USD 2.6019
EUR 2.9100
RUB 3.0443
Тбилиси
Wizz Air-ის პრეზიდენტი - ჩვენი მგზავრების ნახევარი საქართველოს მოქალაქეები არიან
дата:  733

Wizz Air-ის პრეზიდენტმა ჯოზეფ ვარადმა BMGTV-ის გადაცემაში "საუბრები ავიაციაზე" ავიაკომპანიის თორმეტწლიანი მოღვაწეობის, პერსპექტივების და გლობალურ ავიაციაში არსებულ გამოწვევებზე ისაუბრა.

როგორც Wizz air-ის წარმომადგენელი ამბობს, საქართველოს მთავრობისგან აქვს ინფორმაცია რომ მათ მიერ გადაყვანილი მგზავრების ნახევარი საქართველოს მოქალაქეა, რომლებმაც ევროპაში მოგზაურობისთვის ბიუჯეტური ავიაკომპანია გამოიყენეს. ამას გარდა, ვარადი მიიჩნევს, რომ ქუთაისის აეროპორტი, საიდანაც უნგურული ბიუჯეტური კომპანია დაფრინავს ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე მზარდი აეროპორტია.

BMG: დღეს ამ ინტერვიუს ვწერთ ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში. მოდით გვითხარით ქუთაისში თქვენი ვიზიტის შესახებ.

პირველ რიგში, მინდა მოგიყვეთ ამ აეროპორტის ისტორია. ეს აეროპორტი გაიხსნა 2012 წელს, მე ვესწრებოდი ამ ისტორიულ ღონისძიებას, როდესაც ქვეყანამ გახსნა ახალი აეროპორტი. ნამდვილად ვამაყობ იმით, რომ შევქმენით იმის შესაძლებლობა, რომ ქვეყნის ამ აეროპორტიდან ადამიანებს ემოგზაურათ ხელმისაწვდომ ფასად. ჩემი დღევანდელი ვიზიტის მიზანია Wizz Air-ის ადგილობრივი გუნდთან, აეროპორტის მენეჯმენტთან და მედიასთან შეხვედრა, რომ გავიგოთ თუ როგორია განწყობები ჩვენი ავიაკომპანიის მიმართ. საკმაოდ დიდი გეგმები გვაქვს საქართველოსთან მიმართებით და ამისათვის მნიშვნელოვანია, რომ სწორად დავინახოთ ის თუ რა შედეგს მივაღწიეთ დღემდე და რა შესაძლებლობებია ჩვენს წინაშე. დღეს არ მაქვს რაიმე კონკრეტული, რომ დავაანონსო მაგრამ მაქვს მიზანი, რომ სრულად შევაფასო არსებული სიტუაცია რომელზე დაყრდნობითაც სწორად განვსაზღვრავთ სამომავლო გეგმებს, რაც მოიცავს მიმართულებების შერჩევას, განვითარების სწორ გზას და ხალხისთვის დასაქმების შესაძლებლობის მიცემას.

BMG: თქვენ აღნიშნეთ ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის გახსნის შესახებ და სწორედ მაგ დღეს, 2024 წლის 27 სექტემბერს ავიაკომპანია Wizz Air-მა შეასრულა პირველი ავიარეისი ამ აეროპორტში. ოპერირების დაწყებიდან 12 წლის შემდეგ, როგორ შეაფასებდით თქვენ გადაწყვეტილებას, რომ შემოსულიყავით საქართველოს საავიაციო ბაზარზე?

