ევროპის  ჩემპიონატზე ქართველი ფეხბურთელების წარმატებამ და დიდმა საფეხბურთო ეიფორიამ ძალიან ბევრ ადამიანს  გაახსენა  ლეგენდარული კოტე მახარაძე და მისი ისტორიული ფრაზა, რომელიც ათეული წლების შემდეგაც  ფეხბურთის მოყვარულებს 1981 წლის 13 მაისის  მატჩს და „დინამოს“ დიდ გამარჯვებას ახსენებს.   

იმ ადამიანთ შორის, რომელთაც  ქართული ფეხბურთის ისტორიაში დიდი კვალი დატოვეს დამსახურებულად არის კოტე მახარაძე.   სპორტი და მით უფრო ფეხბურთი იყო მისი  ოჯახის წევრების დიდი გატაცებაც.  ერთადერთი გამონაკლისი კოტე მახარაძის ქალიშვილი მაკა მახარაძე აღმოჩნდა, რომელიც სტადიონზე ნამყოფიც კი არ იყო - მან  ცხოვრება  პროფესიულ ბალეტს დაუკავშირა  და წლების განმავლობაში  ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის სოლისტი იყო.  

ცნობილი მშობლების, კოტე მახარაძის და მედეა ჩახავას ოჯახური ისტორიები, პირადი ცხოვრების გამოწვევები და  ტკივილი, დაკავშირებული უფროს ძმასთან,  თემურ ჩხეიძესთან  -  მაკა მახარაძე  წარსულის ისტორიებს იხსენებს.         

 მაკა მახარაძე:  ის, რომ ამ დღეებში ძალიან ბევრ ადამიანს გაახსენდა კოტე მახარაძე, ძალიან მახარებს, თუმცა  გული მწყდება, რომ ამ დიდ  გამარჯვებას  ვერ მოესწრო  კოტე, ვერ მოესწრო  ჩემი ძმა თემური, რომელიც ფეხბურთის საოცარი ფანატი იყო.  ჩვენი ოჯახი ყოველთვის  იყო დაკავშირებული ფეხბურთთან -  მამა, ჩემი  ძმები, დედაჩემი გიჟდებოდნენ  სპორტზე, განსაკუთრებით ფეხბურთზე, დედა სტადიონზეც დადიოდა ხოლმე. ღამ-ღამობით კი  ჩოგბურთის თამაშებს უყურებდა.  მამა ცოცხლობდა ქართული სპორტით, განსაკუთრებით ფეხბურთით, თუმცა  თავიდან იყო კალათბურთი. კოტე   კალათბურთელი იყო, „დინამოს“  ახალგაზრდულ გუნდში თამაშობდა, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონებიც გახდნენ. 1958 წელს, როდესაც ჩვენები ეთამაშებოდნენ  ამერიკელებს, საჭირო გახდა რეპორტაჟის წაყვანა რუსულად. მაშინ მარტო ეროსი მანჯგალაძეს მიჰყავდა სპორტული  თამაშები. ეროსი და მამა ახლო  მეგობრები იყვნენ.  ეროსის უთქვამს, აბა კოტეს მიაკითხეთ, კალათბურთიც გადასარევად იცის და რუსულიცო. ამ ამბავმა გადაწყვიტა მამას ბედი - ამ საკალათბურთო მატჩის შემდეგ გახდა სპორტული  კომენტატორი, წლები  მიჰყავდა თამაშები სპორტის თითქმის ყველა სახეობაში, ერთადერთი რაც უჭირდა იყო კრივი. ამბობდა, არ ვიცი ეს სპორტი, როგორ ვილაპარაკოო, თუმცა სხვა არავინ იყო და კრივის ჩემპიონატების წაყვანაც უწევდა. 

