USD 3.0465
EUR 3.4221
RUB 4.2811
თბილისი
საიტზე მიმდინარეობს ტექნიკური სამუშაოები
კორონავირუსი და თბილისის ჰამქრის აჯანყება
თარიღი : 05.27.2020 14:30  512

თბილისში კორონავირუსის პანდემიის მიწურვის ჟამს, ეს ამბავი რატომ გამახსენდა ვერ გეტყვით, თუმცა ქვეცნობიერი ამ ყველაფერს ეკონომიკის გახსნის მე-5 და მე-6 ეტაპებს უკავშირებს.

დღეის მდგომარეობით, როგორც ჯერ-ჯერობით ჩანს, გადავიარეთ პანდემიის კრიტიკული პერიოდი და გაიხსნა ეკონომიკა. გაიხსნა მაგრამ არა ყველასთვის. იყო მოლოდინი, რომ დიდ სავაჭრო ცენტრებს მიეცემოდათ მუშაობის უფლება, თუმცა როგორც ყოველთვის ხდება აქაც რაღაც არასწორედ წავიდა. ზოგი გაიხსნა, ზოგი არა და მავანი ეჭვობს, რომ უპირატესობის  შერჩევით მინიჭება „მეფის კართან“ სიახლოვით არის განპირობებული. თუმცა ეს მხოლოდ დაუდსატურებული ეჭვებია და როგორც ხელისუფალი ირწმუნება პანდემიის განმეორების საშიშროებიდან გამომდინარე თბილისში ყველაზე დიდი სავაჭრო სივრცეები: ლილო მოლი, სადგურის ბაზრობა და ელიავს ბაზრობა ჯერ-ჯერობით კიდევ ვერ მიიღებს მუშაობის დაწყების უფლებას.

როდის გაიცემა ეს უფლება არავინ არ იცის. სამთვიანი შეზღუდვის პირობებში შემოსავლის გარეშე დარჩენილი მოვაჭრეები კი, მიუხედავდ ხელისუფლების შეგონებისა სამუშაოს დაუყოვნებლივ გაგრძელებას ითხოვენ.

თან იმასაც ამბობენ, რომ მათი მაღაზიები ყველა საჭირო სტანდარტს აკმაყოფილებს, მაგრამ ამის მიუხედავად მაღაზიების გახსნასთან დაკავშირებით მთავრობისგან პასუხს ვერ იღებენ.

"მოგვცენ უფლება გავაღოთ მაღაზიები, გავაგრძელოთ ჩვეულებრივად მუშაობა. გვაქვს ბანკები, ყველას ოჯახი გვყავს. პასუხი არ ვიცით როდის და როგორ იქნება. თუ არ მოგვაქცევენ ყურადღებას, სხვანაირად მოვითხოვთ ყველაფერს"- ამბობენ ისინი.

ქვეცნობიერი და სახელისუფლებო პატაკი ეკონომიკის წარმატებული გახსნის შესახებ იქეთ იყოს და ამბავი რომელიც, ამ სიტუაციამ, ყოველგვარი ასოციაციების გარეშე, უნებურად გამახსენა 1865 წელს მოხდა თბილისში. 

ზოგადად, საქართველოს და თბილისს პროტესტის, ამბოხების და შეთქმულების  უამრავი შემთხვევა ახსოვს უხსოვარი დროიდან. მათი უდიდესი ნაწილი ეროვნულობისა და რელიგიის დაცვისადმი იყო მიმართული და როგორც წესი სოციალური მოტივით გამოწვეული მსგავსი აქტიობები ნაკლებად ახასიათებთ ქართველებს. თუმცა მსგავსი ამბებიც ახსოვს ისტორიას და ერთ ერთი ასეთი შემთხვევაა 1865 წლის თბილისის ჰამქართა აჯანყება.

ძველი თბილისი : ამქრობა

ჰამქარი იგივე ამქარი სპარსული სიტყვაა და სიტყვასიტყვით “თანამოსაქმეობას” ნიშნავს, ანუ ერთი ხელობის ადამიანთა ერთობას.ეს იყო ერთი ხელობის ადამიანების გაერთიანება, მაგალითად ტყავის დამამუშავებელთა, ანუ დაბაღების, ხარაზების, ოქრომჭედლების და ასე შემდეგ. ყველა ჰამქარს ჰქონდა თავისი დროშა – “ფირი”, რომელზეც იყო გამოსახული ღერბი. მაგალითად დურგლების ფირზე იყო ქრისტე (ქრისტეც, ხომ დურგალი იყო).

