USD 3.1761
EUR 3.5366
RUB 4.5026
თბილისი
საიტზე მიმდინარეობს ტექნიკური სამუშაოები
კორონავირუსი და ლიტერატურა: ინტერვიუ მარიო ვარგას ლიოსასთან
თარიღი : 05.10.2020 17:16  223

https://www.tagesanzeiger.ch

ესაუბრა სანდრო ბენინი

მარიო ვარგას ლიოსა ცხოვრობს მადრიდის საელჩოთა უბანში. ცოტაზე შეაღმართებულ, ხეებით დაბურულ ქუჩას მივუყვები. მანქანა იშვიათად თუ გაივლის. აი, მის სამფლობელოსაც მივადექი. მისი სახლის გვერდით, ჭიშკარზე გაკრულია აბრა: «República Bolivariana de Venezuela» ( ვენესუელის ბოლივარული რესპუბლიკა). ბედის ირონიით, მისი კარის მეზობელი ზუსტად იმ ქვეყნის დიპლომატიური წარმომადგენელია, რომლის პრეზიდენტსა და მთავრობასაც იგი ასე ცხარედ აკრიტიკებდა. 

ზარის დარეკვაზე დისტანციურად იღება რკინის ჭიშკარი. ვიწრო, ორივე მხრიდან მცენარეებითა და ბუჩქებით შემოსაზღვრული ღია გასასვლელით შევდივარ სახლში, სადაც პერუელი მწერალი მას შემდეგ ცხოვრობს, რაც, – ლიტერატურული საზოგადოების გასაოცრად და ყვითელი პრესის გასახარად – , ცოლს გაშორდა, 50 წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ.

ამჟამად ცხოვრების ახალი თანამგზავრი ყავს – საესტრადო მომღერალ ხულია ეგლესიასის ყოფილი ცოლი. მდიდრული და ელეგანტური სახლია, მაღალი ფანჯრებით, მარმარილოს კიბეებით… კიბესთან მსახური დგას, პალტოს მართმევს და დერეფნისკენ მიმითითებს, საიდაც მარიო ვარგას ლიოსას სამუშაო კაბინეტშე შევდივარ: დიდი საწერი მაგიდა, წიგნების კარადები, მუქი ხე, გაფორმება, ხარისხიანობა. ნობელის პრემიის ლაურეატი დივანზე ზის.

ვარგას ლიოსა წამოდგა. საკმაოდ მკვირცხლია 84 წლისათვის. შთაბეჭდილება მექმნება, რომ გაუხარდა სტუმარი და მას ხელს ართმევს და ხელს ისე ართმევს, თითქოს ეს იყოს სრულიად ჩვეულებრივი ქცევა ამ დროში. არადა 9 მარტია, მადრიდში ეს-ესაა იწყება კორონა-კრიზისი და უკვე მდგომარეობაც იძაბება. ახლა რომ არის, ჯერ ისეთი მძიმე სიტუაცია არაა, რითაც აიხსნება ალბათ ის გარკვეული უდარდელობა, რასაც ვარგას ლიოსა საუბრის დასაწყისში კრიზისზე საუბრისას ამჟღავნებს.

თავიდან ბოდიშს იხდის, რომ ინტერვიუს დრო დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე ერთი საათით გადასწია. სტუმარს შენობით მიმართავს, სრულიად გადაჭრით და უბოდიშოდ.

ნეტა ნობელის ლაურეატსაც ასე იოლად მიმართავ შენობით? ამ დროს, ლათინურ ამერიკაში ასეა მიღებული. ალბათ მწერალს უნდა ეს გლამურული ინტერიერი და ბატონკაცური იერსახე გარკვეული ბუნებრიობით გააბათილოს. ჩვენ, როგორც ყოველთვის, თქვენობით ფორმას ვირჩევთ და საუბარში ვარგას ლიოსაც თანდათანობით თქვენობითს უბრუნდება.

 -ისე, ვფიქრობდი, რომ ამ ინტერვიუს გააუქმებდით.

-რატომ კი მარა?