ფეხბურთი ჩემს ცხოვრებაში ყოველთვის არსებობდა. როდესაც  პატარები ვიყავით,  მამა მიდიოდა ხოლმე ჩემპიონატებზე და ოლიმპიურ თამაშებზე, ეს ჩვენთვისაც დღესასწაული იყო, გვიხაროდა იმის გამო, რომ საჩუქრებს ჩამოგვიტანდა. მაშინ აქ ყველაფერი დეფიციტში იყო, არაფერი იშოვებოდა,ამიტომაც დედას წასვლა გასტროლებზე და მამას წასვლა ჩემპიონატებზე, ჩვენთვის ზეიმი იყო.  

მე ფეხბურთის მიმართ განსაკუთრებული ემოციები არასდროს მქონია. მას შემდეგ  შემიყვარდა ფეხბურთი, რაც  კვარა „გამოჩნდა“. იმის მიუხედავად, რომ ბევრი ძალიან კარგი ფეხბურთელი გვყავდა სხვადასხვა პერიოდებში და ისინი მოგვიანებით  პირადადაც გავიცანი, როდესაც კოტეს სახელობის ტურნირებს აწყობდნენ, თამაშობდნენ უკვე, როგორც ვეტერანები, ჩემდა სამარცხვინოდ, ფეხბურთის დიდი გულშემატკივარი არასდროს ვყოფილვარ. სტადიონზეც კი სულ ორჯერ ვარ ნამყოფი, ორჯერვე კინო გადაღების დროს.  ერთხელ მიხეილ მესხის სტადიონზე ვიყავი, მეორედ რამდენიმე წლის წინ პირველად შევდგი ფეხი ბორის პაიჭაძის „დინამოს“ სტადიონზე, ლამის გული გამიჩერდა, მახსოვს  ცრემლები გადმომცვივდა. ყველა ემოცია ერთად დამეუფლა,  გამახსენდა მამა, საოცარი  განცდა მქონდა.

მამა ნიჭიერი კაცი იყო, გამორჩეული მეხსიერება ჰქონდა, თუმცა  ხშირად, როდესაც  ივიკო ჯერ კიდევ პატარა იყო,  მას  ეკითხებოდა ხოლმე ბევრ რამეს. ივიკოს უცხოეთიდან  ჩამოუტანა წიგნი „ოლიმპიური თამაშების ისტორია“. მაშინ ჩვენთან მსგავსი ლიტერატურა არ არსებობდა. რაც არ უნდა ეკითხა  ჩემი ძმისთვის,ვინ, სად, როდის გახდა ჩემპიონი, ივიკოს  ყველაფერზე პასუხი ჰქონდა, რაც მამას ძალიან უხაროდა.  ივიკო კოტეს  პატარობიდან დაჰყვებოდა სტადიონზე, თემურიც ხშირად დადიოდა სტადიონზე.  მამა და ივიკო  ხომ იყვნენ ფეხბურთის მოყვარულები და გულშემატკივრები და  თემური, ალბათ, ორივეს ერთად აღებულს უდრიდა. იმის მიუხედავად, რომ თემურისთვის რეპეტიცია იყო წმინდათაწმინდა, თუ  ფეხბურთი იყო, ყველაფერს გააკეთებდა და  რეპეტიციას გადაიტანდა. 14 ივნისიდან 14 ივლისამდე იყო ხოლმე საფეხბურთო თამაშები. თემური სპექტაკლს რომ დგამდა, ამას ითვალისწინებდა, გამორიცხული იყო პრემიერა საფეხბურთო თამაშებისთვის  დაემთხვია. იმ პერიოდში თეატრები ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ ხოლმე ფეხბურთში, ამ სპორტით ცხოვრობდა მთელი ქვეყანა და ძალიან მახარებს, რომ ფეხბურთის ეს სიყვარული ისევ დაბრუნდა ჩვენს ხალხში.