ჰამქარს ყავდა ხელმძღვანელი, ანუ უსტაბაში (სიტვასიტყვით – ოსტატების უფროსი). მისი მოადგილე, ანუ აღსაკალი – იგივე ბუღალტერი. ჰამქრის სრულუფლებიანი წევრები იყვნენ ხელოსნები – ოსტატები – იგივე ყარაჩოღლები. მათ ყავდათ შეგირდები. ისინი თავის მოვალეობად მიიჩნევდნენ მოევლოთ ორგანიზაციის დავდრომილი წევრებისათვის, ქვრივებისა და ობლებისათვის.

ეს ამბავი მაშინ ასე დაიწყო.

1865 წლისთვის თბილისის გამგეობამ გადაწყვიტა ქალაქის კეთილმოწყობისთვის საჭირო ხარჯები ამოეღო გაზრდილი გადასახადებიდან.

ეს უკანასკნელი ნამდვილი ამბავია და მოხდა 1865 წელს – მიხეილ ნიკოლოზის-ძის გამგებლობის დროს. ქალაქში დიდი სიძვირე ჩამოვარდა, ქალაქში შემოსატან საქონელზე დიდი ბაჟები დაიდვა, ხარჯები და გადასახადები მოუმატეს. ხალხი სამართალს ვერსად ჰპოვებდა. აღელდა, უკმაყოფილებას აცხადებდა, მაგრამ მსმენელი და გულშემატკივარი არ ჩანდა“ - ვკითხულობთ ცნობილი მწერლის და ჟურნალისტის იაკობ მანსვეტაშვილის (1855-1939)  წიგნში – “ბატონყმობის გადავარდნა, ხალხოსნები, ტფილისის ჰამქრების აჯანყება”

გადასახადები შემოიღეს სავაჭრო და საწარმოო დაწესებულებზე, ქარვასლებზე. როგორც ჩანს ახალი გადასახადები ტვირთად დააწვათ ამქრებს და ითხოვეს გადასახადების გაუქმება, თუმცა ქალაქის გამგეობამ უარი განაცხადა. ქალაქის თავმა ვართანოვმა ბრძანება გასცა გადასახადების დაუყოვნებლივ აკრეფაზე, რასაც 1865 წლის 26 ივნისს ამქრების შეკრება მოყვა, ხოლო 27 ივნისს მთელი ქალაქი გაიფიცა, დაიხურა სასადილოები, დუქნები, ყავახანები, ეტლები გაჩერდა და ა.შ

„სხვა ღონე არ იყო. ხალხმა ძალას მიჰმართა. დუქნები დაიკეტა, ხალხი ქუჩაში გამოვიდა, მეთაურებიც გამოუჩნდნენ. მახსოვს ერთი ავლაბრელი მებაკე, რომელსაც ხშირად იხსენიებდნენ, მგონი მოსე კოლოტაშვილი იყო იმის გვარი. ძალადობამაც იჩინა თავი. ხალხი ბრალსა სდებდა ქალაქის მოთავეს, გვარად ბაჟბეუქ-მელიქოვს, ვითომ ის ჰმალავდა ფქვილს და პურის სიძვირე იმიტომ ჩამოვარდაო. ბრბო მიადგა დაწესებულებას და სთხოვდა ბაჟ-ბეუქს გამოსულიყო მოსალაპარაკებლად. ის იქ არ აღმოჩნდა. ბრბო გაეშურა იმის საკუთარ ბინაზე, მგონი, კუკიაში. აქაც უთხრეს, შინ არ არისო. აღელვებულმა და მოთმინებიდგან გამოსულმა ხალხმა არ დაუჯერა შინაურებს და თვითონ შეუდგა სახლის ჩხრეკას. მართლაცდა ბანზე, სახურავის ქვეშ, აღმოაჩინეს მიმალული ბაჟ-ბეუქი. ამ არა საკადრისი საქციელით აღელვებულმა ხალხმა ძალადობა იხმარა: ბაჟბეუქი მეორე სართულის სიმაღლიდგან ძირს გადმოაგდეს და დამსხვრეულ-დასახიჩრებულმა იქვე განუტევა სული. მერე მიჰყვეს ხელი და მთელი სახლი აიკლეს, ყველაფერი მილეწ-მოლეწეს და ოჯახობაც დააწიოკეს.

