USD 2.8688
EUR 3.0682
RUB 3.2115
თბილისი
ზურაბ ბატიაშვილი - რატომ უფასურდება თურქული ლირა?
თარიღი:  871

ავტორი: ზურაბ ბატიაშვილი, რონდელის ფონდის მკვლევარი

2023 წლის 23 ივნისს თურქულმა ლირამ მორიგი ანტირეკორდი დაამყარა - 1 აშშ დოლარის ფასი 25,95 ლირა გახდა.

რამ გამოიწვია თურქული ლირის კურსის დაცემა და რას შეიძლება ველოდოთ მომავალში?

თურქული ლირა ბოლო ერთ თვეში დაახლოებით 30%-ით გაუფასურდა და მისი არასტაბილური კურსი ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად იქცა თურქეთისთვის.

თურქული ლირის კურსზე უარყოფითად იმოქმედა არაერთმა ფაქტორმა: კოვიდით გამოწვეულმა ეკონომიკის ჩაკეტვამ, რუსეთ-უკრაინის ომმა, თებერვლის დამანგრეველმა მიწისძვრამ, წინასაარჩევნო კამპანიამ, გაზრდილმა ხარჯებმა, წინასაარჩევნოდ კურსის ხელოვნურად დაჭერამ (რაზეც ათობით მილიარდი აშშ დოლარი დაიხარჯა სახელმწიფო ხაზინიდან) და ა.შ.

მართალია, ბევრი ეკონომისტი ვარაუდობდა, რომ არჩევნების შემდეგ ლირა გაუფასურდებოდა, თუმცა მისი ასეთი სწრაფი ტემპით ვარდნა ბევრისთვის მაინც შოკისმომგვრელი აღმოჩნდა. ლირის დევალვაცია  22 ივნისს საპროცენტო განაკვეთის 15%-მდე აწევამაც (რომელიც მანამდე 8,5% იყო) დააჩქარა.

თურქული ლირის კურსი აშშ დოლართან

მიმართებაში ბოლო 1 წლის განმავლობაში

 

ბევრი ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ საპროცენტო განაკვეთის 15%-მდე აწევა არასაკმარისია ლირის კურსის დასასტაბილურებლად და უცხოური ინვესტიციების მოსაზიდად. მაგრამ ამ შემთხვევაში ხელისუფლება დილემის წინაშე დგას. საქმე ისაა, რომ 10 თვეში თურქეთში ადგილობრივი არჩევნები უნდა ჩატარდეს, სადაც ხელისუფლებას დიდი ქალაქების (სტამბოლის და ანკარის) მოგება სურს. ამ მიზნის მიღწევა კი გაძნელდება იმ შემთხვევაში, თუ იგი ზედმეტად „მწარე რეცეპტს“ გამოწერს ეკონომიკაში დაგროვილი სირთულეების მოსაგვარებლად.

ზედმეტად მაღალი საპროცენტო განაკვეთი გააძნელებდა სესხის აღებას ბიზნესებისთვის. ეს კი საგრძნობლად შეამცირებდა წარმოებას, რაც მილიონობით ადამიანს დატოვებდა უმუშევრად. ასეთი სცენარის განვითარება კი არავის სურს მოახლოებული ადგილობრივი არჩევნების წინ.

მაგრამ, მეორე მხრივ, ხაზინა მუდმივად ვერ გაყიდის ათობით მილიარდ აშშ დოლარს თურქული ლირის კურსის შესანარჩუნებლად.

აღსანიშნავია, რომ ხელისუფლებამ გაზარდა როგორც მთელ ქვეყანაში დასაქმებულთა მინიმალური ხელფასები (11 400 ლირა), ისე სახელმწიფო სექტორში დასაქმებულთა ჯამაგირი (მინ. 22 000 ლირა). აღსანიშნავია, რომ ამ ეტაპზე ზუსტად არავინ იცის, სადამდე გაგრძელდება ეროვნული ვალუტის დევალვაცია და როგორი იქნება მოქალაქეთა მსყიდველობითი უნარი.

თურქული ლირის გაუფასურება მოკლევადიან პერსპექტივაში ხელს შეუწყობს თურქული ექსპორტის გაზრდას. თუმცა, გრძელვადიანად იგი უამრავ პრობლემას (ინფლაციის ზრდა, გაურკვევლობა და არასტაბილურობა, რაც აფრთხობს პოტენციურ ინვესტორს და ა.შ.) ქმნის ქვეყნის ეკონომიკისთვის.   

ლირის დევალვაცია საქართველოს იმ მოქალაქეებსაც ეხებათ, რომლებიც თურქეთში ცხოვრობენ და მუშაობენ, რადგან ისინი ხელფასებს ლირებში იღებენ და დოლარში გადაანგარიშებისას საგრძნობლად მცირდება მათი შემოსავალი.

წყარო:https://gfsis.org.ge/

მსოფლიო
შვეიცარიაში მშვიდობის გლობალურ სამიტში100 ქვეყანა მიიღებს მონაწილეობას, მათ შორის სახელმწიფოსა და მთავრობის 57 მეთაური

შვეიცარიაში მშვიდობის გლობალურ სამიტში 100 ქვეყანა მიიღებს მონაწილეობას, მათ შორის სახელმწიფოსა და მთავრობის 57 მეთაური. ინფორმაციას ამის შესახებ შვეიცარიის ფედერალური საბჭო ავრცელებს.

კიდევ 29 ქვეყანა მინისტრების - ძირითადად საგარეო უწყებების ხელმძღვანელების - დონეზე იქნება წარმოდგენილი. 6 ქვეყანა ელჩებს გააგზავნის: ინდონეზია, ისრაელი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, სამხრეთ აფრიკა, ფილიპინები და ბრაზილია.

ბრაზილია და ვატიკანი დამკვირვებლების და არა სამიტის მონაწილე სტატუსში იქნებიან. როგორც მოსალოდნელი იყო, ჩინეთის დელეგაცია სამიტს არ დაესწრება.

საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან შვეიცარიაში წარმოდგენილი იქნებიან ევროპის საბჭო, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია (ეუთო), ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია, ევროკავშირის ყველა საკვანძო ინსტიტუტი (ევროპული საბჭო, ევროკომისია, ევროპარლამენტი). გაერო და მსოფლიო საპატრიარქო დამკვირვებლების სტატუსით იქნებიან.

„ამ სამიტის ორგანიზებით შვეიცარია უზრუნველყოფს დისკუსიის პლატფორმას, სადაც ყველა დამსწრე სახელმწიფოს შეუძლია თავისი იდეები და ხედვები წარმოადგინოს უკრაინაში სამართლიანი და ხანგრძლივი მშვიდობისთვის. [...] 100 სახელმწიფოსა და ორგანიზაციის მონაწილეობა მთელი მსოფლიოდან ამ პროცესის კარგი საწყისი წერტილია“, - ნათქვამია განცხადებაში.

მშვიდობის გლობალური სამიტი შვეიცარიაში 15-16 ივნისს გაიმართება.

 

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.