-  როგორ გახსოვთ ის მამას განცდები და ემოციები,  რაც „თბილისის“ დინამოს ტრიუმფალურ გამარჯვებას მოჰყვა კარლ ცაისში?   როგორც ცნობილია, მისი  ფრაზა, ნათქვამი  თბილისთან დაკავშირებით,  მოსკოვმა ძალიან ცუდად მიიღო.

- მე უკვე დიდი ვიყავი და მახსოვს ის ემოციები, რაც ჰქონდა მამას, გადარეული იყო ამ გამარჯვებით.  იმ  ფრაზის გამო,  რაც თქვა  კოტემ საქართველოს დედაქალაქთან დაკავშირებით, გარკვეული პრობლემები შეექმნა. მატჩიდან  სამი დღის შემდეგ   დაბრუნდა თბილისში.  მეტხანს შეყოვნება ვერ გაუბედეს,   შენიშვნა მისცეს, რაც მატჩის მსვლელობის დროსაც უთხრეს  ყურში: ეს არის ერთი ქვეყანა, საბჭოთა კავშირიო, ამიტომაც მიაყოლა საქართველოს დედაქალაქს ფრაზა, მთელი ჩვენი ქვეყანა. სხვანაირად შეიძლება ცუდად დამთავრებულიყო ყველაფერი.

კოტეს  მოსკოვში განსაკუთრებულ პატივს სცემდნენ, ალბათ ამიტომაც „აპატიეს“ თბილისის, როგორც საქართველოს დედაქალაქის გამოკვეთილად  ხსენება. მამა  საოცრად ნიჭიერი იყო, მისი მომნუსხავი საუბარი, განათლება, იუმორი,  ნათელი ტვინი, სიყვარულის უნარი ადამიანებში   დიდ ემოციებს და პატივისცემას იწვევდა, აღარაფერს ვიტყვი ქალების დამოკიდებულებაზე მის მიმართ  (იცინის)

 - ერთ-ერთ ინტერვიუში გაქვთ ნათქვამი,  სიყვარულს, რომელიც მთელი ცხოვრება მქონდა, ჩემი  ოჯახის პრიზმიდან ატარებდნენო. რას ნიშნავდა თქვენთვის ამ გამორჩეული ოჯახის შვილობა?    

- ასეთი ოჯახის შვილობა რა თქმა უნდა განსაკუთრებით სასიამოვნო  იყო, თუმცა პატარა ასაკში ამას ვერ ვხვდებოდი. ბავშვობაში მედეაც და კოტეც იყვნენ ჩვეულებრივი მშობლები, რომლებიც მუშაობდნენ თეატრში,კინოში, იყვნენ სახალხო არტისტები, თუმცა  მაშინ ჩვენ ვერ ვხვდებოდით მათ განსაკუთრებულობას. ისინი ერთად თამაშობდნენ თეატრში, თუმცა 1970  წელს როდესაც  ერთმანეთს გაცილდნენ, მამა  რუსთაველის თეატრიდან მარჯანიშვილის თეატრში გადავიდა. ერთად გაუჭირდებოდათ მუშაობა, რადგან თავიდან რთული ურთიერთობა ჰქონდათ, არ ლაპარაკობდნენ. გარკვეული პერიოდის შემდეგ  ეს გადალახეს,  გადაუარათ წყენამ, მერე და მერე  შეძლეს  ამ ფაქტის დავიწყება.     

ჩვენ შვილებმა უფრო რთულად გადავიტანეთ მათი დაშორება. მეხის გავარდნასავით მოულოდნელი იყო ეს ამბავი. მე ნატოზე ვიყავი ორსულად, სულ ვტიროდი, მძიმედ განვიცდიდი.  მახსოვს, შეკვეთილში ვიყავით, დელეგაცია დელეგაციაზე ჩამოდიოდა, კოტეს და მედიკოს ნათესავების, რუსთაველის თეატრის მსახიობების. ყველა ცდილობდა მათ შერიგებას, მაგრამ არა, გადაწყვიტეს და გათავდა, ორივე ძალიან გაჯიუტდა.  ასე დაინგრა 20 წლის ოჯახი, სიყვარულის საოცარი ისტორია. მამა 5 წლით უფროსი იყო დედაზე, როდესაც შეუღლდნენ  დედა უკვე იყო ვარსკვლავი, კოტე არ იყო ისე ცნობილი, როგორც დედა, მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია - გადაირივნენ, ისე შეუყვარდათ ერთმანეთი.   ცხოვრებაში ყველაფერი ხდება,  დროთა განმავლობაში რაღაც  იცვლება, თუმცა ჩვენ მათი თანაცხოვრების პერიოდში, არასდროს გვიგრძვნია, რომ დედას და მამას  ურთიერთობა გაუფუჭდათ. დედამ გაბუტვა იცოდა, თუ  ვეტყოდი რამეს და მამიკოს ჰკითხეს ნაცვლად მეტყოდა, მამაშენს ჰკითხე, ეს ნიშნავდა, რომ ცუდად იყო საქმე და დედა გაბუტული იყო (იცინის)   

- თქვენმა ძმამ თემურ ჩხეიძემაც რთულად გადაიტანა მათი დაშორება?   

- თემური არასდროს გამოხატავდა თავის ემოციებს ამ თემაზე, არც საუბრობდა. კოტეს და თემურს განსაკუთრებული დამოკიდებულება ჰქონდათ, 6 წლის იყო თემური, როდესაც დედა და მამა შეუღლდნენ. როდესაც გაირკვა, რომ  დედა ჩემზე ორსულად იყო, კოტე თურმე ამბობდა, აღარ გვინდა ჩვენ შვილი, თემური ხომ გვყავსო. ჩემი გავიტანე და მაინც გავჩნდი (იცინის) შემიძლია ვთქვა, რომ კოტე თემურს უფრო გამორჩეულად ექცეოდა,ვიდრე მე და ივიკოს.გამორჩული იყო თვითონ თემურიც. მიმღები იყო იმ სურვილების, რომელსაც კოტე სთავაზობდა, სულ ასწავლიდა რაღაცეებს, ბევრ დროს ატარებდნენ ერთად.  

ჩვენ ძალიან კარგი ურთიერთობა გვქონდა სოფიკო ჭიაურელთან, რაც  პირველ რიგში დედაჩემის დამსახურება იყო. დედას რომ არ სდომოდა, ან დაგვენახა, რომ ეს მას აღიზიანებდა, შვილები მისი ნების წინააღმდეგ არ წავიდოდით. როცა მამას დაშორდა, დედა მეუბნებოდა:  სოფიკო არაფერ შუაშია, მას ნურაფერს დავაბრალებთო. მართლაც მამას სოფიკომდე ჰყავდა მეუღლე, რომელიც ასევე არ იყო დამნაშავე  ჩემი მშობლების  დაშორებაში. როგორც ჩანს, რაღაც მთავარი გაქრა და დასრულდა მათ ურთერთობაში. ეს ხდება ცხოვრებაში, ჩემთანაც იგივე არ   განმეორდა?! როდესაც სიყვარული ძალიან მძაფრი და ვნებიანია, ის ალბათ ქრება სანთელივით. ვიღაცას ეს უფრო  იოლად გადააქვს, ვიღაცას  ვერ გადააქვს, ათასში ერთი შემთხვევაა, რომ ძლიერი და ემოციური სიყვარული ბოლომდე გადარჩეს.  

 - კოტე მახარაძე  ქალიშვილთან  მკაცრი მამა არ იქნებოდა. 

