USD 2.6527
EUR 3.0408
RUB 3.6199
Tbilisi
ხელოვნური ინტელექტი ირანის ომში: როცა გადაწყვეტილებას „აზრის სისწრაფით“ მანქანა იღებს - ზაზა ცოტნიაშვილი
Date:  404
ქართულენოვანი საზოგადოებისთვის სტატია მოამზადა პროფესორმა ზაზა ცოტნიაშვილმა 
1. ომის ახალი ერა — როცა ტექნოლოგიის ტემპი ადამიანისას აჭარბებს
კაცობრიობის ისტორიაში ყველა დიდი ომი ტექნოლოგიური რევოლუციის დასაწყისი იყო.
1991 წლის „უდაბნოს ქარიშხლის“ დროს სამიზნეების იდენტიფიცირება კვირებსა და თვეებს საჭიროებდა.
2026 წელს, ირანის კონფლიქტში, იგივე პროცესი ხდება წამებში.
ჩვენ შევედით ეპოქაში, სადაც:
ომის სიჩქარე აღემატება ადამიანის აზროვნების სიჩქარეს.
ეს პროცესი პირველად გამოიკვეთა 2026 წლის იანვარში ვენესუელაში ჩატარებულ ოპერაციაში, სადაც მაღალი დონის AI პირველად იქცა სამხედრო გადაწყვეტილების ბირთვად (Claude).
ირანის ომმა კი ეს რეალობა გლობალური მასშტაბით გააფართოვა.
მთავარი კითხვა გაჩნდა:
თუ გადაწყვეტილებებს ალგორითმი იღებს — რა როლი რჩება ადამიანს?
 2. „აზრის სისწრაფე“ — Decision Compression
ირანის სამხედრო კამპანიის პირველ 12 საათში განადგურდა დაახლოებით 900 სამიზნე.
ეს ისტორიულად უპრეცედენტო ტემპია.
ექსპერტები ამას უწოდებენ:
 Decision Compression — გადაწყვეტილების შეკუმშვა.
  • AI-მ მთლიანად შეცვალა ე.წ. Kill Chain:
  •  აღმოჩენა
  • ანალიზი
  • დარტყმის გადაწყვეტილება
  •  განხორციელება
რაც ადრე კვირებს მოითხოვდა — ახლა ხდება წამებში ყველაფერი თითქმის ერთდროულად.
AI წამებში აანალიზებს:
  • დრონების ვიდეოებს
  • სატელიტურ მონაცემებს
  • გადაჭერილ კომუნიკაციებს
  • სოციალურ მედიას
ომი პირველად გახდა მონაცემთა დამუშავების პროცესი.
 3. ტექნოლოგიური პარადოქსი — ეთიკა vs სამხედრო რეალობა
ირანის ომმა ახალი ძალაუფლება წარმოაჩინა — ტექნოლოგიური კომპანიები.
AI მოდელებსა და სახელმწიფოს შორის დაიწყო პირდაპირი დაპირისპირება.
ზოგ მოდელს ჰქონდა მკაცრი ეთიკური შეზღუდვები:
  •  მასობრივი თვალთვალი
  •  ავტონომიური იარაღი
  •  ავტომატური სამხედრო გადაწყვეტილებები
მაგრამ ომის რეალობაში დომინანტური ლოგიკა გახდა:
 Speed Wins — სისწრაფე იგებს.
რამაც აჩვენა მნიშვნელოვანი რეალობა:
ომის პირობებში ეთიკური საზღვრები ხშირად პოლიტიკურ გადაწყვეტილებად იქცევა.
 4. კონკრეტული ქეისი — AI და ლიდერის ლოკალიზაცია
ირანის კონფლიქტის ყველაზე დრამატული ეპიზოდი გახდა უმაღლესი პოლიტიკური ლიდერის ადგილმდებარეობის აღმოჩენა.
