ზურაბ ბათიაშვილი - რას წარმოადგენენ „ჰამასი“ და "ჰეზბოლა"?

дата: 2266

ავტორი: ზურაბ ბატიაშვილი, რონდელის ფონდის მკვლევარი

„ჰამასი“ (სრული დასახელება „ჰარაკატ ალ-მუქავამაჰ ალ-ისლამიიაჰ“, რაც „ისლამური წინააღმდეგობის მოძრაობას“ ნიშნავს)

პალესტინური სუნიტური სამხედრო და პოლიტიკური ორგანიზაციაა,

რომელსაც ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევს ისრაელი, აშშ, კანადა და ევროპის ქვეყნები.

„ჰამასის“ ორგანიზაცია ღაზას სექტორს მართავს. იგი ასევე წარმოდგენილია მდ. იორდანეს მარჯვენა სანაპიროზეც, თუმცა პალესტინის ამ ტერიტორიას შედარებით ზომიერი „ფათჰის“ ორგანიზაცია მართავს.

„ჰამასი“ ებრძვის ისრაელს და უარყოფს ამ ტერიტორიაზე ორი სახელმწიფოს შექმნის პრინციპს. მისი მიზანი ისრაელის სრული განადგურებაა. „ჰამასს“ სურს შარიათზე დაფუძნებული ისლამური სახელმწიფოს აგება, რომელმაც, მისი გეგმით, დღევანდელი ისრაელისა და პალესტინის ტერიტორია უნდა მოიცვას.

„ჰამასის“ ორგანიზაცია შეიქმნა 1987 წელს, როდესაც ფორმალურად გამოეყო პანარაბულ „მუსლიმთა საძმოს“ (თუმცა დღემდე ინარჩუნებს ახლო ურთიერთობას ამ ორგანიზაციასთან).

საინტერესო ფაქტია, რომ „ჰამასმა“ 2006 წელს პალესტინაში ჩატარებულ არჩევნებში გაიმარჯვა და იგი დღემდე პოპულარულია პალესტინელთა შორის. 2007 წელს მან ღაზის სექტორში ჩაიგდო ძალაუფლება. „ჰამასის“ მთავარმა კონკურენტმა „ფათჰმა“ კი მდ. იორდანეს დასავლეთ სანაპიროს მართვა განაგრძო (ამ ორ ორგანიზაციას შორის არაერთხელ ყოფილა შეიარაღებული ბრძოლებიც).

პალესტინური ტერიტორიებიდან ღაზის სექტორს „ჰამასი“, მდინარე იორდანეს დასავლეთ სანაპიროს კი „ფათჰი“ აკონტროლებს

„ჰამასს“ ჰყავს საკუთარი სამხედრო ფრთა, რომელიც 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩამოყალიბდა და რომელსაც „იზ ად-დინ ალ-ყასამის“ ბრიგადები ეწოდება. მასში დაახლოებით 40 000 კაცია გაერთიანებული და არაერთი ტერაქტი აქვს მოწყობილი, ძირითადად, ისრაელის ტერიტორიაზე.

ისრაელის სპეცსამსახურებს ნადირობა აქვთ გამოცხადებული „ჰამასის“ (და განსაკუთრებით კი, მისი სამხედრო ფრთის) ლიდერებზე. მათ „ჰამასის“ არაერთი ლიდერის ლიკვიდაცია მოახდინეს ბოლო 30 წლის განმავლობაში (თუმცა, აქ ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ამას არ შეუმცირებია ორგანიზაციის ბრძოლისუნარიანობა). ამის გამო „ჰამასის“ მთავარი ლიდერები წლებია კატარს (რომელიც „მუსლიმთა საძმოს“ ერთ-ერთი მთავარი მფარველია) აფარებენ თავს.

აქვე უნდა გავითვალისწინოთ ის ფაქტიც, რომ „ჰამასს“ ახლო ურთიერთობები აქვს რუსეთის ფედერაციასთან. ამ ახლო ურთიერთობის გამოძახილია ისიც, რომ 2008 წლის 26 აგვისტოს „ჰამასი“ მიესალმა რუსეთის მიერ აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის ე.წ. „დამოუკიდებლობის“ აღიარებს.

2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე განხორციელებული ტერორისტული თავდასხმის შემდეგ ისრაელმა მიზნად დაისახა „ჰამასის“ ორგანიზაციის სრული ფიზიკური განადგურება.

„ჰესბოლა“ (არაბულად „ჰიზბუ’ლ-ლაჰ“, რაც „ალაჰის პარტიას“ ნიშნავს) ლიბანური შიიტური სამხედრო და პოლიტიკური ორგანიზაციაა, რომელსაც ჰასან ნასრალა ხელმძღვანელობს.

„ჰესბოლა“ ლიბანის სამოქალაქო ომის შემდეგ ჩამოყალიბდა. მასზე თავიდანვე დიდი იყო ირანის გავლენა (სახელი „ჰესბოლაც“ ირანის სულიერი ლიდერის აიათოლა ხომეინის შერჩეულია).