-იმიტომ რომ კორონა-ვირუსი მადრიდში განსაკუთრებით სწრაფად ვრცელდება და თქვენ, თქვენს ასაკში, საკმაოდ დიდი რისკის ქვეშ ხართ. არადა მისალმებისას ხელიც კი ჩამომართვით.

-არა, საერთოდ არა. დღეს მთელს მსოფლიოში კორონავირუსის პარანოიაა, რაც კიდევ უფრო ძლიერდება მედიების მხრიდან ინფორმაციის გაზვიადებით.

-სიკვდილიანობა კორონავირუსის დროს დაახლოებით ათჯერ მაღალია, ვიდრე რომელიმე სხვა გრიპის შემთხვევაში… თანაც, ვინაიდან თითქმის ყოველი მეხუთე ინფიცირებული საავადმყოფოში ხვდება, ლომბარდინიაში ჯანდაცვის სისტემა თითქმის განადგურდა.

-თუმცა სხვაგან ასე ცუდად არაა საქმე, მაინც ვიმედოვნებ, რომ  მეცნიერები მალე იპოვიან ვაქცინას. კორონავირუსის პანდემია ისევე ჩაივლის, როგორც ეს შიდსის, ებოლას და სხვა ვირუსებზე მოხდა. მალე ყველაფერი, რაც დღეს ასე დრამატულად მოჩანს, მკრთალ მოგონებად დარჩება.

- თქვენი თავდაჯერებულობა მაკვირვებს. ჩვენ დღეს მომსწრენი ვართ ჯანმრთელობის ყველაზე დიდი გლობალური კრიზისისა ესპანური გრიპის შემდეგ. არსებობს საყოვეთაო რეცესიის საფრთხე. თქვენი დემონსტრაციული სიმშვიდე ალბათ იმას უკავშირდება, რომ გლობალიზაციაა ამ ჭირის მიზეზი, რომელსაც თქვენ ყოველთვის თავდადებით იცავდით?

- არა, რა თქმა უნდა. მე ყოველთვის ვამბობდი, რომ გლობალიზაცია  არის ერთ-ერთი საუკეთესო რამ, რაც კი კაცობრიობას ოდესმე დამმართნია. და ეს მტკიცედ მჯერა. ბოლო-ბოლო გლობალიზაციას უნდა ვუმადლოდეთ, რომ ქვეყანას შეუძლია თავად გადაწყვიტოს ღარიბი უნდა რომ იყოს თუ მდიდარი. წარსულში ეს შეუძლებელი იყო. როცა მთავრობა სწორად იქცევა, მას შეუძლია თავისი ქვეყნიდან მეორე სინგაპური შექმნას. როცა მთავრობა უპირატესობას კოლექტივიზმს და პოპულისტურ უმეცრებას მიანიჭებს, ეს გამოიწვევს ისეთივე სიღატაკეს და ბარბაროსობას, როგორც ეს ვენესუელაში მოხდა. ამ ფაქტს ვერ შეცვლის  ეს ხანმოკლე ჯანმრთელობის კრიზისი.

- როგორ ახსნით, რომ ევროპის მდიდარ, დემოკრატიულ და ლიბერალურ ქვეყნებში ე.წ. მემარჯვენე პოპულიზმი განსაკუთრებით ძლიერია?

- პოპულიზმი დემოკრატიის ავადმყოფობაა, რომლის ყველაზე სახიფათო სიმპტომიც ნაციონალიზმია. ნაციონალისტები ამკვიდრებენ ტომობრივ აზროვნებას, ხოტბას ასხამენ  რეაქციულ კულტურულ იდენტობას, რომელიც არასდროს არსებულა. მაგრამ იმის გამო, რომ მათ ამ მომენტისათვის რამდენიმე ქვეყანაში უპირატესობა აქვთ, ამიტომ ლიბერალური საბაზრო  ეკონომიკის მიღწევები არ უნდა დავთმოთ. ჩვენ არ უნდა შეგვაცდინოს ვინმემ და კითხვის ქვეშ არ უნდა დავაყენოთ სისტემა, როგორც მთლიანობა.