ეს არ იყო ტრადიციული დაზვერვა.
AI სისტემამ გააერთიანა მონაცემები, რომლებიც ადამიანისთვის ერთმანეთთან სრულიად დაუკავშირებელი ჩანდა
  • ტელეფონის მიკრო-სიგნალები
  •  გადაადგილების შაბლონები
  • ონლაინ აქტივობა
  • სატელიტური ჩრდილების ანალიზი
  • ლოგისტიკური მოძრაობები
AI-მ შექმნა ალბათობრივი მოდელი, რომელმაც იწინასწარმეტყველა ლიდერის შესაძლო მდებარეობა.
ეს გახდა მომავლის ომის მთავარი დასკვნა:
 თუ ადამიანი ციფრულ კვალს ტოვებს — დამალვა თითქმის შეუძლებელია.
5. ყველაზე საშიში მომენტი — „Rubber Stamping“
ომში გაჩნდა ახალი ტერმინი:
 Rubber Stamping — როდესაც ადამიანი მხოლოდ ფორმალურად ადასტურებს AI-ის გადაწყვეტილებას.
ოფიცერს გადაწყვეტილების გადასამოწმებლად ჰქონდა რამდენიმე წამი.
AI-მ სამხრეთ ირანში მდებარე შენობა სამხედრო ობიექტთან სიახლოვის გამო მაღალი რისკის სამიზნედ მონიშნა.
ადამიანი ალგორითმს ენდო.
შედეგი:
  •  დაბომბილი სკოლა
  • 165 დაღუპული
  • მათ შორის ბავშვები
ეს შემთხვევა გახდა AI-ომის მთავარი ეთიკური ტრაგედია.
მან აჩვენა:
  • მანქანა ითვლის ალბათობას
  • მაგრამ პასუხისმგებლობას ვერ გრძნობს.
6. ომის უხილავი მხარე — AI და ლოგისტიკა
ყველაზე დიდი ძალა AI-ს არა დარტყმებში, არამედ გამძლეობაში აღმოჩნდა.
AI მართავს:
  • ავიაციის მზადყოფნას
  • ფლოტის ტექნიკურ მდგომარეობას
  • მარაგების მიწოდებას
  • ტექნიკის წინასწარ შეკეთებას
ომი საბოლოოდ არის ლოგისტიკის ბრძოლა.
ვინც დიდხანს ძლებს — ის იგებს.
7. ტექნოლოგიური ასიმეტრია — ახალი უთანასწორობა
ირანის ომმა აჩვენა ახალი გლობალური რეალობა:
ეს აღარ არის ტანკებისა და რაკეტების შეჯიბრი.
ეს არის ბრძოლა:
  • ჩიპების
  • ალგორითმების
  • მონაცემების
  •  გამოთვლითი სიმძლავრეების
ქვეყანა, რომელსაც არ აქვს მოწინავე AI ინფრასტრუქტურა, შეიძლება დამარცხდეს მანამდე, სანამ პირველი გასროლა მოხდება.
 8. მთავარი კითხვა — მზად ვართ?
ირანის ომმა საბოლოოდ დაამტკიცა:
 „ჯინი ბოთლიდან უკვე გამოვიდა.“
ხელოვნური ინტელექტი გახდა სამხედრო ძალაუფლების ცენტრალური ელემენტი.
მაგრამ სამხრეთ ირანის სკოლის ნანგრევები გვახსენებს:
ალგორითმული სისწრაფე ≠ მორალური სისწორე.
AI შეუძლია:
  •  გამოთვლა
  •  პროგნოზირება
  •  ოპტიმიზაცია
მაგრამ არ შეუძლია:
  •  სინანული
  • თანაგრძნობა
  •  პასუხისმგებლობა
 მთავარი კითხვა კაცობრიობისთვის დღეს ასეთია:
ვართ თუ არა მზად სამყაროსთვის, სადაც ომის ეთიკას არა ადამიანი, არამედ ალგორითმი განსაზღვრავს?
 
