USD 2.5973
EUR 2.9137
RUB 3.1869
Тбилиси
ყველა ყველას წინააღმდეგ - ქართული პოლიტიკის გზამკვლევი
дата:  823

ამერიკულმა სახელმწიფო სამაუწყებლო კომპანიამ „ამერიკის ხმამ“ (Voice of America) თავის ვებ-გვერდზე გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „ყველა ყველას წინააღმდეგ - ქართული პოლიტიკის გზამკვლევი“, რომელშიც განხილულია საქართველოს ხელისუფლებისა და ოპოზიციის ურთიერთდამოკიდებულება, ქვეყნის ევროპული პერსპექტივა და გადმოცემულია ქართული საზოგადოების წარმომადგენელთა თვალსაზრისები,

გთავაზობთ პუბლიკაციას:

საქართველო ერთ კვირაში მნიშვნელოვან დასკვნას ელის, რომელიც განსაზღვრავს ევროკავშირისკენ სავალ გზას. დასკვნამ უნდა უპასუხოს კითხვებს იმის თაობაზე, თუ რამდენად გულისხმიერად იმუშავა ქვეყანამ იმ 12 დავალების შესრულებისთვის, რასაც დასავლელი პარტნიორები მოელიან. ამ დავალებებს შორის პოლიტიკური პოლარიზაციის დაძლევა პირველია. საქართველოს პოლიტიკური ელიტა სიღრმისეული კონფრონტაციის პოზაშია, რომელიც სულ უფრო ღრმავდება.

დაპირისპირება არა მხოლოდ მმართველ პარტიასა და ოპოზიციას შორისაა, არამედ მმართველ პარტიასა და პრეზიდენტს შორისაც, ვინც ერთ გუნდს ქმნიდა, არც თუ ისე დიდი ხნის წინ. ახლა საქმე იქამდე მივიდა, რომ მმართველმა პარტიამ არა თუ პრეზიდენტის იმპიჩმენტის საკითხი დააყენა, არამედ მას „ნაცმოძრაობის პრეზიდენტიც“ უწოდა. თავის მხრივ, ოპოზიციის ყველაზე გავლენიანი ნაწილი პრეზიდენტ ზურაბიშვილს „თავისიანად“ არ მიიჩნევს. ყველა ამ პოლიტიკურ აქტორს ერთმანეთის მიმართ წაყენებული აქვს ბრალდება იმის თაობაზე, რომ ისინი საქართველოს ევროპულ კურსს აზიანებენ.

მმართველი გუნდის წარმომადგენელმა, ირაკლი კობახიძემ 30 ოქტომბერს, გვიან საღამოს ბრიფინგი გამართა, სადაც განაცხადა, რომ პრეზიდენტი ევროპაში საქართველოს ევროპული კურსის „ჩასაგდებად“ მიდიოდა, ამიტომაც არ აძლევდნენ მას ვიზიტების განხორციელების საშუალებას. კობახიძის ეს განცხადება, თავის მხრივ, საპასუხო რეაქციაა პრეზიდენტ ზურაბიშვილის CBS news - თან ინტერვიუში ნათქვამისა, სადაც მან აღნიშნა, რომ პრემიერის ქმედებები არ მიუთითებს იმაზე, რომ მას სურს ევროკავშირში საქართველოს გაწევრიანება.

ინტერვიუში, რომელიც 29 ოქტომბერს გამოქვეყნდა, პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი საუბრობს იმის თაობაზე, რომ რუსეთი საქართველოში ნიადაგს ტესტავს ჰიბრიდული ომისთვის, რომ მტერი ქვეყნის 100 000 მოქალაქისთვის საქართველო სახლად იქცა, რაც საქართველოს ხელისუფლებამ დაუშვა. დაუშვა ისიც, რომ აღდგა პირდაპირი ფრენები თბილისსა და მოსკოვს შორის, ხუთი წლის შემდეგ, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის ფონზე და რომ მას არ აქვს საკმარისი პოლიტიკური ძალაუფლება იმისთვის, რომ ამ პროცესებში ჩაერიოს.

„საზღვრების საკითხების მოგვარება პრემიერ მინისტრის, ირაკლი ღარიბაშვილის პრეროგატივაა. „საჯაროდ ღარიბაშვილი ამბობს, რომ თანახმაა რუსეთის სამეზობლოსთან ჩამოცილებასა და ევროკავშირთან შეერთებაზე, მაგრამ მისი ქმედება, თუ უმოქმედობა სხვა ისტორიას ჰყვება,-“ ამბობს ინტერვიუში ზურაბიშვილი და იმასაც ახსენებს, რომ პრემიერს არ ეყო გამბედაობა უფრო მკაცრ სანქციებს მიერთებოდა რუსეთის წინააღმდეგ.

„ხომ ჩანს, რომ სტატუსის საწინააღმდეგო აგიტაციას ეწეოდა ზურაბიშვილი, ოპოზიციასთან ერთად. მან თავად შემოგვთავაზა არგუმენტი იმისა, რომ ის ნამდვილად არ იყო ევროპაში გასაშვები. ის ჩადის ევროპაში კანდიდატის სტატუსის წინააღმდეგ. არ არის ევროპაში გასაშვები,“- ამბობს კობახიძე ზურაბიშვილზე, მისი თქმით, „ნაცმოძრაობის პრეზიდენტზე“. თუმცა, მას, ამავდროულად, სხვა პოლიტიკურ ბანაკში აჯგუფებს - „ოცნების“ ყოფილ პრემიერ გახარიასთან და ყოფილ სახალხო დამცველთან, ლომჯარიასთან ერთად.

„ჩვენ გვაქვს ინფორმაცია შესაძლო ალიანსის თაობაზე - სალომე ზურაბიშვილი, ნინო ლომჯარია, გიორგი გახარია - ასეთი გეგმები არსებობს. თუმცა ეს პარტიაც განწირულია 5 პროცენტიან ბარიერზე ჩავარდნისთვის. გახსოვთ თქვენ, რა ძალისხმევა დაგვჭირდა სალომე ზურაბიშვილი რომ გამხდარიყო პრეზიდენტი? არც ქარიზმა ჰქონდა მას და უამრავ შეცდომას უშვებდა განცხადებებში,“- დასძენს კობახიძე.

„საზოგადოებრივი აზრის კვლევებში საკმაოდ ნათელი მინიშნებაა იმის თაობაზე, რომ საქართველოს ელექტორატში არსებობს ისეთ ალტერნატიულ ძალაზე მოთხოვნა, რომელიც თანაბრად იქნება დაშორებული როგორც "ნაციონალურ მოძრაობას", ასევე "ქართულ ოცნებას". თუ არჩევნების წინ მოხერხდება ასეთი პოლიტიკური პოლუსის შექმნა, მაშინ სალომე ზურაბიშვილს, როგორც ამ პოლიტიკური ერთობლიობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მდგენელს, სოლიდური პოლიტიკური წონა მიენიჭება. თუმცა, მნიშვნელოვანია რომ ეს არ იყოს ერთი ან ორი პოლიტიკოსის გაერთიანება, არამედ უფრო ფართო პოლიტიკური ცენტრი, რომელიც შეძლებს სათანადო პოლიტიკურ-მატერიალური რესურსის მობილიზებას,“- ეუბნება „ამერიკის ხმას“ გიორგი მელაშვილი, ევროპულ-ქართული ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.

30 ოქტომბრის ბრიფინგზე კობახიძემ ისაუბრა აშშ-ს ახალი ელჩისგან მოლოდინებზეც. ახსენა ყოფილი ელჩი, კელი დეგნანი, რომელსაც „ოცნების“ ხელისუფლება იწუნებდა, განიხილავდა რა მას ოპოზიციურ ბანაკთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთობლიობაში. მისი განცხადებით, ახალი ელჩისგან, რობინ დანიგანისგან სხვა მოლოდინებია. ამ მოლოდინების საილუსტრაციოდ ირაკლი კობახიძემ „ერთი მაგალითი“ მოიტანა და ბრიფინგზე განაცხადა, რომ მიღებაზე, სადაც ხელისუფლება და ოპოზიცია ერთად იმყოფებოდა, ელჩის სიტყვის დასრულების შემდეგ, მას „ტაში არ დაუკრა ელენე ხოშტარიამ და ზურაბ ჯაფარიძემ“. კობახიძისთვის ეს "კარგი ნიშანია" მომავალი თანამშრომლობისთვის აშშ-ა და საქართველოს შორის.

