,
.jpg)
მიუხედავად იმისა, რომ მეორე მსოფლიო ომში ფაშიზმზე გამარჯვებას ევროპული სახელმწიფოები 8 მაისს ზეიმობენ, საქართველო დღემდე იმ ქვეყნების ჩამონათვალშია, სადაც ეს ისტორიული მოვლენა 9 მაისს აღინიშნება, ისევე როგორც პოსტსაბჭოთა ქვეყნები ბალტიისპირეთის გამოკლებით. 1945 წელს, გერმანიის კაპიტულაციის აქტს ხელი ევროპის დროით 8 მაისს, 22:43 საათზე მოეწერა, რა დროსაც მოსკოვში უკვე 9 მაისი იდგა და ისტორიულად სწორედ ამის გამო აღინიშნება ფაშიზმზე გამარჯვება სხვადასხვა დღეს ევროპასა და რუსეთში, თუმცა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ამ განსხვავებამ პოლიტიკური მნიშვნელობაც შეიძინა.
რომელ ქვეყნებში როდის აღნიშნავენ ნაციზმზე და ფაშიზმზე გამარჯვების დღეს.
თანამედროვე რუსეთში, ისევე როგორც ცივი ომის პერიოდის საბჭოთა კავშირში, 9 მაისს პოლიტიკური დატვირთვა აქვს - რუსეთი აქტიურად ცდილობს ამ პროცესებში დასავლეთის როლის დაკნინებასა და გამარჯვების მონოპოლიზებას. ეს მორიგი მცდელობაა, რათა პოსტ საბჭოთა სივრცე, რომელსაც რუსეთი საკუთარი პრივილეგირებული გავლენის სფეროდ მიიჩნევს, დასავლეთისგან გამიჯნულ რეგიონად წარმოაჩინოს და მასზე ექსკლუზიური კონტროლი შეინარჩუნოს. სწორედ ამიტომ, პრორუსული ჯგუფები ისეთ პოსტ საბჭოთა ქვეყნებში, რომლებმაც ევროინტეგრაციის კურსი აირჩიეს, განსაკუთრებით საქართველოსა და უკრაინაში, აქტიურად ეწინააღმდეგებიან ფაშიზმზე გამარჯვების დღის 8 მაისს აღნიშვნას და, გარდა ამისა, ყოველწლიურად სხვადასხვა სახის პოლიტიზებულ აქტივობებს მართავენ.
1945 წლის 7 მაისს საფრანგეთის ქალაქ რეიმსში, წითელ, აგურებიანი სკოლის შენობაში, ცენტრალური ევროპის დროით 02:41 წუთზე გერმანელი გენერალი ალფრედ იოდლი (გერმანიის სამხედრო საქმეთა დაგეგმვისა და აღსრულების უმაღლესი ორგანოს მეთაური) გერმანიის შეიარაღებული ძალების სახელით ხელს აწერს საერთო კაპიტულაციას მოკავშირეთა წინაშე. ომი დამთავრდა.
დოკუმენტი, რომელიც ბერლინის კაპიტულაციას იუწყებოდა ხუთი პუნქტისგან შედგება. მასში წერია, რომ გერმანია მოკავშირეთა ძალებსა და სამხედრო სარდლობას ნებდებოდა. მეორე პუნქტში კი ვკითხულობთ:
“გერმანიის სარდლობა დაუყოვნებლივ მისცემს ბრძანებას ყველა გერმანელ სამხედროს, საზღვაო და საჰაერო მმართველობასა და გერმანიის კონტროლ ქვეშ არსებულ ძალებს, რომ შეწყვიტონ აქტიური ოპერაციები ცენტრალური ევროპის დროით 23:01 საათზე, 8 მაისს და რომ დარჩნენ იმ დროისთვის დაკავებულ პოზიციებზე”.
ეს ერთადერთი კაპიტულაციის აქტი არ არის, რომელიც გაფორმდა. სტალინის მოთხოვნით, იდენტური შინაარსის კაპიტულაციას ხელმეორედ მოეწერა ხელი 8 მაისს ღამით ქალაქ ბერლინში საბჭოელთა შტაბბინაში. ამჯერად ხელშეკრულებას გერმანიის მხრიდან ხელს აწერდა ფელდმარშალი კაიტელი (ფელდმარშალი გენერლის უმაღლესი რანგი იყო), საბჭოთა კავშირის მხრიდან კი - მარშალი ჟუკოვი. სტალინის მოთხოვნით ხელმოწერილი დოკუმენტი ყველა მხარემ სცნო და აღიარა.
გერმანული ძალების სამხედრო აქტივობა 8 მაისს, საღამოს 23:01 წუთზე ოფიციალურად შეწყდა. ამ დროს კი მოსკოვში, ისევე როგორც საბჭოთა რესპუბლიკებში 9 მაისის, 01:01 საათი იდგა.
9 მაისს გამთენიისას რადიომ გადმოსცა თბილისშიც, რომ ომი დამთავრდა.
“ჯერ კიდევ 7 მაისს უცხოეთის რადიო გადაცემიდან გაგებული გვქონდა, რომ გერმანიამ უსიტყვო კაპიტულაციაზე ხელი მოაწერა”, - ესაა ამონარიდი მწერლისა და პუბლიცისტის, სერგო კლდიაშვილის ჩანაწერებიდან, რომელიც ლიტერატურის მუზეუმში ინახება.
“მთელი რვა მაისი მოლოდინში გავატარეთ, რომ საინფორმაციო ბიურო ამ ცნობას გამოაქვეყნებდა. ხმა გავრცელდა ქალაქში, რომ დღის 1 საათზე გამოცხადდებოდა. ნაშუადღევის პირველმა განვლო. არაფერი ისმის. შემდეგ ველოდით დღის 4 საათზე. ნერვები საშინლად დაჭიმულია. არც ოთხ საათზე ისმის რა. ღამით უცხოეთის რადიო ისევ ლაპარაკობს გერმანიის კაპიტულაციაზე. ჩერჩილმა სიტყვა წარმოსთქვა და ხალხს გამარჯვება მოულოცა. ღამის 21/2 საათამდე ვუცადე ცნობას. დაღლილმა ვეღარ გავძელ და დავწექი. ნახევარი საათის შემდეგ შალვა აფხაიძემ ტელეფონით დამირეკა და გამაგებინა, რომ რადიომ ეხლახან გადმოსცა ომის დასრულების ამბავი. მოსვენებისა და ძილის თავი აღარაა”, - წერდა ის.