ეს იყო ძალიან კარგი გადაწყვეტილება და იგივე გადაწყვეტილებას მივიღებდი დღეს რომ ამას ვაკეთებდე. ავიარეისების დაწყებიდან დღემდე 6 მილიონი მგზავრი გადავიყვანეთ ქუთაისის აეროპორტიდან. ძალიან ბევრ ადამიანს მივეცით განსაკუთრებით ევროპაში მოგზაურობის შესაძლებლობა და ძალიან ბევრი ტურისტი ჩამოვიყვანეთ ამ ქვეყანაში. დღეს საუბარი გვქონდა აეროპორტის მენეჯმენტთან და მათი თქმით გადაყვანილი მგზავრებიდან 50% საქართველოს მოქალაქეა და 50% უცხოელი, რაც გულისხმობს იმას, რომ ჩვენი მომსახურებით სარგებლობენ, როგორც საქართველოს მოქალაქეები, ასევე უცხო ქვეყნების მოქალაქეები/ვიზიტორები, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ამ ქვეყნისთვის. შევძელით, რომ ავიაკომპანიის დღის წესრიგი მაქსიმალურად ყოფილიყო თანხვედრაში საქართველოს პრიორიტეტებთან და შევეცადეთ, რომ მაქსიმალურად სარგებელი მოგვეტანა მთლიანად ეკონომიკისთვის. გავაგრძელებთ ამ კურსით სვლას და ჩემი აქ ყოფნაც სწორედ ამ მიზანს ემსახურება. გვინდა, რომ უფრო მეტმა ადამიანმა იმოგზაუროს ამ ქვეყნიდან საზღვარგარეთ, ისევე როგორც უფრო მეტი ვიზიტორი ჩამოვიყვანოთ ქვეყანაში. ვხედავ, რომ საქართველო არის მსოფლიო ღვინის ტურიზმის მიმართულება. გარკვეულ წილად მაქვს ღვინის ბიზნესის მიმართ ინტერესი და ვხედავ, რომ მსოფლიოში არის ღვინის ახალი და ძველი ტურისტული მიმართულებები. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს მსოფლიოში უძველესი ღვინის ქვეყანაა, იგი საერთაშორისო ტურიზმის ჰორიზონტზე ახლა იკავებს სიმაღლეებს და ყველაფერს გავაკეთებთ, რომ დაგეხმაროთ ამის მიღწევაში. ამ პროცესში ვასრულებთ ხიდის ფუნქციას საქართველოსა და უცხოელ ვიზიტორებს შორის, რომ ისინი ადვილად ჩამოვიდნენ თქვენს ულამაზეს ქვეყანაში, რომელსაც ძალიან ბევრის შეთავაზება შეუძლია. დიახ, ჩემი გადაწყვეტილება იყო სწორი და წინ ძალიან დიდი გზა გვაქვს ერთად გასავლელი და მე ყველაფერს გავაკეთებ, რომ მაქსიმალურად გამოვიყენოთ არსებული შესაძლებლობები.

BMG: მე მინდა უფრო კონკრეტული კითხვა დაგისვათ ამ თემაზე. თქვენ სწორად აღნიშნეთ, რომ საქართველოს საკმაოდ დიდი პოტენციალი აქვს და დარწმუნებული ვარ თქვენ ყოველთვის აკეთებთ საქართველოში ოპერირების პროცესის ანალიზს. როგორ ხედავთ საქართველოში ოპერირებას, როგორც მოკლე ვადიან, ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში?

ვფიქრობ, რომ ძალიან კარგი და მდგრადი ქვეყანაა საქართველო, რომელსაც აქვს განვითარების კარგი შესაძლებლობები. ჩვენც იგივე ღირებულებები გვაქვს, რადგან ვართ საკმაოდ მდგრადი და გავაგრძელებთ განვითარებას და ახალი შესაძლებლობების ძიებას. კმაყოფილები ვართ იმით, რასაც მივაღწიეთ საქართველოში და არასოდეს არ გვქონია არანაირი სერიოზული ჩავარდნა ან პრობლემა. შეიძლება გარკვეულ ადამიანებს აქვთ პრეტენზიები ფრენების წესებთან და სტანდარტებთან დაკავშირებით, მაგრამ კმაყოფილი ვარ, რომ მგზავრების ბაზა მნიშვნელოვნად ვითარდება და კვლავაც გავაგრძელებთ ოპერირებას საქართველოში. არ მახსენდება არც ერთი გამოწვევა, რომელიც ფუნდამენტურ პრობლემებს გამოიწვევდა, პირიქით აქ მხოლოდ ვხედავთ პროგრესს, თუნდაც ამ აეროპორტის მაგალითზე, რა იყო 2012 წელს და როგორ პროგრესს მიაღწიეთ დღეს, რაც ნამდვილად შესანიშნავია. ვაკვირდები იმ 250 აეროპორტს, სადაც დავფრინავთ და ნამდვილად ვერ ვხედავ იგივე დონის პროგრესს, მდგრადობას, მუდმივ განახლებას და ინვესტიციას ინფრასტრუქტურის განვითარებაში, რაც ამ აეროპორტშია და გთხოვთ გააგრძელეთ ამის კეთება. ეს ყველაფერი კარგია თქვენი ხალხისთვის, მთლიანად ქვეყნისთვის და ვიზიტორებისთვის, როლებსაც სურთ საქართველოში მოგზაურობა.