უფრო დიდად გამწვავდა არეულობა ავლაბარში, სადაც, როგორც ზემოდ მოვიხსენიეთ, აჯანყებულ ხალხს ხელმძღვანელი გამოუჩნდა – მებაკე მოსე. მთავრობა ამოძრავდა და ჯარი გაგზავნა დასამშვიდებლად, მაგრამ ავლაბარში შესვლა ჯარმა ვერ მოახერხა, რადგან ავლაბრის ხიდი შეკრული დაჰხვდათ. სისხლის ღვრის ასაცილებლად იფიქრეს ისეთი კაცის გაგზავნა, რომელსაც ქართველობა ენდობოდა. ასეთ კაცად ცნობილი იყო ირაკლი გრუზინსკი, უკანასკნელი მეფის, გიორგის, უახლოესი შთამომავალი.

მახსოვს ეს ირაკლი, ქართულ ტანისამოსში გამოწყობილი, თუშური ქუდით, ხშირად დასეირნობდა ხოლმე ცხენით ქუჩებში. თავი ისე ეჭირა თითქოს ქართველების მართლაც ერთგული მოსარჩლე იყო. მთავრობასაც სჯეროდა და მისი გულის მოსაგებად, რომ რუსეთის ერთგული ყოფილიყო, საცხოვრებლად აბანო აჩუქეს, რომელსაც აქამდინ ხალხი ერეკლეს აბანოს ეძახის. ამით უზრუნველჰყვეს, მისი ცხოვრება და ისიც კმაყოფილი დანავარდობდა.

აი სწორედ ამ ირაკლის მიჰმართა მთავრობამ და გაგზავნა აღელვებული ხალხის დასამშვიდებლად. ხალხმა ირაკლი რომ დაინახა: «აი ჩვენი მეფეო, გაუმარჯოს ირაკლისო».

ირაკლიმ სიმხდალე იჩინა და იმის შიშით, რომ ვაი თუ მთავრობის წყალობა მომაკლდესო, პირი იბრუნა და სასახლისკენ გაეშურა.

მთავრობამ მაშინ მეორე ქართველს მიჰმართა. ეს მეორე გახლდათ გრ. ორბელიანი. ამან ჯერ ყიზილბაშურ ხერხს მიჰმართა: ტკბილი, მლიქვნელი ენით დაუწყო ხალხს ლაპარაკი, დარიგება და ურჩევდა დამშვიდებას და შინ დაბრუნებას. ხალხი მას ყიჟინით დაუხვდა და შტვენით გაისტუმრა. განრისხებულმა ორბელიანმა ბევრი აღარ დაახანა, ხალხს ჯარი მიუსია და გაფანტა, ავლაბარი ააკლებინა. მეთაურები შეიპყრეს, მათ შორის მოსეც, რომელიც, როგორც გამიგონია, სამართალს ვეღარ ეღირსა და ციხეში გარდაიცვალა.“- იაკობ მანსვეტაშვილი.

მეფის ნაცვლის მოვალეობის შემსრულებელმა გრიგოლ ორბელიანმა ამქრებს მოუწოდა, თუ ისინი არ შეწყვეტდნენ პროტესტს, მთავრობა ძალას გამოიყენებდა.  დემონსტრანტები პასკევიჩის (თავისუფლების)  მოედანზე შეიკრიბნენ და მოთხოვნები წამოაყენეს. შეტაკება გაიმართა შეკრებილებსა და ჟანდარმერიას შორის,  რასაც მოყვა გრიგოლ ორბელიანისა და ტფილისის სამხედრო გუბერნატორის ბრძანება ცეცხლის გახსნის შესახებ. ჯარისა და მოქალაქეთა დაპირისპირება 2 დღეს გაგრძელდა. დაიღუპა 20-ზე მეტი დემონსტრანტი, 16 კაცი ციმბირში გადაასახლეს, ხოლო 32-სსხვა და სხვა სახის პატიმრობა შეეფარდა. მსხვერპლი იყო ჯარისკაცებშიც.