- როგორც ეკონომიკური ლიბერალიზმისა და გლობალიზაციის დამცველს, ცოტა თვითკრიტიკა ხომ არ გმართებთ? არ ასრულდა მოლოდინი, რომ გლობალიზაციის მეშვეობით შექმნილი სიმდიდრე ყველას სასიკეთოდ წაადგებოდა.

-ჭეშმარიტად ლიბერალურ სისტემაში ყველანი კარგად არიან. ყველაზე შთამბეჭდავი მაგალითი ლათინურ ამერიკაში არის ჩილე, სადაც აბსოლუტური სიღატაკე გამქრალია.

-სწორედ ჩილეა ის ლათინურამერიკული ქვეყანა, რომელსაც აზანზარებს სოციალური პროტესტები. ერთი შეხედვით, ეს მართლაც დიდი მოულოდნელობაა. და მეორე შეხედვით?

-მეორე შეხედვით კი ისეა, რომ საშუალო კლასი ჩილეშიც და სხვა ქვეყნებშიც საზოგადოებრივი და ეკონომიკური ზრდის საფრთხეს ხედავს და ამიტომ ქუჩაში გადის. ეს იგივე ფენომენია, რაც ყვითელჟილეტიანთა ამბოხია საფრანგეთში. ამას არაფერი აქვს საერთო რეალური ღარიბი ქვეყნების სოციალურ პროტესტებთან.

 - ის აღმოსავლეთევროპული ქვეყანა, რომელმაც თქვენი ლიბერალურ-ეკონომიკური რეცეპტები განსაკუთრებული გულმოდგინებით დანერგა, პოლონეთია.  და ვინ მართავს დღეს პოლონეთს? მემარჯვენე პოპულისტი ანტიდემოკრატები. რაღაც ვერ უნდა იყოს მთლად რიგზე თქვენს მსოფლმხედველობაში.

- თავისუფალ სისტემაში ადამიანებისთვის ნებადართულია არასწორი არჩევანი. მანდ ეგ ამბავია. ვინ იფიქრებდა ოდესმე, რომ ამერიკის პრეზიდენტი გახდებოდა ისეთი კატასტროფული ფიგურა, როგორიც დონალდ ტრამპია? არადა სრულიად ლეგიტიმური, დემოკრატიული გზით აიჩიეს. ვინც დემოკრატიის მხარეზეა, იმან მისი რისკებიც უნდა ცნოს. გარდაუვალია, რომ ისეთი ღრმა  რევოლუციური გადატრიალება, როგორიც გლობალიზაციაა, საპასუხო რეაქციებს აუცილებლად გამოიწვევს. მაგრამ, საბოლოო ჯამში, საქმე ეხება დაქვემდებარებულ საპასუხო მოძრაობებს. სიტუაცია, რომელშიც ახლა ვართ, მაგონებს იმას, რაც კარლ პოპერმა 1994 წელს განმარტა.

- კერძოდ?

- მან თქვა ასეთი რამ, არა სიტყვასიტყვით: დიახ, ბევრი რამ არაა ისე, როგორც უნდა იყოს, თუმცა კაცობრიობა არასდროს ყოფილა ისე კარგად, როგორც სწორედ ახლაა. ამაზე უნდა ვიფიქროთ, როცა დეპრესია შემოგვეძალება. არაფერია მარტივი, არაფრის წინასწარმეტყველება არ შეიძლება და რეალობა უფრო კომპლექსურია, ვიდრე ყველა იდეოლოგია.

- თქვენი ოპტიმიზმი ურყევია?

- თუკი დიდ ისტორიულ ხაზებს დააკვირდები, მაშინ გამართლებულია. ლათინურ ამერიკაში, – კუბის, ნიკარაგუასა და ვენესუელას გარდა, – დიქტატურა აღარ დარჩა. საბჭოთა კავშირი გაქრა, კომუნიზმი, რომელმაც იდეალისტური ახალგაზრდობის ამდენი წარმომადგენელი ეტაპობრივად აცდუნა, დამარცხებულია. ეს ფანტასტიკურია და ამან მისცა ლიბერალურ დემოკრატიას საშუალება ისე გავრცელებულიყო, როგორც ამას რამდენიმე ათწლეულის წინ ვერავინ წარმოიდგენდა.

- თქვენს წიგნში „ურდოს ძახილი“ თქვენ წერთ, რომ თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკა  ავტორიტატულ სისტემაში წარმოუდგენელია. ჩინეთი ამტკიცებს საპირისპიროს.

- ეს ასე არ არის. სწორედ კორონავირუსით გამოწვეული კრიზისი ამტკიცებს, რომ პროგრესი და დიქტატურა ერთმანეთთან შეუთავსებელია. ჩინელი ექიმები, რომლებიც მოსალოდნელი ეპიდემიის შესახებ გვაფრთხილებდნენ, დააპატიმრეს  და გააჩუმეს. ამის გამო ინფექცია ჩინეთში კვირეთა მანძილზე დაუბრკოლებლად ვრცელდებოდა. თავისუფლება ერთიანია, და ჭეშმარიტი პროგრესი მხოლოდ მაშინაა, როცა ერთი სისტემის შიგნით ყველა სფერო – მეცნიერება, კულტურა, პოლიტიკა და არა მხოლოდ ეკონომიკა – თავისუფალია. თუკი კორონავირუსს რამე კარგი აქვს, ეს არის მისი უნარი, რომ ეს ფაქტი ჩვენი მეხსიერებიდან გამოიხმოს და ე.წ.ჩინურ მოდელს ჯადო ჩამოხსნას.  

- არ მესმის, რას შეცვლის კორონავირუსი იმ ეკონომიკურ თუ ტექნოლოგიურ პროგრესში, რასაც ჩინეთმა მიაღწია, მიუხედავად მისი ავტორიტარული რეჟიმისა. მაგრამ მე გთავაზობთ, რომ შევცვალოთ თემა. ვილაპარაკოთ ლიტერატურაზე.

- კი, ბატონო.

- თქვენი ახალი რომანი ეხება გვატემალელ პრეზიდენტს იაკობო არბენცს, რომელიც 1954 წელს დაამხეს ჯარის ნაწილებმა ამერიკის ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს (CIA) დახმარებით. რა არის ამ მოვლენის ისტორიული მნიშვნელობა?

- არბენცის ძალადობრივ ჩამოგდებას მთელი ლათინური ამერიკისათვის ჰქონდა კატასტროფული მნიშვნელობა. მე ვიყავი მაშინ სტუდენტი პერუში და მახსოვს, თუ რა დაძაბულად ვადევნებდით თვალყურს გვატემალას დრამას. არბენცმა, დემოკრატიულად არჩეულმა სამხრეთამერიკელმა პრეზიდენტმა სცადა რადიკალური რეფორმების განხორციელება. გამოუყენებელი მიწები უნდა დარიგებოდა ღარიბ გლეხებს, საწარმოებს უნდა გადაეხადათ გადასახადები. სრულიად კანონიერი ღონისძიებები იყო, რასაც დემოკრატიულად არჩეული კონგრესი და საზოგადოება ფართოდ და თანმიმდევრულად განიხილავდა. არბენცის მოწინააღმდეგეებმა და აშშ-ს მთავრობამ ძალადობრივად დაამუხრუჭეს ეს პროცესი, იმ საბაბით, თითქოს პრეზიდენტი  საბჭოთა კავშირის მარიონეტი ყოფილიყო.

- ტყუილს აბრალებდნენ?

- ეს იყო სრული აბსურდი. დღეს ამას Fake News ქვია. მაშინდელ გვატემალაში ერთი რუსიც კი არ იყო, ქვეყანას დიპლომატიური ურთიერთობებიც კი არ ქონდა რუსეთთან. არბენცი იყო ანტიკომუნისტი სოციალ-დემოკრატი.

- რა რეაქცია ქონდათ ლათინური ამერიკის მცხოვრებლებს არბენცის ძალადობრივ ჩამოშორებაზე?

- მათ დაინახეს, როგორ დაიმსხვრა მათი ილუზიები, რომ ლათინური ამერიკის რეალობა ზომიერი დემოკრატიული რეფორმების მეშვეობით შეიძლება შეიცვალოს. შედეგები არა მარტო გვატემალისათვის იყო კატასტროფული, არამედ მთელი ლათინური ამერიკისათვის.

- ეგ როგორ?

- მემარცხენეთა დიდ რაოდენობაში დამკვიდრდა რწმენა, რომ სამართლიანობას რეფორმები კი არ ქმნიან, არამედ რევოლუციები.  დაიწყო ორმოცდაათწლიანი ეპოქა, როცა ვრცელდებოდა აგრესიული ანტიამერიკანიზმი და ყველგან იქმნებოდა კომუნისტური პარტიზანული ორგანიზაციები. მაგალითად, გმირად არბენცი კი არ ითვლებოდა, არამედ ფიდელ კასტრო. კასტროს გამარჯვებაზე და კუბის დიქტატურაზე პასუხისმგებლები არიან ამერიკელები.

- მასე კასტროსაც შეეძლო დიქტატურის შექმნა.

- ალბათ… მაგრამ როცა კასტრო 1953 წელს, მონკადას ყაზარმაზე თავდასხმის შემდეგ, სასამართლოს წინაშე თავს იცავდა, ზუსტად ისეთივე სოციალ-დემოკრატიული და რეფორმისტული პროგრამა წამოაყენა, როგორც არბენცმა. ეგ მერე გარადიკალურდა, სხვათა შორის, ჩე გევარას გავლენაც იყო, რომელიც სახელმწიფო გადატრიალებისა და ტერიტორიაზე უკანონოდ შეჭრის დროს არბენცის წინააღმდეგი იყო.

-მემარცხენეთა  საერთაშორისოდ ცნობილი კერპი, რომელიც ლათინურ ამერიკაში ამერიკელთა ჩარევის წინააღმდეგ იბრძოდა, არის არა არბენცი, არამედ ჩილელი სალვადორ ალიენდე.

- ორივე შემთხვევა სხვადასხვანაირია, რადგან ალიენდეს ხალხისგან ბევრად ნაკლები მხარდაჭერა ქონდა, ვიდრე არბენცს. ალიენდე სოციალისტური რევოლუციისკენ მიისწრაფოდა და არა სოციალურ-დემოკრატიული რეფორმებისაკენ. თუმცა ამით არ იცვლება ის, რომ მე ყოველთვის ვგმობდი ავგუსტო პინოჩეტის სამხედრო დიქტატურას.

- თქვენი შემოქმედება მრავალ ისტორიულ რომანს მოიცავს. ხომ არ იმალება ამის უკან უნდობლობა შეთხზული ამბების მიმართ?

- არა, ამის უკან იმალება დიდი სიყვარული ისტორიისა და ისტორიული ფიგურებისადმი. სწავლის დროს არ ვიყავი დარწმუნებული, ისტორიკოსი უნდა გამოვსულიყავი  თუ მწერალი. მწერალს უპირატესობა აქვს ისტორიკოსთან შედარებით: მას თავისუფლად შეუძლია გადაუხვიოს უკვე დამკვიდრებულ ფაქტებს, თუკი თხრობისთვის სასარგებლოდ ჩათვლის.

- არასდროს მდგახართ ცდუნების წინაშე მიახლოებოდით იმ მაგიურ-სიურეალისტურ თხრობას, რაც ბევრი ევროპელისათვის დღემდე ლათინურამერიკულ ლიტერატურასთან ასოცირდება?

- არა. მე ძალიან მიყვარს ისეთი ავტორების კითხვა, როგორებიცაა გაბრიელ გარსია მარკესი ან ხორხე ლუის ბორხესი, მაგრამ თუკი აუცილებლად იარლიყი უნდა მივიწებო, მაშინ ეს იქნება რეალიზმი. წერისას ვცდილობ ხოლმე რეალობა ავსახო და არ გამოვიგონო. ჩემს სამწერლო სამუშაოს განეკუთვნება აგრეთვე ჟურნალისტური კვლევები. არბენცის შესახებ რომანს რომ ვწერდი, მთელი გვატემალა შემოვიარე, არქივებში კონსულტაცია გავიარე, ისტორიკოსებს ველაპარაკე.

- თქვენ ლიტერატურას ანიჭებთ ცივილიზატორული და საგანმანათლებლო ზემოქმედების უნარს.

