USD 2.6530
EUR 2.8708
RUB 2.7962
თბილისი
„საქართველოს სასამართლოს გუშაგი" - ვენეციის კომისიის რეკომენდაციები სასამართლო რეფორმის შესახებ
თარიღი:  177

14 მარტს ვენეციის კომისიამ გამოაქვეყნა მოსაზრება, რომელიც შეეხება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის ცვლილებების პროექტს. 

ვენეციის კომისია

14 მარტს ვენეციის კომისიამ გამოაქვეყნა მოსაზრება სასამართლო რეფორმის შესახებ. გთავაზობთ იმ მნიშვნელოვან რეკომენდაციების აღწერას, რომლებიც საქართველოს ხელისუფლებამ კომისიისგან მიიღო.


საკანონმდებლო პროცესი

2022 წლის დასკვნაში ვენეციის კომისიამ აღნიშნა, რომ კანონში ბოლო ცვლილება, რომლის მოტივები და მიზნები გამჭვირვალე არ იყო სწრაფად განხორციელდა ინკლუზიურობისა და ეფექტიანი კონსულტაციების გარეშე. რაც შეეხება საკანონმდებლო ცვლილებების ახალ პროექტს, ვენეციის კომისიას ხელისუფლებამ აცნობა, რომ საპარლამენტო უმრავლესობის ძალისხმევა მიმართული იყო საპარლამენტო უმცირესობისა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლების ჩართვისკენ. თუმცა, ამ პროცესის ნამდვილი ინკლუზიურობა დამკვირვებლებმა სადავო გახადეს.


ვენეციის კომისია კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ პარლამენტის მიერ ოპოზიციასთან, ექსპერტებთან ან სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან ნამდვილი კონსულტაციების გარეშე ისეთი აქტების მიღება, რომლებიც არეგულირებს სამართლებრივი წესრიგის მნიშვნელოვან ასპექტებს, არ შეესაბამება დემოკრატიული კანონშემოქმედებითი პროცესის სტანდარტებს.


ვენეციის კომისია აღნიშნავს, რომ ცვლილებების პროექტი ლიმიტირებულია და არ ითვალისწინებს საერთო სასამართლოების შესახებ კანონის სრულ რეფორმას. 


ხელისუფლების მიერ მიწოდებული ინფორმაციის თანახმად, გარკვეულ საკანონმდებლო ცვლილებებზე მუშაობა, მათ შორის რომელზეც კომისიამ 2022 წლის მოსაზრებაში იმსჯელა, გადაიდო, საკონსტიტუციო სასამართლოში მიმდინარე პროცესის გამო, სადაც გასაჩივრებულია კანონის შესაბამისი დებულებები. ამ ვითარებაში დეპუტატებმა უფრო მიზანშეწონილად მიიჩნიეს თავი შეიკავონ საკანონმდებლო ინიციატივებისგან, ვიდრე საკონსტიტუციო სასამართლო არ მიიღებს გადაწყვეტილებას. კომისია აღნიშნავს, რომ მიმდინარე საკონსტიტუციო სამართალწარმოებამ, პრინციპში, შეიძლება ხელი შეუშალოს შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებას, თუმცა, ნებისმიერი ასეთი შეფერხება არ უნდა იყოს იმაზე მეტი, ვიდრე საჭიროა ამისთვის.


კომისია მიესალმება საქართველოს ხელისუფლების განცხადებას, რომ მათ სურთ გაითვალისწინონ მისი რეკომენდაციები და კვლავ უწევს რეკომენდაციას, რომ საკანონმდებლო ცვლილება განხორციელდეს გაუმართლებელი შეფერხების გარეშე.




იუსტიციის უმაღლესი საბჭო


2022 წლის მოსაზრებით, ვენეციის კომისიამ დააყენა რამდენიმე საკითხი, რომელიც ეხებოდა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუნქციონირებას, რაც ფუნდამენტური მნიშვნელობისაა საქართველოს სასამართლო სისტემის ლეგიტიმურობის გაზრდისთვის. ვენეციის კომისიის რეკომენდაციები იყო შემდეგი:


1. მოსამართლეთა ხელახლა კენჭისყრა: უნდა დაზუსტდეს, რომ მეორე ტურით დანიშნულმა მოსამართლეობის კანდიდატმა უნდა დააკმაყოფილოს კონკრეტული ვაკანსიის ყველა კრიტერიუმი, მაგ. სპეციალიზაციის მოთხოვნა.

2. მოსამართლეთა მივლინება ან გადაყვანა: მოსამართლეთა მივლინება მათი ნების საწინააღმდეგოდ მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში უნდა იყოს შესაძლებელი და გამართლებული ლეგიტიმური მიზნით. გათვალისწინებული უნდა იყოს მკაფიო და ვიწრო კრიტერიუმები, ასევე მივლინების დროის მოკლე პერიოდები. ამასთან დაკავშირებით, უნდა აღდგეს შემთხვევითი ან ობიექტური პროცედურა გეოგრაფიული შეზღუდვით. 

3. რაიონული სასამართლოსა და სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლეების ჩამოცილება საქმის განხილვიდან: საქმის განხილვიდან ჩამოცილების სიმძიმის გათვალისწინებით, კრიტერიუმი „დასაბუთებული ვარაუდი, რომ შესაბამის თანამდებობაზე დარჩენით მოსამართლე ხელს შეუშლის დისციპლინურ სამართალწარმოებას ან/და დისციპლინური გადაცდომით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას ან/და განაგრძობს სამუშაო დისციპლინის დარღვევას“ ძალიან ბუნდოვანი და ფართოა. ასევე, საჩივრის შეტანის (სამი დღე) და საჩივრის განხილვის ვადები (ხუთი დღე), ძალიან მოკლე დროა იმისათვის, რომ მოსამართლეს ჰქონდეს საკმარისი დრო დისციპლინური სამართალწარმოების დროს მისი საქმის წარსადგენად. გარდა ამისა, მოსამართლის ხელფასი არ უნდა შეჩერდეს, დისციპლინური სამართალდარღვევის დადასტურებამდე და დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე.

4. მოსამართლეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობა: ვენეციის კომისია ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ შეიცვალა დისციპლინურ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების წესი, იუსტიციის საბჭოში კორპორატივიზმისა და პირადი ინტერესების შესახებ, რაზეც 
არსებობს უკმაყოფილება, აზიანებს საზოგადოების ნდობას სასამართლო სისტემის მიმართ და სერიოზულად უნდა იქნას აღქმული.

5. დისციპლინური გადაცდომის ახალი საფუძვლები: თუ ფორმულირება მოსამართლის მიერ „პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის“ დარღვევა შენარჩუნებული იქნება, კანონით უნდა განისაზღვროს დისციპლინური სანქციების საფუძვლები. კერძოდ, რომ ასეთი გადაცდომა ვლინდება მხოლოდ ნეიტრალიტეტის მოვალეობის აშკარა დარღვევის დროს ან გამორიცხავს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა მოსამართლის მიერ სასამართლო სისტემის რეფორმების და საკანონმდებლო საკითხების შესახებ აზრის გამოთქმა.

ვენეციის კომისია მიუთითებს, რომ ცვლილებების პროექტი არც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საფუძვლიან რეფორმას მოიცავს და არც ვენეციის კომისიის წინა რეკომენდაციებს ითვალისწინებს, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად კომისია მიიჩნევს, რომ რეკომენდაციები ამ ეტაპზე შესრულებული არ არის.


საქართველოს ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ეს რეკომენდაციები სასამართლო რეფორმის მომდევნო ეტაპზე იქნება გათვალისწინებული. ამ კონტექსტში, ვენეციის კომისია კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან დაკავშირებით მისი რეკომენდაციების ფუნდამენტური მნიშვნელობის შესახებ.


საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს შესახებ, ზოგადი შენიშვნის სახით, ვენეციის კომისიამ განაცხადა: „[...] [A] მართლმსაჯულების საბჭომ, როგორიცაა იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, საბოლოოდ ისე უნდა განახორციელოს თავისი უფლებამოსილება სასამართლო დამოუკიდებლობის და მართლმსაჯულების ეფექტიანობისა და ხარისხის დასაცავად, რომ გააძლიეროს საზოგადოების ნდობა მართლმსაჯულების სისტემის მიმართ. საზოგადოების ნდობა მართლმსაჯულების სისტემის მიმართ დაზიანდება, თუ მართლმსაჯულების საბჭო აღიქმება ორგანოდ, რომელიც მოქმედებს საკუთარი ინტერესების, საკუთარი თავის დაცვისა და კრონიზმის საფუძველზე. საბჭოში დაშვებული არ უნდა იყოს კორპორატივიზმი, რომელიც ემსახურება მოსამართლეთა ერთი ჯგუფის ინტერესებს მოსამართლეთა სხვა ჯგუფების საზიანოდ.“

ვენეციის კომისია შეშფოთებით აღნიშნავს, რომ დიდი ხანია, რაც იუსტიციის საბჭოს არამოსამართლე წევრები დანიშნულები არ არიან. საბჭოს არამოსამართლე წევრი აირჩევა პარლამენტის მიერ სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედის უმრავლესობით. ვენეციის კომისია მიუთითებს, რომ ეს პრობლემა შეიძლება გადაიჭრას ან საკონსტიტუციო ცვლილების გზით ჩიხის საწინააღმდეგო მექანიზმის შემოღებით ან კანდიდატებზე პოლიტიკური კომპრომისის მიღწევით.


ვენეციის კომისია საუბრობს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში პლურალიზმის მნიშვნელობაზე და ამ მხრივ იუსტიციის საბჭოს არამოსამართლე წევრების როლზე, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი უნდა შეასრულონ საბჭოს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. 


შესაბამისად, აუცილებელია უზრუნველყოფილი იქნას ეფექტიანი მონაწილეობა საბჭოს საქმიანობაში და რეკომენდაციას აძლევს საქართველოს პარლამენტს გადახედოს საბჭოს შიგნით გადაწყვეტილების მიღების პროცედურას, რათა უზრუნველყოს შესაბამისი ბალანსი საბჭოს არამოსამართლე და მოსამართლე წევრებს შორის.


ასევე, კორპორატივიზიმის პრობლემის მოგვარების ერთ-ერთ გზად, ვენეციის კომისია საბჭოს წევრების როტაციის წესით განახლებას მიიჩნევს და იმეორებს 2022 წლის რეკომენდაციას. 


2021 წლის დეკემბერში, საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის ცვლილებებით, იუსტიციის საბჭოს წევრებს მიეცათ შესაძლებლობა, რომ წევრის პოზიციაზე არჩეულ იყვნენ ერთზე მეტი ვადით. ამ საკითხთან დაკავშირებით, ვენეციის კომისია მიუთითებს 2022 წლის მოსაზრებაზე და აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს საერთაშორისო სტანდარტი, სასურველია ფიქსირებული ვადების დადგენა, რათა უზრუნველყოფილი იქნას საბჭოს წევრების დამოუკიდებლობა და სთავაზობს ხელისუფლებას გადახედოს ორგანული კანონის 47-ე მუხლს მე-12 ნაწილს და მხედველობაში მიიღოს აღნიშნული მოსაზრება. ამავდროულად, საქართველოს ხელისუფლებამ შესაძლოა განიხილოს იუსტიციის საბჭოს მოსამართლე წევრების არჩევის წესის რეფორმაც. 


კომისია აღნიშნავს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ჯეროვანი რეფორმის მომზადება და განხორციელება, წარმოდგენილი საკითხების გათვალისწინებით, სასწრაფოა. 



უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების კვალიფიკაცია


ვენეციის კომისია აღნიშნავს, რომ ცვლილებების პროექტი არ ითვალისწინებს უზენაესი სასამართლოს კანდიდატებისთვის დაზუსტებულ მოთხოვნებს, როგორც ასაკობრივი, ასევე გამოცდილების ნაწილში. შესაბამისად, ვენეციის კომისიის წინა რეკომენდაცია, რომელიც ამ საკითხთს შეეხებოდა, არ არის შესრულებული და კვლავ უწევს რეკომენდაციას, რომ ეს პრობლემა გადაიჭრას ხელისუფლების მიერ დაგეგმილი სასამართლო რეფორმის ფარგლებში.



კანდიდატების წარდგენა უზენაეს სასამართლოში


იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ნომინირების შესახებ გადაწყვეტილების ანტი-ჩიხური მექანიზმი


2019, 2020 და 2021 წლებში ვენეციის კომისიამ რეკომენდაცია გასცა, რომ შეიქმნას ჩიხის საწინააღმდეგო მექანიზმი იმ შემთხვევისთვის, თუ შემოკლებულ სიაში შეყვანილი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატები ვერ მიიღებენ 2/3-ის უმრავლესობას იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში. წარმოდგენილი კანონპროექტი არ ითვალისწინებს ჩიხის საწინააღმდეგო მექანიზმს, შესაბამისად, კომისიის რეკომენდაციები ამ მხრივ შესრულებული არ არის და აღნიშნავს ამ საკითხის განხილვის საჭიროებას შემდგომი საკანონმდებლო ცვლილების ფარგლებში.



იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს შეცვლილი შემადგენლობა განმეორებითი გასაჩივრების დროს


ვენეციის კომისიამ რეკომენდაცია მისცა, რომ შეიცვალოს იუსტიციის საბჭოს შემადგენლობა შემდგომი გადაწყვეტილებებისათვის“ საბჭოს იმ წევრების გამორიცხვით, რომლებიც მიკერძოებულები იყვნენ ან სხვაგვარად არღვევდნენ კანდიდატები უფლებებს. ეს რეკომენდაცია გათვალისწინებულია 343-ე მუხლის 131-ე პუნქტის პროექტში. თუმცა, იმისათვის, რომ თავიდან იქნას აცილებული ნებისმიერი კითხვა ამის შესახებ, უნდა იყოს თუ არა იუსტიციის საბჭოს წევრი ჩამოცილებული მომდევნო რაუნდში, მიზანშეწონილია უზენაესი სასამართლოს უფლებამოსილების მხედველობაში მიღება.


გარდა ამისა, ცვლილებების პროექტი არ შეეხება კვორუმის პოტენციურ პრობლემებს და გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას საბჭოს რამდენიმე წევრის ჩამოცილების შემდეგ. კანონი უნდა მოიცავდეს შესაბამის მექანიზმს. რომელიც საშუალებას აძლევს საბჭოს მიიღოს გადაწყვეტილება საჩივრის შემდეგ, რომელიც მისი რამდენიმე წევრის დისკვალიფიკაციას ახდენს.


გარდა ამისა, განსახილველი დებულების პროექტი ადგენს საბჭოს წევრების ჩამოცილებას იმ შემთხვევაში, რომლებმაც კანდიდატების შერჩევისას გამოიჩინეს მიკერძოება, მათი მიდგომა იყო დისკრიმინაციული ან/და გადააჭარბეს საქართველოს კანონმდებლობით მისთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებებს, რის შედეგადაც დაირღვა კანდიდატის უფლებები ან საფრთხე დაემუქრა სასამართლოს დამოუკიდებლობას“


ამ დებულების ფარგლები საკმაოდ ფართოა, ვინაიდან იგი ჩამოცილებას არა მხოლოდ იმ შემთხვევაში მოითხოვს, როდესაც დაირღვა კანდიდატის უფლებები“, არამედ იმ დროსაც, თუ სასამართლოს დამოუკიდებლობას საფრთხე დაემუქრება“. ამ უკანასკნელი კრიტერიუმის ფარგლები და რელევანტურობა არ არის ნათელი ცალკეული კანდიდატების შეფასების კონტექსტში და უნდა იქნას ამოღებული.



უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებების სავალდებულო ხასიათი და დანიშვნის პროცედურის შეჩერება

როგორც ვენეციის კომისიამ 2021 წლის დასკვნაში აღნიშნა, მის ახალ გადაწყვეტილებაში იუსტიციის საბჭომ მხედველობაში უნდა მიიღოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება და მითითებები, რაც აუცილებელია გასაჩივრების უფლების ეფექტიანობისათვის. 


რა თქმა უნდა საბჭოს უფლებამოსილება უზენაეს სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატის წარდგენის შესახებ არ არის შეუზღუდავი და კანონი უზენაეს სასამართლოს აძლევს უფლებამოსილებას შეამოწმოს პროცედურის კანონიერება. იმისათვის, რომ თავიდან იქნას აცილებული ნებისმიერი არასწორი ინტერპრეტაცია, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებისა და ინსტრუქციების სავალდებულო ხასიათი შეიძლება პირდაპირ იყოს მითითებული.


გარდა ამისა, თუ იუსტიციის საბჭოს გადაწყვეტილებების გასაჩივრების უფლება უნდა იყოს მნიშვნელოვანი და უნდა არსებობდეს მკაფიო წესი, რომ უზენაესი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებამდე ძალაში დარჩეს დანიშვნის პროცედურა. 


უზენაესი სასამართლოს ინსტრუქციების იუსტიციის საბჭოსთვის სავალდებულო ხასიათის გაძლიერების შესახებ რეკომენდაცია ჯერ კიდევ საჭიროებს სრულად განხორციელებას და კომისია იმეორებს მას, რათა ხელისუფლებამ მხედველობაში მიიღოს საკანონმდებლო ცვლილების დროს.



უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის უფლებამოსილების ვადა

2019 წლის მოსაზრებაში ვენეციის კომისიამ აღნიშნა, რომ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარისთვის გათვალისწინებული 10-წლიანი უფლებამოსილების ვადა იყო ხანგრძლივი და შეიძლებოდა მისი შემცირება. 


მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს ერთიანი სტანდარტი სასამართლოს თავმჯდომარის მანდატის ხანგრძლივობაზე, ზოგადი მიდგომაა, რომ ასეთი ვადა არ უნდა იყოს ძალიან მოკლე, რათა არ შეფერხდეს სასამართლოს თავმჯდომარის ეფექტიანი ხელმძღვანელობის შესაძლებლობა, ამავდროულად მყარი და ძლიერი სასამართლო ორგანიზების შენარჩუნება. მეორე მხრივ, შესაბამისი ვადა არ უნდა იყოს ძალიან ხანგრძლივი, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამან შეიძლება გავლენა იქონიოს შიდა სასამართლო დამოუკიდებლობაზე და გამოიწვიოს სასამართლოში ერთი პირის დომინირება.


ვენეციის კომისია ასკვნის, რომ ეს რეკომენდაცია რჩება აქტუალური და უნდა იქნას განხილული მომავალში კონსტიტუციაში ცვლილების დროს.


კანდიდატების გადანაწილება


2022 წლის მოსაზრებით, ვენეციის კომისიამ შეაფასა ის ცვლილება, რომლითაც იუსტიციის უმაღლესი საბჭო უფლებამოსილია დანიშნოს [პირველ ეტაპზე] წარუმატებელი კანდიდატები ისეთ ვაკანსიებზე, რომლებიც თავისუფალი დარჩა კონკურსის შემდეგ (ე.წ. კანდიდატების გადანაწილება). კომისიამ რეკომენდაცია მისცა, რომ იუსტიციის საბჭოს მიერ კანდიდატების ვაკანტურ თანამდებობებზე „გადანაწილების შემთხვევაში უნდა დაზუსტდეს, რომ მეორე ტურში დანიშნულმა მოსამართლეობის კანდიდატმა დააკმაყოფილოს კონკრეტული ვაკანსიის ყველა მოთხოვნა, მაგალითად, სპეციალიზაციის ნაწილში. 


ვინაიდან ეს რეკომენდაცია არ არის შესრულებული, კომისია იმეორებს მას, რათა ხელისუფლებამ გაითვალისწინოს შემდგომი საკანონმდებლო ცვლილების დროს.



მოსამართლეთა მივლინება


2022 წლის მოსაზრება ეხებოდა კანონის 371-ე მუხლში ცვლილებებს, რამაც გაზარდა იუსტიციის საბჭოს უფლებამოსილება მოსამართლეთა მივლინება და გადაყვანის თაობაზე მათი თანხმობის გარეშე. ვენეციის კომისიამ ეს დებულებები უაღრესად პრობლემურად მიიჩნია და რეკომენდაციას გასცა, რომ „მოსამართლეთა მივლინება მათი ნების საწინააღმდეგოდ მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში იყოს შესაძლებელი და ლეგიტიმური მიზნით გამართლებული. უნდა იყოს გათვალისწინებული მკაფიო და ვიწრო კრიტერიუმები, ასევე - მივლინების დროის მოკლე პერიოდები. უნდა აღდგეს შემთხვევითი ან ობიექტური პროცედურა გეოგრაფიული შეზღუდვით.


რადგან ცვლილებების პროექტი არ შეეხება ორგანული კანონის 371-ე მუხლს, ეს რეკომენდაცია არ არის შესრულებული და კომისია აღნიშნავს, რომ ეს მუხლი დაუყოვნებლივ შეიცვალოს ხელისუფლების მიერ დაგეგმილი სასამართლო რეფორმის შემდგომ ეტაპზე.



მოსამართლის ჩამოცილება საქმეთა განხილვისაგან

2022 წლის მოსაზრებით, ვენეციის კომისიამ კომენტარი გააკეთა მოსამართლეების საქმის განხილვისგან ჩამოცილების შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ მათ მიმართ მიმდინარეობს სისხლისსამართლებრივი დევნა ან დისციპლინური სამართალწარმოება.


კომისიამ მიუთითა, რომ ძალიან ბუნდოვანი და ფართოა მოსამართლის საქმეთა განხილვისაგან ჩამოცილების საფუძველი: არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ შესაბამის თანამდებობაზე დარჩენით მოსამართლე ხელს შეუშლის დისციპლინურ სამართალწარმოებას ან/და დისციპლინური გადაცდომით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას ან/და განაგრძობს სამუშაო დისციპლინის დარღვევას.


კომისია აღნიშნავს, რომ მოსამართლეს არ უნდა შეუჩერდეს ხელფასი დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე. ეს რეკომენდაციები არ არის გათვალისწინებული ცვლილებების პროექტში, შესაბამისად, კომისია იმეორებს მას კანონში შემდგომი ცვლილებისთვის.



დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლები

ორგანულ კანონში 2021 წელს შეტანილმა ცვლილებებმა მოსამართლის დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძველი გააფართოვა, რომელსაც 711-ე მუხლი დაემატა: მოსამართლის მიერ აზრის გამოხატვა პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის პრინციპის დარღვევით“. 2022 წლის მოსაზრებით, ვენეციის კომისიამ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ამ ახალ საფუძვლებთან დაკავშირებით შემდეგი რეკომენდაცია გასცა: თუ ფორმულირება „პოლიტიკური ნეიტრალიტეტი“ შენარჩუნდება, კანონმა დისციპლინური სანქციების საფუძველი მხოლოდ ნეიტრალიტეტის მოვალეობის დარღვევასთან მიმართებით უნდა დაადგინოს ან გამორიცხოს სასამართლო სისტემის რეფორმები და საკანონმდებლო საკითხები.“


ვინაიდან ეს რეკომენდაცია არ შესრულებულა, ძალაში რჩება ვენეციის კომისიის რეკომენდაცია.



დისციპლინური პროცედურების ინიციირება

2022 წლის მოსაზრებით, ვენეციის კომისიამ კიდევ ერთხელ გაიმეორა თავისი წინა რეკომენდაცია იმის დასადგენად, თუ როდის უნდა ჩაითვალოს დისციპლინური სამართალწარმოება ინიციირებულად, რათა მოსამართლემ ადრეულ ეტაპზევე ისარგებლოს ადვოკატის უფლებით. კომისიას სურს გაიმეოროს ეს რეკომენდაცია, რომელიც ამ ეტაპზე არ შესრულებულა.



ვენეციის კომისია აღნიშნავს, რომ შეუსრულებელი რჩება შემდეგი ძირითადი რეკომენდაციები, რომლებიც მანამდეც ჰქონდა:

  • იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში სასამართლო კორპორატივიზმისა და პირადი ინტერესების საკითხი, რომელიც უნდა მოიცავდეს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ყოვლისმომცველ რეფორმას;
  • იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფართო უფლებამოსილებების შეზღუდვა მოსამართლის მივლინების ან გადაყვანისას მათი თანხმობის გარეშე, ისე, რომ დაემატოს ვიწრო კრიტერიუმები და შეზღუდვები დროისა და ლოკაციის თვალსაზრისით, და უზრუნველყოფილი იქნას შემთხვევითი სისტემა.
  • მოსამართლეთა საქმეთა განხილვიდან ჩამოცილების პროცედურა გადაიხედოს და შესაბამისი საფუძვლები უფრო ზუსტად განისაზღვროს, მეტი დრო უნდა დაეთმოს ასეთი გადაწყვეტილებების გასაჩივრებას, ასევე, მოსამართლეს შეუნარჩუნდეს ხელფასი უფლებამოსილების შეჩერების პერიოდში;
  • ლიმიტირდეს მოსამართლის დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლები, რომლებიც შეეხება პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის მოვალეობის აშკარა დარღვევას მოსამართლის მიერ აზრის გამოთქმის დროს, ხოლო მოსამართლეებს უნდა დარჩეთ კომენტირების სივრცე ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა სასამართლო სისტემის რეფორმები;
  • უზრუნველყოფილი იქნას, რომ უზენაესი სასამართლოს ინსტრუქციები იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსთვის იყოს სავალდებულო ხასიათის.
კომისია მიიჩნევს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებებზე წვდომის მარეგულირებელი დებულებების პროექტი დადებითია, მაგრამ ის რეკომენდაციას იძლევა, რომ პროცესი შემცირდეს და გამარტივდეს, ასევე, უზრუნველყოფილი იქნას წვდომა როგორც წარსულ, ასევე მომავალ გადაწყვეტილებებზე.

ევროკომისიის თანახმად, იმისათვის, რომ საქართველოს მიენიჭოს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსი მან უნდა განხორციელოს სასამართლოს რეფორმა:

„მიიღოს და განახორციელოს მართლმსაჯულების რეფორმის გამჭვირვალე და ეფექტიანი სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2021 წლის შემდგომი პერიოდისათვის, რომელიც დაეფუძნება ფართო, ინკლუზიურ და პარტიათა შორის წარმართულ საკონსულტაციო პროცესს; უზრუნველყოს, რომ მართლმსაჯულების მთელი ჯაჭვი იყოს სრულად დამოუკიდებელი, ანგარიშვალდებული და მიუკერძოებელი, ასევე დაიცვას შტოებს შორის ძალაუფლების განაწილება; სახელდობრ, უზრუნველყოს ყველა სასამართლო და საგამოძიებო ინსტიტუტის ჯეროვანი ფუნქციონირება და კეთილსინდისიერება, განსაკუთრებით უზენაესი სასამართლოსი და გადაჭრას ყველა პრობლემა, რომელიც გამოვლინდა მოსამართლეთა ნომინირების ყველა დონეზე, ასევე გენერალური პროკურორის შემთხვევაში; გაატაროს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ჯეროვანი რეფორმა და დანიშნოს უმაღლესი საბჭოს დანარჩენი წევრები. ყველა ეს ზომა უნდა გატარდეს ევროპული სტანდარტებისა და ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების სრული დაცვით“. 



---
courtwatch.ge-ს მიერ გავრცელებული და ვებგვერდზე გამოქვეყნებული მასალები წარმოადგენს „საქართველოს სასამართლოს გუშაგის“ საკუთრებას, მათი გამოყენებისას უნდა მიეთითოს „საქართველოს სასამართლოს გუშაგი“, როგორც წყარო. 
წყარო:https://courtwatch.ge/
ბიზნესი
თიბისის ბიზნეს დაჯილდოება 2023-ის, ნომინაცია - „გამორჩეული როლისთვის რეგიონის განვითარებაში“, ფინალისტები

თიბისიმ ბიზნესდაჯოლდოების პროექტის 2023 წლის ფინალისტები გამოავლინა!

გთავაზობთ ნომინაცია გამორჩეული როლისთვის რეგიონის განვითარებაში ფინალში გასულ 3 კომპანიას.

მწვანილისა და ბოსტნეულის მწარმოებელი კომპანია „ჰერბია“ 2006 წელს, მას შემდეგ დაფუძნდა, რაც რუსეთმა ქართულ პროდუქციას ემბარგო გამოუცხადა და შედეგად, ალტერნატიული ბაზრის მოძიება გახდა საჭირო. კომპანიამ მიზნად დაისახა 5000 ფერმერის კონსოლიდაცია და მათ მიერ წარმოებული პროდუქტის ევროპისთვის შეთავაზება. ევროპული ბაზარი მალევე დაინტერესდა ქიმიური საშუალებების გარეშე მოყვანილი, მაღალი ხარისხის მწვანილეულით, თუმცა დამფუძნებლები მიხვდნენ, რომ მათ მოთხოვნას - დიდი რაოდენობით პროდუქციის უწყვეტ მიწოებას კომპანია იმ ეტაპზე ვერ დააკმაყოფილებდა, ამიტომ გადაწყვიტეს, ჯერ ქართულ ბაზარზე დამკვიდრება.

Global Gap, HACCP და GEO Gap-ის სერთიფიკატების მოპოვების პარალელურად, „ჰერბიამ“ ქართული ბაზრის ათვისება დაიწყო და მალევე გახდა უმაღლესი ხარისხის სათბურში მოყვანილი მწვანილის და ბოსტნეულის ერთ-ერთი წამყვანი მწარმოებელი და პირველი კომპანიაა საქართველოში, რომელმაც დაიწყო პროდუქციის დაფასოება. 

დღეისათვის ჰერბიას სათბურები წყალტუბოში 10 ჰექტარზეა გაშენებული. კომპანიას მოწყობილი აქვს საწყობი-მაცივარი და დასაფასოებელი საწარმო, რომლებიც აღჭურვილია თანამედროვე ტექნიკითა და საწარმოო ხაზებით. ყველა პროდუქტი, რომელიც ჰერბიას სავაჭრო ნიშნით იწარმოება, შეესაბამება სურსათის უვნებლობის საერთაშორისო სტანდარტებს და გარემოსდაცვით მოთხოვნებს. ჰერბია უკვე 17 წელია ოპერირებს ადგილობრივ ბაზარზე, ამ პერიოდის მანძილზე კომპანიამ გაიჩინა ძალიან ბევრი პარტნიორი, მათ შორის არიან 5000-ზე მეტი ადგილობრივი ფერმერი. დაფუძვნების დღიდან ჰერბია ინოვატორია ახალი ტექნოლოგიების და კულტურების დანერგვაში, რომელიც შემდეგ გავრცელდა მთელი რეგიონის და არამარტო რეგიონის მასშტაბით მაგალითად: კომპანია პირველი იყო რომელმაც ააშენა გვირაბის ტიპის სათბური და აღჭურვა თანამედროვე საირიგაციო სისტემებით, ქვეყანაში გაავრცელა ისეთი კულტურები როგორიც არის რუკოლა, როზმარინი, ჩაივსი, პომიდორი ჩერი, სალათის სხვადასხვა ჯიშები და ა.შ.

„ჰერბია“ საქართველოს მასშტაბით 1000-ზე მეტ ობიექტზეა წარმოდგენილი, მათ შორის ისეთ ქსელურ მარკეტებში, როგორიცაა „ორი ნაბიჯი“, „კარფური“ „გუდვილი“, „ნიკორა“, „ფრესკო“ და სხვა.

„იმერეთის რეგინონში ჩვენ ერთ-ერთი მსხვილი დამსაქმებელი ვართ. ვთანამშრომლობთ 5000-ზე მეტ ადგილობრივ ფერმერთან. ნახევარ მილიონზე მეტ მომხმარებელს ვემსახურებით და მუდმივად ვცდილობთ ასორტიმენტის გაზრდას, ასვეე ვმუშაობთ იმაზე, რომ ბავშვთა კვებაშიც იყოს გამოყენებული ჩვნი პროდუქცია. ბიზნესდაჯილდოება გვეხმარება იმაში, რომ კიდევ უფრო კარგად გავაცნოთ მომხმარებელს ჩვენი პროდუქტი და ასევე ჩვენი პარტნიორი ფერმერები, რომლებიც მუშაობენ სფეროსა და რეგიონის განვითარებისთვის.“ - ამბობს „ჰერბიას“დამფუძნებელი დირექტორი, ზურაბ ჯანელიძე.

სამთო სასტუმრო „ალტიჰათი“ ყაზბეგში, ზღვის დონიდა 3014 მეტრზე მდებარეობს და დიდი წვლილი შეაქვს ალპურ ზონაში რეკრეაციული ტურიზმის განვითარებაში - ქმნის ახალ შესაძლებლობს მაღალ-მხარჯველი ტურიზმის სფეროში, ავითარებს ინფრასტრუქტურას, ქმნის და აუმჯობესებს უსაფრთხოების ნორმებს ალპურ ზონაში. 2018 კომპანიის ინიციატივით ტერიტორია სრულად დაიფარა სატელეფონი კავშირით, რამაც შესაძლებელია გახადა მინიმუმ 10 ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენა. 

ალტიჰათის მთავარი მისია ნარჩენების მართვის სისტემის შექმნაა, რაც გაზრდილი ტურიზმის გამოწვევაა ნებისმიერ ქვეყანაში, ამ მიმართულებით მოხდა სისტემური მიდგომის დანერგვა ალპურ სიმაღლეზე. ახალი ტურისტული და სათავგადასავლო მიმართულების განვითარების წყალობით, 2018 წლიდან მნიშვნელოვნად გაიზარდა birdwatching, heli-biking ვიზიტორების რაოდენობა, სკი-ტურინგი და ახალი საფეხმავლო მარშრუტები ამ მიმართულებით, ადგილობრივი მოსახლეობისათვის შეიქმნა ახალი შესაძლებლობები და წლის აქამდე არააქტიურ სეზონზე დასაქმების პერსპექტივები.

2022 წლიდან ალტიჰათმა სტრატეგიული თანამშრომლობის მემორანდუმი და მოგვიანებით სრულყოფილი პარტნიორობა დაიწყო შვეიცარულ ულტრა "ლაქშერი" ბრენდ ბალისთან, შესაბამისად ბალისთან ერთად 2024 წელს დაგეგმილია სრულიად ახალი, თანამედროვე სამთო სამაშველო ქოხის პროექტის მშენებლობა ზღვის დონიდან 3700 მეტრ სიმაღლეზე, რაც კიდევ უფრო გააუმჯობესებს სათავგადასავლო ტურიზმის პოტენციალს ჩვენს ქვეყანაში და ადგილობრივ თემს მისცემს საშუალებას მნიშვნელოვნად გაზარდონ მათი ბიზნეს შესაძლებლობები.

„საქართველოს ფარგლებს გარეთ უკვე ბევრმა იცის ამ პროექტის შესახებ, თუმცა საქართველოში ცნობადობა დაბალია.   ბიზნესდაჯილდოება  გვაძლევს საშუალებას, რომ ქართულ საზოგადოებასაც გავაცნოთ ეს ჩვენი „ახირება“ - აბსულუტურად კერძო ინიციატივა, რომელიც სინამდვილეში უმნიშვნელოვანესი ინიციატივაა სფეროსა და რეგიონის განვითარების თვალსაზრისით. დიდი პასუხისმგებლობა გვაქვს აღებული და არასდროს გვრჩება რესურსი იმისთვის, რომ მარკეტინგული კამპანია ვაწარმოოთ. მარკეტინგული სტრატეგიის კლასიკური დოქტრინული გეგმის შექმნა კი აუცილებელია რომ საერთაშორისო პარტნიორებთან მეტნაკლკებად ინსტიტუციურად თანაბარი პირობებით ვიყოთ წარმოდგენილი და ისინიც კარგად ხედავდნენ ადვოკატირების ეფექტებს, ჩვენი საქმიანობის გრძელვადიან გეგმას და ხედვას.ბიზნესდაჯილდოებაში გამარჯვება სწორედ ამ მიმართულების გაძლიერებაში დაგვეხმარება.“ - ამბობს „ალტიჰატის“ მმართველი პარტნიორი, ნიკოლოზ ალავიძე.

ნომინაციის „გამორჩეული როლისთვის რეგიონის  განვითარებაში“ კიდევ ერთი ფინალისტია კომპანია „სვანიძის ზეთისხილი“. ქართული EXTRA VIRGIN ზეთისხილის ზეთის წარმოება ზეთისხილის საერთაშორისო საბჭოს ორგზის არჩეულ პრეზიდენტს, გიორგი სვანიძეს უკავშირდება. მისი ინიციატივით, 15 წლის წინ, საქართველოში დაიწყო პირველი ზეთისხილის ბაღების გაშენება და პრემიუმ კლასის ზეთისხილის პროდუქციის წარმოება. კომპანიის საქმიანობის უნიკალურობა მდგომარეობს ზეთისხილის კულტურის საქართველოში შემოტანასა და დანერგვაში. კახეთში, ტარიბანის ველებზე გაშენებული ზეთისხილით პრემიუმ ხარისხის ზეთისა და მარინადის პროდუქტების წარმოების გარდა, ამ წამოწყების მიზანი საქართველოს აგრარული სექტორის ხელშეწყობა და ქართველი ფერმერების გაძლიერება იყო. 

სვანიძის ზეთისხილის პროდუქცია მოიცავს 100%-ით ქართული, ნატურალური ზეთისხილის მარინადს და „extra virgin” ზეთს, რომელიც მხოლოდ ცივი დაწურვის შედეგად მიიღება, რის შედეგადაც ინარჩუნებს ბუნებრივ და სასარგებლო თვისებებს. 

მსოფლიოს კვლევების მიხედვით ზეთისხილის ზეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სარგებელი გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე დადებითი გავლენაა. მონოუჯერი ცხიმების მაღალი შემცველობა მავნებელი ქოლესტერინის (LDL) დონის შემცირებას უწყობს ხელს, შედეგად კი გულის დაავადებებისა და ინსულტის რისკები საგრძნობლად მცირდება. ამასთან, მიიჩნევა, რომ ზეთისხილის ზეთში შემავალი ცხიმები და ანტიოქსიდანტები ტვინის ჯანმრთელობასა და მის კოგნიტიურ ფუნქციას უწყობენ ხელს.

„საქართველოში ყველას არ აქვს ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ჩვენს ქვეყანაში ზეთისხილია გაშენებული, ხარობს და მისგან ნატურალური პროდუქტები იწარმოება. ბიზნესდაჯილდოებაში მონაწილეობა საშუალებას გვაძლევს, მთელს საქართველოს მივაწვდინოთ ხმა, გავაცნოთ მომხმარებელს ჩვენი საქმიანობა და მისი შედეგები, რაც საქართველოში აგრარულ სექტორს და უშუალოდ ზეთისხილის კულტურის შემოტანასა და განვითარებას ეხება. ბიზნესდაჯილდოებაში გამარჯვების შემთხვევაში ჩვენი მთავარი მიზანი იქნება, თიბისის მხარდაჭერით აქტიური კომუნიკია დავიწყოთ მომხმარებლებთან, რათა მივცემთ საშუალება ქართველ საზოგადოებას, გამოიყენოს საქართველოში წარმოებული ნატურალური და სასარგებლო ზეთისხილი.“ - ამბობს კომპანია „სვანიძის ზეთისხილის“ მარკეტინგის ხელმძღვანელი, თეო მამულაშვილი.

ბიზნესდაჯილდოება თიბისის ბიზნესის მხარდაჭერის პროექტია, რომელიც უკვე მეშვიდედ იმართება და მასში მონაწილეობა 3000 - ზე მეტმა კომპანიამ მიიღო.

https://tbcbusiness.ge/

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.