16 წლის AI-ინჟინერმა, მარიამ სვიმონიშვილმა და მისმა გუნდმა ახმეტაში რამდენიმე თვის წინ "რობოფარმიას" სახით საინტერესო სტარტაპს ჩაუყარეს საფუძველი.
"რობოფარმიას" გუნდის მიზანი ისეთი მოწყობილობის შექმნაა, რომელიც ფერმერებს ყოველდღიურ საქმიანობას გაუმარტივებს და რესურსების რაციონალურად გახარჯვის შესაძლებლობას მისცემს. გოგონებისგან დაკომპლექტებულ გუნდს საკმაოდ მრავალფეროვანი გამოცდილება აქვს ტექნოლოგიების მიმართულებით, როგორც software-ის, ისე hardware-ის ნაწილში, რასაც თითოეული მათგანი აქტიურად იყენებს სტარტაპის განვითარებაში.
რა პრობლემას ჭრის "რობოფარმია"?
ნიადაგის ფიზიკური, ქიმიური და ბიოლოგიური შემადგენლობის შესახებ ზუსტი ინფორმაციის მისაღებად, ასევე სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სწორი მენეჯმენტისთვის ფერმერები ხშირად მიმართავენ ნიადაგის ანალიზს, რაც ძირითადად ლაბორატორიებში კეთდება. ამ პროცესს კი დიდი დრო და ფინანსები სჭირდება. პლუს ამას, ხშირად ფერმერებს არ აქვთ შესაძლებლობა, ყოველდღიურ რეჟიმში დააკვირდნენ პროცესებს და გაანალიზონ იგი.
"რობოფარმია" კი, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით, ქართველ ფერმერებს ალტერნატიულ რეალობას სთავაზობს ნიადაგის სწრაფი ანალიზის სახით. ერთი მხრივ იქმნება რობოტი - მოწყობილობა, რომელიც უშუალოდ ნიადაგის ანალიზს ახორციელებს. მეორე მხრივ კი აპლიკაცია, რომელიც არა მხოლოდ სტატისტიკებს აერთიანებს, არამედ გარემო პირობების გათვალისწინებით AI-პროგნოზებს სთავაზობს ფერმერს იმის შესახებ, თუ რისი გაკეთებაა შესაძლებელი მოსავლის ხარისხის გასაუმჯობესებლად.
"აპლიკაციაც და Hardware მოწყობილობა შექმნის პროცესშია. მაქსიმალურად ვიყენებთ მანქანური სწავლების მოდელებს, ისევე როგორც კომპიუტერული ხედვის მოდელებსა და ღრმა დასწავლას. გვსურს, რომ ჩვენი მოწყობილობა იყოს მაღალტექნოლოგიური და ფერმერს ის ფინანსები შევუმციროთ, რაც ყოველდღიურად ეხარჯება. ასევე ის რესურსები, რომელიც გარემოსთვისაც არ არის კარგი და არც ფერმერისთვის, რათა ყოველდღიურად დახარჯოს", - აღნიშნავს მარიამი.
ამჟამად თითოეული პროდუქტი ტესტირების პროცესშია, რათა მომხმარებლებს უკეთესი გამოცდილება შესთავაზონ. პირველადი სახით პროდუქტი სავარაუდოდ 2024 წლის ზაფხულში ჩაეშვება, მანამდე კი "რობოფარმიას" სოციალური ქსელები და ვებგვერდი გახდება ხელმისაწვდომი, რათა საზოგადოებამ კიდევ უფრო მეტი გაიგოს ამ საინტერესო წამოწყების შესახებ.
განვითარების რა გზა განვლო სტარტაპმა?
როგორც მარიამ სვიმონიშვილი Entrepreneur-თან საუბრისას აღნიშნავს, სტარტაპის შექმნის იდეა მას შემდეგ გაჩნდა, რაც ახმეტაში არაერთი ფერმერისგან მოისმინა, თუ რამდენ სირთულეს უკავშირდება ნიადაგის ლაბორატორიული კვლევების ჩატარება.
"ფერმერები ბევრს წუწუნებენ, რომ რესურსი, რასაც ყოველდღე იყენებენ მოსავლისთვის, საკმაოდ ძვირი ღირს, ბოლოს კი იმ შედეგს ვერ იღებენ, რაც სურთ. ზოგჯერ მოსავლის ხარისხიც არ არის ისეთი, რომ საერთაშორისო ბაზარზე გაიტანონ. ისეთი ფერმერიც მინახავს, რომელმაც თავი დაანება საკუთარ საქმიანობას, რაც ქვეყნის ეკონომიკურ მდგომარეობაზეც აისახება", - აღნიშნავს მარიამი.
თავდაპირველად, არასაკმარისი ფინანსების გამო, გუნდმა Soft-ის მიმართულებით დაიწყო მუშაობა - შექმნეს ალგორითმები, შემდეგ კი სხვადასხვა კონკურსში მონაწილეობდნენ, როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო დონეზე. მათ შორის აღსანიშნავია, რომ "რობოფარმია" 2022 წელს NASA-ს საერთაშორისო კონკურსში გლობალური ნომინანტი გახდა, გარდა ამისა, გაიმარჯვა Technovation Girls 2023-ში, რომელიც ასევე საერთაშორისო პროექტია. ადგილობრივ დონეზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო "ალტე უნივერსიტეტში" გამართული სტარტაპ მარათონი, რომელშიც "რობოფარმია" მთავარი პრიზის მფლობელი გახდა.
გოგონების გუნდი სხვა ტექნოლოგიურ პროექტებზეც მუშაობს და წარმატებასაც აღწევს - 2023 წელს Hack Days Georgia-ს პრიზიორები და "ათასწლეულის ინოვაციის კონკურსის" ფინალისტები გახდნენ.
მას შემდეგ, რაც "რობოფარმიას" ალგორითმებმა ადგილობრივ თუ საერთაშორისო დონეზე დიდი მოწონება დაიმსახურა და გუნდმა კონკურსებიდან არაერთი ფულადი ჯილდო მიიღო, Hardware მოწყობილობის შექმნას შეუდგნენ.
მუშაობის პროცესში "რობოფარმიას" გუნდი არაერთ ფერმერს შეხვდა და მათი საჭიროებები გამოიკვლია. გოგონების გუნდს დიდ დახმარებას უწევს საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოს (GITA) ახმეტის ინოვაციების ცენტრში მიღებული ცოდნა და ტექნოლოგიური უნარები. გარდა ამისა, რჩევების მისაღებად და გამოცდილების გასაზიარებლად სხვა სტარტაპებთანაც ჰქონდათ კომუნიკაცია. აღსანიშნავია, რომ დარგის ექსპერტები სრულიად უსასყიდლოდ ცდილობენ საკუთარი გამოცდილება, ცოდნა თუ მასალები გაუზიარონ გუნდს, რაც საბოლოო პროდუქტის დახვეწაში მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. მიუხედავად ამისა, განვითარების გზაზე მათ არაერთი დაბრკოლების გადალახვამ მოუწიათ.
"ყველაზე რთული იყო ის, რომ Hardware მოწყობილობის შექმნისას ფინანსები არ გვქონდა და გავიჭედეთ. როცა ისეთი სენსორი გვჭირდებოდა, რომელიც საქართველოში არ იყიდებოდა და საზღვარგარეთიდან ვიწერდით, დიდი ხანი გვიწევდა ლოდინი - პროცესი გარკვეული პერიოდი ჩერდებოდა და მერე ისევ თავიდან ვიწყებდით. მთავარი პრობლემა, ძირითადად, დროისა და ფინანსების აცდენა იყო", - იხსენებს მარიამი.
აღსანიშნავია, რომ სტარტაპს რამდენიმე კოლაბორაციის შემოთავაზება აქვს უცხოეთიდან. ამჟამად კომუნიკაცია იტალიაში მცხოვრებ სკოლის მოსწავლეებთან მიმდინარეობს, რომლებიც დაახლოებით მსგავს პროდუქტს ქმნიან. საინტერესოა, როგორ განვითარდება მოვლენები, წელს "რობოფარმიასგან" საინტერესო სიახლეებს უნდა ველოდოთ.
წყარო - https://www.entrepreneur.com/
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.