USD
EUR
RUB
თბილისი
კონსტანტინოპოლის როლი შუასაუკუნეების ლოგისტიკაში
თარიღი : 01.17.2023 13:59  136

უდიდესი ისტორიის მქონე ქალაქი კონსტანტინოპოლი უდიდეს როლს თამაშობდა მსოფლიო ცივილიზაციების განვითარებაში.

სხვადასხვა დროსა და საუკუნეში იგი წარმოადგენდა რომის, ბიზანტიის, ლათინთა და ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქს და დღემდე არ კარგავს მის აქტუალობას.

კონსტანტინოპოლი ანუ დღევანდელი სტამბოლი ერთადერთი ქალაქია, რომელიც ერთდროულად აზიისა და ევროპის ტერიტორიაზეა განლაგებული.

სწორედ მისი გეოპოლიტიკური მდებარეობის გამო კონსტანტინოპოლი უძველეს დროში ერთმანეთთან აკავშირებდა მთავარ სავაჭრო გზებს აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის.

კონსტანტინოპოლი ძალიან ცნობილი იყო ვაჭრებითა და სავაჭრო ბაზრებით.

ქალაქი იზიდავდა დიდი რაოდენობით უცხოელებს, რომლებიც მას შორეული ქალაქებიდან სტუმრობდნენ საქონლის ყიდვა-გაყიდვის მიზნით.

წარმოიდგინეთ იმპერიული მონეტების ხელიდან ხელში გადაცვლა ან ლოსიონებისა და სურნელოვანი საპნების სუნი, რომელსაც ხშირად თევზის სუნიც ემატებოდა.

ქალაქში ყველაფერი, უმცირეს დეტალებამდეც კი იმპერიის კონტროლს ექვემდებარებოდა და მკაცრად იმართებოდა ქალაქის ეპარქიის მიერ.

ორგანიზებული გილდიების სისტემა ასევე ეხმარებოდა იმპერიას კონსტანტინოპოლის ეკონომიკის კონტროლში. იმპორტირებულ საქონელზე გადასახადს აგროვებდნენ ქალაქის მიერ დანიშნული თანამდებობის პირები, ცნობილია როგორც kommerkiarioi, რომლებიც აგროვებდნენ გადასახადებს ყველა კომერციულ ტრანზაქციაზე და გასცემდნენ ოფიციალურ ბეჭედს მას შემდეგ, რაც საქონელი ხვდებოდა სისტემაში.

კორუფციის შესაძლებლობების შესაზღუდად კომერკიაიოებს ერთწლიანი თანამდებობები ენიჭებოდათ.

ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მიზეზი იმისა, რომ კონსტანტინოპოლი ასეთი წარმატებული ადგილი იყო ვაჭრობისთვის მისი გეოგრაფიული მახასიათებლებია.

იგი თითქმის მთლიანად არის გარშემორტყმული წყლით, რაც ძალიან მნიშვნელოვანი იყო საზღვაო ვაჭრობის განვითარებისთვის.

პორტები საშუალებას აძლევდნენ კონსტანტინოპოლს აქტიურად ჩართულიყო საზღვაო ვაჭრობაში, რასაც თავის მხრივ მოჰქონდა სიმდიდრე და სავაჭრო საქონელი.

საქონელი, რომლითაც ვაჭრობდნენ კონსტანტინოპოლში საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო: ზეთი, ღვინო, მარილი, თევზი, ხორცი, ბოსტნეული, სხვა საკვები პროდუქტები, ხე-ტყე და ცვილი.

ასევე, კერამიკა, თეთრეული და ნაქსოვი ქსოვილი. არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო ძვირადღირებული ნივთები, როგორიცაა აბრეშუმი, სუნამოები და სანელებლები.

ბიზანტიელები გზებს სხვადასხვა სახელწოდებით ანაწილებდნენ დანიშნულების, გამოყენების ან ხარისხის მიხედვით – მაგალითად, საზოგადოებრივი გზები, ბაზილიკის (იმპერიული) გზები, დიმოსია ან დიმოსიაკი (სახელმწიფო) გზები და სხვ.

ბიზანტიაში სწორი გზების სიგანე ზოგან 6,5 მეტრს აღწევდა. საგზაო ქსელის ფორმირება განაპირობა დასახლებების მდებარეობამ, ასევე ნიადაგის სტრუქტურამ.

კონსტანტინოპოლს რამდენიმე ძირითადი გზა გააჩნდა. ყველაზე პოპულარული მთავარი ქუჩა, მესე (Μέση), ძირითადად იყო ძველი რომაული სამხედრო გზის აღმოსავლეთი ფრთა, რომელიც ცნობილია როგორც Via Egnatia და კვეთდა ბალკანეთის ნახევარკუნძულს.

ნათელია, რომ ბიზანტიის იმპერიის საზღვაო ტრანსპორტის გული დედაქალაქ კონსტანტინოპოლში იყო. მარმარილოს სანაპიროებზე არსებული ნავსადგურები იყო ის ადგილები, საიდანაც ხდებოდა საქონლის ტრანსპორტირება, საზღვაო გზით. აღსანიშნია, რომ ამ ნავსადგურებს მუდმივი მოვლა სჭირდებოდათ, რადგან საკმაოდ სწრაფად ივსებოდა ქვიშით.

ამგვარად, კონსტანტინოპოლის როლი განუსაზღვრელი იყო შუასაუკუნეების სავაჭრო ურთიერთობებში. იგი მთავარ სავაჭრო პუნქტს წარმოადგენდა დასავლეთ ევროპაში საქონლის ტრანსპორტირებისთვის.

სწორედ ამიტომ, კონსტანტინოპოლის დაცემამ სერიოზულად დააზარალა ვაჭრობა ევროპის რეგიონში. ოსმალეთის მიერ ქალაქის დაპყრობამ გავლენა მოახდინა უაღრესად მომგებიან იტალიურ ვაჭრობაზე და თანდათან შეამცირა სავაჭრო ბაზები რეგიონში.

მსოფლიო
«BBC news» (დიდი ბრიტანეთი): „სად არის მოსალოდნელი რუსეთის ახალი დარტყმა უკრაინაში“

ბრიტანულმა სამაუწყებლო კომპანიის „ბიბისის“ რუსულმა სამსახურმა (BBC news russian) თავის ვებ-გვერდზე გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „სად არის მოსალოდნელი რუსეთის ახალი დარტყმა“ (ავტორი ილია აბიშევი), რომელშიც გაანალიზებულია უკრაინაში მოქმედი რუსეთის არმიის სავარაუდო შეტევის სავარაუდო მიმართულების პლუსები და მინუსები.

გთავაზობთ შემოკლებით:

რუსეთ-უკრაინის ომის ერთი წლისთავისა და გაზაფხულის მოახლოებასთან ერთად ძლიერდება ხმები რუსეთის არმიის ფართომასშტაბიან შეტევაზე. პრეზიდენტმა ვლადიმერ ზელენსკიმ უკვე განაცხადა, რომ რუსეთის არმია თებერვალში ახალი ფართო შეტევისათვის ემზადება - „გასული წლის განმავლობაში განცდილი მარცხის ასანაზღაურებლად“.

როგორც გაზეთი „ფაინენშელ თაიმსი“ (Financial Times) წერს, უკრაინის არმიის სამხედრო მრჩეველმა კორესპონდენტს აცნობა, რომ კიევმა მიიღო „ძალიან საიმედო სადაზვერვო მონაცემები რუსეთის არმიის შეტევის განზრახვის გეგმებზე - კრემლი ვარაუდობს, რომ შეტევა 10 დღეში უნდა დაიწყოს. თუ ეს მართლაც ასეა, მაშინ სად უნდა ელოდოს უკრაინის არმია ახალ დარტყმას?

„ბი-ბი-სი“-ს რუსული სამსახური მიმომხილველი ილია აბიშევი სხვადასხვა ვარიანტებს იხილავს:

ა) ხერსონის მიმართულება

დნეპრის მარჯვენა ნაპირისაკენ შეტევა, საიდანაც რუსეთმა გასულ წელს უკან დაიხია, ალყაში რომ არ მოხვედრილიყო, ყველაზე ნაკლებსავარაუდოდ ითვლება. იმ დროს, როცა რუსეთმა, მსხვილი სამხედრო დაჯგუფების მიუხედავად, ხერსონის შენარჩუნება ვერ მოახერხა, ახლა მით უმეტეს, მის ხელახლა დაკავებას ვერ შეძლებს, მდინარე დნეპრზე გადასასვლელი ხიდები განადგურებულია. ამრიგად, ხერსონის მიმართულება რუსეთის ჯარის შეტევისათვის თვითმკვლელობას ნიშნავს.

ბ) კიევი, ჩერნიგოვი, სუმი

უკრაინის არმიას ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში შედარებით უფრო ძლიერი ტავდაცვითი ზღუდეები აქვს სექმნილი - ღრმა ეშელონური თავდაცვა. მით უმეტეს, რომ ამ რეგიონში გზები შედარებით ცოტაა და რაც არის, ისიც კარგად არის დანაღმული და საცეცხლე კონტროლშია მოქცეული. ცალკეული მცირე ტერიტორიების დაკავება უფრო ცუდია, ვიდრე კარგი. ეს უკვე გააცნობიერა რუსეთის არმიამ, რომელსაც უკრაინაში შეჭრის დროს სწორედ კიევის მიმართულებით განიცადა მარცხი და ქალაქი ვერ დაიკავა.

გ) ხარკოვის ოლქი

ხარკოვის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთი მიმზიდველია რუსეთის არმიისათვის უპირველესად იმიტომ, რომ ქალაქ კუპიანსკის ხელში ჩაგდებით დონბასში მოქმედი უკრაინის ჯარებს მომარაგების არხს გადაუჭრის. ხარკოვის ოლქი რუსეთს ესაზღვრება და შესაბამისად, რუსეთს შეუძლია ტავისტერიტორიაზე დიდი რაოდენობის ძალა დააგროვოს და შეტევის ბრძანების შემთხვევაში თავის ჯარ საიმედო ზურგი შეუქმნას. მაგრამ, რასაკვირველია, უკრაინა ითვალისწინებს რუსეთის ჯარის სავარაუდო შეტევის მიმართულებას და ამისთვის მზად არის. გარდა ამისა, კიევის არმიას შეუძლია რუსეთის ბელგოროდის ოლქში შეიჭრას.

დ) დონბასი

სალავიანსკ-კრამატორსკისა და უგლედარ-ალექსანდროვკის ხაზი რუსეთის არმიისათვის ყველაზე მნიშვნელოვან მიმართულებად შეიძლება ჩაითვალოს. სრულიად შესაძლებელია, რომ რუსული სარდლობა სწორედ დონბასში განახორციელებს შეტევას. რატომ?

იმიტომ, რომ დონბასის ორი ოლქის - დონეცკისა და ლუგანსკის ტერიტორიების (ე.წ. „სახალხოს რესპუბლიკების“) დაუფლებით რუსეთი თავის „პროგრამა-მინიმუმს“ მაინც შეისრულებს. სამხედროებს, რა ტქმა უნდა, ყოველთვის კონკრეტული მიზნები აინტერესებთ და არა ზოგადი მიმართულებები. რუსი გენერლები ბოლო დროს უკრაინის ძალების ე.წ. „ღრღნის ტაქტიკას“ ახორციელებნ შედარებით მცირე ქვედანაყოფების მეშვეობით - ისე, როგორც, ვთქვათ, „ვაგნერ-ჯგუფის“ მიერ სოლედარის შტურმის დროს მოხდა. ანუ შეიძლება ნელ-ნელა წინ წახვიდე, შეიძლება დაყოვნებულად, მაგრამ საბოლოოდ მაინც წარმატებას მიაღწიო. თუმცა, ცხადია, დანაკარგებს თავიდან მაინც ვერ აიცილებ, რომელიც ასეთი ტაქტიკის დროს ძალიან დიდია.

მართლაც მზადაა თუ არა უკვე რუსეთის არმიის სარდლობა შეტევის განსახორციელებლად? გამოიყენებს თუ არა მობილიზებულებს და „ვაგნერის ჯგუფის მებრძოლებს შეტევაში? ამას ახლო მომავალში ვნახავთ. წინ ცხელი ბრძოლებია მოსალოდნელი.

 მოამზადა სიმონ კილაძემ

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.