BMG: გაეროს კლიმატის ცვლილების სამიტზე COP29, რომელიც ცოტა ხნის წინ ბაქოში გაიმართა, Wizz Air-მა განაცხადა გადამწყვეტი ზომების მიღების შესახებ, რათა მიღწეულ იქნეს გამონაბოლქვის ნულოვანი დონე ავიაციის სფეროში. რას ფიქრობთ, რამდენად რეალურია, რომ ეს მიზანი 2050 წლისთვის იქნეს მიღწეული?

ძალიან ძნელია, რომ ეს შეაფასო, მაგრამ მე შემიძლია შევაფასო ის კურსი, რომელსაც მიჰყვება საავიაციო სფერო. ინდუსტრიას აღებული აქვს ვალდებულება, რომ იმოქმედონ ეფექტურად გარემოზე ზიანი მიყენების შემცირების თვალსაზრისით და ამისთვის მოახდინონ ტექნოლოგიების განვითარება, მაგრამ ამ ყველაფერს სჭირდება დრო. ცხადია ეს ვერ მოხდება ერთ დღეში და რეალური შედეგისთვის საჭიროა ნახშირბადებისგან გასუფთავება, რასაც ესაჭიროება ახალი ძრავების შექმნა, რომელიც მოიხმარს ალტერნატიულ საწვავს, მაგალითად წყალბადს. ამ ტექნოლოგიის კონცეფცია შექმნილია, მაგრამ აქ უნდა მოიძებნოს გამოსავალი, თუ როგორ მოხდება ამ ტექნოლოგიის გამოყენება ოპერირების პროცესში. არ ვიცი როდის მოხერხდება ამის რეალიზება, 2050 ან 2060 წლისთვის, მაგრამ მე ვიცი ის, რომ ამას სჭირდება ეკო სისტემის ღირებულებითი კუთხიდან მიდგომა და დარწმუნებული ვარ, ამ ყველაფრის გაკეთებას შეძლებს საავიაციო ინდუსტრია. ამავე დროს, ჩვენ გვაქვს არსებული ტექნოლოგიები, როგორიცაა ბიო საწვავი. Wizz Air ამ კუთხით დგას მოწინავე პოზიციებზე როგორც ახალი ტექნოლოგიის დანერგვა, ასევე თუ არსებული გამოყენების პროცესში. ჩვენი ავიაკომპანია უკვე აღიარებულია, როგორც მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი კომპანია ბუნებაზე ზრუნვის საქმეში, რადგან ჩვენ დავფრინავთ ახალი ტექნოლოგიების მქონე თვითმფრინავებით და გვაქვს ძალიან ეფექტური ოპერირება. შესაბამისად, ეს ყველა კომპონენტი ავიაკომპანიას აძლევს იმის შესაძლებლობა, რომ ჩვენს მიერ გენერირებული გამონაბოლქვი არის გაცილებით ნაკლები, ვიდრე რომელიც სხვა ავიაკომპანიისა, როგორც ევროპაში, ასევე მთელს მსოფლიოში. ჩვენ საკმაოდ დიდ ინვესტიციებს ვდებთ ბიო საწვავის წარმოებაში, იმისათვის, რომ ვიყოთ პიონერები ამ პროცესში და ვიყოთ ხიდი ამ პროცესისა, რათა მივაღწიოთ გამონაბოლქვების ნულოვან დონეს. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ხელშესახებ შედეგს მივაღწევთ 2030 წლისთვის და ბიო საწვავი იქნება ჩვენი მოხმარებული საწვავის 10%. როგორც მოგეხსენებათ არსებული ტექნოლოგიები გვაძლევს შესაძლებლობას, რომ 50/50-ზე მოხდეს ბიო საწვავის და საავიაციო ნავთის გაზავება. ჩვენ მაქსიმალურად ვაკეთებთ პროცესის ფორსირებას და ვცდილობთ ვიყოთ ახალი ინიციატივების პიონერები, რათა ვიპოვოთ სწორი ტექნოლოგია ნახშირბადებისგან გასათავისუფლებლად, რასაც სჭირდება სწორი კოორდინაცია და დასჭირდება დრო. ეს შედეგი შეიძლება დადგეს 2050-ში ან 2060-ში, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, ინდუსტრია ამ ყველაფრის გაკეთებას ნამდვილად შეძლებს.