- დიახ. ლიტერატურის უზარმაზარი სოციალური და პოლიტიკური ფუნქცია მდგომარეობს იმაში, რომ გაამკვეთროს მკითხველთა კრიტიკული სულისკვეთება რეალობის მიმართ. კარგი ლიტერატურა აღძრავს უკმაყოფილებას სამყაროს წინააღმდეგ, სულ ერთია, როგორიც არ უნდა იყოს. ის გვიჩვენებს, თუ რამდენად შორს არის რეალობა იმისაგან, რისი წარმოდგენაც შეგვიძლია, რამდენად საინტერესო და ამაღელვებელი შეიძლება იყოს რეალობა, თუ იგი იქნებოდა სხვაგვარი, ვიდრე არის.

- როგორ ახსნით მაშინ იმას, რომ მე-20 საუკუნეში კაცობრიობისა და ცივილიზაციის წინაშე ჩადენილი  ყველაზე საშინელ დანაშაულებებში ლომის წილი ლიტერატურული ტრადიციებით მდიდარ ისეთ ორ ქვეყანაზე მოდის, როგორებიცაა გერმანია და რუსეთი?

- (ფიქრობს) ეს, ჩემი აზრით, არ არის საკმარისი არგუმენტი იმ თეზისის საწინააღმდეგოდ, რომლის მიხედვითაც ლიტერატურას შეუძლია კრიტიკული მოქალაქეების შექმნა. რას აკეთებს დიქტატურა პირველ რიგში? იგი ცდილობს ლიტერატურის არტახებში მომწყვდევას და ამისთვის ცენზურას იყენებს. თავისუფალი აზროვნება და ფანტაზია შეუთავსებელია დიქტატურასთან.

- საზოგადოების თვალთახედვით, ლიტერატურა კარგავს თავის მნიშვნელობას.

- დიახ, რადგან იგი მოქცეულია ეკრანთან კონკურენციის რეჟიმში. ახალგაზრდები უყურებენ ფილმებს და თამაშობენ კომპიუტერულ თამაშებს ნაცვლად იმისა, რომ ლიტერატურული ნაწარმოებები განიხილონ. ეკრანი ხომ მხოლოდ გართობას გთავაზობს, მას აკლია კრიტიკული და განმანათლებლური ელემენტი დაწერილი სიტყვისა.

- ეს დიად კინემატოგრაფიულ ნაწარმოებებსაც ეხება?

- დიახ. ფილმი შედგება სურათებისაგან, ლიტერატურა – იდეებისგან და იდეებისგან მიღებული ზემოქმედება, საშუალო და ხანგრძლივ პერსპექტივაში, უფრო ყოვლისმომცველი და სინამდვილისადმი უფრო მეტად კრიტიკულია, ვიდრე ეს  სურათების შემთხვევაშია. გარდა ამისა, კითხვისას ინტელექტუალური საქმიანობა ბევრად უფრო კომპლექსური და დაძაბულია, ვიდრე ფილმის პასიური მოხმარებისას.

- ეს არის ელიტარული პოზიცია.

 

- Hombre, /კაცო/ ამაზე სულ სხვადასხვა შეხედულება არსებობს. მასეც არაა, რომ მე არც ფილმებს ვუყურებდე და გასართობ ლიტერატურას არ ვკითხულობდე.

 - რას ფიქრობთ შვეიცარიულ ლიტერატურაზე?

- რამდენიმე გამოკვეთილი ფიგურის გარდა შვეიცარიას არა აქვს დიდი ლიტერატურა.  ასეთ მაღალგანვითარებულ და მდიდარ  ქვეყანაში ქრება საჭიროება შეიცვალოს რეალობა და საზოგადოება. არადა სწორედ ეს საჭიროება ქმნის დიდ ლიტერატურას. ველტლიტერატურა იქმნება ქვეყნებში, სადაც არის დიდი პოლიტიკური და სოციალური კონფლიქტები. რატომ უნდა მოითხოვონ შვეიცარიელებმა სხვა სამყარო, როცა ასეთი  აქვთ?

