულ ვორქშოფებს მოიცავს, რომლებიც მარტივად ერგება სკოლების სასწავლო ბადეს. შეხვედრებს სურსათის უვნებლობის სერტიფიცირებული ტრენერი და ექსპერტი — ვერიკო გულუა უძღვება. პროგრამა 5 პრიორიტეტულ მოდულს აერთიანებს:

  • სისტემური საფუძვლები: სურსათის უვნებლობა, უსაფრთხოება და ხარისხი;
  • პრაქტიკული ჰიგიენა: ჯანმოს (WHO) ხუთი გასაღების პრინციპი ყოველდღიურობაში;
  • მომხმარებლის უფლებები: სურსათის ეტიკეტი და მისი სწორი წაკითხვა;
  • ფარული კომპონენტები: საკვები დანამატები (E-ნომრები) და მოზარდის ჯანმრთელობა;
  • რისკების პრევენცია: სურსათისმიერი დაავადებები და მათგან თავდაცვა.

„სკოლებში ამ აქტივობის დანერგვა სტრატეგიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რადგან იგი გრძელვადიან პერსპექტივაში ინფორმირებული და გაცნობიერებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას ისახავს მიზნად,“ — აცხადებს სკოლა-ლიცეუმის დირექტორი ქალბატონი თამარ მანძულაშვილი.

სტრატეგიული მიდგომის ორმაგი ეფექტი:

  1. გაცნობიერებული მომხმარებელი: მოზარდები ადრეული ასაკიდანვე სწავლობენ სურსათის სწორად შერჩევას, ეტიკეტის კითხვასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში ჯანსაღი გადაწყვეტილებების მიღებას.
  2. ცოდნის გამავრცელებლები: ვორქშოფების შედეგად მიღებული ინფორმაციით, თავად მოსწავლეები ხდებიან ახალი ცოდნის „ამბასადორები“ საკუთარ სახლებში, ოჯახის წევრებსა და მეგობრების წრეში. ისინი მიღებულ პრაქტიკულ უნარებს უზიარებენ მშობლებსა და თანატოლებს, რაც მკვეთრად ზრდის სურსათის უვნებლობის კულტურას მთლიანად საზოგადოებაში.

 

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის