USD 2.6950
EUR 3.1604
RUB 3.4588
Тбилиси
სიღარიბის მაუგლებს
дата:  1330

(ქებათა ქება ჰაკიმისა)

სალამ, მე მქვია hoodrich ჰაკიმ ზურაბის ძე და მიუხედავად იმისა, რომ სულ მალე მილიონერი გავხდები, ძალიან კარგად ვიცნობ სიღარიბის გემოს. სიღარიბეს ჯართის გემო აქვს.

ბებიაჩემი ლიუბოვ ვარლამოვნა პრინციპების ქალი იყო, კომუნისტური შრომის გმირი, იდეური კამუნისტკა, “ბაევოი ჟენშინა”, თაბაქოს ქარხნის ვარსკვლავი, ტუნეიადეცების რისხვა, პუტკუნა და ბუტკუჩა ძველბერძნული ქანდაკებასავით - მოკლედ საბჭოთა ქალის იდეალი. არ ვიცი როგორ შეუყვარდათ ერთმანეთი, მაგრამ ბაბუაჩემი გივი ივანეს ძე, პირწავარდნილი ხულიგანი და რეციდივისტი იყო, 14-ის იყო როცა მისი დის დამცირების მცდელობისთვის ვიღაც მოკლა, მხოლოდ ასაკის გამო გადარჩა დახვრეტას. ციხიდან გამოსული მალევე ხულიგნობისთვის ისევ ციხეში მოხვდა. მერე გამოვიდა და პატიოსანი ცხოვრება გადაწყვიტა. ასე შეუყვარდათ ერთმანეთი ლიუბოვს იგივე ქეთინოს და გივის. საწყალი ლიუბოვ ვარლამოვნა საშინელი არჩევნის წინაშე აღმოჩნდა, როცა გაიგო რომ გივიმ თავის გენგთან ერთად ბანკი გაიტანა. იდეოლოგიური მე მას ეუბნებოდა რომ ეს არასწორი საქციელია, რომ გივიმ “ხალხის ფული” მიითვისა, შეყვარებული მე კი რა თქმა უნდა თავისი ბიჭის მხარეს იყო. ასე გახდა პატიოსანი კამუნისტკა რეციდივისტის მხარდამჭერი. რამდენიმე თვის მერე გივის გენგის ერთ-ერთი წევრი წვრილმან რაღაცაზე დაიჭირეს და ცოტა ხანში მთელი ბანკის ისტორიაც დააფქვევინეს. გივი 15 წლით წავიდა სტროგი რეჟიმის ციხეში და მარტო დატოვა დედაჩემზე ორსული ცოლი,რომელიც ნელნელა კრიმინალური პერედაჩების ოსტატად იქცა - სად არ ტენიდა პერედაჩებს, ჯემებში, ფეხსაცმლების ძირებში, ქრთამებს აძლევდა ჩინოვნიკებს ვისაც არ იცნობდა, ვისაც იცნობდა ისინი კი “ლიუბა შენი პატივისცემით იცოდე”-ს ეუბნებოდნენ და ეხმარებოდნენ. მოკლედ ეს ცალკე მოსაყოლი ლავ სთორია, მაგრამ აქ რისთვის მოვყევი - ფაქტია, რომ ამდენი ბრძოლის მერე ხანშიშესულ ბებიაჩემს ნერვები გაუფუჭდა, პარკინსონი აიკიდა და ექიმებმა ასიათასი წამალი დაუნიშნეს, მათ შორის ფსიქოტროპულებიც. წამლები ბებოს კარადაში იდო ხოლმე  ძველი გაზეთებიდან ამოჭრილ ფოტოებთან სადაც ახალგაზრდა შრომის გმირი ლიუბოვ ვარლამოვნას ფოტო იყო  გამოსახული მისი ქება-დიდების ტექსტებით. ჩემთან სახლში ორი ასეთი აკრძალული უჯრა იყო. ბებიაჩემის და მამაჩემის.

ნუ, ვზროსლმა ძმაკაცებმა ერთხელ დამაბოლეს და მადლობის ნიშნად ერთ დღეს ავდექი და დავუარე უჯრებს, ბებიაჩემთან ციკლადოლები ავიღე, მამაჩემთან ტრამალი, რელანიუმი, დიაზეპამები, არ მახსოვს რაც იყო კაროჩე - თითო-თითო ეგზემპლარად.

არ მინდა მკითხველს წარმოდგენა შეექმნას თითქოს ცუდი ბავშვი ვიყავი ან ცუდ ოჯახში ვიზრდებოდი,თავზე მევლებოდნენ. როგორც ჩემი მაშინდელი “მომავალი” მეგობრები ამბობდნენ: “ნე მი ტაკიე, ჟიზნ ტაკაია”. სკოლაში წარჩინებით ვსწავლობდი, სახლში ძველ აღთქმას და არგონავტების მოგზაურობას ვკითხულობდი ხოლმე დილამდე და ყველა მეზობელ გეტოში ცნობილი ვიყავი ჩემი ზრდილობიანობით, განსაკუთრებით მოხუცი ქალების მიმართ, ყოველთვის გოგოებად მივმართავდი და ძალიან მოსწონდათ და იმორცხვებდნენ. მერე ყველა გამვლელ ხეპრეს უყვებოდნენ რა კაი ბიჭი ვარ. მეც ძალიან მომწონდა წიგნების კითხვა და ბებოების ქება, მაგრამ დრო იყო რთული, ჩვენ დევნილები ვიყავით,”ლტოლვილები” - გამიგია ხშირად ზიზღით, შუქი ქრებოდა, სახლში გამუდმებით ციოდა, არ იყო ფული და არ იყო საჭმელი, ამის მიუხედავად სახლი მაინც ყველაზე მშვიდი გარემო იყო - სადარბაზოდან გამოსვლისთანავე იწყებოდა პიზდეცის აპოლოგია.

მოკლედ, იმ დღეს შევაგროვე ტავარი და გავედი გარეთ. უბანში არავინ იყო, ჩავიგდე რელანიუმი გასატესტად და დავაწექი ნაბადისკენ. ფოთში ორი “მოქიშპე” უბანი იყო - ნაბადა და ოსტროვი. მე ოსტროვის ტერიტორიებიდან ვიყავი, სადაც ბორდელებს “პლუტონი”,”სატურნი” და სხვა  ციური სხეულების სახელები ერქვათ, ზუსტად არ მახსოვს, მაგრამ ძმაკაცები მყავდა ნაბადაში. ვიფიქრე ვინახულებ, სამადლობელოდ გავაოცებ ტავარით მეთქი. გზად არის ხიდი და ლიანდაგი რომელიც უნდა გამევლო. ლიანდაგთან რამდენიმე ჩემხელა და ორი ჩემზე უფროსი ბიჭი შემხვდა.როგორც გითხარით დრო საშიში იყო, ამიტომ დროულად ჯიბეში დიდი ქვები ჩავიწყვე რო თუ რამე, მეთქი ეგრევე ჰომო საპიენსის უძველეს ილეთს ჩავუტარებ - ქვა ყბაში, სკალპის აძრობა და ეგაა. 

აღმოჩნდა, რომ  ერთ-ერთს ვიცნობდი. 
- სად მიდიხარ?
- რა ვიცი აი ისინი უნდა ვინახულო.
- ეგენი პალიასტომთან არიან, დღეს ჩხუბების დღეა.

ერთი პერიოდი რამდენიმე კამანდა ჩხუბების დღეს აწყობდა. ყველას თავისი ფალავანი გამოყავდა, გადიოდნენ დასახლებული პუნქტებისგან მოშორებით, წრეში გროვდებოდნენ და ფალავნებს შორის იწყებოდა ბოი ბეზ პრავილ. წაგებული ფალავნის კამანდა მოგებულს ლიმონათებს ან ლუდებს აბარებდა. იყო კბილების ცვენა, სისხლები და ოვაციები. სილამაზე, ერთი სიტყვით, მაგრამ რატომღაც დამეზარა ჩხუბების ყურება.

- თქვენ რას აკეთებთ?
- მატარებელს ველოდებით - მითხრა ბიჭმა.

ეს ბიჭი ადგილობრივი პატარა კრიმინალური დაჯგუფების წევრი იყო, დაჯგუფება ძირითადად ჯართს იპარავდა. საქმე ისაა, რომ პორტიდან, არ მახსოვს ყოველდღე თუ კვირაში ერთხელ, შემოდიოდა ჯართის დიდი პარტია, შემდეგ ეს ჯართი იტვირთებოდა ასევე ჯართივით გაყვითლებულ მატარებლებზე და იგზავნებოდა სადღაც, შორს. ალბათ აზერბაიჯანში? ან იაპონიაში რობოტებისა და მომავალი დრონების  გასაკეთებლად. აზრზე არ ვარ. ამას არც ქონდა მნიშვნელობა. ჩვენი რკინიგზა უბრალოდ ტრანზიტი იყო. ეს კი ის დროა, როცა ჯართის ჩაბარება-მიღების პუნქტები ბანკებივით მუშაობდნენ.

დაჯგუფება კი ასე მუშაობდა - მატარებელი რამდენიმე წუთით ჩერდებოდა ხოლმე გარკვეულ ადგილებში, ბიჭებს ამ რამდენიმე წუთის განმავლობაში უნდა მოესწროთ მატარებლის თავზე აძრომა (მატარებლის თავები ახდილი იყო რა თქმა უნდა) და რაც შეიძლება მეტი ჯართის გადმოყრა და ქვევით ჩამოძრომა სანამ მატარებელი დაიძვრებოდა. მეორე ეტაპი ითვალისწინებდა გადმოყრილი ჯართის რაც შეიძლება მალე გადმოზიდვას მოშორებით, ოდნავ უსაფრთხო ადგილას. და ამავდროულად მთელი ოპერაცია ითვალისწინებდა იმას, რომ შემთხვევით ჩამოვლილ ნახევრადმთვრალ დარაჯს არ გამოეჭირე. ა და კიდე, იყო საფრთხე, რომ სხვა დაჯგუფება არ მოსულიყო მაინცდამაინც იმ დროს იმ ტერიტორიაზე, მერე უნდა დაწყებულიყო ხანგრძლივი დაძაბული მოლაპარაკებები ნადავლის გაყოფაზე, ან ხიპიში. კლასიკური ურბანული შუა საუკუნეები. ყველა ამ ბავშვს სიმძიმეების აწევისგან “გრიჟა” ქონდა და ისეთი სახეები, როგორი სახეებიც იმათ აქვთ, ვინც ადრე კვდება.

- კაკრაზ ერთი კაცი გვაკლია, დღეს არ მოვიდა, შემოხვალ საქმეში? - შემომთავაზა დაჯგუფების ლიდერმა, მას შემდეგ რაც გვერდზე გაიყვანა ჩემი ნაცნობი ბიჭი და სავარაუდოდ ჩემი field record გადაამოწმა.

- კი ძმაო - ვუთხარი თესლი სახით - ტრამალი არ გინდათ? მაგრად აკაიფებს - და ჯიბიდან ნარკატა დავაძრე. ცუდი იდეა იყო, მერე მივხვდი, ყველამ ხია. მატარებელი წუთი წუთზე უნდა მოსულიყო და თავში ეჭვის ჭიები მიტრიალებდა. ერთის მხრივ “საქმეზე” უკვე ვყოფილვარ, ნუ დიდი არაფერი, ატასაზე ვიდექი, მაგრამ აქ სხვა რამეში იყო პრობლემა - ჩემი სიმაღლის შიში. როგორ ავძვრე მატარებელზე, ეს ბიჭები მაუგლებივით არიან, რამე რო იყოს და სახლში ნათურა გადაეწვათ, განათების სტოლბზეც კი აძვრებიან, იმის ნათურას მოხსნიან და სახლში დაიმაგრებენ, მე კიდე სიმაღლის ძლიერი შიში მაქვს, თუმცა ეს არავისთვის მითქვამს, თან არც ვიცი საიდან უნდა ავძვრე მატარებელზე. მაგრამ სიტყვა ნათქვამია - უკვე აქ ხარ, უკვე აკეთებ.