BMG: მოგეხსენებათ, რომ საოპერაციო ხარჯების კომპონენტი სწორი მართვა ძალიან მნიშვნელოვანია განსაკუთრებით დაბალბიუჯეტიანი ავიაკომპანიებისთვის როგორიცაა Wizz Air-ია. იმის გათვალისწინებით, რომ ბიო საწვავის წარმოება საკმაოდ ძვირია, ეს იქონიებს, თუ არა უარყოფით გავლენას ავიაკომპანიების საოპერაციო ხარჯების კომპონენტზე?

ბიო საწვავი ძვირია, რადგან ის საკმაოდ ცოტაა. ნებისმიერი პროდუქტი რომელიც შეზღუდული ოდენობით იწარმოება გაცილებით ძვირია იმ პროდუქტთან შედარებით რომელიც 50-ჯერ და ასჯერ მეტი რაოდენობით იწარმოება. იგივე შემთხვევასთან გვაქვს საქმე, დღეს ბიო საწვავის წარმოების ოდენობა მთლიანი საავიაციო საწვავის წარმოების 1-1,5%-ია, რაც მას ძალიან აძვირებს. შესაბამისად, იგი ძვირია როგორც წარმოებაში, ასევე დისტრიბუციის თვალსაზრისით, ამიტომ უნდა მოვძებნოთ სწორი ბალანსი თუ როგორ უნდა მოხდება ამ სიძვირის დაბალანსება და გარკვეულ წილად სიძვირის სიმძიმის გადანაწილება გლობალურ ეკონომიკაში. უნდა განისაზღვროს ის თუ რას გააკეთებენ მწარმოებლები, ქვეყნების მთავრობები, აეროპორტები და ავიაკომპანიები. სამწუხაროდ დღეს ეს პროცესი არ არის კარგად ორკესტრირებული და ეს არის სამუშაო რაც მთლიანმა სისტემამ უნდა შეასრულოს.

BMG: საინტერესოა ის ფაქტი, რომ Wizz Air-მა საჰაერო ხომალდების მწარმოებელ კომპანია Airbus-თან ერთად განაცხადა ახალი ინიციატივის შესახებ, რაც გულისხმობს ბიო საწვავის საცდელ გამოყენებას. მოდით უფრო მეტი ვუთხრათ ჩვენს მაყურებელს ამ ინიციატივის შესახებ, რომელიც მსოფლიოს ერთ - ერთ ყველაზე მსხვილ თვითმფრინავების მწარმოებელ კომპანიასთან ერთად დაანონსეთ.

რამდენიმე ერთობლივი ინიციატივა გვაქვს Airbus-თან, აქედან ერთ - ერთი ეხება ბიო საწვავის გამოყენებას გარკვეულ ავიარეისებზე და ამის საპილოტე პროგრამას ვახორციელებთ. მეორე ინიციატივა ეხება უფრო გრძელვადიან პროცესს, რაც მოიცავს ალტერნატიული საწვავის მოხმარების ტექნოლოგიის შემუშავებას. ჩვენ ერთობლივად ვმუშაობთ იმისათვის, რომ ამ ტექნოლოგიების შემუშავების სურვილი რეალობად ვაქციოთ და თვითმფრინავები და ძრავების მეშვეობით ოპერირების პროცესში მოხდეს ამ ტექნოლოგიების გამოყენება.

BMG: ცოტა ხნის წინ, Wizz Air-მა წარმოადგინა ლოიალურობის ახალი პროგრამა. მოდით ჩვენს ტელემაყურებლებს და ზოგადად მგზავრებს ვუთხრათ, იმის შესახებ თუ რა ბენეფიტი შეიძლება მიიღონ ამ პროგრამიდან.