 - არა, არც ერთი მშობელი არ ყოფილა მკაცრი. დედას თუ გავაბრაზებდით, იცოდა  წარბის აწევა, გაბუტვა. მამა არასდროს არ იყო მკაცრი. მხოლოდ ერთხელ დამსაჯა დაგვიანებისთვის და  სახლიდან გაშვებით დამემუქრა, ზუსტად ისე, როგორც ის დასაჯა დედამ 12 წლის ასაკში, იმის გამო, რომ თურმე  ვერაზე  დარბოდა და ქუჩებს წრეებს არტყამდა, ცხენოსანი ალექსანდრე ხაინდრავა ვარო.  მამას ის ძალიან უყვარდა, ბებიას დაჰყავდა ყველგან, მათ შორის დოღზე.  ერთხელ მომიყვა, როდესაც პირველად ალექსანდრე ხაინდრავა ცხენზე დავინახე, ისეთი ემოცია მქონდა,  მთელი ცხოვრება ვერ დავივიწყეო. 12 წლის მამა  ხაინდრავას მიბაძვით  პეროვსკაიაზე  წრეებს არტყამდა და ხაინდრავა ვარო- იძახდა.  ბებემ დასაჯა ამისთვის.  უთხრა, წადი სახლიდანო და გამოუტანა ჩემოდანი,მამას  ჩაუწყვია წიგნები, ბურთი და ტანსაცმელი,  წასულა სახლიდან, თუმცა მალე დააბრუნეს. ასეთი ისტორია განმეორდა ჩემთანაც. იმის გამო, რომ სახლში ასვლა დავაგვიანე, მამა სახლიდან გაგდებით დამემუქრა, სიტუაცია ისევ დედამ განმუხტა. მე არასდროს ვიყავი ბეჯითი ბავშვი. თამაში ყველაფერს მერჩია. საოცარი, დიდი ეზო გვქონდა  ბარნოვის ქუჩაზე, ხელოვნების მუშაკთა სახლში. ჩვენს  სადარბაზოში  ცხოვრობდნენ სესილია თაყაიშვილი, ვახტანგ ფალიაშვილი, ანდრია ბალანჩივაძე, ვანდა აბუსერიძე, გუგული თორაძე, ლიანა ასათიანი, მე და ლექსო თორაძე ერთად გავიზარდეთ.  მეორე სადარბაზოში ცხოვრობდნენ ეროსი მანჯგალაძე, მედეა ჯაფარიძე და რეზო თაბუკაშვილი, მიშა თუმანიშვილი, თაზო აფხაიძე. ასეთ ეზოში გაზრდილი ბავშვი, როგორი ვიქნებიდი? ბავშვები დავხტოდით გარეთ, ვთამაშობდით, რის გამოც  ხშირად ვხვდებოდით  სასჯელის ქვეშ, განსაკუთრებით ლექსო, მას ბევრი  სამეცადინო ჰქონდა, საათობით უნდა დაეკრა, ასეთი დავალებები ჩვენ  არც ერთს არ გვქონდა (იცინის)

 - რა თვისებები გამოგყვათ მშობლებისგან? რომელს უფრო ჰგავხართ?

