USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
თბილისი
საქსტატმა მოსახლეობის აღწერის ვადა გაახანგრძლივა - "მოქალაქეთა ნაწილი კარს არ აღებს"
თარიღი:  401

საქსტატმა მოსახლეობის აღწერის ვადა 31 დეკემბრამდე გაახანგრძლივა და ამასთან, დღეიდან, კვლავ ხელმისაწვდომი გახდება თვითრეგისტრაციის პორტალი. ამის შესახებ საქსტატის აღმასრულებელმა დირექტორმა, გოგიტა თოდრაძემ ბრიფინგზე განაცხადა.

მან 2024 წლის მოსახლეობის და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მიმდინარეობაზე ისაუბრა და განაცხადა, რომ უკვე გამოიკითხა 3 მილიონზე მეტი მოქალაქე.

თოდრაძის განცხადებით, პროცესს აფერხებს ის, რომ თბილისში, მოქალაქეების ნაწილი აღმწერებს კარს არ უღებენ, ასევე, ზოგიერთ რეგიონში არსებული მეტეოროლოგიური პირობები.

"როგორც მოგეხსენებათ, 2024 წლის ნოემბრიდან საქართველოში მიმდინარეობს მოსახ­ლეობის და სასოფლო-სამეურნეო აღწერა.

აღწერას ატარებს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური - საქსტატი, რომლის მიზანია მოსახ­ლეობის სქესობრივ-ასაკობრივი სტრუქტურისა და დემოგრაფიული მდგომარეობის ამსახველი დეტალური მონაცემების შეგროვება.

პირველად, ჩვენი ქვეყნის აღწერების ისტორიაში, აღწერა ტარდება ელექტრონულად, თა­ნა­მედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით.

თავდაპირველად, პირველ ეტაპზე, 14-დან 28 ნოემბრის პერიოდში, მონაცემები შეგროვდა თვით­რეგისტრაციის მეთოდის გამოყენებით, ხოლო მეორე ეტაპზე (29 ნოემბრიდან დღემდე) - კარდაკარის პრინციპით, პლან­­შეტური კომპიუტერის გამოყენებით პირისპირ ინტერვიუს მეთოდით. ამასთან, მაღალ­მთიან და ძნელად მისადგომ დასახლებებში, აღწერა ჩატარდა მიმდინარე წლის სექტემბერ-ოქტომბერში.

დღეის მდგომარეობით აღწერის ფარგლებში გამოიკითხა 3 მილიონზე მეტი მოქალაქე. პრო­ცესი აქტიურად მიმდინარეობს დღესაც, რომლის დასრულებასაც სჭირდება კიდევ რამ­დენიმე დღე. აქედან გამომდინარე, საქსტატმა მიიღო გადაწყვეტილება აღწერის კიდევ რამ­დენიმე დღით გახანგრძლივების შესახებ და შესაბამისად, პროცესი გაგრძელდება მიმდინარე თვის ბოლომდე.

აღსანიშნავია, რომ აღწერის მიმდინარეობისას მოქალაქეთა გარკვეული ნაწილი, სხვა­დასხვა გარემოების გამო, კარს არ უღებდა მასთან სახლში აღწერაზე მისულ საქსტატის წარმომადგენელს (აღმწერს), რაც გარკვეულწილად აფერხებდა პროცესს. მონაცემთა შეგროვების პროცესი შეაფერხა ასევე გასული დღეების განმავლობაში რამდენიმე რეგიონში მოსულმა უხვმა ნალექმა და რთულმა მეტეოროლოგიურმა პირობებმა.

აქედან გამომდინარე, მოქალაქეთა თხოვნით, მივიღეთ გადაწყვეტილება, დღეიდან, 20 დეკემბრიდან კვლავ გავხსნათ აღწერის თვითრეგისტრაციის პორტალი, რომლის მეშვეო­ბი­თაც აღწერის მიღმა დარჩენილ მოქალაქეებს მიეცემათ შესაძლებლობა, დამოუკიდებლად, სახლში ინტერვიუერის ვიზიტის გარეშე შეავსონ ელექტრონული კითხვარი.

აღწერაში თითოეული მოქალაქის ჩართულობა მნიშვნელოვანია.

ქვეყანაში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, აღწერის ფარგლებში შეგროვებული მო­ნაცემები მკაცრად კონფიდენციალურია, არ გასაჯაროვდება ინდივიდუალური სახით და გა­მოიყენება მხოლოდ სტატისტიკური მიზნებისთვის.

როგორც მოგეხსენებათ, აღწერები ქვეყანაში ტარდება 10 წელიწადში ერთხელ. წინა აღწერა ჩატარდა 2014 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, სწორედ ამიტომ ტარდება აღწერა მიმდი­ნარე წლის იმავე პერიოდში.

აღწერის ჩატარება მიმდინარე წელს გამომდინარეობს გაეროს ევროპის ეკონომიკური კომისიის (UNECE) რეკომენდაციებიდან, რომლის მიხედვითაც ის აუცილებლად უნდა ჩატარე­ბუ­ლიყო 2024 წლის ბოლომდე.

აღწერის ჩატარება მიმდინარე წლის ბოლომდე გათვალისწინებულია ასევე ევროკავ­შირ­თან ასოცირების შესახებ შეთანხმების 2024 წლის სამოქმედო გეგმით.

ამასთან, აღწერის მოსამზადებელი სამუშაოები საქსტატმა დაიწყო 2021 წლიდან, რაც ითვალის­წინებდა ციფრული კარტოგრაფიის რუკების შედგენას, მეთოდოლოგიურ სამუშაოებს, კითხვარის შემუშავებას, პროგრამული უზრუნველყოფის მომზადებას, საცხოვრებელი შენობა ნაგებობების შემოვლას და მასში ფაქტიურად მცხოვრები მოსახლეობის სიითი შემადგენლობის განსაზღვრას.

მინდა ასევე აღვნიშნო, რომ მოსახლეობის აღწერა არ გულისხმობს მხოლოდ მოსახ­ლე­ო­ბის რიცხოვნობის განსაზღვრას.

საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, აღწერის ფარგლებში გროვდება მონაცემები მოსახ­ლეობის საბინაო პირობების და საცხოვრისის კეთილმოწყობის სახეების შესახებ. აღწე­რის შედეგად ასევე მიიღება ინფორმაცია, მოქალაქეობის, ეროვნების, აღმსარებლობის, განათ­ლების დონის, დასაქმების, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, მოქალაქეთა სარგებლობაში არსე­ბული მიწის ნაკვეთების სტრუქტურის, პირუტყვისა და ფრინველის სულადობისა და სასოფლო-სამეურნეო აქტივობის შესახებ.

აღწერის კითხვარი თავიდან ბოლომდე შემუშავებულია საერთაშორისო რეკომენ­დაციე­ბის, კერძოდ UNECE-ს და FAO-ს მეთოდოლოგიის მიხედვით, რომლითაც ხელმძღვანელობს მთელი მსოფლიო. ამასთან, მიმდინარე აღწერის კითხვარი მსგავსია წინა აღწერისა. ასე, რომ აღწერის კითხვარი აერთიანებს მხოლოდ და მხოლოდ იმ კითხვებს, რაც მოცემულია საერთა­შო­რისო მე­თო­დოლოგიების მიხედვით (UNECE).

უნდა გვახსოვდეს, რომ აღწერა წარმოადგენს ერთადერთ წყაროს, უმცირესი ადმინისტრა­ციული ერთეულების (ქალაქების, სოფლების) მიხედვით, აღნიშნული მონაცემების შესაგრო­ვებლად, რაც ნებისმიერი მომხმარებლისთვის წარმოადგენს საფუძველს, ბიზნეს თუ ინდი­ვი­დუა­ლური გადაწყვეტილებების მისაღებად.

აღწერა გახლავთ უდიდესი მასშტაბის სტატისტიკური გამოკვლევა, რომელსაც მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე ატარებს საქსტატის 12 ათასზე მეტი მუდმივი თუ დროებითი თანამ­შრო­მელი. მათ შორის არიან გამოცდილი სპეციალისტები, რომლებიც უკვე რამდენიმე ათეული წელია კეთილსინდისიერად ასრულებენ მათზე დაკისრებულ მოვალეობას და ემსახურებიან სამშობლოს. ბევრ მათგანს რამდენიმე აღწერაში მუშაობის გამოცდილებაც კი აქვს. აღმწერებს შორის არიან ასევე სტუდენტები, გამორჩეული უნარების მქონე მოტი­ვირებული ახალგაზრდები, რომლებიც თავიანთი პროფესიული კარიერის საწყის ეტაპზე იმ­ყო­ფებიან. საქსტატი 5 თვეზე მეტია უწყვეტ რეჟიმში მუშაობს აღნიშნული პიროვნებების შერ­ჩევის და გადამზადების მიმართულებით.

მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და დიდი მადლობა გადავუხადო მათ, ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის, მაღალი პასუხისმგებლობის გრძნობისთვის, მოთმინებისა და პროფესიონალიზმისთვის! თითოეულ მათგანს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის აღწერის წარმატებით განხორციე­ლე­ბაში.

კიდევ ერთ საკითხს მინდა შევეხო: როგორც მოგეხსენებათ, აღწერის ფარგლებში მონა­ცემთა შეგროვება დავიწყეთ 14 ნოემბრიდან და გრძელდება დღესაც. რასაკვირველია ერთ და 2 დღეში შეუძლებელია მთელი ქვეყნის მოსახლეობის აღწერა და საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით ამას სჭირდება რამდენიმე თვე.

ამ პერიოდში მოსახლეობის სტრუქტურა შეიძლება მნიშვნელოვნად შეიცვალოს. უფრო მეტიც, მოსახლეობის დემოგრაფიული სურათი იცვლება ყოველდღიურად, ადამიანები იბადებიან, კვდებიან, ქორწინდებიან, განქორწინდებიან, იცვლიან თავიანთ სოციალურ მდგომარეობას, გადაადგილდებიან ერთი ადგილიდან მეორეში. ყოველი დღის ბოლოსათვის მოსახლეობა უკვე ის არ არის, რაც დილისათვის იყო.

ამიტომ, საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, იმის გათვალისწინებით, რომ აღწერის ფარგლებში მონაცემთა შეგროვება თითქმის 2 თვე გრძელდება, ფაქტების რეგისტრაცია ხდება კონკრეტული თარიღის მიხედვით, რომელსაც სტატისტიკოსები, დემოგრაფები „კრიტიკულ მომენტს“ ვეძახით. მოსახლეობის აღწერის კრიტიკული მომენტის დადგენა შესაძლებლობას იძლევა მიღებულ იქნეს მოსახლეობის მომენტალური სურათი. ასეთ თარიღად მიჩნეულია აღწერის დაწყების პირველი დღე, ანუ ჩვენს შემთხვევაში 14 ნოემბერი. სწორედ ამას უკავშირდება ინტერვიუერის მიერ დასმული კითხვა, 13-14 ნოემბრის ღამის 12 საათის მდგომარეობით, მოცემულ დასახლებულ პუნქტში ოჯახის წევ­რების ყოფნის შესახებ. და რატომ ღამის 12 საათის მდგომარეობით - იმიტომ, რომ მოსახლეობას აღწერენ საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით და ადამიანთა უმრავლესობა შუაღამისას იმყოფება სახლში.

მოკლედ რომ შევაჯამოთ, მოსახლეობის აღწერა კვლავ გაგრძელდება კიდევ რამდენიმე დღით. ამასთან, დღეიდან უკვე გაიხსნა თვითრეგისტრაციის პორტალი, რაც თითოეულ მოქალაქეს მისცემს აღწერის ელექტრონული კითხვარის დამოუკიდებლად შევსების შესაძლებლობას. ამ შემთხვევაში საქსტატის ინტერვიუერის სახლში მიღება აღარ იქნება საჭირო. ამისათვის უნდა შეხვედით საქსტატის ვებსაიტზე - geostat.ge, გაიაროთ მარტივი რეგისტრაცია, შეავსოთ აღწერის ელექტრონული კითხვარი, რომლის გადაგზავნის შემდეგაც მოკლე ტექსტური შეტყობინების სახით მიიღებთ კოდს, აღწერაში მონაწილეობის დასადასტურებლად.

მინდა დიდი მადლობა გადავუხადო თითოეულ მოქალაქეს, რესპონდენტს, რომელმაც გამოიჩინა მაღალი საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა და დამოუკიდებლად თუ ინტერვიუერთან პირისპირ ინტერვიუს მეშვეობით მონაწილეობა მიიღო აღწერაში.

მინდა მივმართო და აღწერაში მონაწილეობისკენ მოვუწოდო იმ მოქალაქეებს, რომლებიც ჯერ არ ჩართულა აღწერაში.

გახსოვდეთ, რომ ამ მონაცემებს ვაგროვებთ ისევ და ისევ თქვენთვის, რათა მიიღოთ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები.

აღწერის შედეგები 2025 წლის ივნისში იქნება ხელმისაწვდომი",- განაცხადა თოდრაძემ.

კულტურა
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.