USD 2.6709
EUR 2.8453
RUB 2.8573
თბილისი
„რუსული სამყარო“ და მისგან მომდინარე საფრთხეები
თარიღი:  264

საყოველთაოდ ცნობილია კრემლის დაუოკებელი სიყვარული მის მიმართ ქვეშევრდომული გრძნობების ფრქვევისადმი არა მარტო რუსეთის მოქალაქეების, არამედ იმ ხალხებისა და ქვეყნების მხრიდანაც, რომლებსაც იგი „რუსული სამყაროს“ ("Русский мир") ნაწილად განიხილავს. იქაურ ისტებლიშმენტს არაფერი სიამოვნებს ისე, როგორც მარადიული ურყევი ერთგულების მლიქვნელური ფიცი. სწორედ ამაში მდგომარეობს "რუსული სამყაროს მთელს მსოფლიოზე განვრცობის" იმ პროექტის ესთეტიკური თავისებურებაცა და „სულიერი ღერძიც“, რომელსაც რუსეთი უკვე ორ ათწლეულზე მეტია, ლობირებს.

მოდით, განვიხილოთ, მაინც რას წარმოადგენს ე.წ. რუსული სამყარო, რომელშიც კრემლი სულ უფრო მეტი სახელმწიფოსა და ხალხის შეტყუებას ცდილობს.

მართალია, „რუსული სამყაროს“ იდეოლოგიას შორეულ წარსულში მიმავალი ფესვები აქვს, მაგრამ მისი რეინკარნაცია/აქტიური პოპულარიზაცია 2000-იანი წლებიდან იღებს სათავეს, ანუ ფაქტობრივად, პუტინის დაუსრულებელი მმართველობის დასაწყისიდან.

ამ აგრესიული კონცეფციის საფუძველში რუსული ენის, როგორც ყველა იმ ადამიანის გამაერთიანებელი ფაქტორის აღქმა დევს, რომლებიც რუსული კულტურისადმი ერთგვარ ლტოლვას განიცდიან. ამავდროულად, "რუსული სამყაროს" ნაწილად შეიძლება, იქცეს ნებისმიერი ტერიტორია, სადაც მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი რუსულად საუბრობს.

გახსოვთ, როგორ შეუსწორა ვლადიმირ პუტინმა 2016 წელს მოსწავლეს, რომელსაც თავად ჰკითხა რუსეთის საზღვრების შესახებ? მაშინ მან განაცხადა, „რუსეთის საზღვრები არსად მთავრდებაო“. და როგორც პრაქტიკამ აჩვენა, პუტინი ამას პირდაპირი მნიშვნელობით ამბობდა: რუსეთის ფედერაცია ხომ დღემდე აგრძელებს საკუთარი საზღვრების გაფართოების მცდელობებს, ამ წუთებშიც აწარმოებს რა მორიგ დამპყრობლურ ომს უკრაინაში და ანექსირებული აქვს რა ქვეყნის 4 ოლქი ყირიმთან ერთად.

პუტინის ერთ-ერთმა მთავარმა იდეოლოგმა, შემდგომში კორუფციისა და უკრაინაში განცდილი წარუმატებლობის გამო თანამდებობიდან გადაყენებულმა ვლადისლავ სურკოვმა თავის დროზე ზუსტად განმარტა „რუსული სამყაროსა“ და პუტინის იმ სიტყვების არსი: "პუტინმა ბრძანა, რომ რუსეთს საზღვრები არ აქვს. ვფიქრობ, მას ეს ჰქონდა მხედველობაში. რა არის რუსული სამყარო? რუსული სამყაროა ყველგან, სადაც ადამიანები რუსულად საუბრობენ და ფიქრობენ… სადაც პატივს სცემენ პუტინს. მას კი პატივს სცემენ ბევრგან - ისინიც კი, ვინც რუსულად არ საუბრობს და საკმაოდ ზედაპირული წარმოდგენა აქვს რუსეთზე. [რუსული სამყაროა] იქ, სადაც ადამიანებს ეშინიათ რუსული იარაღის, - იქაც ჩვენი გავლენის სფეროა... რუსული სამყაროა იქაც, სადაც პატივს სცემენ ჩვენს მეცნიერებს, მწერლებს, ხელოვნებას.... - ეს ყველაფერი რუსული სამყაროა".

„რუსული სამყაროს“ კონცეფციის ფარგლებში კრემლი უცხოეთში რუსულენოვან მოსახლეობას საკუთარი გავლენის იარაღად იყენებს და სამწუხაროდ, დროდადრო ეს ეკონომიკურად განვითარებულ და პოლიტიკურად მედეგ სახელმწიფოებშიც კი გამოსდის. სწორედ რუსულენოვანი მოსახლეობა იყო გამოყენებული დესტაბიიზაციისა და ძირგამომთხრელი საქმიანობისთვის მაგალითად, ბალტიისპირეთის ქვეყნებში. ამის ყველაზე მკაფიო მაგალითს წარმოადგენდა „ბრინჯაოს ჯარისკაცის“ მონუმენტის ირგვლივ განვითარებული მოვლენები, რომელიც ტალინში საბჭოთა მეომრების მემორიალის დემონტაჟს უკავშირდებოდა.

მაგრამ კრემლის მხრიდან ყველაზე დიდი საფრთხე „ახლო უცხოეთის“ ისეთი ქვეყნებისადმია მიმართული, როგორიცაა უკრაინა და ბელარუსი, რომელთაც მოსკოვი „რუსული სამყაროს“ განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევს. სწორედ „რუსული სამყაროს კულტურული ერთობის აღდგენისა“ და „რუსული ენისა და მასზე მოსაუბრე მოქალაქეების დაცვის“ საბაბები გამოიყენა კრემლმა უკრაინაში საკუთარი ტერიტორიული ექსპანსიის გასამართლებლად. ამასთან დაკავშირებით ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული საერთაშორისო გამოცემა - The Economist სტატიაში "ომის ახალი რუსული კულტი" აღნიშნავდა: "რუსული სამყარო" წარსულში ბუნდოვანი ისტორიული ტერმინი იყო საერთო ეთნიკურობაზე, რელიგიასა და ისტორიულ მემკვიდრეობაზე დაფუძნებული სლავური ცივილიზაციის აღსანიშნად. პუტინის რეჟიმმა კი ეს იდეა თავისებურად გააცოცხლა და საკუთარ პროპაგანდაში ანტიდასავლური ვაქჰანალიის, მართლმადიდებლური დოგმის, ნაციონალიზმის, შეთქმულების თეორიისა და სტალინური ტიპის საპოლიციო სახელმწიფოს ვულგარული ნაზავის სახით დაამკვიდრა".

რუსეთმა უკვე მოახდინა ბელარუსის რუსიფიცირება, ის კი არცთუ მცირე ევროპული ქვეყანაა არცთუ ყველაზე სუსტი ეკონომიკით და დიდი ადამიანური კაპიტალით. წარმატებული რუსიფიკაციის შედეგად დღეს 10-მილიონიან ბელარუსში, რომლის მოსახლეობაში ბელარუსები სჭარბობენ, ბელარუსულ ენას მხოლოდ სოფლებში თუ გაიგებთ. როგორც ავტორიტეტული გამოცემა DW აღნიშნავს, UNESCO-ს მსოფლიო ენების ატლასზე ბელარუსული აღნიშნულია vulnerable-ად (მოწყვლადად, დასუსტებულად), ეს კი კვდომის 4-საფეხურიანი გზის პირველი საფეხური გახლავთ.

გაძლიერებულ რუსიფიკაციას ექვედებარებიან რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაში მყოფი ჩრდილოეთკავკასიური რესპუბლიკებიც. აბორიგენი ხალხების არაერთი ენა უკვე განწირულია გაქრობისთვის. ამმხრივ ცოტას თუ ეპარება ეჭვი, რომ ბელარუსებიც კი არა ორენოვანებისკენ მიემართებიან, როგორც, მაგალითად, შოტლანდიაში ან უელსში, არამედ საკუთარი ენის რუსულით სრულად ჩანაცვლებისკენ.

ენა - ეს, რა თქმა უნდა, უმნიშვნელოვანესი პრობლემაა, მაგრამ შესაძლოა, კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იყოს „რუსული სამყაროს“ პრაქტიკული მდგენელი - ის, თუ რა წესები მოქმედებს ამა თუ იმ ტერიტორიაზე, რომელზეც „რუსულმა სამყარომ“ მოიკიდა ფეხი. უცვლელი პუტინი, სამარადჟამო ლუკაშენკო და კადიროვი – ეს „რუსული სამყაროს“ სავიზიტო ბარათია. ყოვლისმომცველი კორუფცია, ძალოვანებისა და ჩინოსნების სრული ძალაუფლება, ადამიანის საბაზისო უფლებების იგნორირება და დამოუკიდებელი სასამართლოს არარსებობა, აგრესიის პროპაგანდა და ჯიბის მედია - ესაა ის, რასაც „რუსული სამყარო“ გვთავაზობს. და ვინ ჰყავს მას მეგობრებში? - სირია, ჩრდილოეთ კორეა, ვენესუელა, "ჰესბოლა" და "ჰამასი"... ვერ გამოსდის „რუსულ სამყაროს“ მეგობრობა დემოკრატიებთან, მათთან, ვინც ნორმალური, ადამიანური, ჰუმანისტური საზოგადოება ჩამოაყალიბა.

„რუსული სამყარო“ დაუნდობელია თავის პროპაგანდაში. სახელმწიფო სატელევიზიო არხები გადაიქცნენ მონსტრებად, რომელთათვისაც მოსახლეობის გარკვეული ჯგუფების, ხალხებისა და სახელმწიფოების მიმართ სიძულვილის გაღვივების, თანამედროვე დემოკრატიული საზოგადოების ნორმების უარყოფისა და განსხვავებული აზრის მიუღებლობის წაქეზების მიზნით სიცრუის ფრქვევა ნორმად იქცა. მსგავსი აღვირახსნილი პროპაგანდის მაგალითია რუსეთის პირველი სატელევიზიო არხის სიუჟეტი „ჯვარზე გაკრული რუსი ბიჭუნას“ შესახებ: 2014 წლის 18 მარტს რუსეთმა უკრაინული ყირიმის ანექსია განახორციელა - და კრემლს დასჭირდა საკუთარი მოსახლეობის შოკირება ამ ქმედებისთვის ლეგიტიმაციის მისაცემად; იმავე წლის 12 ივლისს რუსეთის „პირველ არხზე“ გავიდა სიუჟეტი, რომელშიც უკრაინიდან დევნილი ყვებოდა, როგორ „დასაჯეს საჯაროდ უკრაინელმა სამხედროებმა სლავიანსკში პრორუსი აქტივისტის ცოლი და 3 წლის ვაჟი“; მოგვიანებით არაერთმა ჟურნალისტურმა გამოძიებამ დაადგინა, რომ ეს იყო ფეიქი, ხოლო თავად „თვითმხილველმა“ ქალმა, რომელიც ამას ყვებოდა, აღიარა, რომ ეს ამბავი „სხვებისგან ჰქონდა გაგონილი“.

„ჯვარზე გაკრული ბიჭუნას“ შესახებ სიუჟეტს მკვლევარები იმის ერთ-ერთ მტკიცებულებად იყენებენ, რომ დეზინფორმაცია და სიცრუე ნორმაა თანამედროვე რუსული მედიისთვის. როგორც ამერიკული ჟურნალისტიკის ვეტერანი, Wall Street Journal-ის უშტატო ავტორი, სსრკ-ისა და რუსეთის თემატიკის კურატორი დევიდ სეტერი აღნიშნავს, ხსენებული სიუჟეტის მიზანს ნაციონალისტური ისტერიის გამოწვევა წარმოადგენდა. ცნობილი ამერიკელი პუბლიცისტი საბჭოთა ემიგრატების ოჯახიდან ლინდა კინსტლერი აცხადებს, რომ სიუჟეტმა რუსეთში ანტიუკრაინული განწყობები და საომარი მოქმედებების მხარდაჭერა გააძლიერა. დასავლურ მედიას კი ეს სიუჟეტი რუსული პროპაგანდისტული სიყალბის - იმთავითვე არასანდო, აბსურდული ინფორმაციის მაგალითად მოჰყავს.

და მსგავსი მაგალითი უამრავია. ავიღოთ თუნდაც რუსული მედიის სიუჟეტი ბერლინში მიგრანტების მიერ 13 წლის რუსი გოგონას ვითომდა გაუპატიურების თაობაზე. ე.წ. „ლიზას საქმე“ ფეიქი აღმოჩნდა, მაგრამ გერმანიაში თავის დროზე არეულობის გამოწვევა და კრემლის მფარველობით მოსარგებლე მემარჯვენე რადიკალი პოლიტიკოსების პოზიციების მომძლავრება შეძლო.

აი, ასეთია „რუსული სამყარო“ მთელი მისი ყალბი „სიკეთეებით“. თავად მისი კონცეფცია შეიცავს პირდაპირ სასიკვდილო საფრთხეს ხალხთა ეროვნული თვითმყოფადობის, ქვეყნების სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობისთვის, განსაკუთრებით - რუსეთის სამეზობლოში.

ხოლო იმისათვის, რომ დატკბე ჩაიკოვსის, შოსტაკოვიჩისა და სტრავინსკის ნაწარმოებებით, ან, გნებავთ, ჩეხოვისა და გოგოლის დანატოვარით, სულაც არაა აუცილებელი, „რუსული სამყაროს“ ნაწილი იყო, - საკმარისია, გიყვარდეს მუსიკა და ლიტერატურა.

რაჟდენ ქაჯაია

წყარო: https://accentnews.ge/

კულტურა
პარიზის წიგნის ფესტივალზე საქართველოს მწერალთა სახლი ეროვნული სტენდით პირველად არის წარმოდგენილი
კულტურის სამინისტროს მხარდაჭერით 12-14 აპრილს საქართველოს მწერალთა სახლი 2024 წლის პარიზის წიგნის ფესტივალზე ეროვნული სტენდით პირველად მონაწილეობს.
Grand Palais Éphémère–ში ფესტივალისა და საქართველოს ეროვნული სტენდის გახსნას მწერალთა სახლის დირექტორი ქეთევან დუმბაძე, საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საფრანგეთის რესპუბლიკაში გოჩა ჯავახიშვილი და ლიტერატურული სფეროს წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
საქართველოს ეროვნული სტენდის პრეზენტაცია გაიმართა ღონისძიებით - „ჰაგიოგრაფიიდან პოსტმოდერნიზმამდე“. მწერალთა სახლის სტენდის სტუმრებს, ქართული მწერლობის გაცნობასთან ერთად, საინტერესო კალიგრაფიულ აქტივობაში ჩართვის შესაძლებლობა ჰქონდათ. კალიგრაფმა გიორგი სისაურმა მათ ქართული ანბანით დაუწერა სასურველი სიტყვები, გამონათქვამები, ფრაზები, სახელები და ა. შ. ასევე გაიმართა ღონისძიება, სახელწოდებით, „თექვსმეტსაუკუნოვანი უწყვეტი ლიტერატურული პროცესი“, რომელიც განიხილავს ქართულ ლიტერატურას, ქართულ-ფრანგულ ლიტერატურულ ურთიერთობებსა და ქართული და ევროპული ლიტერატურის კავშირს.
პირველ საფესტივალო დღეს გამართულ პანელ-დისკუსიაში მონაწილეობა მიიღეს საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა საფრანგეთის რესპუბლიკაში გოჩა ჯავახიშვილმა და ფრანგული ფილოლოგიის დოქტორმა, პროფესორმა, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რომანული ფილოლოგიის ფაკულტეტის ხელმძღვანელმა ბელა ხაბეიშვილმა. შეხვედრას ასევე ესწრებოდნენ უცხოელი გამომცემლები, ლიტერატურული აგენტები, მედიის წარმომადგენლები და ქართული სათვისტომოს საპატიო წევრები.
ფესტივალის მსვლელობისას ქართულ სტენდზე დაგეგმილია არაერთი აქტივობა და საქმიანი შეხვედრა - PUBLISHERS MATCHMAKING. შეხვედრის მონაწილეები იქნებიან საქართველოს მწერალთა სახლი, ქართული გამომცემლობები: „სეზან ფაბლიშინგი“, „მედუზა,“ „ბაკმი“ და მთარგმნელები - მაია ვარსიმაშვილი და მაია გიორხელიძე. შეხვედრაზე განიხილავენ ქართული ლიტერატურის კატალოგს. მთარგმნელი დალი იაშვილი წარადგენს მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობას - „ლამბალო და ყაშა“ და მოთხრობების კრებულს. მთავარ სცენაზე გაიმართება წიგნის - „მზე, მთვარე და პურის ყანა“ წარდგენა. წიგნს წარადგენენ ავტორი - მწერალი და კინორეჟისორი თემურ ბაბლუანი და ეროვნული კინოცენტრის წარმომადგენელი ევროპაში სოფიო ბაბლუანი. ქართველ გამომცემლებთან ერთად საქართველოს სტენდთან იქნებიან ფრანგული გამომცემლობები: LE CHERCHE MIDI, GINGKO, EDITIONS DES CARNETS DU DESSERT DE LUNE, MEDUZA, და იტალიური გამომცემლობა MODERN TIMES, რომლებიც წარმოადგენენ ფრანგულად თარგმნილ კლასიკურ და თანამედროვე ქართულ პროზასა და პოეზიას.
საქართველოს ეროვნულ სტენდზე წარმოდგენილი იქნება ბუკლეტი ქართველი ავტორების 50-ამდე ნამუშევრის სინოპსისითა და ამონაბეჭდებით ისეთი ცნობილი ნაწარმოებებიდან, როგორიც არის „შუშანიკის წამება“, „ვეფხისტყაოსანი“ და სხვა.
აღსანიშნავია, რომ პარიზის წიგნის ბაზრობა ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კულტურული მოვლენაა, რომელიც ყოველწლიურად გაზაფხულზე იმართება და მასში მონაწილეობას 1 200 გამომცემელი და 2 000 ავტორი იღებს. საქართველოს წელს პირველად მიეცა საშუალება, საკუთარი სტენდით ჩაერთოს საფესტივალო აქტივობებში.
ფესტივალში ეროვნული სტენდით მონაწილეობა საქართველოსთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.
საფესტივალო აქტივობები მწერალთა სახლს, ქართველ მწერლებსა თუ გამომცემლებს დაეხმარება ლიტერატურული ურთიერთობების წარმართვაში, ქართული მწერლობის პოპულარიზაციაში, ახალი კონტაქტების მოძიებასა და მთარგმნელობითი საქმიანობის ხელშეწყობაში.
სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.