- მე ორივე მშობელს  დავემსგავსე. მამას უფრო გარეგნობით: ერთნაირი სხეული, მშრალი კანი, ხელები, შუბლზე ნაოჭებიც კი მისნაირად   მაქვს (იცინის) დედას უფრო ხასიათით დავემსგავსე, მამაც ძალიან კეთილმოსურნე იყო, ვერ იტანდა უსამართლობას, მაგრამ დედას სიყვარულის განსაკუთრებული ნიჭი ჰქონდა,ეს ჩვენ ყველა შვილს გადმოგვყვა, განსაკუთრებით ქალებს - უზომო სიყვარული და სითბო ადამიანების,  ბავშვების მიმართ. ხასიათის მნიშვნელოვანი საერთო თვისება, რითიც ორივეს ვგავარ,  უბრალოებაა. არც ერთს არანაირი „ვარსკვლავური“ არაფერი სჭირდა (იცინის) დედა ძალიან თავშეკავებული ქალი იყო. მაშინ არ იყო ამდენი სამოსი,  იქიდან გამომდინარე, რომ  ყველას თვალი მისკენ იყო მიმართული, თვითონ უწევდა ტანსაცმელზე ზრუნვა, რაღაცეებს  გადააკეთებდა ხოლმე. თმა თუ ჰქონდა შესაღები, წაიკრავდა თავზე  ჩალმას და ასე გადიოდა გარეთ. ჩამოკონწიალებული საყურეები უყვარდა, რაც ამ ბოლო დროს მეც შემიყვარდა. შინაგანი ემოციებით ვგავარ დედას, ცხოვრების  გზაც რაღაცნაირად ერთნაირად გამოგვივიდა - მე რომ ვფიქრობდი, რომ მე არ დამემართებოდა ის,  რაც მოხდა მის პირად ცხოვრებაში, თურმე  ვცდებოდი. ისეთ დროს დავშორდით მე და ჩემი მეუღლე,  ამას ვერავინ წარმოიდგენდა.  

- დედას და მამას მეგობრების,  ცნობილი ხელოვანების გარემოცვაში გაიზარდეთ, როგორი მოგონებები შემოგრჩათ ამ ლეგენდარულ ადამიანებთან?

- ეს იყო საოცარი ხალხი, მათ ჰქონდათ არაჩვეულებრივი ურთიერთობები,  თუმცა მაშინ ამ ადამიანების ჩვენს  სახლში სტუმრობა, ჩვეულებრივი რამ იყო და  ვერ ვხვდებოდით, რა მასშტაბის ადამიანები  იყვნენ.  ვიხოცებოდით სიცილით მათ იუმორზე, ხუმრობებზე, ამ მხრივ რამაზ ჩხიკვაძე იყო გამორჩეული. როდესაც დედა 55 წლის გახდა, თეატრში გადაუხადეს იუბილე. საღამოს  ჩვენს სახლში გაიშალა დიდი სუფრა. დედამ თვითონ მოამზადა ყველაფერი. მედიკო კარგი დიასახლისი იყო, სულ მიკვირს როგორ ახერხებდა და ასწრებდა ამდენს. სამ შვილს არაფერი დაგვკლებია მისგან,  იმის მიუხედვად, რომ ძალიან დაკავებული იყო, როგორც მსახიობი, სახლშიც ყველაფერს თვითონ აკეთებდა. სახლში გვყავდა დამხმარე, მაგრამ თვითონ უყვარდა საქმის კეთება, განსაკუთრებით დაუთოვება, საჭმლის მომზადება, დახმარებას მხოლოდ კარტოფილის, ხახვის, მწვანილის დაფცქვნა -  გასუფთავებაში ითხოვდა, დანარჩენს ყველაფერს თვითონ, თავისი ხელით აკეთებდა. დაბადების დღის სუფრისთვისაც ყველაფერი თვითონ გაამზადა. გაიკეთა წინსაფარი და დატრიალდა. იმ საღამოს ჩვენს სახლში საოცრება ხდებოდა. რამაზ ჩხიკვაძე იყო თამადა, ჯანსუღ კახიძე - მოადგილე.  ძალიან ბევრი იმხიარულეს, იხუმრეს, იმღერეს. ბოლოს  სკამებზე ავიდნენ, ელდარ შენგელაია ლამის სკამიდან გადმოვარდა, ეს  იყო  ხალისიანი საღამო, რომელიც ძალიან ლამაზ მოგონებად  დამრჩა.

 - მსახიობების ოჯახში გაზრდილმა კინოს და თეატრს ბალეტი რატომ ამჯობინეთ?