აშშ-ა და საქართველოს შორის ურთიერთობის გაფუჭება საქართველოში მოქმედ არასამთავრობო ორგანიზაციებს სურთ - მიიჩნევს კობახიძე. მათ „მდიდარ ენჯეოებს“უწოდებს და საქართველოს "უკრაინიზაციასა და გლობალური ომის პარტიის" ემისრებად მიიჩნევს. მისი ეს განცხადება მოჰყვა 51 არასამთავრობო ორგანიზაციის ერთობლივ ტექსტს იმის თაობაზე, რომ ხელისუფლება არ რეაგირებს აშშ-ს მიერ დასანქცირებულ მოსამართლეებსა და ყოფილ მთავარ პროკურორზე.

„საზოგადოებისთვის ცნობილი იყო ოთარ ფარცხალაძის არაფორმალური გავლენების შესახებ საქართველოს პოლიტიკურ თუ ბიზნეს სფეროებზე. მის მიმართ სამართალდამცავების ლოიალური დამოკიდებულება გამაოგნებელი იყო. წლების მანძილზე მისი სახელი არაერთ დანაშაულებრივ ქმედებას უკავშირდებოდა, თუმცა მისთვის შესაბამისი პასუხისმგებლობა არცერთ საქმეზე არ დამდგარა. 14 სექტემბერს კი აშშ-ის ხაზინის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში, ამ ყველაფერს რუსეთის სპეცსამსახურების სასარგებლოდ საქმიანობის ბრალდებაც დაემატა. სამართალდამცავებს ამ საკითხზე ეფექტიანი რეაგირება არ მოუხდენიათ, უფრო მეტიც, მათ ოთარ ფარცხალაძეს საშუალება მისცეს ქვეყანა დაეტოვებინა“- ნათქვამია განცხადებაში, რომელსაც ერთობლივად, 51 არასამთავრობო ორგანიზაცია აწერს ხელს.

ხელისუფლება არასამთავრობო ორგანიზაციებსაც ოპონენტების საერთო გუნდთან აერთიანებს და აცხადებს, რომ ისინი პრეზიდენტის მრჩევლებიც არიან, ამავდროულად.

„ეკა გიგაურის ("საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს" ხელმძღვანელი, ერთობლივი განცხადების ერთ-ერთი ხელმომწერი,- ნ.დ.) მოსაზრებები საერთოდ არაა საინტერესო. ეს საინტერესოა მხოლოდ სალომე ზურაბიშვილისთვის და მას ჰკითხეთ. კაპიტანი გიგაური, ნაზიბროლა ჯანეზაშვილი და სხვები, არ იმსახურებენ სერიოზულ კომენტარს. ისინი არიან კარგი მრჩევლები სალომე ზურაბიშვილისთვის, რომელსაც კინაღამ კისერი მოატეხინეს. მის მიმართ არის გამამტყუნებელი საკონსტიტუციო გადაწყვეტილება, სადაც ის ცნობილია კონსტიტუციის დამრღვევად,“- აცხადებს ალუდა ღუდუშაური, „ოცნების“ წარმომადგენელი.

„ნახევარი წელი გავიდა და ხელისუფლებას არაფერი გაუკეთებია რომ შეესწავლა სასამართლოში არსებული სიტუაცია. მოეხდინა რეაგირება იმ მოსამართლეებზე, რომლებიც არიან სანქცირებული და კვლავ იკავებენ მაღალ თანამდებობებს. ფაქტია, რომ ეს ადამიანები არიან განსხვავებულ მდგომარეობაში სხვა მოსამართლეებთან შედარებით. მათ აქვთ დიდი გავლენები სისტემაში. უფრო მეტიც, ჩვენ ვნახეთ, უმაღლესი თანამდებობის პირმა, ირაკლი ღარიბაშვილმა როგორ დაიცვა ისინი. მივიდა პირდაპირ უზენაეს სასამართლოში და გამოხატა მხარდაჭერა მათ მიმართ. პრობლემურია, რომ ამ ხნის განმავლობაში, გამოძიების ჩატარების სანაცვლოდ, აქეთ ითხოვენ მტკიცებულებებს პარტნიორებისგან, ენჯეოებისგან, ყველასგან. ამ დროს, სახელმწიფო ინსტიტუტების ვალდებულებაა გამოძიების ჩატარება და მტკიცებულებების მოპოვება“,- გვეუბნება ნაზი ჯანეზაშვილი, „სასამართლოს გუშაგის“ ხელმძღვანელი, არასამთავრობო ორგანიზაციების ერთობლივი განცხადების ერთ-ერთი ხელმომწერი.

