USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
Tbilisi
შუა საუკუნეების ქართული ნავსადგურებიდან ყველაზე მოსახერხებელი ბიჭვინთა იყო - ბექა ჭიჭინაძე
Date:  2408
შუა საუკუნეების ქართული ნავსადგურებიდან ყველაზე მოსახერხებელი ბიჭვინთა იყო, მე-13 საუკუნის იტალიური გზამკვლევი აღნიშნავს:
,,ბიჭვინთა კარგი ნავსადგურია ყველა ქარისათვის, ხსენებული ნავსადგურის ბოლოში ერთი გუმბათიანი ეკლესიაა (ბიჭვინთის საკათალიკოსო საყდარი), ნავსადგურის სანაპირო დასავლეთისკენ მთლიანად ხეებით არის ჩამწკრივებული ზღვასთან".
ძველი ქართული პორტებიდან ყველაზე მეტი ბიჭვინთის შესახებაა ცნობილი, ისტორიკოსმა გიორგი კალანდიამ ყურადღება მიაქცია იმერეთის 1737 წლის რუკის ამ მონაკვეთს, რომელზეც ბიჭვინთის ღვთისმშობლის საკათალიკოსო საყდარი და ნავსადგურია გამოსახული.
,,ელი დე პრიმოს" მიხედვითაც პეზუნდა (ბიჭვინთა) ანუ ძველი პითიუსი ძალიან უსაფრთხო ნავსადგური იყო, ხომალდებს შეეძლოთ აქ თავშესაფარი ყველა სეზონში ეპოვათ. ხომალდების განბაჟება ბიჭვინთაში დეკანოზიების, გათელიებისა და ანდრახიების გვარს ებარა.
აფხაზეთის საკათალიკოსო გლეხების დიდი დავთარი საშუალებას გვაძლევს დაწვრილებით გავიგოთ თუ რა სახის ტვირთი იბრუნებოდა სამეგრელოს ნავსადგურებში, როგორც ამ დოკუმენტიდან ვიგებთ, ლევან დადიანმა ბიჭვინთაში განბაჟებული ხომალდების ბაჟი ბიჭვინთის საკათალიკოსო საყდარს შესწირა, თითო ხომალდს თავისი ტვირთიდან ტაძრისთვის უნდა შეეწირა: 10 ღვინი, 10 მეში (?), 10 მახართელი მარილი, 10 მთელი თევზი, 1 ჩექმა, 1 მშვილდი, 1 თივთიკის თეთრი ქუნთი, 1 ხალიჩაი, 1 წონა მატყლი, 1 წონა სპილენძი, 1 წონა რკინაი (მადლობა ნიკოლოზ ჟღენტს ამ შესანიშნავი დოკუმენტის გაზიარებისთვის).
ბიჭვინთის ნავსადგურის გვერდით გამოსახულია მეორე მნიშვნელოვანი პორტი, ზუფუ, რომელსაც ადგილობრივი ფეოდალი - ზუფუარი აკონტროლებდა.
ბიჭვინთის ,,უწარჩინებულესი საყდარი" ძლიერი საეკლესიო სენიორია იყო, ბიჭვინთის იადგარში ვკითხულობთ:
,,ვინც არ უნდა იყოს, დიდებული ან თავადი, აზნაური, თუ კათალიკოზს აგინებს, ან საცემრად გაიწევა, ორმოცდაათი გლეხი საყდარს უნდა გადასცეს და კათალიკოზს სისხლის ორმაგი ფასი გადაუხადოს, დიდი ხვეწნით...
ვინც კათალიკოზის ჯოგს გაძარცვავს, საყდარს ექვსი ათასი ძველი თეთრი უნდა გადასცეს.
ვინც საყდრის მოინალე კაცს მოკლავს, შვიდასი ათასი თეთრი საყდარს უნდა გადაუხადოს, ოთხასი ათასი სისხლად და თხუთმეტი ათასი სანახშირედ იმათ გადაუხადოს.
ვინცა ბიჭვინტის საყდრის ყმას ცოლს წაართმევს, თუ ხუცესი იქნება, ორი სისხლის ფასი გადაუხადოს, და თუ ერისკაცი, ერთი სისხლი მთლიანად გადაუხადოს.
ვინც [ბიჭვინთის საყდრის შვილს] ქალს გაუგდებს, სრული სისხლი უნდა გადაიხადოს.
ვინც კათალიკოზის უკითხავად ბიჭვინტის წყალს ინადირებს მოსადებლით, ოცი ათასი თეთრი საყდარს უნდა გადაუხადოს".
culture
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

See all
Survey
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
Vote
By the way