შორიდან მატარებლის ექო წამოიღო რბილმა ნიავმა, ჩვენ დანგრეული კორპუსის დიდ ბლოკზე ვიჯექით და ერთმანეთს იაფფასიანი სიგარეტის ბიჩოკებს ვუტოვებდით. თბილოდა, მზის სხივები ჩახუტებასავით ათბობდნენ კანს და ისეთი შეგრძნება გამიჩნდა, თითქოს მატარებელს ჯართის სუნთან ერთად ზღვის სურნელიც მოქონდა. ვბრუვდებოდი და ფეხები მიმძმიმდებოდა, ალბათ ბებო უკვე მორჩა ლობიოს კეთებას და მელოდება როდის დავბრუნდები, რომ კარგად გამომკვებოს.”ძლიერი და ჯანმრთელი უნდა იყო” - ასე მეუბნებოდა ხოლმე ლიუბოვ ვარლამოვნა და გაზეთში გახვეულ თამბაქოს მაბოლებდა სახეში. 

მატარებელი გრუხუნით მოვიდა და როგორც ბიჭები ვარაუდობდნენ - სვლა შეანელა. ბოლოს გაჩერდა.

-დავაი! - დაიყვირა ბელადმა და მაუგლები მატარებლისკენ დაიძრნენ. ეტყობა აქამდე არ ქონდათ ლომკის გადასაგდები ტაბლეტები გასინჯული, ამიტომ აშკარად ბარბაცით და არაპროფესიონალურად მირბოდნენ. მეც გავიქეცი. სამჯერ ავყირავდი, მატარებელს სანამ მივუახლოვდი.

- მალე, მალე. სამი ადიხართ და რასაც მოასწრებთ აქეთ გადმოყარეთ, 5 წუთი გვაქვს სულ...

მესამე მე ავედი, ძლივს, იმ ორის დახმარებით და ფეხებით რკინის მდელოზე აღმოვჩნდი. მუხლიდან სისხლი მომდიოდა და ჭრილობაში მაზუთი მესხა, მაგრამ მაუგლების შრამებს რო დავხედე - ყლეზე დავიკიდე ჩემი მუხლი და ვაგონის დათვალიერება დავიწყე. არასოდეს ვმდგარვარ ამდენ რკინაში, “ტერმინატორი 2”-ის რობოტების სასაფლაოს სცენას გავდა და ყველა საგანი ადამიანის უადგილობას ღაღადებდა. მაუგლები ჩქარ-ჩქარა ყრიდნენ საგნებს, როლებსაც თავიანთი ახალგაზრდა კუნთების ძალით ერეოდნენ. მე რაღაც რადიატორს ვეცი მაგრამ ვერ ავწიე. მეორედ ვცადე, რაღაცნაირად გამოვიდა აწევა, მივუახლოვდი მატარებლის კიდეს და მატარებელი შექანავდა, რადიატორი ხელიდან გამივარდა და დანიშნულების ადგილას ჩავარდა. მატარებელი მეორედ შექანავდა და მაუგლები ერთმანეთს დავეტაკეთ, ერთი კინაღამ გადმოვარდა,მაისურით დავიჭირეთ.

- ატასაააა! - დაიყვირა ბელადმა და ჩვენ შევამჩნიეთ რომ შორიდან დარაჯი მოქანაობდა.

- დროზე ჩავხტით! - დაიყვირა ერთ-ერთმა მაუგლიმ და ისე გადახტა, რომ მგონი კისერი მოიტეხა. მე და მეორე მაუგლიმ ერთმანეთს გადავხედეთ, მოქმედება წამებში უნდა გაგვეთვალა, მაგრამ არ დაგვცალდა - მატარებელი დაიძრა. გადამხტარი მაუგლი აშკარად ცუდ დღეში იყო, იმიტომ რომ ჩვენ გვესმოდა როგორ აგინებდა მას დარაჯი, მაგრამ მაგის კარგიც მოვტყან - ვფიქრობდი ჩემთვის, მატარებელი დაიძრა და ჩვენ ზევით დავრჩით.

- დაწექი არ დაგვინახონ - მითხრა გამოცდილმა მაუგლიმ და მეც დაუფიქრებლად ჩავწექი გადაგდებული და გამოუყენებადი ტექნიკის ოკეანეში.ზურგში რკინები მერჭობოდა, ოფლთან ერთად მთელი ჰაერი რკინის სუნმა დაიკავა. მე და მაუგლი ზურგზე ვიწექით ჯართით დატვირთული მატარებლის ვაგონზე, რომელიც მთელი ძალით მიქროდა ქალაქისგან შორს.

- ეხლა რა ვქნათ? - ვკითხე მაუგლის.
- არ ვიცი. შემდეგ გაჩერებას უნდა დაველოდოთ და მერე ჩამოვძვრეთ, დაგრჩა კიდე ის რაღაცა?

ჯიბიდან პირველივე შემხვედრი ტაბლეტი ამოვიღე და მაუგლის გადავაწოდე, მაუგლიმ ეგრევე ენის ქვეშ დაიდო, ხელები კეფის ქვეშ ამოიდო და ცას მიაშტერდა. მე ცოტა ხანი მაუგლის ვუყურე, მერე რკინებს ჩემს გარშემო - რადიატორები, კიბორგ-უბიიცების მოწყვეტილი თავები, რკინები, რკინები, ვწრიალებდი და ვღელავდი - სად მივყავართ მატარებელს? ბოლოს, როცა მივხვდი, რომ აზრი არ ქონდა წრიალს და პანიკას - ჩვენს ზევით ცას ავხედე. პრინციპში ზევით თუ იხედებოდი ცის გარდა არაფერი ჩანდა. თითქოს ქვევით მიწაც არაა, თითქოს მატარებელიც ცაშია. ცა იყო ლურჯი. ძალიან ლურჯი და უღრუბლო. როგორც ყველაზე მშვიდი ზღვა. როგორც ყველაზე დიდი სიმშვიდე. ღრმა ჩასუნთქვა, ამოსუნთქვა... მატარებელი მიდიოდა პატარა მომაკვდავი დასახლებების გავლით, მე კი მის თავზე ჟანგიან ტექნიკაში ჩაფლული ვუყურებდი ცას და რატომღაც მშვიდი და ბედნიერი ვიყავი. სუბტროპიკული რკინა და თბილი მზე, “ვარდთა და ნეხვთა სწორად რო მოეფინების”, ცა და კოსმოსი,ზღვა და გაურკვევლობა. რაღაც მომენტში მატარებელი აკვანივითაც კი ირწეოდა და მე არაფერზე ვფიქრობდი, მხოლოდ ვტკბებოდი.

რამდენიმე წლის წინ შემთხვევით გადავაწყდი სტატიას “ფუნის ხოჭოებზე”. Scarabaeus satyrus ასე ქვია ოფიციალური სახელი. მარტივად რო ვთქვათ, ეს ხოჭო კაკაშკებს აბურთავებს, დიდ რგოლს აკეთებს და ამ რგოლით გადაადგილდება, თან მუდმივად მზადყოფნაშია, იმიტომ რომ ეს რგოლი მისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი რამაა და ალბათ ერთადერთი რამეც, რაც გააჩნია, ასე რომ ის მუდმივად ელოდება მტრებსაც, რომლებსაც შესაძლოა მისი გაკეთებული რგოლის მითვისება უნდოდეთ. როგორც მეცნიერებმა ცოტა ხნის წინ დაადგინეს, კაკაშკებში მცხოვრები ხოჭო გზას ირმის ნახტომით იკვლევს, მარტივად რო ვთქვა  - ვარსკვლავებით. რა გამოდის? ხოჭო მთელი ცხოვრება აგროვებს კაკაშკას, აძლევს ფორმას, იცავს მას მტრებისგან და ამავდროულად ცაში იხედება, ვარსკვლავების ციმციმით იკვლევს გზას. რატომღაც უცებ ვიფიქრე, რომ იქნებ ეს ცოცხალი ორგანიზმი ასეთივე ცოცხალი მეტაფორაა ჩვენი თაობის გოგო-ბიჭების ცხოვრების ასაღწერად?  მეტაფორაა ჯართის ქურდი მაუგლისთვის, რომელსაც ჩემს გვერდით მალევე ჩაეძინა იმ ვაგონის თავზე, ჩემთვის - ცას რომ ვუყურებდი მომავლის, სახლის და ნორმალური სოციალური ურთიერთობების გარეშე, ყველა იმ ლტოლვილი და დევნილისთვის ხოჭოებივით რო მიყარ-მოყარეს ჩვენი თვალუწვდენელი სამშობლოს ულამაზეს ქალაქებსა და დასახლებებში? პარლამენტარებისთვის და «ახალი ცეხავიკებისთვის” თავიანთი ცხოვრების კაკაშკებს რომ ლამაზ ფორმებს აძლევენ და სხვებისას აკრიტიკებენ?

ფოთის პორტის, ჭიათურის მაღაროების, თბილისის დასუფთავების სამსახურის მუშებისთვის, ტაქსისტების და 300 000 “ნარკომანის”, მოკლული ტრანსგენდერების, მიტოვებული დედების თუ მამების, პატარა თუ დიდი უპერსპექტივო დასახლებების მაუგლებისთვის? 

ცხოვრობდე იმპერიის დალექილ (მეტა)ფიზიკურ ნაგავში და იხედებოდე ვარსკვლავებისკენ. მოქალაქე Scarabaeus satyrus.

მას მერე გარშემო შეიცვალა პეიზაჟები და სახეები, იცვლებიან მთავრობები, ბებო მკვდარია, მაგრამ ტრანსჰუმანისტები მაიმედებენ, რომ შევძლებ მის გაცოცხლებას, ძველი აღთქმის ნაცვლად ვკითხულობ პროგრამულ კოდს და ბინებში რემონტებიც გააკეთეს, შუქიც არ ქრება, ტექნო ხერხავს კლუბებს, სადაზღვევო კომპანია სარეკლამო კამპანიისთვის 50 000-ად ყიდულობს ძაღლის თავს, #გამარჯობა, “იგრძენი მომავალი”, აკეთებს ხალხი ფულს, ვითარდება ქვეყანა, ვიზალიბერალიზაცია, “ეკა ბესელიაზე ამხედრებული სოსო ჯაჭვლიანი მშვილდისრით დასდევს უკანასკნელ პედერასტებს”, უფალი მეფობს, აგერ ტექნოპარკია, იქ კარგი ხარისხის ვიდეოები, დაჟე 3დ პრინტერი დგას ხარაგაულში, მთაწმინდაზე ზვიგენს ძინავს მეფურ ძილით, აქ მწუხარე სტუდქალაქებს ვარდით და გვირილით, ეფინება ვარსკვლავების კრთომა მხიარული - ‘ყველაფერი კარგადაა’ და შრუმების სესიის დროს ძველი, დავიწყებული ღმერთები დაუვიწყარ ხილვებს მჩუქნიან ხოლმე, მაგრამ ხანდახან ღამის სიზმრებიდან გამოფხიზლებული, ფანჯრიდან რომ ვუყურებ ქალაქს, მილიონი ციცინათელასავით რო ციმციმებს და ეტევა ხელისგულზე, ვფიქრობ ხოლმე -  იქნებ ეხლაც ვწევარ იმ ჯართით დატვირთულ ვაგონში, რომელიც ზღვიდან დაიძრა და მიდიოდა არსაით, გაურკვეველი მიმართულებით და ერთადერთი რაც მრჩება არის ის რომ დავტკბე ცით?

ყველას ვინც ამ ვაგონშია (ღარიბი, სისხლიანი, ლურჯი ცით და მაზუთით სისხლის ნაცვლად)  - ეძღვნება ჩემი სიტყვები.

 

ზურა ჯიშკარიანი

10 თებერვალი 2016

წყარო: liberali.ge

мир
კანადის პრემიერის მარკ კარნის ისტორიული გამოსვლა დავოსში
,, სასიამოვნოც არის და ვალდებულებაც — თქვენთან ყოფნა ამ გარდამტეხ მომენტში, როგორც კანადისთვის, ისე მთელი მსოფლიოსთვის.
დღეს ვისაუბრებ მსოფლიო წესრიგის რღვევაზე, „ლამაზი ისტორიის“ დასრულებაზე და იმ მკაცრი რეალობის დასაწყისზე, სადაც გეოპოლიტიკა აღარ ექვემდებარება არანაირ შეზღუდვას.
მაგრამ ამავე დროს გეუბნებით: სხვა ქვეყნები — განსაკუთრებით საშუალო ძალის სახელმწიფოები, როგორიცაა კანადა — უძლურნი არ არიან. მათ აქვთ უნარი, შექმნან ახალი წესრიგი, რომელიც გააცოცხლებს ჩვენს ღირებულებებს: ადამიანის უფლებების პატივისცემას, მდგრად განვითარებას, სოლიდარობას, სუვერენიტეტს და სახელმწიფოთა ტერიტორიულ მთლიანობას.
ნაკლებად ძლიერთა ძალა იწყება სიმართლით.
ყოველდღე გვახსენებენ, რომ ვცხოვრობთ დიდი ძალების დაპირისპირების ეპოქაში. რომ წესებზე დაფუძნებული წესრიგი ქრება. რომ ძლიერები აკეთებენ იმას, რაც შეუძლიათ, ხოლო სუსტები იტანენ იმას, რაც უწევთ.
დიდეს ეს აფორიზმი თითქოს გარდაუვალობადაა წარმოდგენილი — საერთაშორისო ურთიერთობების ბუნებრივი ლოგიკა, რომელიც კვლავ იჩენს თავს. და ამ ლოგიკის წინაშე ქვეყნებს ხშირად უჩნდებათ ცდუნება „შეუერთდნენ დინებას“: მოერგონ, თავი აარიდონ პრობლემებს, იფიქრონ, რომ მორჩილება უსაფრთხოებას მოუტანთ.
არ მოუტანს.
მაშ, რა არჩევანი გვაქვს?
1978 წელს ჩეხმა დისიდენტმა ვაცლავ ჰაველმა დაწერა ესსე სახელწოდებით „უძლურთა ძალა“. მან მარტივი კითხვა დასვა: როგორ ახერხებდა კომუნისტური სისტემა არსებობას?
მისი პასუხი იწყებოდა ბოსტნეულის გამყიდველით. ყოველ დილით ის მაღაზიის ვიტრინაში აკრავს პლაკატს: „პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით!“ მას არ სჯერა ამის. არავის სჯერა. მაგრამ მაინც აკრავს — პრობლემების თავიდან ასაცილებლად, მორჩილების საჩვენებლად, „რათა საქმე მშვიდად წავიდეს“. და რადგან ყველა ქუჩაზე ყველა მაღაზია იგივეს აკეთებს, სისტემა გრძელდება.
არა მხოლოდ ძალადობის გამო, არამედ იმიტომ, რომ ჩვეულებრივი ადამიანები მონაწილეობენ რიტუალებში, რომლებიც თავადაც იციან, რომ სიცრუეა.
ჰაველმა ამას უწოდა „ცხოვრება სიცრუეში“. სისტემის ძალა მოდის არა მისი სიმართლისგან, არამედ ყველას მზადყოფნისგან, მოიქცეს ისე, თითქოს ის მართალია. და მისი მყიფეობაც აქედან მოდის: როგორც კი ერთი ადამიანი შეწყვეტს ამ თამაშს — როგორც კი ბოსტნეულის გამყიდველი ჩამოხსნის პლაკატს — ილუზია იწყებს ბზარვას.
დროა კომპანიებმა და ქვეყნებმა ჩამოხსნან თავიანთი პლაკატები.
ათწლეულების განმავლობაში ქვეყნები, როგორიცაა კანადა, სარგებლობდნენ იმით, რასაც წესებზე დაფუძნებულ საერთაშორისო წესრიგს ვუწოდებდით. ჩვენ შევედით მის ინსტიტუტებში, ვაქებდით მის პრინციპებს და ვიღებდით სარგებელს მისი პროგნოზირებადობისგან. მისი დაცვის ქვეშ შეგვეძლო ღირებულებებზე დაფუძნებული საგარეო პოლიტიკის წარმოება.
ვიცოდით, რომ ეს ისტორია ნაწილობრივ მცდარი იყო. რომ ძლიერები საჭიროებისამებრ თავს ითავისუფლებდნენ წესებისგან. რომ სავაჭრო წესები ასიმეტრიულად სრულდებოდა. და რომ საერთაშორისო სამართალი სხვადასხვა სიმკაცრით ვრცელდებოდა — იმის მიხედვით, ვინ იყო ბრალდებული ან მსხვერპლი.
ეს ფიქცია სასარგებლო იყო, და განსაკუთრებით ამერიკული ჰეგემონია უზრუნველყოფდა საზოგადოებრივ სიკეთეებს: ღია საზღვაო გზებს, სტაბილურ ფინანსურ სისტემას, კოლექტიურ უსაფრთხოებას და დავების გადაწყვეტის ჩარჩოებს.
ამიტომაც დავკიდეთ პლაკატი. ჩავერთეთ რიტუალებში. და უმეტესად თავი ავარიდეთ რიტორიკასა და რეალობას შორის არსებული უფსკრულის გამოძახილს.
ეს შეთანხმება აღარ მუშაობს.
პირდაპირ ვიტყვი: ჩვენ ვცხოვრობთ რღვევის და არა გარდამავალი ეტაპის ეპოქაში.
ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში ფინანსურმა, ჯანდაცვის, ენერგეტიკულმა და გეოპოლიტიკურმა კრიზისებმა გამოავლინა უკიდურესი გლობალური ინტეგრაციის რისკები.
ახლახან კი დიდმა ძალებმა ინტეგრაცია იარაღად აქციეს: ტარიფები — ბერკეტად, ფინანსური ინფრასტრუქტურა — ზეწოლის საშუალებად, მიწოდების ჯაჭვები — სისუსტედ, რომელსაც ექსპლუატაციას უკეთებენ.
შეუძლებელია „იცხოვრო სიცრუეში“ ურთიერთსასარგებლო ინტეგრაციის შესახებ, როდესაც ინტეგრაცია შენი დაქვემდებარების წყაროდ იქცევა.
მრავალმხრივი ინსტიტუტები, რომელზეც საშუალო ძალები ეყრდნობოდნენ — WTO, გაერო, COP — მნიშვნელოვნად დასუსტებულია.
შედეგად, ბევრი ქვეყანა ერთსა და იმავე დასკვნამდე მიდის: საჭიროა მეტი სტრატეგიული ავტონომია — ენერგიაში, საკვებში, კრიტიკულ მინერალებში, ფინანსებში და მიწოდების ჯაჭვებში.
ეს იმპულსი გასაგებია. ქვეყანას, რომელსაც არ შეუძლია საკუთარი თავის გამოკვება, ენერგიით უზრუნველყოფა ან დაცვა, არჩევანი თითქმის არ აქვს. როცა წესები აღარ გიცავს, თავად უნდა დაიცვა თავი.
მაგრამ ნათლად დავინახოთ, სად მივყავართ ამას: ციხე-სიმაგრეების სამყარო უფრო ღარიბი, უფრო მყიფე და ნაკლებად მდგრადი იქნება.
და კიდევ ერთი სიმართლე არსებობს: თუ დიდი ძალები საბოლოოდ უარს იტყვიან წესებისა და ღირებულებების თუნდაც ფორმალურ შენარჩუნებაზე და დაუბრკოლებლად მიჰყვებიან ძალასა და ინტერესებს, „ტრანზაქციონალიზმის“ სარგებელი სულ უფრო რთული გასამეორებელი გახდება. ჰეგემონები ვერ შეძლებენ უსასრულოდურთიერთობების მონეტიზაციას.
მოკავშირეები დაიწყებენ დივერსიფიკაციას, გაურკვევლობისგან დაზღვევას, არჩევანის გაზრდას. ეს აღადგენს სუვერენიტეტს — სუვერენიტეტს, რომელიც ადრე წესებზე იყო დაფუძნებული, ხოლო ახლა უფრო მეტად უნარზე იქნება დამყარებული, გაუძლოს ზეწოლას.
როგორც ვთქვი, ეს კლასიკური რისკმენეჯმენტი ფასიანი სიამოვნებაა, მაგრამ სტრატეგიული ავტონომიის, სუვერენიტეტის ეს ფასი შეიძლება გაზიარებული იყოს. კოლექტიური ინვესტიციები მდგრადობაში იაფია, ვიდრე ყველასთვის საკუთარი ციხის აშენება. საერთო სტანდარტები ამცირებს ფრაგმენტაციას. ურთიერთშემავსებლობა დადებითი ჯამია.
საშუალო ძალებისთვის, როგორიცაა კანადა, კითხვა არ არის — მოვერგოთ თუ არა ახალ რეალობას. უნდა მოვერგოთ. კითხვა ის არის: მოვერგებით მხოლოდ კედლების ამაღლებით, თუ შევძლებთ უფრო ამბიციურს?
კანადა ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც გამოფხიზლების ზარს მოუსმინა და საფუძვლიანად შეცვალა სტრატეგიული პოზიცია.
კანადელებმა იციან, რომ ძველი, კომფორტული დაშვება — თითქოს გეოგრაფია და ალიანსები ავტომატურად გვაძლევდა კეთილდღეობასა და უსაფრთხოებას — აღარ არის მართებული.
ჩვენი ახალი მიდგომა ეფუძნება იმას, რასაც ალექსანდერ სტუბი „ღირებულებებზე დაფუძნებულ რეალიზმს“ უწოდებს — სხვაგვარად რომ ვთქვათ, გვინდა ვიყოთ პრინციპულიც და პრაგმატულიც.
პრინციპულები — ფუნდამენტური ღირებულებების მიმართ ერთგულებაში: სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა, ძალის გამოყენების აკრძალვა გაეროს ქარტიის ფარგლებს გარეთ, ადამიანის უფლებების პატივისცემა.
პრაგმატულები — იმ რეალობის აღიარებაში, რომ პროგრესი ხშირად ეტაპობრივია, ინტერესები განსხვავდება და ყველა პარტნიორი ჩვენს ღირებულებებს არ იზიარებს. ჩვენ ფართოდ და სტრატეგიულად ვურთიერთობთ, გახელილი თვალებით. ვმოქმედებთ სამყაროში ისეთად, როგორიც არის — და არ ველოდებით ისეთ სამყაროს, როგორიც გვინდა რომ იყოს.
კანადა აკალიბრებს ურთიერთობებს ისე, რომ მათი სიღრმე ასახავდეს ჩვენს ღირებულებებს. ჩვენ ვანიჭებთ პრიორიტეტს ფართო ჩართულობას, რათა მაქსიმალურად გავზარდოთ ჩვენი გავლენა — მსოფლიო წესრიგის რისკებისა და მომავალი ფსონების გათვალისწინებით.
ჩვენ აღარ ვეყრდნობით მხოლოდ ჩვენი ღირებულებების ძალას — არამედ ჩვენი ძალის ღირებულებასაც.
ჩვენ ვაშენებთ ამ ძალას შინ.
ჩემი მთავრობის მოსვლის შემდეგ შევამცირეთ გადასახადები შემოსავლებზე, კაპიტალურ მოგებაზე და ბიზნესინვესტიციებზე; მოვხსენით ყველა ფედერალური ბარიერი შიდაპროვინციულ ვაჭრობაში; დაჩქარებული წესით ვახორციელებთ ტრილიონი დოლარის ინვესტიციებს ენერგეტიკაში, ხელოვნურ ინტელექტში, კრიტიკულ მინერალებში, ახალ სავაჭრო დერეფნებსა და სხვა სფეროებში.
2030 წლამდე ვაორმაგებთ თავდაცვის ხარჯებს და ამას ვაკეთებთ ისე, რომ გავაძლიეროთ შიდა ინდუსტრიები.
ჩვენ სწრაფად ვახდენთ დივერსიფიკაციას საერთაშორისო ასპარეზზე. გავაფორმეთ ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობა ევროკავშირთან, მათ შორის შევუერთდით SAFE-ს — ევროპის თავდაცვის შესყიდვების სისტემას.
ბოლო ექვს თვეში ოთხ კონტინენტზე თორმეტი სხვა სავაჭრო და უსაფრთხოების შეთანხმება გავაფორმეთ.
ბოლო დღეებში კი ახალი სტრატეგიული პარტნიორობები დავამყარეთ ჩინეთთან და ყატართან.
ვაწარმოებთ თავისუფალი ვაჭრობის მოლაპარაკებებს ინდოეთთან, ASEAN-თან, ტაილანდთან, ფილიპინებთან, მერკოსურთან.
გლობალური პრობლემების გადასაჭრელად ვიყენებთ „ცვლად გეომეტრიას“ — სხვადასხვა საკითხზე სხვადასხვა კოალიციებს, ღირებულებებსა და ინტერესებზე დაყრდნობით.
უკრაინასთან დაკავშირებით, ჩვენ ვართ მსურველთა კოალიციის ბირთვული წევრი და ერთ-ერთი უდიდესი ერთ სულ მოსახლეზე დამცველი და უსაფრთხოების მხარდამჭერი.
არქტიკის სუვერენიტეტზე ჩვენ მტკიცედ ვდგავართ გრენლანდიასა და დანიასთან ერთად და სრულად ვუჭერთ მხარს გრენლანდიის უნიკალურ უფლებას, თავად განსაზღვროს საკუთარი მომავალი. ჩვენი ერთგულება მეხუთე მუხლის მიმართ ურყევია.
ჩვენ ვმუშაობთ ნატოს მოკავშირეებთან (მათ შორის სკანდინავიურ-ბალტიურ ქვეყნებთან ), რათა კიდევ უფრო გავამაგროთ ალიანსის ჩრდილოეთი და დასავლეთი ფლანგები — მათ შორის უპრეცედენტო ინვესტიციებით ზეჰორიზონტულ რადარებში, წყალქვეშა ნავებში, ავიაციაში და ადგილზე განლაგებულ ძალებში. კანადა მკაცრად ეწინააღმდეგება გრენლანდიასთან დაკავშირებულ ტარიფებს და მოითხოვს მიზნობრივ მოლაპარაკებებს არქტიკის უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის საერთო მიზნების მისაღწევად.
პლურილატერალურ ვაჭრობაში ჩვენ ვუჭერთ მხარს ძალისხმევას, შეიქმნას ხიდი ტრანს-წყნარი ოკეანის პარტნიორობასა და ევროკავშირს შორის — ახალი სავაჭრო ბლოკი 1.5 მილიარდი ადამიანისთვის.
კრიტიკულ მინერალებზე ვქმნით მყიდველთა კლუბებს G7-ის ფარგლებში, რათა მსოფლიო გათავისუფლდეს კონცენტრირებული მიწოდებისგან.
ხელოვნურ ინტელექტში ვთანამშრომლობთ თანამოაზრე დემოკრატიებთან, რათა საბოლოოდ არ დაგვჭირდეს არჩევანი ჰეგემონებსა და ჰიპერსკეილერებს შორის.
ეს არ არის გულუბრყვილო მულტილატერალიზმი. არც დასუსტებულ ინსტიტუტებზე დაყრდნობა. ეს არის მოქმედი კოალიციების აშენება — საკითხიდან საკითხამდე — პარტნიორებთან, ვისთანაც საკმარისი საერთო გვაქვს ერთობლივი მოქმედებისთვის. ზოგ შემთხვევაში ეს იქნება ქვეყნების დიდი უმრავლესობა.
და ეს არის ვაჭრობის, ინვესტიციისა და კულტურის მჭიდრო ქსელის შექმნა, რომელზეც მომავალ გამოწვევებსა და შესაძლებლობებში დავეყრდნობით.
საშუალო ძალებმა ერთად უნდა იმოქმედონ, რადგან თუ მაგიდასთან არ ხარ, მენიუში ხარ.
დიდ ძალებს შეუძლიათ მარტო თამაში — მათ აქვთ ბაზრის ზომა, სამხედრო შესაძლებლობები და ბერკეტები პირობების დასაწესებლად. საშუალო ძალებს — არა.
და როცა ჰეგემონთან მხოლოდ ორმხრივად ვლაპარაკობთ, სუსტ პოზიციაში ვიმყოფებით, ვიღებთ იმას, რასაც გვთავაზობენ. ვეჯიბრებით ერთმანეთს, ვინ იქნება უფრო დამყოლი.
ეს არ არის სუვერენიტეტი. ეს არის სუვერენიტეტის თამაში დაქვემდებარების მიღებით.
დიდ ძალათა კონკურენციის სამყაროში შუაში მყოფ ქვეყნებს არჩევანი აქვთ: ერთმანეთს შეეჯიბრონ კეთილგანწყობისთვის, თუ გაერთიანდნენ და შექმნან მესამე გზა — გავლენიანი გზა.
მყარ ძალაზე ზრდამ არ უნდა დაგვაბრმავოს იმ ფაქტის მიმართ, რომ ლეგიტიმურობის, მთლიანობისა და წესების ძალა კვლავ ძლიერი დარჩება — თუ ერთად ავამოქმედებთ.
და აქ ვუბრუნდები ჰაველს.
რას ნიშნავს საშუალო ძალებისთვის „ცხოვრება სიმართლეში“?
ეს ნიშნავს რეალობის სახელის დარქმევას. შეწყვიტეთ „წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგის“ მოხმობა ისე, თითქოს ის კვლავ მუშაობს ისე, როგორც აღწერილია. უწოდეთ სისტემას ის, რაც არის: დიდი ძალების მზარდი კონკურენციის პერიოდი, სადაც ყველაზე ძლიერები ეკონომიკურ ინტეგრაციას ზეწოლის იარაღად იყენებენ.
ეს ნიშნავს თანმიმდევრულ მოქმედებას. ერთნაირი სტანდარტების გამოყენებას მოკავშირეებსა და მეტოქეებზე. როცა საშუალო ძალები აკრიტიკებენ ეკონომიკურ ზეწოლას ერთი მხრიდან და დუმილს ინარჩუნებენ მეორეზე — ისინი კვლავ ტოვებენ პლაკატს ფანჯარაში.
ეს ნიშნავს იმის აშენებას, რისიც გვჯერა. ძველი წესრიგის დაბრუნების მოლოდინის ნაცვლად — ისეთი ინსტიტუტებისა და შეთანხმებების შექმნას, რომლებიც რეალურად მუშაობს.
და ეს ნიშნავს ზეწოლის ბერკეტების შემცირებას. ძლიერი შიდა ეკონომიკის აშენება ყოველთვის უნდა იყოს მთავრობის მთავარი პრიორიტეტი. საერთაშორისო დივერსიფიკაცია არა მხოლოდ ეკონომიკური წინდახედულობაა — ეს არის გულწრფელი საგარეო პოლიტიკის მატერიალური საფუძველი. ქვეყნები იმსახურებენ პრინციპულ პოზიციებს მაშინ, როცა ამცირებენ საკუთარ მოწყვლადობას შურისძიების მიმართ.
კანადას აქვს ის, რაც მსოფლიოს სჭირდება. ჩვენ ენერგეტიკული ზესახელმწიფო ვართ. გვაქვს კრიტიკული მინერალების უზარმაზარი მარაგი. გვყავს მსოფლიოში ყველაზე განათლებული მოსახლეობა. ჩვენი საპენსიო ფონდები მსოფლიოში ყველაზე მსხვილი და დახვეწილია. გვაქვს კაპიტალი, ტალანტი და მთავრობა, რომელსაც აქვს უზარმაზარი ფისკალური შესაძლებლობები გადამწყვეტი მოქმედებისთვის.
და გვაქვს ღირებულებები, რომელთა მიმართ სხვები ისწრაფვიან.
კანადა არის პლურალისტური საზოგადოება, რომელიც მუშაობს. ჩვენი საჯარო სივრცე ხმაურიანი, მრავალფეროვანი და თავისუფალია. კანადელები კვლავ ერთგულნი არიან მდგრადობის.
ჩვენ ვართ სტაბილური, სანდო პარტნიორი — სამყაროში, რომელიც ასეთად აღარ არის — პარტნიორი, რომელიც ურთიერთობებს აშენებს და აფასებს გრძელვადიან პერსპექტივაში.
კანადას აქვს კიდევ რაღაც: გააზრება იმისა, რაც ხდება, და გადაწყვეტილება, იმოქმედოს შესაბამისად.
ჩვენ გვესმის, რომ ეს რღვევა უფრო მეტს მოითხოვს, ვიდრე ადაპტაციას. ის მოითხოვს გულწრფელობას სამყაროს მიმართ — ისეთად, როგორიც არის.
ჩვენ ვიღებთ პლაკატს ფანჯრიდან.
ძველი წესრიგი აღარ დაბრუნდება. არ უნდა ვიგლოვოთ იგი. ნოსტალგია არ არის სტრატეგია.
მაგრამ ბზარიდან შეგვიძლია ავაშენოთ რაღაც უკეთესი, ძლიერი და უფრო სამართლიანი.
ეს არის საშუალო ძალების ამოცანა — მათ აქვთ ყველაზე მეტი დასაკარგი ციხე-სიმაგრეების სამყაროში და ყველაზე მეტი მოსაპოვებელი ნამდვილი თანამშრომლობის სამყაროში.
ძლიერებს აქვთ თავიანთი ძალა. მაგრამ ჩვენც გვაქვს რაღაც — უნარი, შევწყვიტოთ მოჩვენება, დავარქვათ სახელი რეალობას, გავაძლიეროთ საკუთარი თავი შინ და ვიმოქმედოთ ერთად.
ეს არის კანადის გზა. ჩვენ მას ღიად და თავდაჯერებულად ვირჩევთ.
და ეს არის გზა, რომელიც ღიაა ნებისმიერი ქვეყნისთვის, ვინც მზად არის, მას ჩვენთან ერთად დაადგეს.
более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати