წყარო:https://bm.ge/
როგორც გახსოვთ, პანდემიის დროს ბევრმა ქვეყანამ ლოკდაუნი გამოაცხადა და ეკონომიკა ჩაკეტა, რამაც წარმოება შეაჩერა და მიწოდების ჯაჭვები ჩამოშალა. შედეგად, გარკვეულ სექტორებში ხელოვნური დეფიციტი შეიქმნა, რამაც პროდუქტებზე არსებული მოთხოვნა და ფასები გაზარდა. ამ პერიოდში რეკორდულად გაძვირებულ საქონელს შორის მაჯის საათები მოხვდა, მაგრამ მოგვიანებით, ამ ბაზარზე ფასები დასტაბილურდა.
საქართველოში მაჯის საათების იმპორტმა რეკორდულ ნიშნულს 2018 წელს მიაღწია, როცა ქვეყანამ $14 მილიონის ღირებულების საათები შეიძინა. რეალურად, საათების იმპორტი 2009 წლის შემდეგ ფაქტობრივად ყოველწლიურად იზრდებოდა, მაგრამ პიკური მაჩვენებლის დაფიქსირების შემდეგ ვითარება მეტად არაპროგნოზირებადი გახდა. 2021 წლის შემდეგ, საათების იმპორტი მდგრადად იკლებს. 2021 წელს ამ მაჩვენებელმა $8.8 მილიონი შეადგინა, ხოლო 2022 წელს $7.7 მილიონს გაუტოლდა, როცა შარშან ქვეყანაში $6.9 მილიონის საათები შემოვიდა.
საათების იმპორტის კლების ტენდენცია მიმდინარე წელსაც ფიქსირდება. იანვარ-აგვისტოში, საქართველომ $3.8 მილიონის საათები იყიდა, როცა შარშან, ამავე პერიოდში, იმპორტმა $4.1 მილიონი შეადგინა, ანუ იმპორტმა წლიურად 5%-ით იკლო.
2009-2023 წლებში, საქართველოში საათების იმპორტის სტატისტიკა შემდეგნაირია:
2023 — $6,876,510
2022 — $7,681,800
2021 — $8,837,860
2020 — $7,066,590
2019 — $11,670,550
2018 — $14,072,890
2017 — $6,921,590
2016 — $5,971,900
2015 — $5,866,760
2014 — $4,411,480
2013 — $3,977,490
2012 — $4,100,370
2011 — $4,034,350
2010 — $2,729,180
2009 — $1,444,350
ყველაზე დიდი ღირებულებით საათები შვეიცარიიდან შემოდის, რაც გასაკვირი საერთოდ არ არის, რადგან ჟამთაღწერის ინდუსტრიის აკვანი და Rolex-ის, Patek Philippe-ის, Audemars Piguet-ს და სხვა დიდი ბრენდების სამშობლო, სწორედ ისაა. გასულ წელს, შვეიცარიიდან საქართველოში $2.6 მილიონის ღირებულების მაჯის საათები შემოვიდა, რაც ჯამური იმპორტის 38%-ია. შვეიცარიის შემდეგ, ყველაზე დიდი ღირებულებით საათები ჰონგ-კონგიდან, ჩინეთიდან, არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან და გერმანიიდან შემოდის.
მიმდინარე წლის იანვარ-აგვისტოში, შვეიცარიიდან $1.1 მილიონის საათები შემოვიდა, ანუ საათების იმპორტში შვეიცარიის წილი 28%-მდე შემცირდა, რაც შეიძლება მიანიშნებდეს იმაზე, რომ წელს, ქვეყანაში უფრო ნაკლები ძვირად ღიღებული საათი შემოდის, ვიდრე ადრე. წლევანდელ იმპორტში შვეიცარიასთან ერთად იგივე ქვეყნებს ვხედავთ, რასაც შარშან, მაგრამ სტატისტიკაში ასევე გამოჩნდა გაერთიანებული სამეფო.
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.