- თქვენ ათი წლის წინ მიიღეთ ნობელის პრემია. თქვენი ცხოვრების თანამგზავრი  ხულიო იგლესიასის ყოფილი ცოლია. ამან იგი ცნობილი გახადა და, როგორც ვიცით, პაპარაცები ისე დაგდევენ, თითქოს როკვარსკვლავი იყოთ. მართალია?

- დიახ, სამწუხაროდ ასეა. სასეირნოდ ვეღარ გავსულვარ და კაფეში ვერ დავმჯდარვარ. საშინელებაა.

- ასეთმა იზოლირებულმა ცხოვრებამ, რეალობასთან კონტაქტის გარეშე ყოფნამ, ხომ შეიძლება მომავალი რომანების ლიტერატურულ ხარისხზე იმოქმედოს?

- იმედია, ასე არ მოხდება. თუმცა ცხოვრებაში ყველაფერს თავისი ფასი აქვს, ხოლო ჭორის გავრცელება თანამედროვე კულტურის ცენტრალური ელემენტია.

- თქვენ 84 წლის ხართ. ხშირად ფიქრობთ სიკვდილზე?

- არა. სიკვდილის გარეშე სიცოცხლე ვერ იქნებოდა ასეთი ქმედითი. არ იქნებოდა ინტრიგა. დიდი იმედი მაქვს, რომ სიკვდილი წერის დროს მომცელავს.

 

02.05.2020

 

თბილისი
თბილისში ხეების შეწამვლის სამუშაოები მიმდინარეობს

გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახური, 28 მაისიდან - 7 ივნისის ჩათვლით, მწვანე ნარგავების ფიტოსანიტარიული მონიტორინგის შესაბამისად ხეების შეწამვლის სამუშაოებს განახორციელებს შემდეგ მისამართებზე:

რუსთაველის გამზირი, ვაჟა-ფშაველას გამზირი, ყაზბეგის გამზირი, მტკვრის მარჯვენა და მარცხენა სანაპირო, მელიქიშვილის ქუჩა, რობაქიძის გამზირი, წერეთლის გამზირი, კახეთის გზატკეცილი, მოსკოვის გამზირი, ბოგდან ხმელნიცკის გამზირი, შარტავას ქუჩა, ა.კალანდაძის ქუჩა, გ.ჭყონდიდელის ქუჩა, თამარ მეფის გამზირი, დ.აღმაშენებელის გამზირი, აგლაძის ქუჩა, კანდელაკის ქუჩა, ნუცუბიძის ქუჩა, ც.დადიანის გამზირი, ი.ჭავჭავაძის გამზირი, ქეთევან წამებულის გამზირი, ფალიაშვილის ქუჩა, ი.აბაშიძისს ქუჩა და დიღმის ტყე-პარკი.

ამ ეტაპისთვის ჯამში, 17 364 ძირი მწვანე ნარგავი შეიწამლება.

პირველ ეპატზე მტკვრის მარცხენა და მარჯვენა სანაპიროზე არსებული ჭადრები შეიწამლება.

აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობს ფიტოსანიტარული კვლევები შემდეგ მისამართებზე:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის მიმდებარე ფერდობები (კვიპაროსები), ბაგები-წყნეთის გზატკეცილი, სამღერეთის ქ. N3-სანერგე, თბილისი ზღვაზე მდებარე სანატორიუმი, „ქართლის“ მიმდებარედ არსებული სანერგე მეურნეობა, კახეთის გზატკეცილი, ჯავახეთის ქუჩა, გაფრინდაშვილის ქუჩა, ფარნავაზ მეფის ქუჩა, ბალანჩინის და მირიან მეფის მიმდებარედ სკვერში არსებული მწვანე ნარგავები, შეშელიძის ქუჩა, ბაქრაძის ქუჩა, ასათიანის ქუჩა (ახლად დარგულები), ზემო ფონიჭალის შუა ზოლი, თამარაშვილის ქუჩა, ვაკის პარკი.

სრულად
გამოკითხვა
როგორ ფიქრობთ, შეასრულებს თუ არა ქართული ოცნება დაპირებას არჩევნების პროპორციული წესით ჩატარების შესახებ?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.