ჩვენი ახალი პროგრამა All You Can Fly - განკუთვნილია იმ მგზავრებისთვის, რომლებსაც აქვთ მოგზაურობის დაგეგმვის შეუზღუდავი შესაძლებლობა. ჩვენ გვაქვს მეორე პროგრამაც იმათთვის ვინც ხშირად მოგზაურობს, რომლითაც შეგიძლია იყიდოთ ბილეთი მთელი სეზონისთვის მაგრამ ამ პროგრამისგან განსხვავებული პირობები აქვს ახალ პროგრამას All You Can Fly, რომელიც გაძლევს შესაძლებლობას რომ იყიდო ბილეთი და გაფრენამდე 2-3 დღით ადრე გადაწყვიტო ფრენის მიმართულება. ამ შემთხვევაში თქვენ არ შეგიძლიათ 3 თვით ადრე დაჯავშნო თქვენი ფრენა, არამედ 2-3 დღით ადრე. ამიტომ თქვენ უნდა გქონდეთ შესაძლებლობა, რომ ნებისმიერ დროს გაფრინდე ნებისმიერი მიმართულებით თანაც ძალიან დაბალ ფასად, რადგან პროგრამის მიხედვით თქვენ იხდით წლიურად სულ რაღაც 600 ევროს და გაქვს შეუზღუდავი შესაძლებლობა. ცხადია აქ მნიშვნელოვანია ის, რომ ადგილები იყოს ხელმისაწვდომი, რადგან შეიძლება კონკრეტული ავიარეისზე სრულად იყოს ადგილები გაყიდული, თუმცა გაქვს სხვა ავიარეისზე ადგილების დაჯავშნის თავისუფლება. ამიტომ ვამბობ, რომ ეს პროგრამა გაძლევთ შეუზღუდავ შესაძლებლობებს, შეიძლება თქვენ არ მოგინდეთ რომში გაფრენა და გაფრინდეთ ლონდონში, რითაც ეს პროგრამა ნამდვილად გამორჩეულია. როგორც კი ამ ინიციატივის რეალიზება დაიწყო მაშინვე მოხდა გამოყოფილი ავიაბილეთების რეალიზაცია.

BMG: წინა ინტერვიუში ჩვენ ვისაუბრეთ გამოწვევებზე, რომელიც თქვენ ავიაკომპანიას ჰქონდა მომსახურების გამწევი კომპანიების მხრიდან. ამავე დროს, ავიაკომპანია Wizz Air-მა ცოტა ხნის წინ მოითხოვს ევროპაში ცუდი სანავიგაციო მომსახურების გამოსწორება. რა სიტუაციაა გაქვთ დღეს გამოწვევების მოგვარების კუთხით და რამდენად შეიძლება განსაკუთრებით სანავიგაციო მომსახურების პრობლემებმა გავლენა იქონიოს ავიაციის მომავალზე?

ევროპის საჰაერო მოძრაობის მენეჯმენტის პრობლემა მდგომარეობს იმაში, რომ დღეს არ არსებობს ევროპის ერთიანი საჰაერო სივრცე სანავიგაციო მომსახურების თვალსაზრისით. დღეს ეს სივრცე შედგება ევროპაში შემავალი სხვადასხვა ქვეყნების მომსახურების სივრცეებისგან, რომელიც ამერიკის და ჩინეთისგან განსხვავებით, არ იმართება უნიფიცირებულად, რაც მას არაეფექტურს ხდის. უფრო მეტიც, ევროპაში საწვავის გამონაბოლქვის შემცირების სპეციალური პროგრამა SECAR-ი ჩავარდა იმის გამო, რომ არაჰარმონიზირებულმა და არაკოორდინირებულმა სანავიგაციო მომსახურების სისტემამ ვერ შეძლო საწვავის მოხმარების შემცირება. ევროპული ქვეყნები სანავიგაციო მომსახურებას მიიჩნევენ თავის სუვერენულ უფლებად და ამის გამო ვერ ხდება ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება, რაც იწვევს ავიარეისების მუდმივ შეფერხებას და ამის გამო ჩვენ ვწვავთ უფრო მეტ საწვავს. ევროპის ქვეყნები განიცდიან სანავიგიაციო დისპეჩერების სიმწირეს კოვიდის პერიოდიდან და ეს პრობლემა დღემდე გრძელდება, რაც ქმნის დამატებით პრობლემებს ევროპის საჰაერო სივრცეში ავიარეისების შესრულ თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ზაფხულის მაღალ სეზონზე. ეს ყველაფერი კი ავიაკომპანიებს აიძულებს რომ დააგვიანონ ან სულაც გააუქმონ ავიარეისები, რაც იწვევს მგზავრების დიდი უკმაყოფილებას. სანავიგაციო სისტემის გადათვირთულობა და გარკვეული ჩავარდნები მძიმედ აისახება ავიაკომპანიებზე პიკურ პერიოდებში, როგორიცაა საზაფულო შვებულებები, აღდგომის პერიოდი, შობა და ა.შ. საბოლოოდ კი ვიღებთ საოპერაციო პროცესის შეფერხებას, ავიარეისების დაგვიანებას, გაუქმებას და ბევრ სხვა სერიოზულ პრობლემებს.

BMG: ევროკავშირის ზოგიერთ ქვეყანას, მაგალითად ნიდერლანდებს სურს, რომ გარკვეული შეზღუდვების შემოღებით შეამციროს სამგზავრო გადაზიდვების მოცულობა ქვეყანაში. ამავე დროს, დიდი ბრიტანეთი აპირებს გაზარდოს ტურიზმის გადასახადი. ეს ყველაფერი როგორ გავლენას იქონიებს განსაკუთრებით დაბალბიუჯეტიან ავიაკომპანიებზე, რომლებიც ფოკუსირებენ მგზავრთნაკადის მაქსიმალურ რაოდენობაზე?

პირველ რიგში უნდა აღვნიშნო, რომ ეს ძალიან ცუდი იდეებია და ქვეყნები ამას არ უნდა აკეთებდნენ, რადგან ხალხს სურს მოგზაურობა და მსოფლიოს ნახვა. ამ პროცესში მთავრობები არ უნდა ერეოდნენ, არამედ პირიქით უნდა ასტიმულირებდნენ ეფექტურ ავიაკომპანიებს. Wizz Air ნამდვილად არის ეფექტური ავიაკომპანია, არა მარტო გამონაბლოქვის შემცირების თვალსაზრისით, არამედ ოპერირების მოდელით, რომლის ფარგლებში ჩვენ დავფრინავთ ყველაზე მაღალი კონფიგურაციის თვითმფრინავებით და გადაგვყავს 239 ადამიანი ერთ ავიარეისზე და ეს მონაცემი ყველაზე ეფექტურია სხვა ავიაკომპანიებთან შედარებით ვინც ევროპაში დაფრინავს, რომელთა მიერ საშუალოდ გადაყვანილი მგზავრების საშუალო რაოდენობა 120 ადამიანია. შესაბამისად, ამ მონაცემებით ჩვენ ორმაგად ეფექტურები ვართ ვიდრე რომელიმე ევროპული ავიაკომპანია. ამიტომ ეს მთავრობები უნდა გვასტიმულირებდნენ ჩვენ, რომ მაქსიმალურად მეტი ვიფრინოთ და არა სხვა ნაკლებად ეფექტურ ავიაკომპანიებს. მარტივად რომ გითხრათ, თუ ერთ ადგილას არ იქნებიან ჩვენი ოპერირებით მოხარულები, ჩვენ სხვა ადგილას გადავალთ და იქ ვიფრენთ, სხვადასხვა ქვეყნებში მთავრობები განსხვავდებიან. მე არ ვფიქრობ, ეს ევროპაში ჰარმონიზებული მიდგომაა, არა, ევროპის ბევრი ქვეყანა ფოკუსირებულია მგზავრთნაკადის გაზრდაზე, ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე, შეჰყავთ რაც შეიძლება მეტი ავიაკომპანია, რომ შექმნან ხელმისაწვდომი მგზავრობის შესაძლებლობები და ამით ეხმარებიან ტურიზმის განვითარებას. თქვენი ქვეყანა არის ამის კარგი მაგალითი, მაგრამ ბევრი ასეთი ქვეყანაა სამხრეთ და ცენტრალურ ევროპაში, რომლებიც ფოკუსირებულები არიან საავიაციო სფეროს განვითარებაზე. სამწუხაროდ დასავლეთ ევროპის გარკვეული ქვეყნები განსხვავებულ პოზიციას იკავებენ, რაც არასწორია.