„ჰესბოლას“ ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევს ისრაელი, აშშ და კანადა. მისი შეიარაღებული ფრთა ტერორისტულ დაჯგუფებად მიჩნეულია დიდ ბრიტანეთში, ავსტრალიასა და ეგვიპტეში.

საინტერესოა, რომ „ჰესბოლას“ტერორისტულ ორგანიზაციად არ მიიჩნევს რუსეთი და მას „ლეგიტიმურ სოციალურ-პოლიტიკურ ძალას“ უწოდებს.

ორგანიზაცია სხვადასხვა წლებში ებრძოდა ისრაელსა და სამხრეთ ლიბანის არმიას. ასევე მონაწილეობას იღებდა ბოსნიის ომში.

ორგანიზაციის ძირითადი დასაყრდენი ლიბანში მცხოვრები შიიტები არიან. მონაწილეობას იღებს ლიბანის არჩევნებში. 2008 წელს სხვა პარტიებთან ერთად ჩამოაყალიბა ლიბანის მთავრობა, სადაც 11 მინისტრი (30-დან) „ჰესბოლას“ წევრი იყო.

„ჰესბოლა“ ლიბანის შიგნით აკონტროლებს ძირითადად შიიტებით დასახლებულ ტერიტორიებს. მათ შორის ორგანიზაციის კონტროლქვეშაა ისრაელის საზღვართან მდებარე სამხრეთი ლიბანი, რაც „ჰამასს“ უნიკალურ პოზიციაში ამყოფებს.

ტერიტორიები ლიბანში, რომლებსაც „ჰესბოლა“ აკონტროლებს

ორგანიზაცია 2012 წლიდან ჩაერთო სირიის სამოქალაქო ომში და დიდი როლი შეასრულა ასადის რეჟიმის გადარჩენის საქმეში. პარალელურად იბრძოდა ერაყშიც. იგი დღემდე აქტიურად ებრძვის სუნიტურ ჯიჰადისტურ ორგანიზაციებს სირიაში. შესაბამისად, მას დიდი (11-წლიანი) საბრძოლო გამოცდილება აქვს.

საინტერესოა, რომ „ჰესბოლა“ ლიბანის არმიაზე უფრო ძლიერია. ორგანიზაციის ლიდერის, ნასრალას, მიერ 2021 წელს გაკეთებული განცხადების მიხედვით, მის რიგებში 100 000 მებრძოლი ირიცხება (მაშინ როცა, ლიბანის შეიარაღებული ძალები 95 000 სამხედროსგან შედგება). ამიტომ მას ხშირად უწოდებენ „სახელმწიფოს სახელმწიფოში“, რომელიც წარმოდგენილია ხელისუფლებაშიც, აქვს საკუთარი ტელე-რადიო მაუწყებლობა, სოციალური სამსახურები და ა.შ.

ორგანიზაციის განცხადებებით, „ჰესბოლა“ არ არის ანტისემიტური იდეოლოგიის მატარებელი. თუმცა, მისი ლიდერების გამოსვლებში ისრაელი მოიხსენიება, როგორც „სიონისტთა დანაშაულებრივი წარმონაქმნი“, ხოლო „ჰესბოლას“ 1985 წლის მანიფესტის არაბულ ვერსიაში ნათქვამია, რომ ორგანიზაცია ბრძოლას გააგრძელებს მანამ, სანამ ისრაელი არ განადგურდება.

2023 წლის 7 ოქტომბერს „ჰამასის“ (რომელიც სამხედრო თვალსაზრისით „ჰესბოლაზე“ გაცილებით სუსტია) მიერ ისრაელზე განხორციელებული ტერორისტული თავდასხმის შემდეგ მთელი ყურადღება მიმართულია „ჰესბოლასკენ“. სწორედ ამ ორგანიზაციის შემდგომი ქმედებები გადაწყვეტს, ეს კონფლიქტი დიდი ომში გადაიზრდება თუ ლოკალური (ისრაელი-პალესტინის) მასშტაბით შემოიფარგლება.

წყარო:https://gfsis.org/%e1%83%a0%e1%83%90%e1%83%a1-%e1%83%ac%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%92%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%a1-%e1%83%b0%e1%83%90%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%a1/?fbclid=IwAR2VNyxC2BgbDUw22QLfsJlXWM4OjA1jciQcXuSIlF998dlyeJN_YAugc_U

https://gfsis.org/%e1%83%a0%e1%83%90%e1%83%a1-%e1%83%ac%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%92%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%a1-%e1%83%b0%e1%83%94%e1%83%a1%e1%83%91%e1%83%9d%e1%83%9a%e1%83%90/?fbclid=IwAR1Y0r12XIT3CPTe6cIGsGiltIztjE5Eot4rDpN4A_Qy9W0L2jv2o4E21Pc

ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.

არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.

ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.

რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.

ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.

ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.

ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი	ტრამპის ძირითადი მიდგომა	არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი	პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა	ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი	მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა	„რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO	ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება	America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი	ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები	სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.