USD 2.6005
EUR 2.9154
RUB 3.0545
Тбилиси
BMG: Eagle Hills-ის $6.6-მილიარდიანი პროექტი საქართველოში - რა (არ) ვიცით? | ნიკა ალავიძის ბლოგი
дата:  974

საქართველოს სახელმწიფო Eagle Hills-ის $6.6-მილიარდიანი პროექტის აქციონერი გახდა და კომპანიაში 33%-ის წილი ექნება - აღნიშნულის შესახებ გუშინ გახდა ცნობილი, როდესაც ეკონომიკის მინისტრსა და კომპანია “იგლ ჰილსის” დამფუძნებელმა მოჰამედ ალი ალაბარმა ხელი მოაწერეს საინვესტიციო შეთანხმებასა და საერთო კომპანიის ჩამოყალიბების შესახებ ხელშეკრულებას, რომელთა ფარგლებშიც Eagle Hills-ი თბილისსა და გონიოში, ჯამურად, 6,6 მლრდ აშშ დოლარის ღირებულების დეველოპერულ პროექტებს განახორციელებს.

გთავაზობთ, საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის ყოფილი მოადგილის, "ჯეოქეისის" მრჩეველთა საბჭოს წევრის ნიკა ალავიძის ბლოგს, სადაც ავტორი გვიყვება, როგორც Eagle Hills-ისა და მის მიერ სხვა ქვეყნებში განხორციელებული პროექტების შესახებ, ასევე, სვამს კითხვებს, რაზედაც პასუხები საქართველოს მოქალაქეებმა უნდა მიიღონ.

"ემაარი" (Emaar), "იგლ ჰილსი" (Eagle Hills) და მოჰამედ ალაბარი, ერთი პატარა ისტორია მაინც და მაინც არა-კარგი აღმოსავლური ამბებიდან, ანუ “ალაბარი და მისი დაფარული მეგობრები”

"ემაარი" და მისი დამფუძნებლები

Emaar Properties PJSC — https://properties.emaar.com/en/about-emaar/ , დუბაიში დაფუძნებული საჯარო კომპანიაა, სპეციალიზებული გიგანტურ დეველოპერულ პროექტებზე. მათი ცნობილი პროექტებია Burj Khalifa და Dubai Mall-ი დუბაიში.
კომპანიის უმსხვილესი აქციონერია დუბაის საინვესტიციო კორპორაცია (Investment Corporation of Dubai, ICD — https://icd.gov.ae/about-icd/) — 22 %.
კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე და თანადამფუძნებელია მოჰამედ ალაბარი (დიახ არ მოგესმათ, მასაც ეს გავრცელებული სახელი ჰქვია რაც “დეკადანსის პოზიციაში ჩავრდნილ ევრპაშია” ყველაზე მეტად გავრცელებული).

კომპანია Eagle Hills-ი (https://eaglehills.com/our-history/), თავის მხრივ, აბუ-დაბიში დაფუძნებული კომპანიაა, რომლის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე ასევე მუჰამედ ალაბარია. “იგალჰილსი” არ არის Emaar-ის შვილობილი კომპანია და მასთან პირდაპირ იურიდიულ კავშირში არაა, საჯარო ინფორმაციის შესაბამისად.

კომპანიის კაპიტალი და სადამფძნებლო სტრუქტურა ფორმირებულია მხოლოდ აბუ-დაბის მდიდარი და გავლენიანი ოჯახების მონაწილეობით (მათი ინტერესები, კულტურული და ღირებულებითი პრეფერენციები და საქართველოს კულტურულ-ქრისტიანული ისტორიის და/ან ტრადიციების ცოდნა და ემპათიის ხარისხი უცნობია საჯარო წყაროებით).

ბატონი ალაბარი თავის მხრივ ცნობილია, როგორც დუბაის ურბანული ტრანსფორმაციის არქიტექტორი, რომელმაც დუბაიში განხორციელებული წარმატებული პროექტების შემდეგ, „დუბაის მოდელის“ ექსპორტი მოახდინა სხვა ბაზრებზეც:
სერბეთი, ალბანეთი, მაროკო, ეგვიპტე, (ახლა უკვე საქართველოც).
ამ ქვეყნებში, კომპანიის სტრატეგია იყო დაბალი ღირებულების მიწის ნაკვეთების შეძენა-ათვისება მეგა-მრავალფუნქციური უძრავი ქონების პროექტებით.

