USD 2.7503
EUR 3.1249
RUB 3.3429
თბილისი
Voice of America („ამერიკის ხმა“) - „ამერიკელი ანალიტიკოსები საქართველოს არჩევნებში ჩინეთისა და რუსეთის ჩარევის შესახებ აფრთხილებენ“
თარიღი:  395

ამერიკული სამაუწყებლო კომპანია Voice of America („ამერიკის ხმა“) თავის ვებ-გვერდზე აქვეყნებს სტატიას სათაურით „ამერიკელი ანალიტიკოსები საქართველოს არჩევნებში ჩინეთისა და რუსეთის ჩარევის შესახებ აფრთხილებენ“, რომელშიც გადმოცემულია ამერიკელი ექსპერტ-ანალიტიკოსების, ყოფილი ელჩების გაფრთხილებები - არ არის გამორიცხული, რომ 26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში მოსკოვი და პეკინი ჩაერიონ.

გთავაზობთ პუბლიკაციას:

2024 წლის საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებამდე ორ თვეზე ნაკლებია დარჩენილი, ამერიკელი ანალიტიკოსები კი ჩინეთისა და რუსეთის მხრიდან, საქართველოს შიდაპოლიტიკურ საკითხებში ჩარევაზე საუბრობენ. ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები, რომლებიც საქართველოს წლებია აკვირდებიან ფიქრობენ, რომ "ქართული ოცნების" ქმედებები და რიტორიკა, "არადემოკრატიული" და "ფაშისტურია".

"დიქტატორი პეკინში და დიქტატორი მოსკოვში, თბილისში პატარა დიქტატორის დასაწინაურებლად ძალებს აერთიანებენ", - ამბობს "ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი.

„პეკინიც და მოსკოვიც, საქართველოში ხედავს მთავრობას, რომელიც დასავლეთის, შეერთებული შტატების, ღიაობის, თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების წინააღმდეგ არის განწყობილი", - ამბობს საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი. კენეტ იალოვიცს მიაჩნია, რომ "ქართული ოცნების" ანტიდასავლურ, ანტიამერიკულ პოზიციონირებას "ავტორიტარი" ლიდერები სათავისოდ იყენებენ. „საქართველო მათთვის [ჩინეთისთვის და რუსეთისთვის] სტუდენტი, ახალგაზრდა ავტორიტარიზმია და მის წახალისებას ცდილობენ", - ამბობს ყოფილი ელჩი.

თავის მხრივ, „ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი კი ფიქრობს, რომ პეკინი და მოსკოვი ერთიანი ძალისხმევით ეხმარებიან "პატარა დიქტატორს" საქართველოში: „დიქტატორი პეკინში და დიქტატორი მოსკოვში, ძალებს აერთიანებენ თბილისში პატარა დიქტატორის დასაწინაურებლად“.

 „ფერადი რევოლუციები"

დაკვირვება აჩვენებს, რომ საქართველოში საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებასთან ერთად, სულ უფრო მზარდია "შეთქმულების თეორიებისა" და დეზინფორმაციული შინაარსის ნარატივების გავრცელება. ამერიკელი ანალიტიკოსების თქმით, საქართველოში, ერთ-ერთ დეზინფორმაციული შინაარსის კამპანიას, თითქოს დასავლეთი საქართველოში "ფერად რევოლუციას" გეგმავს, სათავეში ჩინეთი და რუსეთი უდგას.

"ფერადი რევოლუციების” შესახებ რუსეთი წლებია ცრუ ნარატივებს ავრცელებს, ეს მათი პროპაგანდის ნაწილია. ამერიკას არ გამოუწვევია "ნარინჯისფერი რევოლუცია" უკრაინაში, არც "ვარდების რევოლუცია" საქართველოში. რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს ვინმესთვის, ქართველები გადაწყვეტილებებს თავად იღებენ. რუსეთი კი ცდილობს, ამ ცრუ ნარატივებით საქართველოს ხელისუფლება აიძულოს, უბიძგოს მას, კიდევ უფრო ავტორიტარული ნაბიჯები გადადგას", - ამბობს დენიელ ფრიდი "ატლანტიკური საბჭოდან", რომელიც წლების განმავლობაში ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მაღალჩინოსანი იყო.

რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურმა, მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე, გასულ კვირაში კიდევ ერთხელ განაცხადა, რომ შეერთებული შტატები საქართველოში ე.წ. "ფერად რევოლუციას" ამზადებს. მსგავსი განცხადება მანამდე გაავრცელა ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც.

„ბრალდებები კატეგორიულად მცდარია“, - ამბობს აშშ-ისსახელმწიფო დეპარტამენტი, პეკინისა და მოსკოვის ბრალდებების პასუხად. ჯერ კიდევ 2022 წელს, სახელმწიფო დეპარტამენტმა, რუსეთის მიერ წლების განმავლობაში გამოყენებული დეზინფორმაციული ნარატივის ტოპ-ხუთეული გამოაქვეყნა. მათ შორის, ერთ-ერთია რიტორიკა, თითქოს პოპულარული საზოგადოებრივი მოძრაობები, შეერთებული შტატების მიერ დაფინანსებული "ფერადი რევოლუციებია".

„კრემლს უჭირს აღიარება, რომ ყველა ადამიანს უნდა ჰქონდეს სიტყვისა და გამოხატვის უფლება და რომ ხელისუფლება ანგარიშვალდებული უნდა იყოს თავისი ხალხის წინაშე. [..] თუ პოპულარული მოძრაობა მხარს უჭერს დემოკრატიას და რეფორმებს და არ განიხილება, როგორც რუსეთის გეოპოლიტიკურ ინტერესებთან შესაბამისობაში მყოფი, კრემლი ხშირად თავს დაესხმება მის ლეგიტიმურობას და აცხადებს, რომ მის უკან, ფარულად, შეერთებული შტატები დგას. ეს უსაფუძვლო ბრალდებები ხშირად მიმართულია ადგილობრივი და საერთაშორისო სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების, ასევე დამოუკიდებელი მედიის მიმართ, რომელიც ამხელს ადამიანის უფლებების დარღვევას და კორუფციას. კრემლი ცდილობს უარყოს, რომ მეზობელ ქვეყნებში ადამიანებს შეუძლიათ ჰქონდეთ უფლებამოსილება, ღირსება და საკუთარი თავის დასაცავად დამოუკიდებელი ნება, ისევე როგორც უარყოფს ამ უფლებებს რუსეთის ხალხისთვის", - წერია 2022 წელს ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამოქვეყნებულ განცხადებაში.

ანალიტიკოსების აზრით, პეკინი და მოსკოვი ქართველი ხალხის შეცდომაში შეყვანას განზრახ ცდილობს. "არ არსებობს, როგორც ისინი უწოდებენ, "ამერიკის მიერ მხარდაჭერილი, პროვოცირებული რევოლუციები“. არსებობს მხოლოდ ამერიკის მხარდაჭერა ქართველი ხალხის მიმართ, ისევე როგორც სხვა ერების მიმართ, როცა ისინი ცდილობენ დაიცვან საკუთარი დემოკრატიული უფლებები", - ამბობს ჯონ ჰერბსტი.

გაცილებით უფრო კრიტიკულია ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ყოფილი მაღალჩინოსანი და "ატლანტიკური საბჭოს" მკვლევარი დენიელ ფრიდი. მას მიაჩნია, რომ პეკინი და მოსკოვი "ქართული ოცნების" ხელისუფლებას ახალისებს და უფრო მძიმე ნაბიჯების გადადგმისკენ უბიძგებს, რაც მისი თქმით, საქართველოს დასავლეთისგან კიდევ უფრო დააშორებს.

"მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რუსეთს სუსტი საქართველო სურს, რომელიც დაშორებული იქნება ამერიკასა და ევროპას, რაც ნიშნავს, რომ საქართველო რუსეთის ზეწოლაზე უფრო მეტად დამორჩილებული გახდება", - ამბობს დენიელ ფრიდი.

„ხალხის ძალის“ წევრი ზურაბ ქადაგიძე, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს იმ განცხადებას, სადაც აღნიშნულია, რომ „დემოკრატიის ეროვნული ფონდი (NED) დიდი ხანია, დაკავებულია სხვა ქვეყნებში ხელისუფლებების დამხობით“, სოციალურ ქსელში ეხმიანება და ამ განცხადებას აბსოლუტურ სიმართლეს უწოდებს. ზურაბ ქადაგიძეს ისევე, როგორც მის პარტიას, მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია. აღსანიშნავია, რომ „ხალხის ძალა", 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, "ქართულ ოცნებასთან" ერთად მონაწილეობს. პარტიის ბევრი წევრი, წარსულში, პარტია "ქართულ ოცნებაში" ირიცხებოდა.

ანტიამერიკული რიტორიკა და სანქციები

სწორედ ამ და სხვა ანტიამერიკული რიტორიკისა და განცხადებების პასუხად, ანალიტიკოსები არ გამორიცხავენ, რომ ვაშინგტონმა და ბრიუსელმა, ქართველი ოფიციალური პირების წინააღმდეგ ინდივიდუალური სანქციები აამოქმედოს. ანალიტიკური წრეების წარმომადგენლები თვლიან, რომ თუ "ქართული ოცნების" ხელისუფლების წევრები და მათთან დაკავშირებული ჯგუფები არ შეწყვეტენ დეზინფორმაციული შინაარსის განცხადებების გაკეთებას, უკვე მიღებული ზომები გამკაცრდება. თუმცა, ისინი ასევე ამბობენ, რომ ვაშინგტონს ამის სურვილი არ აქვს.

"ვფიქრობ სანქციების დროა და ამას, სულ მცირე, ბოლო ორი თვეა ვამბობ. ივანიშვილის სანქცირების დროა, მათ შორის მისი ქონების, რომელიც საქართველოს გარეთ არის თავმოყრილი", - ამბობს "ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი.

ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები თვლიან, რომ ვაშინგტონისა და ბრიუსელის შემდგომ ნაბიჯებს, მეტწილად განსაზღვრავს ის, თუ როგორ გარემოში ჩატარდება 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები და რამდენად თავისუფალი და სამართლიანი იქნება ის.

"ამერიკის შეერთებული შტატები და დასავლეთი, საპარლამენტო არჩევნებს ყურადღებით დააკვირდება - რამდენად იქნება ის თავისუფალი და სამართლიანი. ამაზე იქნება დამოკიდებული თუ რა შემდგომი ნაბიჯების შეიძლება გადაიდგას", - ეუბნება "ამერიკის ხმას" "რენდის კორპორაციის" მკვლევარი და საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი, უილიამ კორტნი.

ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები ამბობენ, რომ ისე როგორც ყოველთვის, საქართველოს მომავალი ქართველი ხალხის ხელშია და იმედს გამოთქვამენ, ხალხი მოვლენებს სწორად შეაფასებს. "ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ ნებისმიერი მეთოდი იმისთვის, რომ ვესაუბროთ ქართველ ხალხს და მათ სიმართლე ვუთხრათ. ქართველები სულელები არ არიან. მათ ძალიან კარგად ესმით რა ხდება საქართველოში და გადაწყვეტილებას თავად მიიღებენ. საქართველოს მომავალი და ბედი შეერთებული შტატების ხელში არ არის. ჩვენ შეგვიძლია დავეხმაროთ საქართველოს დემოკრატიულ ძალებს, მაგრამ საბოლოო გადაწყვეტილება ქართველების ხელშია", - ეუბნება დენიელ ფრიდი "ამერიკის ხმას".

ქართული ოცნების "ფაშისტური" წინასაარჩევნო დაპირება

"ფაშისტური" - ასე უწოდებს ამერიკელ ანალიტიკოსთა ნაწილი პარტია "ქართული ოცნების" ერთ-ერთ წინასაარჩევნო დაპირებას, რომლის მიხედვითაც, მმართველი პარტია არჩევნებში საკონსტიტუციო უმრავლესობის მოპოვების შემთხვევაში, ზოგიერთი პოლიტიკური პარტიის, "კოლექტიური ნაციონალური მოძრაობის" აკრძალვას გეგმავს.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი და პარლამენტის თავმჯდომარე ამბობენ, რომ მმართველი პარტია "მოლდოვის პრეცედენტს" დაეყრდნობა, სადაც, მათი თქმით, "პოლიტიკური პარტიები აიკრძალა".

"როცა პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე აფრთხილებს ოპოზიციას, რომ გამარჯვების შემთხვევაში მათ აკრძალავს, ეს სახიფათოა - ეს ჩემთვის ფაშიზმს ჰგავს. თუ მსგავსი რამ მოხდა, ჩვენ მწვავე რეაქცია გვექნება", - ამბობს უილიამ კორტნი "რენდის კორპორაციიდან" და თვლის, რომ, შესაძლოა, "ქართული ოცნება" ისე როგორც წარსულში ე.წ. აგენტების კანონის მიღებისას, "რუსულ სახელმძღვანელოს დაეყრდნოს".

"ქართული ოცნების" ამ წინასაარჩევნო დაპირებას, საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი კენეტ იალოვიცი "ერთპარტიული დიქტატურის დამყარების" მცდელობად აფასებს.

"პარტია “ქართული ოცნება” ცდილობს მთლიანად ჩამოაშოროს ქვეყანა დამფუძნებელ პრინციპებს: თავისუფლებას, დამოუკიდებლობას, დასავლეთისკენ სწრაფვას. ცდილობენ კონსტიტუციის შეცვლას. მათი სურვილია ოპოზიციის აღმოფხვრა, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვა, მათი სურვილი ერთპარტიული დიქტატურის დამყარებაა. საქართველოში ელჩი შევარდნაძის დროს ვიყავი, ის საბჭოთა ლიდერი იყო - ის იყო საბჭოთა პროდუქტი, თუმცა მანაც კი აღიარა, რომ საბჭოთა კავშირი დაიშალა და საქართველოს რეფორმები, დემოკრატიული განვითარება სჭირდებოდა. ის არ იყო სრულყოფილი, მაგრამ ბევრი ნაბიჯი გადადგა. შემდეგ იყო სააკაშვილი და რევოლუცია, რომელიც სწორ პრინციპებს ეფუძნებოდა, თუმცა მას ჰქონდა თავისი ნაკლი და ამას ახლა კიდევ არ ჩავუღრმავდები, ისედაც ყველასთვის ცნობილია. ახლა კი, დღევანდელ რეალობაში, არის “ქართული ოცნება”, რომელიც ყველა ამ პრინციპს და ქვეყნის ფუნდამენტურ ფასეულობებს ეწინააღმდეგება. გსურთ, საქართველო ბელარუსი გახდეს? გსურთ, ბელარუსის მსგავსად, საქართველო უკრაინაზე თავდასხმებისთვის გამოიყენონ? გსურთ საქართველოს მიმართ დასავლეთმა იმოქმედოს ისე, როგორც ბელარუსთან მიმართებაში მოქმედებს? - ეს არის არჩევანი, რომელიც საქართველომ უნდა გააკეთოს", - ამბობს კენეტ იალოვიცი.

ამერიკელი ანალიტიკოსების ნაწილი იმედს გამოთქვამს, რომ საქართველოში არცერთ ხელისუფლებას არ ექნება სურვილი და შესაძლებლობა, დემოკრატიულად არჩეული ოპოზიცია "გააქროს".

წყარო: https://www.amerikiskhma.com/a/analysts-caution-that-china-and-russia-may-interfere-in-georgian-elections-/7768423.html

 

კულტურა
კულტურის სამინისტრომ დათო დოიაშვილი თეატრის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გაათავისუფლა

კულტურის სამინისტრომ დავით დოიაშვილი “ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკისა და დრამის თეატრის” ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გაათავისუფლა. შესაბამის განცხადებას საქართველოს კულტურის სამინისტრო ავრცელებს.

კულტურის სამინისტრო გადაწყვეტილების მიზეზებს განმარტავს და აცხადებს, რომ სამინისტროს მხრიდან "არაერთგზის გაფრთხილების" მიუხედავად, “ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის” ხელმძღვანელობა სადამფუძნებლო მიზნებით გათვალისწინებულ "ვალდებულებას არ ასრულებდა", ხოლო თეატრში შემოქმედებითი პროცესი თვეების მანძილზე შეჩერებული იყო.

“ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის პროფესიული სახელმწიფო თეატრი” არის სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი.

სახელმწიფო პროფესიული თეატრი, ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა სსიპ-ი ანგარიშვალდებულია და აქვს კანონით დაკისრებული მოვალეობა, აღასრულოს მიზნები, რისთვისაც სახელმწიფომ დააფუძნა.

კერძოდ, თეატრში შემოქმედებითი საქმიანობა უნდა ხორციელდებოდეს ისევე უწყვეტად, როგორც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისი დაფინანსება ხორციელდება.

საქართველოს კულტურის სამინისტროს მხრიდან არაერთგზის გაფრთხილების მიუხედავად, სამწუხაროდ, “ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის” ხელმძღვანელობა სადამფუძნებლო მიზნებით გათვალისწინებულ ამ ვალდებულებას არ ასრულებდა. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული უწყვეტი დაფინანსების პირობებში, თეატრში შემოქმედებითი პროცესი თვეების მანძილზე შეჩერებული იყო.

აქედან გამომდინარე, კულტურის სამინისტრომ, როგორც სსიპ “ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკისა და დრამის თეატრის” დამფუძნებელმა უწყებამ, მიიღო კანონისმიერი გადაწყვეტილება, სსიპ-ის უწყვეტ და გამართულ ფუნქციონირებაზე პასუხისმგებელი პირის, თეატრის ხელმძღვანელის, დავით დოიაშვილის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ”, - აღნიშნულია განცხადებაში.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.