society
სურსათის უვნებლობის კამპანიას სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა

თბილისის საჯარო და კერძო სკოლებში 13-18 წლის მოზარდებისთვის სურსათის უვნებლობისა და სამომხმარებლო კულტურის შესახებ ცნობიერების ამაღლების კამპანია ახალ ფაზაში გადადის. ამჯერად, საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერიას შპს სკოლა-ლიცეუმი ლამპარი შეუერთდა, სადაც მოსწავლეებისთვის სურსათის უვნებლობის საკითხებზე ინტერაქციული საინფორმაციო სესიები ჩატარდა.

შეხვედრამ მოზარდებში უდიდესი ინტერესი და ჩართულობა გამოიწვია. აღსანიშნავია, რომ სკოლის ადმინისტრაცია აქტიურად უჭერს მხარს სასწავლო პროცესში მსგავსი არაფორმალური განათლების კომპონენტების ინტეგრირებას, რაც მოსწავლეებს პრაქტიკული და ცხოვრებისეული უნარების განვითარებაში ეხმარება.

საგანმანათლებლო ვორქშოფების სერია ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით ტარდება.

პროექტის მასშტაბები და გეოგრაფია

სასწავლო პროგრამა, რომელიც სსიპ „გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის“ მიერ არის შემუშავებული და მხარდაჭერილია საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ, გასულ წელს პილოტურ რეჟიმში წარმატებით გამოიცადა თბილისის მე-2, მე-16, 32-ე, 173-ე, 143-ე, 117-ე საჯარო და ბაქსვუდის საერთაშორისო სკოლებში.

მოსწავლეთა და ადმინისტრაციის მხრიდან უდიდესი დაინტერესების გამო, პროექტი მიმდინარე წელსაც აქტიურად გრძელდება და მას ახალი საგანმანათლებლო დაწესებულებები უერთდებიან — სკოლა-ლიცეუმ „ლამპართან“ ერთად, სესიები ახლახან ინტერაქციული სამაგიდო თამაშების გამოყენებით №11 საჯარო სკოლაშიც ჩატარდა.

რას მოიცავს სასწავლო პროგრამა?

საგანმანათლებლო ფორმატი 90-წუთიან ინტერაქციულ ვორქშოფებს მოიცავს, რომლებიც მარტივად ერგება სკოლების სასწავლო ბადეს. შეხვედრებს სურსათის უვნებლობის სერტიფიცირებული ტრენერი და ექსპერტი — ვერიკო გულუა უძღვება. პროგრამა 5 პრიორიტეტულ მოდულს აერთიანებს:

  • სისტემური საფუძვლები: სურსათის უვნებლობა, უსაფრთხოება და ხარისხი;
  • პრაქტიკული ჰიგიენა: ჯანმოს (WHO) ხუთი გასაღების პრინციპი ყოველდღიურობაში;
  • მომხმარებლის უფლებები: სურსათის ეტიკეტი და მისი სწორი წაკითხვა;
  • ფარული კომპონენტები: საკვები დანამატები (E-ნომრები) და მოზარდის ჯანმრთელობა;
  • რისკების პრევენცია: სურსათისმიერი დაავადებები და მათგან თავდაცვა.

„სკოლებში ამ აქტივობის დანერგვა სტრატეგიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რადგან იგი გრძელვადიან პერსპექტივაში ინფორმირებული და გაცნობიერებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას ისახავს მიზნად,“ — აცხადებს სკოლა-ლიცეუმის დირექტორი ქალბატონი თამარ მანძულაშვილი.

სტრატეგიული მიდგომის ორმაგი ეფექტი:

  1. გაცნობიერებული მომხმარებელი: მოზარდები ადრეული ასაკიდანვე სწავლობენ სურსათის სწორად შერჩევას, ეტიკეტის კითხვასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში ჯანსაღი გადაწყვეტილებების მიღებას.
  2. ცოდნის გამავრცელებლები: ვორქშოფების შედეგად მიღებული ინფორმაციით, თავად მოსწავლეები ხდებიან ახალი ცოდნის „ამბასადორები“ საკუთარ სახლებში, ოჯახის წევრებსა და მეგობრების წრეში. ისინი მიღებულ პრაქტიკულ უნარებს უზიარებენ მშობლებსა და თანატოლებს, რაც მკვეთრად ზრდის სურსათის უვნებლობის კულტურას მთლიანად საზოგადოებაში.

 

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way