BMG: ჩვენი ინტერვიუს დასასრულს კი მინდა გკითხოთ თქვენი ავიაკომპანიის გეგმებზე, როგორც გლობალურად, ასევე საქართველოში. და მე არ შემიძლია დავასრულო ეს ინტერვიუ ისე რომ არ გკითხოთ იმის შესახებ, თუ როდის ვიხილავთ Wizz Air საქართველოს, რომელიც იფრენს ჩვენს ქვეყანაში?

მოდით ჯერ გიპასუხებთ ავიაკომპანიის გლობალურ გეგმებზე და შემდეგ დავუბრუნდები საქართველოს საკითხს. ძალიან ნათელი გეგმა გვაქვს, დღეს 225 თვითმფრინავი გვყავს და ვფიქრობთ, რომ ეს რაოდენობა გაიზრდება 500-მდე მომდევნო 7-8 წელიწადში, ამისთვის უკვე გვაქვს შესაბამისი შეკვეთა გაკეთებული. ცხადია ჩვენ შევაფასებთ ბაზრების შესაძლებლობებს, იმისათვის რომ დავრწმუნდეთ ჩვენი მოცულობების ეფექტურ გადანაწილებაში. მომდევნო დეკადაში ჩვენი ავიაკომპანიის ზომა გაორმაგდება. რაც შეეხება საქართველოს, ჩვენ როგორც ავიაკომპანია ძალიან კმაყოფილები ვართ იმ შედეგით რაც ჩვენ მივაღწიეთ ამ ქვეყანაში და კიდევ ბევრის გაკეთება გვსურს. ეს არის ძალიან კარგი აეროპორტი, საიდანაც შეგვიძლია უფრო მეტი სიხშირით ვიფრინოთ არსებულ მიმართულებებზე და ასევე გავხსნათ ახალი მიმართულებები, რისთვისაც უფრო მეტ თვითმფრინავის მობილიზაციას გავაკეთებთ და უფრო მეტ ხალს დავასაქმებთ ქუთაისში. ამავე დროს, მე ასევე ვიფიქრებდი თბილისის აეროპორტში შესვლაზე, რაც დღეისათვის ეკონომიკურად არ არის მოგებიანი, რადგან ძალიან მაღალი ფასებია. ვფიქრობ, რომ მას შემდეგ რაც ხელშეკრულება დამთავრდება არსებულ ოპერატორთან, მოხდება ფასების დარეგულირება და ეკონომიკურად მოგებიანი იქნება ფრენების დაწყება. ჩვენ ასეთი მაგალითებს ვხედავთ ბევრ ევროპულ აეროპორტში. ერთ-ერთი ბოლოდროინდელი მაგალითია ტირანას აეროპორტი, სადაც კონცესიის დასრულების შემდეგ მოხდა ფასების შემცირება და ეს აეროპორტი გახდა ძალიან კონკურენტუნარიანი, რამაც გამოიწვია მგზავრთნაკადის გაორმაგება. ეს იყო ძალიან სწორი გადაწყვეტილება მთავრობის მხრიდან და იმედი მაქვს რომ საქართველოს მთავრობაც ანალოგიურად იმოქმედებს, რაც იქნება რაციონალური ეკონომიკური გადაწყვეტა. შესაბამისად, ჩვენ მოხარული ვიქნებით, რომ ხელი შევუწყოთ ამ გადაწყვეტილების მიღებას და შევიდეთ თბილისის აეროპორტში, რათა უზრუნველყოთ მგზავრთნაკადის შესაბამისი მოცულობების შექმნა. ასე, რომ ჩემი გადმოსახედიდან საქართველოში Wizz Air-ის ფოკუსია, რომ განავითაროს ოპერირება ქუთაისის აეროპორტში და ასევე შევიდეს თბილისის აეროპორტში რამდენიმე წელიწადში.

წყარო:https://bm.ge/

 

мир
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

более
голосование
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
голосование
Кстати