ესე დამთავრდა 1865 წლის თბილისელ ჰაქართა „აჯანყება“ და რომ არა კორონავირუსი, ალბათ ეს ისტორია კიდევ დიდ ხნის განმავლობაში არ გამახსენდებოდა. თუმცა ქვეცნობიერი,  ამ ყველაფერის გახსენებას, მაინც ეკონომიკის გახსნის მე-5 და მე-6 ეტაპებს უკავშირებს.

ცხადია არანაირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ჩვენი ისტორიის და დღევანდელობის ამ ორ ეპიზოდს შორის არ არსებობს და არც არანაირი ასოციაციების მიზნით არ დამიწერია ეს ამბავი, მაგრამ ჩვენს ყოფას რომ ვუყურება ერთი ორი კარგი მოსე კოლოტაშვილი კი ჭირდება დღეს ქართულ სამოქალაქო სივრცეს. რაღა თქმა უნდა ყოველგვარი ორმხრივი ძალადობის და ხალხზე ჯარის მიმსევი გრიგოლ ორბელიანის გარეშე, თორემ პოეტი გრიგოლ ორბელიანები გვიმრავლოს ღმერთმა.

პ.ს.

ეს ბლოგი გუშინ წინ დაიწერა და დღეს გამოქვეყნდება. ამიტომ გახდა პ.ს.-ს დაწერა საჭირო. 1-ელი ივნისიდან ყველა სახის ღია მაღაზია, მათ შორის მოლებიც გაიხსნებაო დღეს დილით განგვიცხადა პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ.

გიორგი გურული

 

ბლოგი
ნელსონ მანდელა- კაცი, რომელმაც მსოფლიო უკეთესი გახადა

თბილისი პოსტი აგრძელებს სტატიების ციკლს, სადაც ვიხსენებთ იმ საზოგადო მოღვაწეებსა თუ პოლიტიკოსებს, ვინც თავისი მოღვაწეობით და პირადი მაგალითით დიდი კვალი დატოვეს მსოფლიო ისტორიაში. დღეს გვინდა გავიხსენოთ ნელსონ მანდელა-  სამხრეთ აფრიკაში აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობის ლიდერი, რომელმაც თავისი ცხოვრების ერთი მესამედი პატიმრობაში გაატარა და ქვეყნის პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი გახდა. ნელსონ მანდელა იყო სიმბოლო სამხრეთ აფრიკის გარდაქმნისა მრავალრასობრივ, სრულყოფილ დემოკრატიად. ის ჯერ კიდევ სრულიად ახალგაზრდა ჩაუდგა სათავეში იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობას, შემდეგ სამი ათეული წელი ციხეში გაატარა, როგორც პოლიტიკურმა პატიმარმა, და ბოლოს, ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა.

როლიჰლალა მანდელა სამხრეთ აფრიკის ტრანსკეის პროვინციაში დაიბადა 1918 წელს. ის ადგილობრივი ტომის ბელადის შვილი იყო. სახელი „ნელსონი“ მას სკოლის მასწავლებელმა შეარქვა, რომლისთვისაც „ნელსონი“ ალბათ უფრო იოლი წარმოსათქმელი იყო, ვიდრე როლიჰლალა.

ოჯახის წყალობით მანდელამ განათლება მიიღო უნივერსიტეტში. სწავლის დასრულების შემდეგ, ის ცოტა ხნით იოჰანესბურგში, პრაქტიკანტად მუშაობდა ერთ იურიდიულ ფირმაში. თუმცა აშკარა იყო, რომ კანის ფერის გამო მისთვის დაწინაურების შესაძლებლობა მეტად შეზღუდული იყო.

1948 წელს სამხრეთ აფრიკაში არჩევნები მოიგო ნაციონალურმა პარტიამ, რომელიც მხარს უჭერდა აპარტეიდის პოლიტიკას - ერთმანეთისგან რასების სრულ განცალკევებას. ამ პოლიტიკის გამო შავკანიანებმა ის უმნიშვნელო უფლებებიც დაკარგეს, მანამდე რომ ჰქონდათ. მათ სამსახურებიდან ითხოვდნენ, უზღუდავდნენ თეთრკანიანებთან კონტაქტსა და საკუთარ ქვეყანაში გადაადგილებას, რის შედეგადაც თანდათან ისინი სრულიად გარიყეს საზოგადოებიდან.

აპარტეიდის სისტემის შემქმნელი, პრემიერ-მინისტრი ჰენდრიკ ფრენს ფერვურდი 1950-იან წლებში ხშირად ახსენებდა საკუთარ მხარდამჭერებს, რომ მისი პოლიტიკის მიზანი იყო ქვეყანაში თეთრკანიანთა უწყვეტი ბატონობის უზრუნველყოფა: „მეგობრებო, ეს რესპუბლიკა ამ სამყაროში თეთრკანიანი ადამიანის სამფლობელოს ნაწილია!“ - ასე მიმართა ერთ-ერთ გამოსვლაში ფერვურდმა თავის მხარდამჭერებს.

ნელსონ მანდელა აფრიკის ეროვნული კონგრესის ახალგაზრდულ ფრთას შეუერთდა. ეს მოძრაობა მხარს უჭერდა არაძალადობრივ წინააღმდეგობას და უპირისპირდებოდა იმ კანონებს, რომელთა წყალობითაც პოლიტიკურსა და საზოგადოებრივ ცხოვრებას სრულად აკონტროლებდნენ თეთრკანიანები.



რამდენიმე ათეული წლით ადრე, სანამ აპარტეიდის მკაცრ კანონებს შემოიღებდნენ, იმჟამად ნაკლებად ცნობილი ინდოელი ადვოკატი, მაჰათმა განდი შთააგონა იმ ჩაგვრამ, რაც მან სამხრეთ აფრიკაში განიცადა. განდიმ სწორედ ამის შემდეგ გადაწყვიტა, თავის სამშობლოში, ინდოეთში დაეწყო არაძალადობრივი ბრძოლა რასობრივი თანასწორობისთვის.

თავის მხრივ, მანდელას არაერთხელ უთქვამს, რომ განდი მისი შთაგონების წყარო იყო. თითქმის ოცი წელი ის ერთგულად მიჰყვებოდა განდის გზას. მაგრამ 60-იანი წლების დასაწყისში მანდელა და მისი თანამებრძოლები მიხვდნენ, რომ მათი მოძრაობა წინ არ მიიწევდა.

მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, უფრო ხშირად იყენებდა ძალადობას წინააღმდეგობის ჩასახშობად და აპარტეიდის საწინააღმდეგო ყოველ გამოსვლას უსწორდებოდა. მანდელას თქმით, ამ გარემოებამ აფრიკის ეროვნული კონგრესი აიძულა, „ძალადობისთვის ძალადობითვე ეპასუხა“.

აფრიკის სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, აფრიკის ეროვნულმა კონგრესმა გადაწყვიტა, არ დაეწყო პარტიზანული ომი და საფრთხე არ შეექმნა მოქალაქეთა სიცოცხლისთვის. მათი ტაქტიკა სამთავრობო ობიექტებზე საბოტაჟის მოწყობა იყო. ისინი აფეთქებდნენ საფოსტო განყოფილებებსა და სატელეფონო სადგურებს. 1962 წელს მანდელა დაიჭირეს და ხუთწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.

ერთი წლის შემდეგ, ჯერ კიდევ ციხეში ყოფნისას, მანდელასა და აფრიკის ეროვნული კონგრესის სხვა აქტივისტებს ბრალი დასდეს მთავრობის გადაგდების მიზნით შეთქმულების მოწყობაში. 1964 წელს მანდელასა და მის შვიდ თანამოაზრეს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს.

სასამართლოზე მანდელამ, შთამბეჭდავ ოთხსაათიან გამოსვლაში, დაიცვა საკუთარი მოქმედებები, განმარტა თეთრკანიანთა რეჟიმის წინააღმდეგ შერჩეული ტაქტიკა და მკაფიოდ ჩამოაყალიბა აფრიკის ეროვნული კონგრესის მოთხოვნები. კონგრესის ლიდერთა და მხარდამჭერთა უმთავრესი მოთხოვნა იყო შავკანიანი უმცირესობისთვის სრული პოლიტიკური თანასწორობა. მაშინ ზოგი ფიქრობდა, რომ მანდელას სასიკვდილო განაჩენს გამოუტანდნენ. პროცესის მსვლელობაში განსასჯელმა პირდაპირ უთხრა კიდეც მოსამართლეს, ჩამომახრჩეთ, თუ გამბედაობა გეყოფათო: „მე ვებრძოდი თეთრკანიანთა ბატონობას. მე ასევე ვებრძოდი შავკანიანთა ბატონობას. ეს არის იდეალი, რომელსაც ვუძღვნი ჩემს ცხოვრებას. თუმცა, ღვთის სახელით, თუ საჭიროა, მზად ვარ ამ იდეალისთვის მოვკვდე“, თქვა მანდელამ სასამართლო პროცესზე.

მოსამართლე შედრკა და მანდელა გადაიყვანეს კუნძულ რობენის ავადსახსენებელ ციხეში, სადაც მან 27 წელი გაატარა. ციხეში ყოფნისას მანდელას ავტორიტეტი კიდევ უფრო გაიზარდა და აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობამ საერთაშორისო განზომილება შეიძინა. გაერომ სამხრეთ აფრიკას დაუწესა იარაღის ემბარგო, გაიზარდა ბოიკოტების რიცხვი და მანდელა თანდათან იქცა მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ „სინდისის პატიმრად“.



1990 წელს, ციხიდან გამოსვლისას, მას გმირივით შეეგება მთელი ქვეყანა. სამხრეთ აფრიკაში ახალი ეპოქა იწყებოდა. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, მანდელა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტ ფრედერიკ დე კლერკთან ერთად ნიადაგს უმზადებდა აპარტეიდის ეპოქის დასასრულს. მათმა თანამშრომლობამ გზა გაუხსნა ქვეყნის პირველ, სრულფასოვან, დემოკრატიულ არჩევნებს. ამ მიღწევისთვის მანდელა და დე კლერკი ნობელის სამშვიდობო პრემიით დააჯილდოვეს.

1994 წელს ნელსონ მანდელამ გაიმარჯვა ქვეყნის პირველ, მრავალრასობრივ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პრეზიდენტობის პერიოდში მანდელა აქტიურად ატარებდა შერიგებისა და შემწყნარებლობის პოლიტიკას, რისთვისაც საერთაშორისო აღიარება დაიმსახურა უკვე როგორც პოლიტიკურმა მოღვაწემ.

1999 წელს, როცა მანდელამ პრეზიდენტის თანამდებობა დატოვა, სამხრეთ აფრიკაში, მართალია, ჯერაც უამრავი პრობლემა რჩებოდა მოსაგვარებელი, მაგრამ ქვეყანამ მაინც უზარმაზარი ნაბიჯები გადადგა წინ.

მოგვიანებით ნელსონ მანდელა აქტიურად ჩაება შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლის მოძრაობაში და მხარს უჭერდა საზოგადოების უკეთ ინფორმირებულობის კამპანიას. მისი უფროსი ვაჟი სწორედ შიდსით გამოწვეული გართულებებისგან დაიღუპა. მანდელამ კიდევ ერთხელ გამოავლინა გამბედაობა და საჯაროდ ისაუბრა შვილის სიკვდილზე იმ დროს, როცა შიდსზე საუბარი, შეიძლება ითქვას, ტაბუირებული იყო.

საჯარო ცხოვრებას ნელსონ მანდელა 2004 წელს ჩამოცილდა.  გარდაიცვალა 2013 წელს, 95 წლის ასაკში. თავისი მოღვაწეობით მანდელამ უზარმაზარი კვალი დაამჩნია სამხრეთ აფრიკის - და არა მარტო ამ ქვეყნის - საზოგადოებრივ ცხოვრებას. ბევრისთვის ის მაჰათმა განდის მსგავსი გმირია, რომელმაც საკუთარი ქვეყანა შეცვალა არა ძალის გამოყენებით, არამედ სხვებისთვის მორალური მაგალითის მიცემით.

სრულად
გამოკითხვა
როგორ ფიქრობთ, შეასრულებს თუ არა ქართული ოცნება დაპირებას არჩევნების პროპორციული წესით ჩატარების შესახებ?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.