არასამთავრობო ორგანიზაციების ერთობლივი განცხადების კიდევ ერთი ხელმომწერი, IDFI -ს ხელმძღვანელი გიორგი კლდიაშვილი "ამერიკის ხმასთან" აფიქსირებს, რომ სახელმწიფოს პოლიტიკა აშკარად მიმართულია საქართველოში სანქცირებული ინდივიდების დაცვისკენ და არა სანქცირების საფუძვლების სათანადოდ გამოკვლევისკენ.

"მანიპულაციური კამპანიები, სანქცირებული პირების მიმართ საჯარო მხარდაჭერის გამოცხადება, აშშ-სადმი წაყენებული უკუ ბრალდებები, გამოძიების ილუზიის შექმნა და სახელმწიფო ინსტიტუტებზე პოლიტიკური ზემოქმედება - ის ძირითადი მეთოდებია, რითაც საპარლამენტო უმრავლესობა და პოლიტიკური თანამდებობის პირები მმართველი გუნდიდან ცდილობენ სანქცირებულ (და მომავალში პოტენციურად სანქცირებად) პირთა დაცვას,"- გვეუბნება გიორგი კლდიაშვილი.

„ქართული ოცნებისთვის“ მიუღებელია არა სალომე ზურაბიშვილი, არამედ ის პოზიცია, რომელსაც პრეზიდენტი განასახიერებს - საქართველოს ევროპული არჩევანის მხარდაჭერა. მათ აღიზიანებთ და შურთ იმის, რომ ის რჩება ერთადერთ მაღალი რანგის ქართველ პოლიტიკოსად, რომელსაც გააჩნია ავტორიტეტი დასავლეთში. ეს თვალშისაცემად კონტრასტულია მაშინ, როდესაც "ქართული ოცნების" ერთადერთ იმედად რჩება ლამის ექსკომუნიცირებული ვიქტორ ორბანი, რომელთანაც ევროკავშირის ქვეყნების უმრავლესობა ურთიერთობების მინიმუმამდე დაყვანას ცდილობს, განსაკუთრებით პუტინთან მისი გულთბილი საუბრის შემდეგ,“- გვეუბნება გიორგი მელაშვილი.

„ევროკავშირის წევრის კანდიდატის სტატუსს თუ ვერ მიიღებს საქართველოს, ეს იქნება რუსეთის გამარჯვება,“- ამბობს ზურაბიშვილი. ის არასაკმარისად აფასებს ძალისხმევას, რასაც დასავლეთი სწევს საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის. მას არგუმენტად მოჰყავს ფაქტი, რომ პირდაპირი კომუნიკაცია აშშ-ს უმაღლეს პირებთან, სატელეფონო საშუალებითაც კი შეუძლებელი აღმოჩნდა, მთელი მისი პრეზიდენტობის განმავლობაში.

გიორგი მელაშვილის აზრით, ხელისუფლების რიტორიკის გადატანა პრეზიდენტზე, არასამთავრობო ორგანიზაციებზე თუ სხვა აქტორებზე არის მცდელობა იმისა, რომ ყურადღების ცენტრს მიღმა აღმოჩნდეს ეროვნული ინტერესებისთვის ძირეული მნიშვნელობის მქონე საკითხი - კანდიდატის სტატუსი.

წყარო: https://www.amerikiskhma.com/a/all-against-all---a-guide-to-politics-georgia/7333944.html

 

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати