USD 2.6047
EUR 2.9576
RUB 3.1039
თბილისი
სტუდენტზე ორიენტაცია, მოტივაციის ზრდა და კვალიფიკაციის ამაღლება - სტუ-ის რექტორის მიზნები და გეგმები
თარიღი:  1170

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტს ახალი რექტორი ჰყავს, დავით გურგენიძე - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი, საქართველოს დამსახურებული მშენებელი, ოთხი წლის განმავლობაში იყო ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის დეკანი, არის საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (აკადემიკოსი), საქართველოს ენერგეტიკის აკადემიის წევრი (აკადემიკოსი), საქართველოს პარლამენტის სამეცნიერო-საკონსულტაციო საბჭოს წევრი, ევროპის მშენებელ ინჟინერთა საბჭოს (ECCE) და მსოფლიოს მშენებელ ინჟინერთა საბჭოს (WCCE) ოფიციალური წევრი, საქართველოს სამოქალაქო ინჟინერთა საზოგადოების საპატიო წევრი, აკადემიკოს ი.ვ. ეგიაზაროვის სახელობის წყლის პრობლემებისა და ჰიდროტექნიკის ინსტიტუტის საპატიო დოქტორი (სომხეთის რესპუბლიკა), არის 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის ოთხი მონოგრაფიისა და სამი სახელმძღვანელოს ავტორი, არაერთი სამეცნიერო, მათ შორის საერთაშორისო ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი, სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონის ავტორი და რედაქტორი, მისი ხელმძღვანელობით დაცულია სამი სადოქტორო დისერტაცია და სამაგისტრო ნაშრომები.

რა გეგმები აქვს ტექნიკური უნივერსიტეტის ახალ რექტორს, როგორ ესახება უნივერსიტეტის შემდგომი განვითარება - ამ და სხვა თემებზე პროფესორი დავით გურგენიძე საუბრობს.

- საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი მალე 100 წლის გახდება. ამ წლების განმავლობაში, საგანმანათლებლო სფეროში თავი დაიმკვიდრა, როგორც საუკეთესო აკადემიური ტრადიციების მატარებელმა და ამავდროულად, ინოვატორმა მთავარმა საინჟინრო სკოლამ. ჩვენი უნივერსიტეტი 100 წლის იუბილეს შეხვდება, როგორც თანამედროვე, ავტორიტეტული, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი და მომავალზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო-კვლევითი ინსტიტუცია.

დღეისათვის, უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შედის: 12 ფაკულტეტი, 15 სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ცენტრალური და საფაკულტეტო ბიბლიოთეკები, კომპიუტერული და საგამოცდო ცენტრები, სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევითი და საექსპერტო ლაბორატორიები და სხვ. უნივერსიტეტის ბაზაზე ხორციელდება 170 საბაკალავრო, სამაგისტრო, სადოქტორო, ქართულ ენაში მომზადებისა და ერთობლივი საგანმანათლებლო პროგრამები; ირიცხება 21880 აქტიური სტატუსის მქონე სტუდენტი, აქედან 17690 ბაკალავრი, 2569 მაგისტრანტი, 1363 დოქტორანტი, ქართულ ენაში მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამის 258 სტუდენტი და 312 უცხოელი სტუდენტი.

- რა უნდა გაკეთდეს, უნივერსიტეტმა რომ საერთაშორისო სტანდარტები დააკმაყოფილოს?

- როგორც ტექნიკური განათლების ლიდერმა, ტექნიკურმა უნივერსიტეტმა უნდა უზრუნველყოს საინჟინრო და ტექნიკური განათლების საუკეთესო გამოცდილების ტრანსფერი თავის საგანმანათლებლო სივრცეში. აუცილებელია საგანმანათლებლო პროგრამების ჰარმონიზაცია და საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვება ისეთი ორგანიზაციის მხრიდან, როგორიც ABET-ია, რაც ხელს შეუწყობს სტუდენტთა მოზიდვას და მათი კვალიფიკაციის აღიარებას მსოფლიო მაშტაბით. ამასთანავე, უნდა ვაცნობიერებდეთ, რომ შეუძლებელია მსგავსი ორგანიზაციის წევრობის ერთბაშად მოპოვება, სვლა უნდა მოხდეს ნაბიჯ-ნაბიჯ, დაწყებული ასოცირებული წევრობიდან, დასრულებული ABET-ის სრულფასოვანი წევრობით. საჭიროა წარმატებით განხორციელდეს და დასრულდეს საგანმანათლებლო პროგრამების უნიფიკაცია აღიარებულ საერთაშორისო საგანმანათლებლო მოთხოვნებთან. მთავარი მიზანია უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა კვალიფიკაციის აღიარება და თანაბარი კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა უცხოურ და ადგილობრივ შრომის ბაზრებზე. ამ მიმართულებით, საუკეთესო ორიენტირია საერთაშორისო საინჟინრო ალიანსი, რომლის ფარგლებშიც მოქმედებს მთელი რიგი შეთანხმებები. ჩვენი მხრიდან ამ შეთანხმებებში მონაწილეობა იქნება ქართული ტექნიკური განათლების მსოფლიო აღიარების რეალური ხელშეწყობა, ხოლო ამ შეთანხმებებთან მიერთება უნივერსიტეტის ერთ-ერთ სტრატეგიულ მიზანს წარმოადგენს. ბევრ ქვეყანაში - აშშ, ბრიტანეთი, იაპონია, სამხრეთ კორეა, ავსტრალია, ირლანდია და ა.შ. - არა თუ ინჟინერიის პროგრამა საჭიროებს აკრედიტაციას, არამედ ინჟინრის პროფესია ექვემდებარება ლიცენზირებას, ინჟინერთა მონაცემები კი შეიტანება შესაბამის რეესტრში. ევროპის მაშტაბით, მსგავსი ავტორიტეტული ორგანიზაციაა ევროპის საინჟინრო ასოციაციების ფედერაცია (FEANI), რომელიც მიზნად ისახავს ევროპაში საინჟინრო კვალიფიკაციის ურთიერთაღიარებას და ინჟინერთა დასაქმებას. ევროპის საინჟინრო კვალიფიკაციის ბაზარზე დასამკვიდრებლად და ამ ასოციაციის რეესტრში უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა რეგისტრაციისთვის საჭიროა საგანმანათლებლო სტრატეგიის ჰარმონიზაცია ევროპის საინჟინრო ასოციაციების ფედერაციის მოთხოვნებთან.

სტრატეგიულ მიზნად უნდა იქცეს უნივერსიტეტის, როგორც სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ავტორიტეტის ზრდა. ინოვაციური მიდგომის მაგალითია სამეცნიერო კლასტერები, რომლებიც თანამედროვე უმაღლესი სასწავლებლების კვლევით პლატფორმას წარმოადგენს. ჩვენს რეალობაში კი ამის ნათელი მაგალითი ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკის ინსტიტუტის ბაზაზე აკადემიკოს არჩილ ფრანგიშვილის ინიციატივით და დიდი ძალისხმევით შექმნილი კლასტერია, რომელშიც მონაწილეობენ ჩვენი დოქტორანტები, მაგისტრანტები და ბაკალავრები. ისინი აქტიურად მუშაობენ საერთაშორისო დონის სამეცნიერო კვლევით პროგრამებზე.

ტექნიკურ უნივერსიტეტში სამეცნიერო-კვლევითი კლასტერი შეიძლება წარმოდენილი იყოს უნივერსიტეტის სტრუქტურული ერთეულის სახით, რომელიც პროფილურ ლაბორატორიებს გააერთიანებს. მის მუშაობას კი კოორდინაციას გაუწევს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერების დეპარტამენტი.

საქართველოს სამთავრობო პროგრამის მოთხოვნების შესაბამისად, აუცილებელია კვლევის პრიორიტეტული დარგების იდენტიფიცირება და შესაბამისი საგრანტო სისტემის შემოღება. საგრძნობლად უნდა შევცვალოთ ეროვნული და საერთაშორისო გრანტების ფარგლებში მოძიებული დაფინანსების თანაფარდობა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებულ დაფინანსებასთან.

სერიოზულად უნდა ვიმუშაოთ, რომ ჩვენი სამეცნიერო-კვლევითი ჯგუფების მიერ ეროვნულ თუ უცხოურ მრეწველობასთან და ბიზნესთან თანამშრომლობით მოპოვებული დაფინანსება გავზარდოთ.უნივერსიტეტის ინტელექტუალური, მატერალურ-ფინანსური რესურსი მაქსიმალური ეფექტიანობით უნდა გამოვიყენოთ კვლევით ნაწილშიც. მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ჩატარებული კვლევების კონკრეტული შედეგების მიღება, არამედ კვლევების კომერციალიზაციაც და მკვლევართა მატერიალური კეთილდღეობის გაზრდაც. მაგალითად, უცხოურ უნივერსიტეტებში კერძო ბიზნესის მიერ დაფინანსება მეტწილად აღემატება სახელმწიფო დაფინანსებას. ამ მიმართულებით შესაძლებელია ბიზნესის დაინტერესება, რომ მან განახორციელოს ინვესტიციები კვლევით საქმიანობაში. ამავდროულად, უცხოური უნივერსიტეტების ანალოგიით, შესაძლებელია უნივერსიტეტის მიერ დაფუძნდეს კერძო კომპანიები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ინტელექტუალური შრომის შედეგების რეალიზაციას. ამ გზაზე ერთ-ერთ პრიორიტეტად უნდა იქცეს ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვა, როგორც უნივერსიტეტის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ამ მხრივ ტექნიკური უნივერსიტეტი ერთ-ერთი ნოვატორია, რომლის ბაზაზე 2018 წლის 23 მარტიდან დანერგილია ანტიპლაგიატის ელექტრონული სისტემა.

უნივერსიტეტის ბაზაზე საჭიროა შეიქმნას სამეცნიერო კვლევების შეფასებისა და მონიტორინგის ერთიანი სისტემა, რომლის მონაცემებიც დაცული იქნება საინფორმაციო ბაზაში და რომელზე წვდომაც დისტანციურად შეეძლებათ დაინტერესებულ პირებს. ყოველივე ეს კი საჭიროა იმისათვის, რომ შეიქმნას მაღალი დონის ვებგვერდი, რომელიც ამომწურავ ინფორმაციას მიაწვდის დაინტერესებულ პირებს.

- უნივერსიტეტს ბევრი წარმატებული კურსდამთავრებული ჰყავს. საინტერესოა, აგრძელებენ თუ არა კურსდამთავრებულები უნივერსიტეტთან სამეცნიერო და საქმიან ურთიერთობებს?

- უნივერსიტეტის საბოლოო „პროდუქტი“ არის კურსდამთავრებული, რომლის კვალიფიკაცია, გამოცდილება და ავტორიტეტი პირდაპირ აისახება უნივერსიტეტის იმიჯზე. საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს ჰყავდა და ჰყავს მრავალი წარმატებული კურსდამთარებული, მათი კავშირი უნივერსიტეტთან მნიშვნელოვანია სტუდენტებისთვის გამოცდილების გაზიარების, საწარმოო პრაქტიკის გავლისა და საბოლოო დასაქმების მხრივ. ამ მიმართულებით საჭიროა მუშაობის კიდევ უფრო გააქტიურება და მაშტაბური ხასიათის მიცემა. ვფიქრობ, უნივერსიტეტმა ხელი უნდა შეეწყოს კურსდამთავრებულთა გაერთიანებების - ალუმნების შექმნას საგანმანათლებლო დარგების მიხედვით. გაერთიანებები, უნივერსიტეტის მხარდაჭერით, შეიძლება შექმნან თვითონ კურსდამთარებულებმა, არაკომერციული არასამთავრობო ორგანიზაციების სახით. სტუდენტური ინიციატივების განხორციელების, საინტერესო და დაუვიწყარი სტუდენტური ცხოვრების უზრუნველსაყოფად, ჩემი აზრით, მიზანშეწონილია უნივერსიტეტში, სტუდენტური თვითმმართველობის ეგიდით, სტუდენტური კლუბების შექმნის ხელშეწყობა. ამ ინოვაციური სტრუქტურით სტუდენტებს შესაძლებლობა ექნებათ, თავისი ინტერესების შესაბამისად, ჩამოაყალიბონ სტუდენტური კლუბები, დაწერონ პროექტები უნივერსიტეტის მხარდაჭერის მოსაპოვებლად - მაქსიმალურად ხელს შევუწყობ ასეთ ინიციატივებს.

მნიშვნელოვანია სტუდენტების ინფორმირება შრომის ბაზარზე მიმდინარე მოვლენებსა და პერსპექტივებზე. შრომითი ბაზრის მოთხოვნების გათვალისწინებით, სტუდენტებისთვის ზოგადი უნარების განვითარებაში ხელშეწყობა, მათი და კურსდამთავრებულთა დახმარება პროფესიულ ორიენტაციასა და თვითგამორკვევაში, პრიორიტეტების განსაზღვრასა და კარიერის სწორად წარმართვაში. სტუდენტებთან პირადი თუ ჯგუფური შეხვედრების გამართვა, კურსდამთავრებულებთან უწყვეტი კონტაქტის ქონა, მათთან შეხვედრების ორგანიზება და მათ კარიერულ განვითარებაზე ზრუნვა. ეს დღევანდელი აუცილებლობაა და ამის განხორციელება შეიძლება უწყვეტი განათლებისა და კარიერული ზრდის ცენტრის საშუალებით. სტუდენტთა შორის სწავლის მოტივაციის ამაღლება უნდა იყოს ჩვენი საქმიანობის პრიორიტეტი. ამ მიმართულებით შესაძლებელია განხორციელდეს ინოვაციური პროექტი, კერძოდ, სტუდენტური იდეების მატერიალიზაცია სტარტაპ ბაზაზე. ასეთი პროექტი შეიძლება იყოს „სტარტაპ-აქსელერატორი“ სტუდენტებისათვის. ამ პროექტის ფარგლებში აუცილებელია საგრანტო პროექტების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი ზრდა.

სტუდენტთა მოტივაციის ზრდა შეიძლება წახალისდეს წარმატებულ სტუდენტთა ფინანსური ხელშეწყობის ბრენჩ ფონდის შექმნით, სადაც ქველმოქმედების განხორციელების შესაძლებლობა მიეცემათ, როგორც კერძო კომპანიებს, ისე წარმატებულ კურსდამთავრებულებს, რაც ასევე დანერგილი პრაქტიკაა წამყვან უცხოურ უნივერსიტეტებში. მნიშვნელოვანია, საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამებში გაიზარდოს პრაქტიკის კომპონენტი, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ჩვენი კურსდამთავრებულების დასაქმებას.

- და ბოლოს, საინტერესოა პროფესიული განათლების შესახებ თქვენი მოსაზრება.

- უნივერსიტეტი ახორციელებს 27 მოდულურ პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამას, სხვადასხვა პროფესიას ეუფლება 400-ზე მეტი სტუდენტი. დასაქმების ბაზრის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, საჭიროა შრომის ბაზარზე მოთხოვნადი და აქტუალური პროფესიული პროგრამების შემუშავება- დანერგვა, პროფესიული განათლებასა და დამსაქმებელს შორის ურთიერთთანამშრომლობის სისტემის დანერგვა და გაძლიერება, აკადემიური რესურსების და თანამედროვე სასწავლო მასალების მოძიება, ტრენინგების ჩატარება, გაცვლითი პროგრამების ამოქმედება. და რაც ასევე უმნიშვნელოვანესია - პროფესიული პროგრამების ეფექტიანად განხორციელებისთვის შესაბამისი სასწავლო ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც უახლესი ტექნიკა-დანადგარებით აღჭურვილი ლაბორატორიული და სააუდიტორიო სივრცეების მოწყობას გულისხმობს.

 

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის

საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტი

20.02.2020

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის