USD 2.5973
EUR 2.9137
RUB 3.1869
თბილისი
Voice of America („ამერიკის ხმა“) - „ამერიკელი ანალიტიკოსები საქართველოს არჩევნებში ჩინეთისა და რუსეთის ჩარევის შესახებ აფრთხილებენ“
თარიღი:  1008

ამერიკული სამაუწყებლო კომპანია Voice of America („ამერიკის ხმა“) თავის ვებ-გვერდზე აქვეყნებს სტატიას სათაურით „ამერიკელი ანალიტიკოსები საქართველოს არჩევნებში ჩინეთისა და რუსეთის ჩარევის შესახებ აფრთხილებენ“, რომელშიც გადმოცემულია ამერიკელი ექსპერტ-ანალიტიკოსების, ყოფილი ელჩების გაფრთხილებები - არ არის გამორიცხული, რომ 26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში მოსკოვი და პეკინი ჩაერიონ.

გთავაზობთ პუბლიკაციას:

2024 წლის საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებამდე ორ თვეზე ნაკლებია დარჩენილი, ამერიკელი ანალიტიკოსები კი ჩინეთისა და რუსეთის მხრიდან, საქართველოს შიდაპოლიტიკურ საკითხებში ჩარევაზე საუბრობენ. ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები, რომლებიც საქართველოს წლებია აკვირდებიან ფიქრობენ, რომ "ქართული ოცნების" ქმედებები და რიტორიკა, "არადემოკრატიული" და "ფაშისტურია".

"დიქტატორი პეკინში და დიქტატორი მოსკოვში, თბილისში პატარა დიქტატორის დასაწინაურებლად ძალებს აერთიანებენ", - ამბობს "ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი.

„პეკინიც და მოსკოვიც, საქართველოში ხედავს მთავრობას, რომელიც დასავლეთის, შეერთებული შტატების, ღიაობის, თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების წინააღმდეგ არის განწყობილი", - ამბობს საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი. კენეტ იალოვიცს მიაჩნია, რომ "ქართული ოცნების" ანტიდასავლურ, ანტიამერიკულ პოზიციონირებას "ავტორიტარი" ლიდერები სათავისოდ იყენებენ. „საქართველო მათთვის [ჩინეთისთვის და რუსეთისთვის] სტუდენტი, ახალგაზრდა ავტორიტარიზმია და მის წახალისებას ცდილობენ", - ამბობს ყოფილი ელჩი.

თავის მხრივ, „ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი კი ფიქრობს, რომ პეკინი და მოსკოვი ერთიანი ძალისხმევით ეხმარებიან "პატარა დიქტატორს" საქართველოში: „დიქტატორი პეკინში და დიქტატორი მოსკოვში, ძალებს აერთიანებენ თბილისში პატარა დიქტატორის დასაწინაურებლად“.

 „ფერადი რევოლუციები"

დაკვირვება აჩვენებს, რომ საქართველოში საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებასთან ერთად, სულ უფრო მზარდია "შეთქმულების თეორიებისა" და დეზინფორმაციული შინაარსის ნარატივების გავრცელება. ამერიკელი ანალიტიკოსების თქმით, საქართველოში, ერთ-ერთ დეზინფორმაციული შინაარსის კამპანიას, თითქოს დასავლეთი საქართველოში "ფერად რევოლუციას" გეგმავს, სათავეში ჩინეთი და რუსეთი უდგას.

"ფერადი რევოლუციების” შესახებ რუსეთი წლებია ცრუ ნარატივებს ავრცელებს, ეს მათი პროპაგანდის ნაწილია. ამერიკას არ გამოუწვევია "ნარინჯისფერი რევოლუცია" უკრაინაში, არც "ვარდების რევოლუცია" საქართველოში. რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს ვინმესთვის, ქართველები გადაწყვეტილებებს თავად იღებენ. რუსეთი კი ცდილობს, ამ ცრუ ნარატივებით საქართველოს ხელისუფლება აიძულოს, უბიძგოს მას, კიდევ უფრო ავტორიტარული ნაბიჯები გადადგას", - ამბობს დენიელ ფრიდი "ატლანტიკური საბჭოდან", რომელიც წლების განმავლობაში ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მაღალჩინოსანი იყო.

რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურმა, მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე, გასულ კვირაში კიდევ ერთხელ განაცხადა, რომ შეერთებული შტატები საქართველოში ე.წ. "ფერად რევოლუციას" ამზადებს. მსგავსი განცხადება მანამდე გაავრცელა ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც.

„ბრალდებები კატეგორიულად მცდარია“, - ამბობს აშშ-ისსახელმწიფო დეპარტამენტი, პეკინისა და მოსკოვის ბრალდებების პასუხად. ჯერ კიდევ 2022 წელს, სახელმწიფო დეპარტამენტმა, რუსეთის მიერ წლების განმავლობაში გამოყენებული დეზინფორმაციული ნარატივის ტოპ-ხუთეული გამოაქვეყნა. მათ შორის, ერთ-ერთია რიტორიკა, თითქოს პოპულარული საზოგადოებრივი მოძრაობები, შეერთებული შტატების მიერ დაფინანსებული "ფერადი რევოლუციებია".

„კრემლს უჭირს აღიარება, რომ ყველა ადამიანს უნდა ჰქონდეს სიტყვისა და გამოხატვის უფლება და რომ ხელისუფლება ანგარიშვალდებული უნდა იყოს თავისი ხალხის წინაშე. [..] თუ პოპულარული მოძრაობა მხარს უჭერს დემოკრატიას და რეფორმებს და არ განიხილება, როგორც რუსეთის გეოპოლიტიკურ ინტერესებთან შესაბამისობაში მყოფი, კრემლი ხშირად თავს დაესხმება მის ლეგიტიმურობას და აცხადებს, რომ მის უკან, ფარულად, შეერთებული შტატები დგას. ეს უსაფუძვლო ბრალდებები ხშირად მიმართულია ადგილობრივი და საერთაშორისო სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების, ასევე დამოუკიდებელი მედიის მიმართ, რომელიც ამხელს ადამიანის უფლებების დარღვევას და კორუფციას. კრემლი ცდილობს უარყოს, რომ მეზობელ ქვეყნებში ადამიანებს შეუძლიათ ჰქონდეთ უფლებამოსილება, ღირსება და საკუთარი თავის დასაცავად დამოუკიდებელი ნება, ისევე როგორც უარყოფს ამ უფლებებს რუსეთის ხალხისთვის", - წერია 2022 წელს ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამოქვეყნებულ განცხადებაში.

ანალიტიკოსების აზრით, პეკინი და მოსკოვი ქართველი ხალხის შეცდომაში შეყვანას განზრახ ცდილობს. "არ არსებობს, როგორც ისინი უწოდებენ, "ამერიკის მიერ მხარდაჭერილი, პროვოცირებული რევოლუციები“. არსებობს მხოლოდ ამერიკის მხარდაჭერა ქართველი ხალხის მიმართ, ისევე როგორც სხვა ერების მიმართ, როცა ისინი ცდილობენ დაიცვან საკუთარი დემოკრატიული უფლებები", - ამბობს ჯონ ჰერბსტი.

გაცილებით უფრო კრიტიკულია ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ყოფილი მაღალჩინოსანი და "ატლანტიკური საბჭოს" მკვლევარი დენიელ ფრიდი. მას მიაჩნია, რომ პეკინი და მოსკოვი "ქართული ოცნების" ხელისუფლებას ახალისებს და უფრო მძიმე ნაბიჯების გადადგმისკენ უბიძგებს, რაც მისი თქმით, საქართველოს დასავლეთისგან კიდევ უფრო დააშორებს.

"მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რუსეთს სუსტი საქართველო სურს, რომელიც დაშორებული იქნება ამერიკასა და ევროპას, რაც ნიშნავს, რომ საქართველო რუსეთის ზეწოლაზე უფრო მეტად დამორჩილებული გახდება", - ამბობს დენიელ ფრიდი.

„ხალხის ძალის“ წევრი ზურაბ ქადაგიძე, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს იმ განცხადებას, სადაც აღნიშნულია, რომ „დემოკრატიის ეროვნული ფონდი (NED) დიდი ხანია, დაკავებულია სხვა ქვეყნებში ხელისუფლებების დამხობით“, სოციალურ ქსელში ეხმიანება და ამ განცხადებას აბსოლუტურ სიმართლეს უწოდებს. ზურაბ ქადაგიძეს ისევე, როგორც მის პარტიას, მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია. აღსანიშნავია, რომ „ხალხის ძალა", 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, "ქართულ ოცნებასთან" ერთად მონაწილეობს. პარტიის ბევრი წევრი, წარსულში, პარტია "ქართულ ოცნებაში" ირიცხებოდა.

ანტიამერიკული რიტორიკა და სანქციები

სწორედ ამ და სხვა ანტიამერიკული რიტორიკისა და განცხადებების პასუხად, ანალიტიკოსები არ გამორიცხავენ, რომ ვაშინგტონმა და ბრიუსელმა, ქართველი ოფიციალური პირების წინააღმდეგ ინდივიდუალური სანქციები აამოქმედოს. ანალიტიკური წრეების წარმომადგენლები თვლიან, რომ თუ "ქართული ოცნების" ხელისუფლების წევრები და მათთან დაკავშირებული ჯგუფები არ შეწყვეტენ დეზინფორმაციული შინაარსის განცხადებების გაკეთებას, უკვე მიღებული ზომები გამკაცრდება. თუმცა, ისინი ასევე ამბობენ, რომ ვაშინგტონს ამის სურვილი არ აქვს.

"ვფიქრობ სანქციების დროა და ამას, სულ მცირე, ბოლო ორი თვეა ვამბობ. ივანიშვილის სანქცირების დროა, მათ შორის მისი ქონების, რომელიც საქართველოს გარეთ არის თავმოყრილი", - ამბობს "ატლანტიკური საბჭოს" ევრაზიის ცენტრის დირექტორი ჯონ ჰერბსტი.

ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები თვლიან, რომ ვაშინგტონისა და ბრიუსელის შემდგომ ნაბიჯებს, მეტწილად განსაზღვრავს ის, თუ როგორ გარემოში ჩატარდება 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები და რამდენად თავისუფალი და სამართლიანი იქნება ის.

"ამერიკის შეერთებული შტატები და დასავლეთი, საპარლამენტო არჩევნებს ყურადღებით დააკვირდება - რამდენად იქნება ის თავისუფალი და სამართლიანი. ამაზე იქნება დამოკიდებული თუ რა შემდგომი ნაბიჯების შეიძლება გადაიდგას", - ეუბნება "ამერიკის ხმას" "რენდის კორპორაციის" მკვლევარი და საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი, უილიამ კორტნი.

ამერიკელი ყოფილი ოფიციალური პირები ამბობენ, რომ ისე როგორც ყოველთვის, საქართველოს მომავალი ქართველი ხალხის ხელშია და იმედს გამოთქვამენ, ხალხი მოვლენებს სწორად შეაფასებს. "ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ ნებისმიერი მეთოდი იმისთვის, რომ ვესაუბროთ ქართველ ხალხს და მათ სიმართლე ვუთხრათ. ქართველები სულელები არ არიან. მათ ძალიან კარგად ესმით რა ხდება საქართველოში და გადაწყვეტილებას თავად მიიღებენ. საქართველოს მომავალი და ბედი შეერთებული შტატების ხელში არ არის. ჩვენ შეგვიძლია დავეხმაროთ საქართველოს დემოკრატიულ ძალებს, მაგრამ საბოლოო გადაწყვეტილება ქართველების ხელშია", - ეუბნება დენიელ ფრიდი "ამერიკის ხმას".

ქართული ოცნების "ფაშისტური" წინასაარჩევნო დაპირება

"ფაშისტური" - ასე უწოდებს ამერიკელ ანალიტიკოსთა ნაწილი პარტია "ქართული ოცნების" ერთ-ერთ წინასაარჩევნო დაპირებას, რომლის მიხედვითაც, მმართველი პარტია არჩევნებში საკონსტიტუციო უმრავლესობის მოპოვების შემთხვევაში, ზოგიერთი პოლიტიკური პარტიის, "კოლექტიური ნაციონალური მოძრაობის" აკრძალვას გეგმავს.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი და პარლამენტის თავმჯდომარე ამბობენ, რომ მმართველი პარტია "მოლდოვის პრეცედენტს" დაეყრდნობა, სადაც, მათი თქმით, "პოლიტიკური პარტიები აიკრძალა".

"როცა პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე აფრთხილებს ოპოზიციას, რომ გამარჯვების შემთხვევაში მათ აკრძალავს, ეს სახიფათოა - ეს ჩემთვის ფაშიზმს ჰგავს. თუ მსგავსი რამ მოხდა, ჩვენ მწვავე რეაქცია გვექნება", - ამბობს უილიამ კორტნი "რენდის კორპორაციიდან" და თვლის, რომ, შესაძლოა, "ქართული ოცნება" ისე როგორც წარსულში ე.წ. აგენტების კანონის მიღებისას, "რუსულ სახელმძღვანელოს დაეყრდნოს".

"ქართული ოცნების" ამ წინასაარჩევნო დაპირებას, საქართველოში ამერიკის ყოფილი ელჩი კენეტ იალოვიცი "ერთპარტიული დიქტატურის დამყარების" მცდელობად აფასებს.

"პარტია “ქართული ოცნება” ცდილობს მთლიანად ჩამოაშოროს ქვეყანა დამფუძნებელ პრინციპებს: თავისუფლებას, დამოუკიდებლობას, დასავლეთისკენ სწრაფვას. ცდილობენ კონსტიტუციის შეცვლას. მათი სურვილია ოპოზიციის აღმოფხვრა, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვა, მათი სურვილი ერთპარტიული დიქტატურის დამყარებაა. საქართველოში ელჩი შევარდნაძის დროს ვიყავი, ის საბჭოთა ლიდერი იყო - ის იყო საბჭოთა პროდუქტი, თუმცა მანაც კი აღიარა, რომ საბჭოთა კავშირი დაიშალა და საქართველოს რეფორმები, დემოკრატიული განვითარება სჭირდებოდა. ის არ იყო სრულყოფილი, მაგრამ ბევრი ნაბიჯი გადადგა. შემდეგ იყო სააკაშვილი და რევოლუცია, რომელიც სწორ პრინციპებს ეფუძნებოდა, თუმცა მას ჰქონდა თავისი ნაკლი და ამას ახლა კიდევ არ ჩავუღრმავდები, ისედაც ყველასთვის ცნობილია. ახლა კი, დღევანდელ რეალობაში, არის “ქართული ოცნება”, რომელიც ყველა ამ პრინციპს და ქვეყნის ფუნდამენტურ ფასეულობებს ეწინააღმდეგება. გსურთ, საქართველო ბელარუსი გახდეს? გსურთ, ბელარუსის მსგავსად, საქართველო უკრაინაზე თავდასხმებისთვის გამოიყენონ? გსურთ საქართველოს მიმართ დასავლეთმა იმოქმედოს ისე, როგორც ბელარუსთან მიმართებაში მოქმედებს? - ეს არის არჩევანი, რომელიც საქართველომ უნდა გააკეთოს", - ამბობს კენეტ იალოვიცი.

ამერიკელი ანალიტიკოსების ნაწილი იმედს გამოთქვამს, რომ საქართველოში არცერთ ხელისუფლებას არ ექნება სურვილი და შესაძლებლობა, დემოკრატიულად არჩეული ოპოზიცია "გააქროს".

წყარო: https://www.amerikiskhma.com/a/analysts-caution-that-china-and-russia-may-interfere-in-georgian-elections-/7768423.html

 

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის