USD 2.7384
EUR 2.8548
RUB 2.6619
Tbilisi
თეიმურაზ მჭედლიძე - რა გზით არის შესაძლებელი იაფი ელექტროენერგიის მიღება საქართველოს პირობებში
Date:  1209

ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი თეიმურაზ მჭედლიძე 2012 წლიდან დრეზდენის უნივერსიტეტის გამოყენებითი ფიზიკის ინსტიტუტის ნახევარგამტარების ლაბორატორიაში მოღვაწეობს. მისი სამეცნიერო ინტერესები მრავალმხრივია: არის 120-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორი, სხვადასხვა სამეცნიერო ჟურნალის მოწვეული რედაქტორი და რეცენზენტი; ფლობს რამდენიმე პატენტს. იგი ბოლო პერიოდში თანამედროვე ფოტოვოლტაიკით, ანუ მზის ელემენტების გაუმჯობესებით დაინტერესდა და 29 ოქტომბერს სწორედ ამ თემაზე გამართა სემინარი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ელეფთერ ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის კონდენსირებულ გარემოთა ფიზიკის განყოფილებაში. სემინარის თემა იყო: „თანამედროვე ფოტოვოლტაიკა: გლობალური ტრენდები და მიმდინარე პრობლემები“.
მზის ელემენტების გაუმჯობესება, მათი გამოყენების ხანგრძლივობა და ეფექტურობა, ალტერნატიული ენერგიის გამოყენების თვალსაზრისით, ქართული საზოგადოების ინტერესსაც იწვევს. რა სიახლეებია ამ კუთხით და რამდენად ეკონომიურია ფოტოვოლტაიკის გამოყენება ქართულ ენერგოსისტემაში - ამ საკითხებზე საუბრობს მეცნიერი:

- ბატონო თეიმურაზ, მზის ენერგიის გამოყენება საქართველოში კარგა ხანია დაიწყო. მისი წილი ენერგეტიკაში დიდი არაა, მაგრამ, ფაქტია, რომ მაღალმთიან სოფლებსა და იმ ადგილებში, სადაც მისი გამოყენება რელევანტურია, უკვე ცდილობენ, მზე გამოიყენონ, როგორც ალტერნატიული ენერგიის წყარო. რა განსხვავებაა ჩვეულებრივ მზის ბატარეებსა და ფოტოვოლტაიკურ ბატარეებს შორის?
- საქმე ისაა, რომ წარმოების ტექნოლოგია ძალიან სწრაფად ვითარდება. მზის ბატარეების გაუმჯობესებასთან ერთად, ძალიან მკვეთრად ეცემა მათი წარმოების ფასიც. ჩემს მოხსენებაში მოყვანილი მქონდა სტატისტიკური მონაცემები იმის თაობაზე, რომ 2010 წლიდან დღემდე დანადგარის ფასი 8-ჯერ შემცირდა. ამჟამად მზის ელემენტებით მოპოვებული ფასები უკვე კონკურენტულია სათბობ-ენერგეტიკული წარმოების - ჰიდროელექტროსადგურების ან, თუნდაც, ბირთვული ენერგიის ფასებთან. ამ ყველაფერთან ერთად, მზის ენერგია არის „მწვანე ენერგია“, რომელიც უვნებელია გარემოსთვის. 
ფოტოვოლტაიკური ელემენტი არის ნახევარგამტარი. ეს არის, დაახლოებით, იგივე სტრუქტურის ნივთიერება - სილიციუმის კრისტალი - რომელიც ტელეფონებში და კომპიუტერებში გამოიყენება. ამ კრისტალში ხდება ე.წ. PM გადასვლა, ანუ გარკვეული ელემენტების მცირედი რაოდენობის დამატება. შესაბამისად, ჩვენ ვიღებთ ისეთ მოწყობილობას, რომელიც მზის ენერგიას შთანთქავს და იწვევს სილიციუმში დენის მატარებლების წარმოქმნას. შემდგომ ეს მატარებლები იყოფა დადებით და უარყოფით მატარებლებად და ვიღებთ ელემენტს. ეს უკანასკნელი უკვე შეგვიძლია, რომ შევაერთოთ ნათურას ან ნებისმიერ ტექნიკას. 
ეს არის გაუმჯობესებული ბატარეები. პრინციპული სიახლე არაფერია, თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ, ფართო წარმოებასთან ერთად, მეტი გამოცდილება გროვდება - თუ როგორ გავაკეთოთ უფრო იაფი, ეფექტური და ეკოლოგიურად სასარგებლო ბატარეა. 
- სემინარზე თქვენ ისაუბრეთ ამ ბატარეების მომგებიანობაზე საქართველოს პირობებში...
- საქართველოსთვის ასეთი ელემენტების გამოყენება არის ძალიან კარგი იმ მხრივ, რომ ჩვენ გვაქვს ბევრი მზე, გვაქვს მთის ფერდობები, რომლებიც არ გამოიყენება და გვაქვს სუფთა ჰაერი, რაც მზის ენერგიის გამოყენებას უწყობს ხელს. ჩვენ, უბრალოდ, არ გვაქვს შესაბამისი სტრუქტურა. თვითონ დასახელება - მზის ბატარეა - ამბობს, რომ როცა მზე არ არის, ის არ გამოიმუშავებს ენერგიას: დღისით მუშაობს, ღამით და ღრუბლიანში - არა. ამიტომ, ასეთ პირობებში გვჭირდება ამ ელემენტების ისე შეერთება, რომ შევძლოთ შეცვლა - როცა მზე არ არის, გამოვიყენოთ დაგროვებული ენერგია. ამისთვის გვჭირდება ქსელის შექმნა - ეს არის მთავარი, თორემ ღირებულებით ამ ბატარეების წარმოება და მის მიერ გამომუშავებული ენერგია დღეს უკვე საკმაოდ იაფია. 
- თქვენი ინფორმაციით, რამდენად ინტენსიურად იყენებენ მზის ბატარეებს უცხოეთში?
- ზოგადად, დასავლეთში უკვე აქტიურად მუშაობენ ეკოლოგიურად სუფთა ენერგიის მიღებასა და მოხმარებაზე. მაგალითს მოგიყვანთ - შარშან ზაფხულში გერმანიაში ელექტროენერგიის მოხმარების 45% ფოტოვოლტაიკურ ელემენტებზე მოდიოდა. 
- რა გვჭირდება იმისთვის, რომ ელემენტები თავად ვაწარმოოთ?
- მისი წარმოებისთვის არის ორი მიმართულება. ერთი არის ფაბრიკების შექმნა, რომელშიც 10 კვადრატულ კილომეტრზეა მოთავსებული მზის პანელები, შემდეგ მიღებული ენერგია მუშავდება და გარდაიქმნება ისე, რომ გამოყენებადი იყოს. ასეთი დიდი ფაბრიკებიდან წარმოებული ენერგია მოხმარდება ქარხნებს, ქალაქებს და სხვ. 
წარმოების მეორე სახე არის მომხმარებლის სახლების ან სხვა შენობების სახურავებზე დამონტაჟებული მზის ელემენტები, რომლებიც საკმარისია ამ სახლის გათბობისა და განათებისთვის. ყველაზე ბოლო მიღწევა ამ სფეროში ისაა, რომ უკვე შესაძლებელია მიღებული ენერგიის შენახვა. შესაბამისად, მზის ბატარეების გამოყენების შემთხვევაში, შეგვიძლია ენერგიის ნაწილი მოვიხმაროთ, ხოლო ნაწილი მივაწოდოთ ქსელს (შევინახოთ). შედეგად, ღამით, როცა მზე არ არის, ქსელიდან მივიღებთ ენერგიას. ამით, ფაქტობრივად, უფასოდ ვიღებთ ენერგიას და შეგვიძლია მომგებიანად გავყიდოთ კიდეც.
- რამდენად ხანგრძლივია ამ ელემენტების გამოყენების ვადა, ინარჩუნებს თუ არა ის ეფექტიანობას დიდხანს?
- ეს ელემენტები 25-30 წლიან გარანტიას იძლევა. შესაბამისად, იმ თანხის ამოღება, რომელიც მათი წარმოებისთვის იხარჯება, მარტივია. უხეშად რომ ვიანგარიშოთ, 5000 დოლარი ჯდება მისი დამონტაჟება მთელი თავისი ინფრასტრუქტურით. თუ არსებობს ქსელი და ენერგიის გაყიდვაც შესაძლებელია, მაშინ ამ ფასის ამოღება კიდევ უფრო მცირე დროში მოხდება. ანუ - დახარჯულ 5000 დოლარს შენ იღებ უკან და ამასთან გაქვს უფასო ელექტროენერგია. საქართველოს პირობებში, რადგან აქ მზე მეტია, თანხის ამოღება კიდევ უფრო მოკლე დროში იქნება შესაძლებელი. 
- ხომ არ გქონიათ კომუნიკაცია ქართველ მწარმოებლებთან, რათა მზის ენერგიის მწარმოებელი ფაბრიკები გაიხსნას?
- მე ვიცნობ ენთუზიასტ მწარმოებლებს, რომლებსაც შემოაქვთ ეს ელემენტები საქართველოში და ცდილობენ, განავითარონ. ვინც პირველი დაიწყებს, ცხადია, ის მეტ მოგებას ნახავს, მაგრამ ჯერ გაგება უჭირთ. ახლა არის ის პერიოდი, როდესაც ამ გზით ელექტროფიკაცია მართლა შეიძლება მოხდეს საქართველოში. მე დათვლილი მაქვს, რომ საქართველოს ენერგომოხმარებისთვის მთლიანობაში 121 კვადრატულ კილომეტრიანი ფაბრიკის შექმნაა საჭირო. წარმოიდგინეთ, ჩვენ ხომ გვაქვს ფერდობები (თან ზუსტად ისე დახრილი, რაც ეფექტურობისთვისაა საჭირო), მათზე უნდა განთავსდეს ეს პანელები და მერწმუნეთ, ძალიან იაფ ელექტროენერგიას მივიღებთ, რაც ქვეყნისთვის მომგებიანიც იქნება.

analytics
«The Washington Post» (აშშ): „ომისადმი შიშის გამო, საქართველო რუსეთისაკენ დაბრუნებას ირჩევს“

ამერიკული გაზეთი „ვაშინგტონ პოსტი“ (The Washington Post) აქვეყნებს სტატიას სათაურით „ომისადმი შიშის გამო, საქართველო რუსეთისაკენ დაბრუნებას ირჩევს“ (ავტორი - მარია ილიუშინა), რომელშიც განხილულია არჩევნებისშემდგომი სიტუაცია საქართველოში.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

(...) ქართველთა უმრავლესობა - გამოკითხვების მიხედვით, 80%-ზე მეტი - მხარს უჭერს ქვეყნის ევროპულ ორიენტაციას და მოსკოვის მიმართ მაინცდამაინც განსაკუთრებულ სიყვარულს არ ამჟღავნებს, ოპოზიცია კი ცდილობს ხმის მიცემის შედეგები წარმოადგინოს როგორც არჩევანი ევროკავშირსა და რუსეთს შორის.

მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ ორ ქვეყანას შორის 2008 წლის აგვისტორში მომხდარი ხანმოკლე ომის შედეგად საქართველოს ტერიტორიის 20% დე-ფაქტოდ რუსეთის კონტროლის ქვეშ იმყოფება, მოსკოვის სამხერო ძლიერების ჩრდილი სულ უფრო შესამჩნევი ხდება. შესაბამისად, „ქართულმა ოცნებამ“ ამომრჩევლებს უფრო რადიკალური დილემა შესთავაზა: არჩევანი მშვიდობასა და ომს შორის.

მმართველი პარტიის „რუსეთის მხარეს შებრუნება“ შედარებით ახალ მოვლენას წარმოადგენს. 2012 წელს, როცა „ქართული ოცნება“ ხელისუფლებაში მოვიდა, მნიშვნელოვან საგარეოპოლიტიკურ წარმატებას მიაღწია - სწრაფად დაუახლოვდა ევროკავშირს მასში გაწევრიანების სურვილით, მაგრამ რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყების კვალობაზე პარტიამ რუსეთის ორბიტისაკენ გადაუხვია. მთავრობამ ევროპა და ადგილობრივი ოპოზიცია წარმოადგინა „ომის გლობალური პარტიად“, რომელსაც სურს საქართველო მოსკოვთან ომში ჩაითრიოს და კრემლთან დაპირისპირების ინსტრუმენტად გამოიყენოს

ამჟამად „ქართული ოცნება““ ოფიციალურად პრორუსულ პარტიას არ წარმოადგენს, მაგრამ ხშირად მისი პრაქტიკული მოქმედება საერთო პრორუსულ ჩარჩოებში ჯდება. 

ევროპული გზიდან გადახვევის პოლიტიკის ცენტრში მოჩანს „ქართული ოცნების“ დამაარსებელი ბიძინა ივანიშვილი - მილიარდერი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, რომელიც ბოლო ათწლეულში წავიდა ქართული პოლიტიკიდან, მაგრამ იმავდროულად გავლენიან ადამიანად რჩებოდა. ბიძინა ივანიშვილი რუსეთში ყოფნის დროს გამდიდრდა, 1990-იან წლებში და როგორც მისი კრიტიკოსები ამბობენ,  მისი რიტორიკა და პოლიტიკური მრწამსი რუსეთის ლიდერის პოზიციას უთავსდება.

რუსეთის არმიის უკრაინაში შეჭრის დაწყებიდან პურველ ეტაპზე საქართველომ უკრაინას მხარი დაუჭირა. თბილისში დღესაც ბევრი უკრაინული დროშა ფრიალებს, მაგრამ მთავრობა თავს იკავებს რუსეთის გადაჭარბებული კრიტიკისაგან და ერიდება ანტირუსული სანქციების რეალიზებას.

„ჩვენ, როგორც ქვეყნის მმართველმა პარტიამ, მთავრობამ, ყველაფერი გავაკეთეთ უკრაინისა და უკრაინელი ხალხის მხარდასაჭერად“, - განაცხადა „ვაშინგტონ პოსტთან“ საუბარში „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარის მოადგილემ არჩილ თალაკვაძემ, მაგრამ, მისი თქმით, დასავლეთის ოფიციალურმა პირებმა რუსეთ-უკრაინის ომში საქართველოს ჩათრევა მოისურვეს: „ჩვენ ჩავთვალეთ, რომ ასეთი პოლიტიკა საქართველოსათვის ძალზე სარისკო და გაუმართლებელი იქნებოდა“.

„ქართულმა ოცნებამ“ წინასაარჩევნო კამპანიის დროს აქტიურად ისარგებლა უკრაინის ომით და ამომრჩევლებს პლაკატების სერია შესთავაზა, რომლებზე გამოსახულია ერთი მხრივ, ომით დანგრეული უკრაინის ქალაქები და სოფლები, მეორე მხრივ - აღმშენებლობის პროცესში მყოფი საქართველო. ასეთმა პროპაგანდამ თავისი გამოძახილი ჰპოვა რუსეთთან ომგადატანილ საქართველოს მოსახლეობაში, განსაკუთრებით სოფლებში, ოკუპირებულ რეგიონებთან ახლოს, მხარეთა დამაშორიშორებელ ე.წ. სადემარკაციო ხაზის გასწვრივ.

როგორ ავიცილოთ თავიდან ომი

ქართველებს კარგად ახსოვთ 2008 წლის აგვისტოს ომი. ჭორვილისაკენ - ბიძინა ივანიშვილის მშობლიური სოფლისაკენ მიმავალი გზა, რომელიც კავკასიის ქედის სამხრეთ კალთებზე მდებარეობს, სწორედ რუსეთის მიერ ოკუპირებული რეგიონის - სამხრეთ ოსეთთან ახლოს გადის, სულ რაღაც ორიოდე კილომეტრში, სადემარკაციო ხაზთან.

ჭორვილაში ბიძინა ივანიშვილს თითქმის ეროვნულ გმირად თვლიან - მდიდარ ადამიანად, რომელიც თანასოფლელებს ყოველმხრივ ეხმარებოდა - სახლებისა თუ გზების მშენებლობაში, ჯანდაცვასა თუ კომუნალური გადასახადების გადახდაში, სანამ მან სახელმწიფო თანამდებობა - ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის პოსტი არ დაიკავა.

„მე ომის მოწინააღმდეგ ვარ. დარწმუნებული ვარ, რომ „ქართული ოცნება“ მსვიდობას შეინარჩუნებს. არ გვსურს, რომ რომელიმე ქვეყანა საქართველოს მტერი იყოს და არც ის გვინდა, რომ საქართველოს იყოს სხვა ქვეყნის მტერი“, - ამბობს გიორგი გურძენიძე, სკოლის დირექტორი, რომელსაც ახსოვს, თუ როგორ ხმაურით დაფრინავდნენ სოფლის თავზე, ცაში რუსული თვითმფრინავები 2008 წელს.

„ქართული ოცნება“ აქტიურად უჭერს მხარს ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკური კურსის ორ ძირითად მომენტს - მშვიდობას ნეიტრალიტეტის გზით და ქართული ტრადიციული ფასეულობების დაცვას. „ქართული ოცნების“ მტკიცებით, მისი სტრატეგიული მიზანი არ შეცვლილა - ევროინტეგრაცია ძალაში რჩება, რომლის რეალიზებას 2030 წლისათვის არის დაგეგმილი: საქართველო ევროკავშირის წევრი გახდება „ღირსეულად“ და ტრადიციული ეროვნული ფასეულობების დაცვით.

„რა თქმა უნდა, მსურს ევროკავშირის წევრი ვიყოთ, მაგრამ ჩვენ ჩვენი წინაპრების ღირსებაც და მემკვიდრეობაც უნდა დავიცვათ. ქალი ქალი უნდა იყოს, კაცი კი - კაცი“, - ამბობს ჭორვილელი მამია მაჭავარიანი.

ქართველთა ღირსება კი დაცული იქნება ორი კანონით, რომლებმაც, პრაქტიკულად, ევროკავშირში საქართველოს პოტენციური წევრობის პროცესი შეაჩერეს - იმიტომ, რომ მათი დებულებები ევროპული ბლოკის სტანდარტებს ეწინააღმდეგება. ეს კანონებია „ოჯახური ფასეულობებისა და არასრულწლოვანების დაცვის, ასევე უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ, რომლებიც, როგორც ოპოზიცია აცხადებს, რუსული სამართლებრივი აქტების ასლებს წარმოადგენენ.

ევროპა შორეული ხდება?!

საქართველოს დედაქალაქის მცხოვრებთა ნაწილი შეშფოთებულია, რომ ქვეყნის შანსი ევროკავშირის წევრობაზე მცირდება. „არჩევნებში „ქართული ოცნების“ გამარჯვება სხვა არაფერია, თუ არა ხელისუფლების უზურპაცია“, - ამბობს 38 წლის გიორგი, რომელიც გვარს არ ასახელებს, ვაითუ დევნა დაუწყონ, - „ჩვენ ევროკავშირთან ინტეგრაცია უნდა გავაღრმავოთ. რუსეთთან დაახლოებას კი არცერთი ნორმალური ქვეყანა არ ცდილობს. პრორუსუსლი ორიენტაცია თვითმკვლელობას ნიშნავს, რადგან მოსკოვი არანაირი შეთანხმების პირობებს არ იცავს“.

ოპოზიცია მწვავედ აკრიტიკებს „ქართული ოცნების“ ომის წინააღმდეგ მიმართულ კურსს და მას პროპაგანდისტულს უწოდებს, ზოგიერთები კი თვლიან, რომ მმართველ პარტიის მხრიდან ამგვარი ლოზუნგების წარმოჩენა ხელისუფლებაში დარჩენასა და ერთპარტიული მმართველი სისტემის შენარჩუნებას ემსახურება.

პარტია „საქართველოსათვის“ ლიდერის გიორგი გახარიას განცხადებით, ბიძინა ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებები - პრორუსული გადახრები - იმითაა გამოწვეული, რომ ევროკავშირში გაწევრიანება ხელისუფლების როტაციას ნიშნავს: „მისი მთავარია მიზანია ხელისუფლების შენარჩუნება. იგი ხედავს, რომ ევროპული დემოკრატია ხელისუფლების არჩევნების გზით შეცვლას ითვალისწინებს“.

მაგრამ არჩევნების შედეგების წინააღმდეგ მიმდინარე საპროტესტო აქციები ისეთივე ძლიერი და ფართო არ არის, როგორიც გაზაფხულზე მიმდინარეობდა ზემოთ ხსენებული კანონების მიღების დროს. ეს ნიშნავს, რომ ოპოზიცია გამოფიტულია. მათ ვერც დასავლეთი ვერ უწევს სათანადო დახმარებას. ბრიუსელს შეუძლია გარკვეული ზეწოლა მოახდინოს „ქართულ ოცნებაზე“, მაგრამ ევროპელი ჩინოვნიკების რეაქცია აწონილ-დაწონილია: დამკვირვებლებმა ნამდვილად დააფიქსირეს დარღვევები, მაგრამ მათ თავი შეიკავეს იმის განცხადებაზე, რომ არჩევნები გაყალბდა და ხმები მოპარულია.

არჩევნებში მომხდარი ყველა დარღვევის დეტალურად გამოკვლევა დროს მოითხოვს - კვირეებს და შეიძლება თვეებსაც, თანაც საკმაოდ რთულია მათი დამტკიცება-დადასტურება. „ჩვენ ახლა ისეთ სიტუაციასთან გვაქვს საქმე, როცა დასავლეთს არ სურს ხისტი ნაბიჯები გადადგას საკმარისი მტკიცებულებების გარეშე, ოპოზიციას კი საკმარისი მტკიცებულებები არ აქვს“, - ამბობს ჯონ დიპირო საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტიდან.

ბიძინა ივანიშვილი აშკარად იმაზე დებს თავის ფსონს, რომ ევროპა საქართველოსადმი ინტერესს დაკარგავს. ჯერ კიდევ ზაფხულში იგი აცხადებდა, რომ აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში დონალდ ტრამპის გამარჯვება რუსეთ-უკრაინის ომს დაასრულებს. „ჩვენ მაქსიმუმ ერთი წელი გვაქვს, რომ ეს ყველაფერი მოვითმინოთ, შემდეგ კი [დასავლეთის] გლობალური და რეგიონული ინტერესები შეიცვლება, მათთან ერთად კი შეიცვლება ინტერესები საქართველოს მიმართაც“, - ამბობდა ბიძინა ივანიშვილი, - ომის დასრულებასთან ერთად კი ყველა გაუგებრობა ევროპასთან და ამერიკასთან გაქრება“.

წყარო: https://www.washingtonpost.com/world/2024/11/21/georgia-russia-elections-influence/

 

See all
Survey
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
Vote
By the way