საერთაშორისო ასპარეზზე, კომპანიას სხვადასხვა ზომის და ტიპის სკანდალებიც გამოარჩევს (სისტემური თარგით):

Belgrade Waterfront (სერბეთი) — 2016 წელი

  • ძველი შენობების დემონტაჟი ღამით. პროექტის განსახორციელებლად საჭირო გახდა ძველი შენობების დემონტაჟი, რაც დროში სწრაფად წაწევის მიზნით განხორციელდა უკანონოდ, შესაბამისი კორუფციული და კარტელური გარიგებების ფონზე; ფიზიკურად სამუშაოები ღამით კეთდებოდა ნიღბიანი ადამიანების მიერ. რა თქმა უნდა ამ პროცესებმა გამოიწვია მასობრივი პროტესტები ქალაქში, თუმცა ქალაქის მერიამ პასუხისმგებლობა უარყო.
  • იგივე პროექტზე მუშაობისას, 2018 წელს დაფიქსირდა მნიშვნელოვნად საყურადღებო და ბევრი შემთხვევა, მშენებლობებზე მომუშვეებს შორის გარდაცვალების ფაქტები, სამშენებლო სტანდარტების და უსაფრთხოების ნორმების უგულვეყოფის გამო.
  • პროექტის ნებართვების, მიწის ნაკვეთების ხელში ჩაგდების და ა.შ გაუმჭვირვალე და საეჭვო გარიგებები ქალაქის მმართველებთან — ოპოზიციური მედია და ოპოზიციის წარმომადგენლები სერბეთში აქტიურად საუბრობდნენ კარტელურ და უკანონო გარიგებებზე. პრივილეგირებულ პირობებზე, რასაც კომპანია იღებდა, ასევე სახელმწიფო კონტროლის ნაკლებობაზე. შესძლებელია უფრო დეტალური შესწავლა.

წყაროები:
https://balkaninsight.com/2019/04/24/serbians-protest-as-controversial-demolitions-remain-unexplained/?utm_source=chatgpt.com

https://balkaninsight.com/2019/04/24/serbians-protest-as-controversial-demolitions-remain-unexplained/?utm_source=chatgpt.com

https://britic.co.uk/2019/12/08/sasa-radulovic-to-ft-waterfront-is-money-laundering-pure-and-simple/?utm_source=chatgpt.com

ალბანეთი. აქ მეგა პროექტი ტენდერის და საჯარო კონკურენციის გარეშე გამოცხადდა და წარიმართა. ამ ფაქტმა დიდი დავა გამოიწვია ალბანეთის პარლამენტში ოპოზიციასა და მმართველ უმრავლესობას შორის. მთავარი საკითხი საჯარო სარგებლის განხილვის უგულველყოფა და მიწის ღირებულების პროპორციულობის განსაზღვრის პრობლემები იყო.
საქმე საბოლოოდ კონსტიტუციურმა სასამართლომ განიხილა და ძალაში დატოვა, თუმცა ამით კრიტიკული განხილვვები და ოპოზიციური დებატები არ შეწყევტილა და დღემდე გრძელდება.

https://politiko.al/english/ditari-i-maxhorances/media-gjermane-projekti-i-portit-te-durresit-simbol-i-skand-i520299?utm_source=chatgpt.com

უნგრეთი. ბუდაპეშტის “მინი დუბაი”. 2025-ში აღნიშნული პროექტი გაუქმდა, ბუდაპეშტის მერმა კი აღნიშნულ საქმეს “სკანდალური და ბნელი გარიგება” უწოდა.

https://dailynewshungary.com/mini-dubai-grand-budapest-revolution/?utm_source=chatgpt.com

https://www.intellinews.com/hungarian-government-abandons-12bn-mini-dubai-project-amid-public-outcry-365888/?utm_source=chatgpt.com

სხვა ქეისები არაბეთში და ეგვიპტეში

2015 წელი, კომპანიის მიერ აშენებულ სასტუმორო და საცხოვრებელ კომპლექსში — Address Downtow, გაჩნდა მასშტაბური ხანძარი. შემდეგ კი დავა სადაზღვევო საკითხზე წლების მანძილზე გაგრძელდა, რაც განპირობებული და გამოწვეული იყო სამშენებლო სამუშაოების უხარისხოდ და ასევე უხარისხო სამშენებლო მასალების გამოყენების გამო.

Dubai Creek Tower, 2020 წელს აღნიშნული მშენებლობა შეჩერდა და მშენებლობა 2020-ის შემდეგ შეჩერდა, რასაც კომპანიის რეპუტაციული და საზოგადოებირივი სკეპტიციზმი მოყვა.
რამდენიმე ქალაქის მერმა და სახელმწიფოს ლიდერმა კომპანიას პირდაპირ უწოდა “მატყუარა” და ა.შ. ეპიტეთები. (იხ. წყაროები ქვემოთ).

შრომითი უსაფრხთოების და ადამიანური უფლებების დაცვასთან დაკავშირებული საკითხები: გლობალურ მედიაში უხვად იძებნება შემთხვევები, რაც დაკავშირებულია თანამშრომლების უფლებების დარღევასთან, დაბალი ხელფასების და არანორმირებულ და არაღირსეულ სამუშაო პირობების გამო. ზოგადად ეს ტიპური პრობლემაა საამიროების ქვეყნებში სამშენებლო პროექტებთან, რაც სისტემური მიდგომაა და რისი ნაწილიც ასევე არის ემაარი და იგალჰილსი.

ზოგადად, კომპანიას ჩრდილად დასდევს არაგამჭვირვალე შეთანხმებებთან დაკავშირებული სკანდალები, დაჩქარებული და უკანონო ნებართვები რა დროსაც მინიმალურია სოციალური და საზოგადოებრივი ინტერესები და შესაბამისი საზოგადოებრივი ჩართულობა, რაც კომპანიის მადიდან გამომდინარე საჯარო სივრცეებში მეგა პროექტების განხორციელბას მოიცავს და საჭიროებაც ამიტომ დგას. ასევე მინიმალური სტანდარტები სამუშაოების უსაფრთხოების წარმართვის და დაცვის მიმართულებით, რაც სამწუხაროდ “ცნობილია” როგორც კომპანიის კორპორაციული კულტურა.

ასევე ხშირია უკანონო შემოსავლის ლეგალიზების ეჭვებით კომპანიის მიმართ პრეტენზიები და ა.შ. დავები:
https://www.ainvest.com/news/navigating-legal-and-governance-risks-in-egyptian-real-estate-lessons-from-talaat-moustafa-case-25071010e36956768a4f4663/?utm_source=chatgpt.com

https://www.middleeastmonitor.com/20250721-el-sisis-projects-plagued-by-setbacks/?utm_source=chatgpt.com

https://www.middleeastmonitor.com/20230725-deadly-real-estate-in-egypt-corruption-bribery-and-more/?utm_source=chatgpt.com

https://zawia3.com/en/real-estate-corruption/?utm_source=chatgpt.com

https://www.ainvest.com/news/navigating-legal-and-governance-risks-in-egyptian-real-estate-lessons-from-talaat-moustafa-case-25071010e36956768a4f4663/?utm_source=chatgpt.com

https://www.livemint.com/news/india/ed-attaches-emaar-india-mgf-developments-land-worth-rs-834-03-crore-in-pmla-case-11724934158125.html?utm_source=chatgpt.com

https://www.fortuneindia.com/enterprise/properties-of-emaar-mgf-worth-834-crore-attached-by-ed/118203?utm_source=chatgpt.com

https://www.constructionworld.in/policy-updates-and-economic-news/ed-seizes-401.65-acre-worth-rs-8.34-billion-from-emaar-india--mgf/61723?utm_source=chatgpt.com

https://www.bbkonline.com/india-accuses-emaar-mgf-of-foreign-exchange-violations/?utm_source=chatgpt.com

https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/emaar-scam-buyers-go-to-nclt-seek-insolvency-process-against-developer/articleshow/71976022.cms?utm_source=chatgpt.com

https://www.newarab.com/analysis/inside-story-shadowy-emirati-serbian-partnership?utm_source=chatgpt.com

https://politiko.al/english/ditari-i-opozites/porti-i-durresit-shehaj-nxjerr-fakte-eagle-hills-ska-lidhje-me-i471463?utm_source=chatgpt.com

https://boycottuae.org/sanctions/sanctions-and-eagle-hills-properties-an-urgent-global-call-for-action?utm_source=chatgpt.com

საქართველო — იქნება გამონაკლისი?

ინვესტიციის მასშტაბი: Eagle Hills-ის გაცხადებული პროექტი 6–6.5 მილიარდი დოლარია, ეს ნიშნვას რომ საინვესტიციო მოცულობა ქვეყნის მშპ-ს (GDP) 20 %-ს აღემატება (2024 წ. მშპ 34 მლრდ $). ანუ “ბევრი კვერცხია ერთ კალათაში მოთავსებული, რაც რისკებს ზედმეტად ზრდის. ნებისმიერი ქვეყნის ეკონომიკისთვის ეს არის მნიშვნელოვანი ფინანსური რისკი. და ნებისმიერი ლეგიტიმური და პასუხისმგებლიანი მმართველისთვის, ესაა ლეგიტიმური და აუცილებელი კითხვა. (!), იმიტომ, რომ:

ბაზრის რისკი


2025 წლის მონაცმებით, ქართული უძრავი ქონების ბაზარი მნიშვნელოვნად არის გადატვირთული და გაჯერებული, რასაც კვლევები გვიჩვენებს. მიწოდება ჭარბია და მნიშვნელოვნად აჭარბებს მოთხოვნას.
2024–25 წლების მანძილზე, ქართულმა საბანკო სექტორმა მნიშვნელოვნად შეამცირა აღნიშნული მიმართულებით დაბანდება, როგორც კორპორაციული ასევე საცალო იპოთეკური დაკრედიტების კუთხით.

თბილისში, სადაც კონცენტრირებულია ქართული უძრავი ქონების ბაზრის თითქმის 60%, საშუალო სარეალიზაციო ფასი მერყეობს $1,300–2,000 მ² ფარგლებში, ხოლო მაქსიმალური 3–3,5 ათასს $ იშვიათად აღემატება (იშვიათი გამონაკლისების გარდა).

რეგიონებში ამ დარგის განვითარება მინიმალურია საშუალო კვ.მ ფასის კუთხითაც.
თითქმის იგივე მდგომარეობაა ბათუმში რაც თბილისში.

ამ მოცემულობაში, მნიშვნელოვანია ჩაუღრმავდეთ დაშვებებს, გაცხადებული მილიონობით კვადრატული მეტრების სამშენებლო ფასებიდან, რაც ძალიან დიდად აჭარბებს საქართველოში ყველაზე ძვირ მშენებლობასაც, ასევე დაგეგმილ სარეალიზაციო ფასებს, რაც არა მარტო საქართველოსთვის არამედ ცენტრალური ევროპის უმსხვილეს ქალაქებშიც კი გამონაკლისია.

თეორიულად, ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით (მაშტაბები და მოცულობა), შესაძლებელია რომ ამ პროექტებმა სრულად შთანთქოს ადგილობრივი უძრავი ქონების ბაზარი. საინტერესოა რას ფიქრობს დარგი? ქართული საფინანსო სექტორი და მათი მკვლევრები?
საგულისხმოა ფაქტი, რომ სახელმწიფო უკვე ამ დარგის კონკურენციაში შევიდა, რადგან ის 33% წილით დეველოპერი გახდა თავად.

სავაჭრო ბალანსი

ასეთი მასშტაბური მშენებლობა, მილიონობით კვ.მ რაც გადანაწილებულია მხოლოდ 2 ლოკაციაზე, მოითხოვს ასევე მასშტაბურ ლოჯისტიკას და შესაბამის სამშენებლო მასალების მობილიზებას, ასევე შესაბამის კვალიფიციურ მუშახელს. აქედან გამომდინარე ჩნდება მთავარი კითხვები:

  • ასეთი მოცულობების დაკმაყოფიელბა და უზრუნველყოფა ქვეყანას რამდენად შეუძლია?
  • რამხელა იქნება იმპორტის წილი?
  • შესაბამისად რამდენი იქნება სავაჭრო დეფიცის ზრდის ტემპი, თანხაში და დროში გამოყოფილი?
  • რა ფისკალური და მაკროეკონომიკური ეფექტებით აისახება ეს ყველაფერი მოკლე და საშუალო პერიოდში და შევძლებთ ფასების კორექტირებას და მართვას ამ მასშტაბიდან გამომდინარე?
  • როგორ დაიზღვევა შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტები?
    - ეს კითხვა ქვაკუთხედია, გათვალისწინებით იმ გარემოებებისა, როგორიცაა: ინტერესთა კონფლიქტების, წარსული გამოცდილება ნეპოტიზმს, კლეპტოკრატიას და კორუფციასთან დაკავშირებით. სახელმწიფოს მონაწილეობით დაფუძნებული და სახელმწიფო საწარმოების მართვის გაუმჭვირვალე და უმეტესად ზარალიანი გამოცდილებიდან გამომდინარე (მათ შორის მომგებიან კომპანებებში). “თარგები… თარგები….”
  • და ა.შ….

მნიშვნელოვანია ყველაფერი სწორად იყოს დავთლილი, რათა ქვეყანამ თავიდან აირიდოს ფინანსური კონცენტრაციის და სავალუტო რიკსები.
არის ამაზე ნაფიქრი და რამე გათვლები აქვს გაკეთებული ეკ. სამინსიტროს?
რეალურად ამ განცახადებაზე მეტი არის ნაფიქრ-ნამუშევარი? :
https://www.economy.ge/?page=news&nw=2873&s=mariam-qvrivishvilma-da-mohamed-ali-alabarma-xeli-moaweres-xelshekrulebas-ertoblivi-kompaniis-chamoyalibebis-shesaxeb
შეგახსენებთ კომპანიის არაჯანსაღ პრაქტიკას წილობრივ მონაწილეობაზე (იხ. ბმულები ზემოთ).

მმართველობითი და აღსრულების რისკი
სერბეთის, ალბანეთისა და უნგრეთის გამოცდილებას თუ გავითვალისიწნებთ, აუცილებელია გამჭვირვალედ და დასაწყისშივე იყოს პასუხები კითხვებზე, ასევე ცნობილი იყოს დეტალური სტრატეგია რისკების მინიმიზერების კუთხით. ასევე აუცილებელია:

  • კონტრაქტების საჯარო განხილვა და ხელმისაწვდომობა.
  • დამოუკიდებელი გარემოსდაცვითი შეფასება (EIA), განსაკუთრებით გონიოს სანაპიროზე, მისი სპეციფიკიდან გამომდინარე.
  • სახელმწიფოს წილის მართვის არქიტექტურა და დეტალები — გვაქვს გამოცდილება სახელმწიფო საწარმოების ეფექტურ-კორუფციულ მართავასთან დაკავშირებით

ეთიკური და რეპუტაციული რისკები

ნიებისმიერი განვითარებული ქვეყნის ინვესტორებისათვის, მნიშვნელოვანია კანონის უზენაესობა, გამჭვირვალობა, ეკოლოგიური და შრომითი სტანდარტები, პასუხისმგებლიანი მიდგომა საქმის კეთებისას და შესაბამისი საქმიანი გარემო, ეს წესი ყველგან წესია, ნებისმიერ ქვეყანაში.

თუ ეს ზარ-ზეიმით გაფორმებული შეთანხება აღმოჩნდება იგივე “კულტურის” რაც ზემოხსენებული საერთაშორისო პრაქტიკა ამ კომპანიის ჩართულობით, შესაძლებელია რომ ამ ფაქტმა კიდევ უფრო მეტად დაამძიმოს ისედაც დამძიმებული საინვესტიციო იმიჯი საქართველოში.
ეს ყველაფერი მნიშვნელოვნად შეამცირებს დარჩენილი საერთაშორისო პარტნიორების ინტერესებს ჩვენი ქვეყნის მიმართ.

რამდენად რეალურია ციფრები?

ანუ რეალურია საქართველოში კვ.მ-ის რეალიზება 12,000$-$15,000 ად? (გათვლა ეფუძნება სახელმწიფოს და იგლჰილსის ოფიციალური პირების მხრიდან გაცხადებულ ინდიკატორებს; ასაშენებელი ფარათობი შეფარდებული მათ მიერ დასახელებულ ჯამურ მოსალოდნელ შემოსავალთან).

როდესაც თბილისში საშუალო ფასია:
არაცენტრალურ უბნებში — 1,500 USD/მ²
ცენტრალურ უბნებში — 2,500–3,500 USD/მ²

12,000 USD/მ² ნიშნავს 4–7-ჯერ მეტს, ვიდრე ბაზრის ზედა ზღვარი. რამდენად რეალურია ეს ციფრი? და რამდენად “სასარგებლო” დარგისთვის და ჩვენი ბაზრისთვის?
გავიხსენოთ პავლე მოციქულის სიტყვები: “ყველაფერი ნებარდართულია ჩემთვის, თუმცა განა ყველაფერი სასარგებლოა”…

ეს ფასი მიმზიდველი და ხელმისაწვდომი თეორიულად მხოლოდ უცხოელი სუპერ-მყიდველების და სუპერ კორუმპირებული ქართველი ჩინოვნიკებისთვისაა.

ქართველი ჩინოვნიკები (მთავრობა + პარლამენტი+ მათი გარემოცვა) ადვილად დათვლადია და დიდი ალბათობით, ისინი ამ მიწოდების 5% ზე მეტს ვერ აითვისებენ;
ასევე რისკები სდევს მათ არსებობას თან და “არსებაი მათი მწირია”, რადგან უცაბედად უწევთ ხოლმე აღიარებების კეთება და “ჩამოლაბორანტება”.
რიგში ახლა ალბათ შემდეგი “სეტია”, ვინც 1 ლარად ტყეები და სხვა უამრავი აქტივი მიიღო, ან სუბსიდირებული ავიაფრენების სრულ ბენეფიტებს “იზელს” სახეზე და სხეულზე, დაუმსახურებელი დამსახურებით. რაღაც მსხვილი ტენდერებიც შემცირდა და ქოლცენტრების საქმეც ისეთი რენტაბელური აღარაა…
ამიტომ ბატონი მუჰამედი, ამ სეგმენტზე ნამდვილად არ გათვლიდა მის მრავალ მილიარდიან მოგებებს, აშკარად სხვა ამბავი უნდა იყოს აქ.

უცხოეთიდან მოთხოვნა?

იმ დროს, როდესაც დასავლეთ ევროპის დედაქალაქებში საშუალო და მაღალი ღირებულების უბნებში ფასი 5–8 ათასი $ ფარგლებში მერყეობს, თან ქართველი წარჩინებულნი, ესპანეთის დედაქალაქის ცენტში სულ რაღაც 500–600 ათას ევროს ღირებულებით არც ისე პატა აპარტამენტებს იძენენ. შესაბამისად არც ეს უნდა იყოს დიდი კონკურენტული უპირატესობა, მით უმეტეს ანტიევროპულად განწყობილ საქართველოს, შანსები, რომ აქ 2-ჯერ მეტი იქნაეს გადახდილი უძრავ ქონებაში ევროპელი ინვესტორების ან ფიზიკური პირების მიერ დაბალია.

ვსაუბრობთ ქვეყანაზე სადაც 22% ტერიტორიების რუსეთის მიერ არის ოკუპირებული და მცოცავი ოკუპაცია გრძელდება…. ირღვევა ადამიანის უფლებები და ევროკავშირის ოფიციალური პირების საჯარო განცხადებებით, ქვეყანაში ყველზე მეტი პოლიტიკური პატიმარია ვიდრე თუნდაც ოკუპანტ რუსეთში.

ასეთი მიდგომა, ავტომატურად ფასების ხელოვნურ ზრდასა არ გამოიწვევს?
ეს პროცესი შიდა ბაზარს რეალურ პრობლემებს არ შეუქმნის?

ამ კითხვებზე დარგის მსხვილმა მოთამაშეებმა, მსხვილმა ბიზნესებმა და “დელეცებმა” ვინც ფართოდ დახუჭული თვალებით აკვირდება მიმდინარე მოვლენებს, მეტი უნდა იფიქრონ და სახელმწიფოსთან გამართონ კონსულტაციები. კი “დალაგდებიან” მაგრამ სკამის გარეშე ვიღაც მაინც დარჩება და ამ ცნობილი თამაშისა არ იყოს, სკამს სულ აკლებს ის, ვინც მუსიკას უკრავს და ამ თამაშს ირონიული სახით აკვირდება და მართავს.

შრომის ბაზარი და “კვალიფიციური” მუშახელი

საქართველოს სამშენებლო სექტორი დიდი ხანია განიცდის კვალიფიციური მუშახელის დეფიციტს.
ასეთი მაღალი მოცულობის პროექტი, გამოიწვევს მოკლევადიან შეტევას არსებულ დეველოპერებზე მათი კადრების გადაბირებისთვის, ან მასიურად უცხოური მუშა ხელის იმპორტის ზრდას, რასაც საშუალო და გრძელვადიანი ნეგატიური ეფექტი ექნება, გარანტირებულად.

ამ კომპანიის გამოცდილების გათვალისწინებით საუბარია ათეულობით ათას ადამიანზე, ძირითადად დაბალგანვითარებული არაბული ქვეყნებიდან.

სერბეთის გამოცდილებამ Eagle Hills-ის პროექტებში სამწუხაროდ ყველა ეს რიკსი ნათლად გამოავლინა, ასევე მშენებლობაზე დაფიქსირებული გარდაცვალებების ნეგატიური რეკორდებიც კი მოხსნა. იგივე მდგომარეობაა თითქმის ყველა საერთაშორისო პროექტში. რატომ იქნება საქართველო გამონაკლისი? რას აკეთებს სახელმწიფო ამ რისკების დასაზღვევად?

KYP — ანუ, იცნობდე შენს პარტნიორს

  • ემაარი არის გაერთანებულ საამიროებში დარეგისტრირებული საჯარო კომპანია. ძალიან ძლიერი და მსხვილი
  • მისი ყველაზე მსხვილი ინვესტორია ICD, 22 %-ით;
  • მუჰამედ ალაბარი არის კომპანიის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე, მაგრამ არა უმეტესი წილის მფლობელი.
  • Eagle Hills-ი არის კერძო კომპანია, რომელიც ემაართან არ არის პირდაპირ იურიდიულ კავშირში, არამედ კერძო კომპანიაა, რომელსაც ფლობენ აბუ-დაბის მდიდარი ოჯახები და კომპანიის სტრუქტურა საჯაროდ ტრანსპარანტული არ არის.
  • საქართველო დეველოპერული პარტნიორი გახდა კერძო კომპანია Eagle Hills-თან და არა ემაართან.

რას ნიშნავს ეს და რაშია განსხვავება? ორივე კომპანია გაერთიანებული საემიროებშია რეგისტრირებული, ორივე კომპანია საქართლოს ეკონომიკაზე ბევრად დიდია და ა.შ. “უფრო მაღლაც ხტებიან”; თუმცა აქ მნიშვნელოვანია ის ფაქტი რომ ემაარი არის საჯარო კომპანია, ანუ ამ კომპანიას აქვს ვალდებულება რომ გამოაქვეყნოს მისი საჯარო ინფორმაცია და გარკვეული ეთიკის ნორმებით იმოქმედოს. კერძო კომპანიებს კი საჯარო ტრანსპარანტულობის ვალდებულება არ აქვთ და ასეთ “პარტნიორს” სიტყვაზე უნდა ენბდოთ.

აქედან გამომდინარე რა უნდა გავითვალისიწნოთ

  1. საჯარო ხელშეკრულებები — მიწის გადაცემის პირობები, გადასახადებისა და ვალდებულებების სრული ტრანსპარანტულობა არის, ან იქნება ხელმისაწვდომი?
  2. მიწის შეფასების კალკულაცია — რატომ 33% და არა 49 ან 49.99% ?
    (კარგად რომ გვესმოდეს, გამჭვირვალე გარემოში ეს კითხვა არ გაჩნდებოდა, მისასალმებელია თუ მიწის ფასი, რაც 33% წილში კონვერტირდა “ბიზნესში” $2.2 მილიარდად განფასდა, ანუ კვ.მ $7,800. რაც საქართველოს რეალობაში ჯერ არნახულ-არგაგონილი ციფრია. თუმცა ამ რეალობით რატომ არ შეიძლებოდა ეს შეფასება $17,800 ნიშნულიდან დათვლილიყო და დისკონტით 49.0% წილში დამრგვალებულიყო?)
  3. კონკრეტულ დეტალებზე და გეგმაზე დაფუძნებული მიწის გადაცემის და ვალდებულებების შესრულების გარანტიები — როგორც იქნა განმარტებული, ეს არის PPP პროექტი, შესაბამისად რა დათვლით და პირობით შეფასდა ქვეყნის მონაწილეობის წილი და რა დათქმებით ხდება ამ ქონების კომპანიაზე გადაცემა?
    რა უფლებები და ჩართულობა ექნება ქვეყანას ამ კომპანიაში?
  4. მოლაპარაკებებისას გათვალისწინებელი იყო სხვა ქვეყნების გამოცდილება, მათ შორის ჩაშლილი მრავალმილიარდიანი პროექტები და არის დაზღვევის მექანიზმები დეტალურად გაწერილი კონტრაქტში?
  5. რა მმართველობითი სისტემით იქნება ქვეყანა წარმოდგენილი ახალ კომპანიაში? როგორი იქნება წარმომადგენლობითი ორგანო, გადაწყვეტილების მიღების სისტემა?
  6. არის დაკვეთილი დამოუკიდებელი EIA/SEA, განსაკუთრებით გონიოს სანაპირო ზოლზე და მიგრაციის გზებზე? და თუ კი ვინ აკეთებს ამას?
  7. შრომითი უსაფრთხოების ქარტიასთან შესაბამისობა და მონიტორინგის ინსტრუმენტები და პასუხისმგებელი პირები/ინსტიტუტები, არის ჩამოყალიბებული და გაწერილი?
  8. ლოკალური რესურსის ჩართვის წილი არის გათვალისწინებული?
    ანუ ქართული კომპანიები, მუშხელი და ა.შ. და რა ტრეინინგებია ამისათვის გათვალისწინებული, დაგეგმილი და რა რესურსებით? რა ბიუჯეტით და ვინ იხდის ამას? რა პროპორციით?
  9. რეალისტურია ფასები და გაყიდვების სტრატეგია?
  10. რა ბაზრებზეა გამიზნული მარკეტინგული სტრატეგია და კამპანია?
  11. არსებობს სენსიტიურობის ანალიზი, რომ არ მოხდეს არსებული დარგის დაზიანება? (ვინაიდან ინვეტიციის მოცულობა სარისკოდ დიდია ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკისთვის).
  12. AML, KYC და ბენეფიციარი მფლობელობის შემოწმების სისტემა დანერგილია და შესწავლილია?
  13. როგორ მოხდება წინასწარ გაყიდვების პროცესის მართვა?
  14. ადგილობირვი ბანკების ჩართულობის ხარისხი და მათი შესაძლებლობები ასეთი მოცულობის (ღირებულების მიხედვით) დაკრედიტების შესაძლებლობების კუთხით და ეროვნული ბანკის პოლიტიკა და რეკომენდაციები?

ვინაიდან "იგლ ჰილსი", დიდ გამოცდილებასთან და კაპიტალთან ერთად, ასევე დიდ ნეგატიურ რეპუტაციას ფლობს, სადაც იკვეთება ნაკლები გამჭვირვალობა, დაბალი პასუხისმგებლობა და შესაძლო კორუფციული გარიგებები, რაც საერთაშორისო პრესით დასტურდება, მნიშვნელოვანია ასეთ მოცულობით ინვესტიციების სახელმწიფოც და საზოგადოებაც მეტი ყურადღებით და გულისყურით მიუდგეს.

ქვეყანა სარგებელს მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიღებს, თუ:

  • იქნება ღია და გამჭვირვალე კონტრაქტები PPP (კერძო და საჯარო პარტნიორობა) მიდგომაში
  • მოხდება სამართლიანი გარემოსდაცვითი შეფასებები კომპეტენტური ინსტიტუტების ჩართვა პროცესში
  • გამჭვირვალე იქნება კომპანიის მმართველობითი სტრუქტურა
  • დანერგილი იქნება შრომის და უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტები და მონიტორინგის სისტემა
  • რეალისტური ფასწარმოქმნა და პოტენციური ბაზრების ანალიზი, წინასწარ იქნება ცნობილი.
  • გავითვალისწინებთ "ენკას" შემთხვევას, რომელიც ასევე მრავალმილიონიანი PPP პროექტი უნდა ყოფილიყო, თუმცა დასრულდა მილიარდიანი ჯარიმით და დაზიანებული რეპუტაციით საქართველოს და მისი თითოეული მოქალაქის საზიანოდ. (თუმცა პასუხისმგებლობა არავის არ აუღია).

დღევანდელი ეკონომიკური პირობებით, 10–15,000 USD/მ² ფასის უძრავი ქონება საქართველოში არარეალურია, ვიდრე ეს ციფრი რეალური გახდება, მნიშვნელოვანია ზემოხსენებულ კითხვებზე ამომწურავი პასუხები, ასეთი მიდგომა უფრო დიდ რისკებს და საფრთხეს შეიცავს დარგისთვის და ქვეყნის ეკონომიკისთვის ვიდრე მოსალოდნელი ეფექტია.

კითხვების დასმა დანაშაული არაა, ის არაპატივცემული სუბიექტები, ვინც თავს მთავრობას უწოდებს, ვალდებულნი არიან ამ კითხვებზე ამომწურავი პასუხები გასცენ, რადგან ამ გადაწყვეტილებით, ქვეყნის ყველა მოქალაქე გახდა ამ ახალი კომპანიის აქციონერი, რასაც მხოლოდ ამ პროექტის რისკები და ბუნდოვანი გეგმები მიჰყვა სანაცვლოდ.

ჩვენ ყველას, მიუხედავად პოლიტიკური და სხვა პრეფერენციებისა, ამ ქვეყნის მოქალაქეებს და გადასახადის გადამხდელებს, გვაქვს უფლება მოვითხოვოთ, და მთავრობას ვალდებულება ეს პროცესი ტრანსპარანტულად წარმართოს.

წყარო:https://bm.ge/

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати