USD
EUR
RUB
Tbilisi
რეგიონული თავდაცვის ალიანსები – გარანტია უკრაინისთვის?
Date : 03.24.2022 13:13  510

რა მოხდა?

2022 წლის 14-15 მარტს დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის რეზიდენციაში ერთობლივი საექსპედიციო ძალების (Joint Expeditionary Force (JEF) მთავრობათა მეთაურები შეიკრიბნენ და უკრაინას მხარდაჭერა გამოუცხადეს, მათ შორის სამხედრო აღჭურვილობისა და დახმარების თვალსაზრისითაც.

რა არის “ერთობლივი საექსპედიციო ძალები”?

JEF ჩრდილოეთისა და ბალტიის ზღვების ქვეყნების თავდაცვითი ალიანსია, რომლის წამყვანი ქვეყანაც დიდი ბრიტანეთია. ის 2014 წელს ჩამოყალიბდა და ჩრდილოეთისა და ბალტიის ზღვების უსაფრთხოების დასაცავადაა მომართული. მისი წევრები დღეისთვის არიან დანია, ესტონეთი, ფინეთი, ლატვია, ლიეტუვა, ნიდერლანდები, ნორვეგია, შვედეთი და ისლანდია.

ეს დაჯგუფება ნატოს ფარგლებში მუშაობს?

კი და არა… “წამყვანი ერების” თაოსნობით რეგიონული ალიანსების ჩამოყალიბებას ნატოს უელსის სამიტზე, 2014 ჩაეყარა საფუძველი. მისი აზრი იმაში მდგომარეობს, რომ ნატოსთან თავსებადი რეგიონული დაჯგუფებები შეიქმნას, რომლებშიც ნატოს არაწევრ ქვეყნებსაც შეეძლებათ ჩართვა – მაგალითად ფინეთი და შვედეთი ნატოს წევრები არ არიან.

რატომაა საჭირო ნატოს ჩარჩოს გარეთ ყოფნა?

ნატოს კოლექტიური თავდაცვის ქვაკუთხედი ქარტიის მეხუთე მუხლია, რომელიც ერთ ქვეყანაზე თავდასხმას ყველაზე თავდასხმად აღიარებს და ურთიერთდახმარების ვალდებულებას წარმოშობს. რადგან მეორე ომის შემდგომ მსოფლიოში სტრატეგიული თავდაცვის მხრივ ყველაზე ქმედითი შემაკავებელი ატომური იარაღია, ნატოს მეხუთე მუხლი სწრედ ამ გარანტიას იძლევა.

თუმცა, როგორც ახლა უკრაინაში ნათლად გამოჩნდა, მეხუთე მუხლი სისუსტესაც წარმოშობს. როგორ უნდა მოიქცეს ალიანსი, თუ მას აშკარა სამხედრო საფრთხე ემუქრება, თუმცა მის ტერიტორიაზე პირდაპირი თავდასხმა არ მომხდარა?

 

“მეხუთე მუხლის ზღურბლს ქვევით”

ფართომასშტაბიანი კიბერთავდასხმა ესტონეთზე, “მწვანე კაცუნები” ყირიმის ოკუპაციისას, პირველი შეტევა დონბასზე – ეს იმგვარი შეტევების მაგალითებია, რომლის ფარული ან გაცხადებული ამოცანაც ნატოს სამხედრო-პოლიტიკური დასუსტებაა, მაგრამ “მეხუთე მუხლის ზღურბლს ქვემოთ” ხდება. საერთაშორისო სამართლის მოთხოვნა და სამხედრო კეთილგონიერების პრინციპია მოწინააღმდეგეს მისი შეტევის პროპორციული პასუხი გაეცეს, ოღონდაც ნატოს ჩართვა საპასუხო ქმედებაში – ატომური გარანტიების გამო – ხშირად არაპროპორციულ ესკალაციად შეიძლება ჩაითვალოს.

სწორედ ამ დილემის გარს შემოსავლელად შეიქმნა ერთობლივი საექსპედიციო ძალები. სამხედრო საჭიროების შემთხვევაში, ბრიტანეთს, როგორც წამყვან ქვეყანას არ სჭირდება ნატოს თანხმობა ანდა დაჯგუფების წევრების კონსენსუსი საერთო უსაფრთხოების დაცვის ოპერაციის დასაწყებად. ამავე დროს, JEF-ის ძალები ნატოს სწრაფი რეაგირების კომპონენტადაც ითვლება და ალიანსის სახელითაც შეუძლიათ მოქმედება.

რამე გაუკეთებია ამ დაჯგუფებას აქამდე?

იქედან გამომდინარე, რომ საექსპედიციო ძალების მთავარი ფოკუსი საზღვაოა, თუმცა მას აქვს სამხედრო-საჰაერო და სახლმელეთო კომპონენტებიც. მასში მონაწილე ქვეყნები ხშირად ატარებდნენ ფლოტების ერთობლივ წვრთნებს. პირველი რეალური ოპერაცია 2021 წელს განხორციელდა, როცა JEF-ის ძალები გააქტიურდა და დიდი ბრიტანეთის ორი სამხედრო გემი ლატვიისა და ესტონეთის ტერიტორიულ წყლებში გაიგზავნა პატრულირებისათვის.

უკრაინას რა ხეირი?

უკრაინაში დაწყებული ომი ევროპისთვის და ნატოსთვის დილემას ქმნის – ატომური კონფლიქტის თავიდან აცილება აუცილებელია, მაგრამ ამავე დროს, საჭიროა რუსეთისთვის პასუხის გაცემა და უკრაინის მხარდაჭერა. დიდი ბრიტანეთი აქტიურადაა ჩართული გამოსავლის ძიებაში და 14-15 მარტის შეხვედრაც ამის მაგალითია.

პირველად მოხდა, რომ JEF-ის წევრები მთავრობის მეთაურების დონეზე შეიკრიბნენ: აქამდე ეს სტრუქტურა წმინდად სამხედრო ხასიათისა იყო. აქვე ვიდეოჩართვით მოუსმინეს უკრაინის ხელმძღვანელობასაც. გამოჩნდა, რომ დაჯგუფებამ შეიძლება უფრო პოლიტიკური ხასიათიც მიიღოს.

ბორის ჯონსონმა შეხვედრის შემდეგ თქვა: “ჩვენ შევთანხმდით, რომ პუტინმა ვერ უნდა გაიმარჯვოს ამ თავზეხელაღებულ წამოწყებაში“

ლიდერების განცხადებაში ნათქვამია, რომ “წევრები აპირებენ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულონ თავდაცვისა და შეკავების საქმეში” და რომ უკრაინას შეიარაღებას კვლავაც კოორდინირებულად მიაწვდიან.

უკრაინის სამხედროპოლიტიკურ წრეებში არსებობს იმის იმედიც, რომ თუ ნატოში მისი შესვლის შესახებ კონსენსუსი არ იარსებებს, მაშინ სწორედ JEF-ის მსგავს ალიანსებში შეიძლება მოხდეს უკრაინის შემდგომი ინტეგრირება.

გადახრა რეგიონული ალიანსებისკენ

მაშინ, როცა ნატო გლობალური შეკავების იარაღია აშშ-ს ატომური გარანტიებით, რუსული საფრთხიდან გამომდინარე კიდევ უფრო აშკარაა, რომ ევროპის სხვადასხვა რეგიონს საფრთხის სხვადასხვა განცდა აქვს და სამხედრო თვალსაზრისით განსხვავებული საფრთხეები ემუქრება. მათზე საპასუხოდ რეგიონული ალიანსებისაკენ გადახრა აშკარაა. ევროპელები სულ უფრო ხშირად ქმნიან რეგიონულ სამხედრო კოალიციებს, ბლოკებსა და  დაჯგუფებებს. უკრანასკნელ ხანებში, JEF-ის გარდა არსებობს საფრანგეთ-ბრიტანეთის “კომბინირებული ერთობლივი საექსპედიციო ძალები” (CJEF), რომლებიც ორი ქვეყნის საჰაერო და საჰაერო-მობილური ძალებითაა დაკომპლექტებული, საფრანგეთის ლიდერობით შეიქმნა მუდმივი სტრუქტურული თანამშრომლობის ინიციატივა ევროკავშირში (PESCO); დაიდო საფრანგეთ-საბერძნეთის თავდაცვის ორმხრივი პაქტი, შეიქმნა ბრიტანეთი-პოლონეთი-უკრაინის სამმხრივი კავშირი.

როგორც უკრაინის ხელმძღვანელობა აცხადებს, ნატოში გაწევრიანების შეუძლებლობის შემთხვევაში, ის შეეცდება, ორმხრივი ან მრავალმხრივი უსაფრთხოების “ქოლგა” გადაიფაროს. რეგიონული ალიანსები ამის გაკეთების ერთ-ერთი გზაა. ჩანს, დიდი ბრიტანეთი, რომელსაც “გლობალური ბრიტანეთის” აღდგენის ამბიცია ამოძრავებს, ერთ-ერთ ამგვარ საშუალებად JEF-საც მოიაზრებს.   

https://civil.ge/

other
"თაგვების სამოთხე" - ექსპერიმენტი "Universe 25"

ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი ექსპერიმენტი მეცნიერების ისტორიაში, თაგვების მონაწილეობით.

ეს იყო მეცნიერთა მიერ, ადამიანთა საზოგადოების ქცევის ახსნა, თაგვების მეშვეობით. იდეის ავტორი არის ამერიკელი მეცნიერი, ჯონ კალჰუნი, რომელმაც შექმნა "თაგვების სამოთხე", სადაც ათასობით თაგვი ცხოვრობდა.

ჯონმა შექმნა სპეციალური სივრცე, სადაც თაგვებს ჰქონდათ უამრავი საკვები და წყალი, ასევე დიდი სივცრე საცხოვრებლად.

თავდაპირველად, მან 4 წყვილი თაგვით დაიწყო, რომლებმაც გამრავლება დაიწყეს, მათი პოლულაცია მნიშვნელოვნად გაიზარდა, თუნცა 315 დღის შემდექ, მათი რეპროფუქცია შემცირდა.

როდესაც თაგვთა რაოდენობამ 600 ინდივიდს მიაღწია, მათ შორის ჩამოყალიბდა იერარქია ე.წ . "უბედურთა" კლასი. დიდმა ინდივიდებმა დაიწყეს მცირე ჯგუფებზე შეტევა, რის გამოც ბევრი მამრი ფსიქოლოგიურად განადგურდა, შედეგად მდედრებმა დაიწყეს თავის დაცვა, გახდნენ აგრესიულები შთამომავლობის მიმართ.

დროთა განმავლოვაში, მდედრებმა დაიწყეს უფრო აგრესიული ქცევის გამოვლინება. დაფიქსირდა შობადობის ნაკლები შედეგიანობა და სიკვდილოანობის ზრდა ახალგაზრდებში. შედეგად ჩამოყალიბდა ახალი კლასი, ე.წ. "ლამაზი თაგვები", მათ აღარ აინტერესებდან მდედრებთან შეწყვილება, მხოლოდ ჭამა და ძილი ადარდებთათ.

ერთი პერიოდი, კოლონიის უმეტესობას, "ლამაზი მამრები" და "იზოლირებული მდედრები" წარმოადგენდნენ. პატარების სიკვდილიანობამ 100% მიაღწია და რეპროდუქციამ ნულს მიაღწია. გადაშენების პირას მყოფ მამრებს შორის შეინიშნებოდა ჰომოსექსუალობის და კანიბალიზმის შემთხვევები მიუხედავად საკვების სიუხვისა. კოლონიის დაყებიდან 2 წლის შემდეგ, კოლონიას უკანასკნელი ახალშობილი ჰყავდა.

1973 წელს, უკანასკნელი თაგვი მოკვდა "universe 25" -ის ექსპერიმენტიდან. ჯონ კალჰუნმა, იგივე ექსპერიმენდი , 25 ჯერ გაიმეორა და ყველა ჯერზე ერთი და იგივე შედეგი მიიღო.
კალჰუნის სამეცნიერო ნაშრომი გამოყენებულია, როგორც სოციალური კოლაფსის მოდელი და ემსახურება ურბანული სოციოლოგიის შესწავლას.

 

See all
Survey
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
Vote
By the way