 - მე ძალიან მიყვარდა ბალეტი. ბალეტი თუ არ გიყვარს, ვერ გაუძლებ იმ არანორნალურ დატვირთვას და თავგანწირვას, რაც მას სჭირდება.   ისე გამოვიდა, რომ პროფესიაში მე ვერ გავწირე თავი ისე, უფრო ოჯახმა გადამწონა, რადგან  ჩემთვის ოჯახი იყო უპირველესი. ჯერ დედასთან ერთად ვცხოვრობდით, მერე გავიყავით. არ მყავდა დამხმარე. ხანდახან  ჩემს ძმას თემურს მიყავდა ხოლმე ნატო საბავშვო  ბაღში,  შვილებს  ბევრი რამ  სჭირდებოდათ, რაც მოვაკელი ჩემს საქმეს, თუმცა ეს  თითქოს ავინაზღაურე, როდესაც ჩემი  სტუდია გავაკეთე. ერთადერთი ოცნება, რაც მაქვს და იქნებ ოდესმე ავისრულო, რომ ჩემი სტუდია იყოს უფასო, რაც  ბევრ საკითხთან არის დაკავშირებული და იოლი არაა. როდესაც თემურმა სამეფო უბნის თეატრში სახელოსნო გახსნა, კატეგორიულად მოითხოვა, რომ უფასო უნდა ყოფილიყო. ბალეტი სხვა პრინციპია, მიზანიც სხვა ჰქონდა სახელოსნოს და სხვა - ბალეტის სტუდიას. ერთხელ იხუმრა:ფულს ართმევ ბავშვბსო?! ისე შევწუხდი ამ კითხვით, თვითონაც იცოდა, რომ ჩემგან ბიზნეს ვუმენი ვერ დადგებოდა, ჯერ კიდევ ბანკის ვალს ვიხდი.  ჩვენი ოჯახიდან ბუღალტერია ყოველთვის  შორს იყო. თემურს წლები ვუმალავდი, რომ კრედიტი მქონდა აღებული, რადგან ვიცოდი, რომ ამაზე ძალიან ინერვილებდა, მერე სადღაც მოკრა ყური, მე ვუთხარი, დეტალებს არ გეტყვი, აღარ დაგეძინება -მეთქი (იცინის)  ჩვენ საოცარი და-ძმობა გვქონდა. იმ პერიპეტიების მიუხედავად, რაც გავიარეთ, ჩვენი ოჯახი იყო ერთიანი, შეკრული. ძალიან მძიმე იყო როდესაც ჩვენი ოჯახის დიდი ბოძი, თემური გამოგვეცალა, გვეგონა, დავიქეცით.   მასზე საუბარიც კი უზარმაზარ ტკივილს მაყენებს, ვერაფრით შევეგუეთ მის გარეშე ცხოვრებას, საოცრად გვაკლია თემური თავისი სიკეთით, სიყვარულით. მშობლების დაკარგვა მძიმეა, მაგრამ იცი, რომ ეს კანონზომიერია, ძმის სიკვდილი კი  საშინელი გადასატანი. სულ ვოცნებობდი, ნეტავ პირველი მე წავიდე ჩემი ძმებიდან, რომ ეს ტკივილი არ გადავიტანო -მეთქი, მაგრამ ასე არ მოხდა. თემური იყო კეთილშობილების მაგალითი, რაც არც მშობლებისგან გვაკლდა, მაგრამ თემური იყო გამორჩეულად საუკეთესო.

- გაქვთ ოჯახური ტრადიციები, რასაც დღემდე ინარჩუნებთ?

- განსაკუთრებული არაფერი, თუ არ ჩავთვლით დღესასწაულებს, მაგალითად  ახალი წლის შეხვედრებს, როდესაც ვცდილობთ ყველა ერთად ვიყოთ. ძალიან გვიყვარდა  შეკრება თემურთან, ძირითადად აღდგომის დღესასწაულზე, წლები ვიცავდით ამ ტრადიციას, უამრავი ფოტო გვაქვს იმ დღეებიდან შემორჩენილი. მამაჩემის დედა ბარბარე ვეკუა იცავდა ხოლმე აღდგომის ტრადიციებს,  წითელ კვერცხებსაც კი ღებავდა, რასაც მაშინ ბევრი ვერ ბედავდა.    

- მრავალი წელია ცხოვრობთ სახლში, რომელიც ნატო ვაჩნაძეს  და ნიკოლოზ შენგელაიას ეკუთვნოდათ,  როგორ გახდით ამ სახლის მეპატრონეები?

 - ეს სრულიად  შემთხვევით მოხდა. ჩვენ ვეძებდით ბინას  და  აღმოვაჩინეთ, რომ ეს სახლი იყიდებოდა. იმ პერიოდში სახლი არ გვქონდა.  ნატოს  ორი სურვილი ჰქონდა, სახლს ჰქონოდა თუნდაც 10 მეტრის ზომის ეზო და ხედი. როდესაც ამ სახლში მიიყვანათ მაკლერმა,  ნახეს წარწერა ბარიელიფზე: ნატო და ნიკოლოზი და მაშინვე გადაწყდა ეს ამბავი.  აღარც ეზოზე უფიქრიათ,   არც ხედზე. ასე მოვხვდით ამ ბინაში, როდესაც აქ გადმოვედით, არ გვქონია გაუცხოება, თითქოს სულ აქ ვცხოვრობდით.  როდესაც  პირველად სოფიკო მოვიდა ჩვენთან, რომელიც ახალგაზრდობაში ამ სახლში ბევრჯერ იყო ნამყოფი, გვითხრა: ყველაფერი ისევ ისეა, თითქმის არაფერი გაქვთ  შეცვლილიო, თუმცა რა თქმა უნდა მერე და მერე ბევრი რამ შევცვალეთ, მაგრამ ოთახების წყობა, უცვლელია. რამდენიმე წლის წინ სახლზე ახალი მემორიალური დაფა დაამაგრეს. ელდარ შენგელაია იყო სტუმრებს შორის, დაგვიძახა ელდარმა და მიკროფონის ჩართვა გვთხოვა. სახლში შემოვიპატიჟე. დაათვალიერა ყველაფერი.იმდენად ცუდად გახდა, ვეღარ გაჩერდა, ემოციური იყო მისთვის აქ, ბავშვობის სახლშუ  „დაბრუნება“.  

- რა შეიცვალა თქვენს ცხოვრებაში ყველაზე მეტად   წლებთან ერთად? 

- წლებს არ ვაქცევ ყურადღებას, მხოლოდ  მაშინ მახსენდება ასაკი, როდესაც სკამიდან ვდგები  (იცინის)  ისე  გადავირიე  და იმდენად  მინდოდა ტატუს გაკეთება,  70 წლის ასაკში გავიკეთე ტატუ, იქამდე  რატომღაც მრცხვენოდა. ბოლო დროს ძალიან  შემიყვარდა ფეხბურთი. დღეს რაც ყველაზე მეტად  მახარებს, ის  რომ ვცხოვრობ ჩემს შვილთან ნატოსთან, ნიკუშასთან და მანუსთან  ერთად. მინდა, რომ ჯანმრთელად ვიყო, ცოტა ხერხემლის პრობლემები მაქვს, მაგრამ არ ვიმჩნევ. წლებს მოაქვს სიმშვიდე -  როცა არავის არაფერს აბრალებ, არ იხედები წარსულში. მე ასე ვარ,  იმის მიუხედავად, რომ ბევრი გასახედი მაქვს, რა აზრი აქვს უკან ყურებას?! იგივეს ვეუბნები ჩემს  მეგობრებსაც. უკან ყურება ადამიანს  გამუხრუჭებს, სიცოცხლის ხალისი და სიყვარული ყველაფერში შეიძლება იპოვო, ამისთვის უკან ყურება სულაც  არაა საჭირო (იცინის)    

 თამუნა ნიჟარაძე