USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
თბილისი
ირაკლი მელაშვილი - ვინ არიან ჰუსიტები, რომლებმაც ამერიკულ გემებს ბალისტიკური რაკეტები დაუშინეს
თარიღი:  

რას გვიქადის კრიზისის ახლო აღმოსავლეთში? ვინ არიან ჰუსიტები, რომლებმაც ამერიკულ გემებს ბალისტიკური რაკეტები დაუშინეს ?

ბოლო პერიოდში მსოფლიო რუქაზე ახალი ცხელი კერა გაჩნდა, რომელიც უკვე დიდ გავლენას ახდენს მსოფლიოს პოლიტიკურ - ეკონომიკურ პროცესებზე. ჩვენ ყველამ გაივიგეთ ახალი რადიკალური მოძრაობის სახელი - „ჰუსიტები“, რომლებმაც ფაქტობრივად ჩაკეტეს მსოფლიო ვაჭრობისათვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არტერია, წითელ ზღვა და სუეცის არხი. ეს საზღვაო დერეფანი აზია - ევროპას შორის ტვირთების ტრანსპორტირების ძირითადი გზაა და მასზე მსოფლიო ვაჭრობის 15% მოდის. ხუსიტები ესვრიან რაკეტებს სუეცის ყურისკენ მიმავალ ყველა გემს. ამის გამო სავაჭრო ხომალდები ინდოეთის ოკეანიდან ევროპაში მოსახვედრად იძულებულები არიან უკვე აფრიკის შემოვლით იარონ. პრაქტიკულად ევროპასა და აზიას შორის ვაჭრობა დაუბრუნდა 1869 წელს, სუეცის არხის გახსნამდე არსებულ სავაჭრო გზებს. კარგად რომ წარმოვიდგინოთ თუ რას ნიშნავს ეს მსოფლიო ვაჭრობისთვის, უნდა ვიცოდეთ, რომ ევროკავშირის და ხმელთაშუაზღვის აუზის ქვეყნები სწორედ წითელი ზღვა- სუეცის არხის გავლით აწარმოებენ საზღვაო ვაჭრობას და ტვირთგადაზიდვებს ინდოეთთან, პასკისტანთან, ჩინეთთან, ინდოჩინეთის ქვეყნებთან , იაპონიასთან, კორეასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან ავსტრალიასთან, ახალი ზელანდიასთან, და კიდევ მრავალ ქვეყანასთან. ამ გზაზე მოდის ახლო აღმოსავლეთიდან ევროპის ნავთობით და თხევადი გაზით მომარაგების ძირითადი წილიც. სწორედ ამ გზაზე მიმავალ გემებს ესვრიან ბალისტიკურ რაკეტებს ხუსიტები და მიუხედავად აშშ-ს და ბრიტანეთი მიერ ჩატარებული საპასუხო საჰაერო დაბომბვებისა, მათ მაინც მოახერხეს და ფქტობრივად შეაჩერეს საერთაშორისო ნაოსნობა ამ რეგიონში.
ორი დღის წინ ხუსიტებმა აშშ-ს ორ სამხედრო გემსაც კი, რომლებიც აცილებდნენ სავაჭო ხომალდებს, გაუხსნეს ცეცხლი, ესროლეს რაკეტები. მართალია ამერიკული გემები არ დაზიანებულა, მაგრამ სავაჭრო ფლოტილია იძულებული გახდა უკან, ადენის სრუტეში დაბრუნებულიყო და აფრიკის შემოვლით წასულიყო ევროპაში. მოკლედ ჰუსიტების ქაქტივობა უზარმაზარ ეკონომიკურ ზარალს აყენებს აზიის და ევროპის უმსხვილეს ეკონომიკურ ცენტრებს.
ვინ არიან ჰუსიტები, რომლებიც არ ერიდებიან ხელთთმანი ესროლონ ამერიკის სამხედრო ძლიერებასაც კი? მართლა ძნელად გასახსენებელია ასეთი თავხედობა, რომ ნეიტრალურ წყლებში მყოფი აშშ-ს სამხედრო ხომალდებისთვის ვინმეს ცეცხლი გაეხსნა, მითუმეტეს ბალისტიკური რაკეტები დაეშინა.
ჰუსიტები იემენში მოქმედი შიიტი ზაიდისტების (Zaydists) გასამხედროებული ჯგუფია. ისინი მიჰყვებიან ზაიდის შიიტურ სკოლას. მოძრაობა, იემენში ჩამოყალიბდა 1990-იანი წლების დასაწყისში, საადას პროვინციაში. მას სათავეში ჩაუდგნენ ალ-ჰუსის ოჯახის წარმომადგენლები. აქედან მოდის მოძრაობის დასახელება - ჰუსიტები. ალ ჰუსის ოჯახი ითვლება წინასწარმეტყველ მუჰამედის შთამომავლებად და ის უდიდესი გავლენით სარგებლობს იემენის არაბთა რესპუბლიკის საადას პროვინციაში. ამ ოჯახის წარმომადგენლებს უკვე საუკუნეებია ამ რეგიონში წამყვანი რელიგიური და პოლიტიკური თანამდებობები ეკავათ. ზაიდებსა შიიტები არაიან, მათ შორის მთავარი განსხვავება ისაა, რომ ზაიდების რწმენით, მორწმუნეთა იმამი (ლიდერი) შეიძლება იყოს არა მხოლოდ ხალიფა ალის (მისმა მიმდევრებმა დააფუძნეს შიიზმი ხალიფა ალის მოკვლის შემდეგ) შთამომავალი, არამედ ნებისმიერი მუსლიმი.
იემენის მოსახლობს ძირითადი ნაწელი მუსლიმი სუნიტია. ალ ჰუსის ოჯახის წარმომადგენლების მიერ 90-იან წლებში დაწყებული წინააღმდეგობის მოძრაობის მიზანი იყო შეეჩერებინათ სუნიტური დოქტრინის „ვაჰაბიტური“ მიმდინარეობის გავრცელება იემენის ჩრდილოეთ პროვინციებში. 2004 წელს, იემენში მოკლეს ჰუსიტების ლიდერი ჰუსეინ ბადრ ად-დინი. მისი მოკვლის შემდეგ იემენის ზაიდების იმამი ჰუსეინ ალ-ჰუსი გახდა. მან დაადანაშაულა იემენის ხელისუფლება ზაიდების (შიიტების) დისკრიმინაციაში, შეერთებულ შტატებთან თანამშრომლობაში და ანტისამთავრობო აჯანყება წამოიწყო. ცენტრალურ ხელისუფლებას მხარს უჭერდა საუდის არაბეთი. მიუხედავად ამისა, ჰუსიტებმა თანდათან დაამყარეს კონტროლი ქვეყნის ზოგიერთ სამხრეთ რეგიონზე, მონაწილეობა მიიღეს 2011 წელს იემენის რევოლუციაში, რის შედეგადაც პრეზიდენტი ალი აბდულა სალეჰი გადადგა.
ათიანი წლების შუა ხანებში ჰუსეტებმა სერიოზულ სამხედრო წარმატებებს მიაღწიეს, მათ აიღეს დედაქალაქი სანა, მოკლეს მრავალი წლის განმავლობაში ქვეყნის მმართველი აბდელ სალეჰი. პრეზიდენტი აბდ-რაბუ მანსურ ჰადი გაიქცა სამხრეთ იემენში, ქალაქ ადენში, გამოაცხადა ის დროებით დედაქალაქად და დახმარებისთვის მიმართა არაბულ მონარქიებს. საუდიის არაბეთის ლიდერობით 10 სახელმწიფომ, პაკისტანმა და არაბულმა ქვეყნებმა შექმნეს კოალიცია, ჩაერთვნენ ხუსიტების წინააღმდეგ ოპერაციებში და იემენში ჯარები შეიყვანეს. მთელი ეს წლები იემენში სამოქალაქო ომი მიმდინარეობს. ჰუსიტების მიზანია შიიტური მმართველობის დამყარება ან სუნიტური უმრავლესობისგან ძალიან ფართო ავტონომიის მიღება. არაბულმა კოალიციამ მიუხედავად აშშ-ს და დასავლეთის ქვეყნების მხარდაჭერისა ვერ შეძელს ჰუსიტთა საბოლოოდ დამარცხება. 2021 წელს ბაიდენის ადმინისტრაციამ შეწყვიტა კოალიციის მხარდაჭერა და გამოცხადა, რომ ის ეძებდა მოლაპარაკების გზებს იემენში მშვიდობის დასამყარებლად. ამასობაში, ჰუსიტებმა ირანული წარმოების რაკეტების და დრონების გამოყენებით რამდენჯერმე დაბობმბეს საუდიის არაბეთის სახელმწიფო კომპანიის Saudi Aramco-ს, ნავთობგადასამუშავებელი ქარხნები და ნავთობმომპოვებელი ინფრასტრუქტურა საუდის არაბეთში, რამაც ნავთობის მოპოვების შემცირება გამოიწვია.
ჰუსიტები ფაქტიურად წარმოადგენენ მათთვის ერთმორწმუნე ირანის მთავარ დასაყრდენს რეგიონში. ირანს დიდი ხანია ცუდი ურთიერთობა აქვს საუდის არაბეთთან. სუნიტურ-შიიტურ საუკუნოვან რელიგიურ მტრობას გეოპოლიტიკური კონკურენციაც დაემატა. ირანი ცდილობს ჰუსიტების მეშვეობით საკუთარი გავლენა გაავრცელოს არაბეთის ნახევრაკუნძულზე და დაასუსტოს რეგიონში საუდის არაბეთის შესაძლებლობები. შიიტურ-სუნიტური მრავალსაუკუნოვანი დაპირისპირების ფაქტორი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს იემენურ კონფლიქტში, თუმცა ალბათ შეცდომა იქნება თუკი ჩავთვლით, რომ ახლა რაც ხდება წითელ ზღვის რეგიონში ეს არის მხოლოდ შიდა მუსლიმური დაპირისპირება.
ჰუსიტები ყოველთვის ერთმნიშვნელოვნად უჭერდნენ მხარს პალესტინას ისრაელის წინააღმდეგ ბრძოლაში. მათ მჭიდრო ურთიერთობები აქვთ „ჰამასთან“ და „ჰესბოლასთან“. ჰუსიტების ბოლო დროინდელი გააქტიურება მოყვა 7 ოქტომბერს „ჰამასის“ მიერ ისრაელში განხორციელებულ ტერორისტულ თავდასხმას და ღაზას სექტორში ისრაელის საპასუხო სამხედრო ოპერაციას. „სიკვდილი ისრაელს და სიკვდილი ამერიკას“, ესაა დღეს მათი მთავარი ლოზუნგი. 7 ოქტომბრის შემდეგ ჰუსიტებმა რამდენჯერმე სცადეს დრონებით ისრაელის სახელმწიფოზე იერიშის მიტანა. გარდა ამისა, მათ გამოაცხადეს, რომ წითელ ზღვაში არ გაატარებდნენ არც ერთ გემს, რომელსაც ისრაელთან რამე კავშირი ექნებოდა. ჰუსიტები წითელ ზღვაში გემებს ნოემბრიდან ბომბავენ. ისინიც და მათი მოწინააღმდეგეებიც აქტიურ მოქმედებებზე არიან გადასული. ამერიკელებმა დაიწყეს იემენის დაბომბვა, ხოლო ირანმა, ჰუსიტების მთავარმა სპონსორმა, დაარტყა სამიზნეებს ერაყში, სირიასა და პაკისტანში. ევროპელებმა დაიწყეს თავიანთი არმადის შეკრება წითელ ზღვაში გემების დასაცავად. მოხდება თუ არა კონფლიქტის შემდგომი ესკალაცია? ჯერჯერობით ჰუსიტები არ ურტყავენ რეგიონში ნავთობით მდიდარი ქვეყნების საპორტო ინფრასტრუქტურას. ექსპერტები არ გამორიცხავენ, რომ ჰუსიტები ამ ნაბიჯზეც წავიდნენ, რაც კონფლიქტს ახალ ეტაპზე გადაიყვანს.
საინტერესოა ისიც, რომ რუსულმა სახელმწიფო სააგენტომ РИА Новости-მ 25 იანვარს დაწერა ჰუსიტების დელეგაციის მოსკოვში ყოფნის შესახებ. როგორც ჩანს, ჰუსიტთა დელეგაცია მოსკოვში სწორედ იმ დღეს იმყოფებოდა, როცა მათმა სამხედრო ფორმირებებმა აშშს-ს ხომალდებს რაკეტები დაუშინეს. სააგენტომ გაავრცელა ჰუსიტების დელეგაციის ხელმძღვანელის მუჰამედ აბდესალამის ინფორმაცია:
„დღეს მოსკოვში გვქონდა შეხვედრა რუსეთის პრეზიდენტის სპეციალურ წარმომადგენელთან ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის საკითხებში, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე მიხეილ ბოგდანოვთან, სადაც განვიხილეთ სიტუაცია რეგიონში, განსაკუთრებით ღაზას სექტორში გენოციდი, რასაც ჩვენ ვგმობთ. აგრეთვე განვიხილეთ საერთაშორისო ძალისხმევის გააქტიურების საჭიროება აშშ-სა და ისრაელზე ზეწოლის მიზნით, რათა შეაჩერონ იგი“, - თქვა აბდესალამმა.“
როგორც ჩანს, რუსეთი ეცდება ჰუსიტების გამოყენებას, რათა მათი და ირანის მეშვეობით კიდევ უფრო აჭრას სიტუაცია ახლო აღმოსავლეთში, გააჩინოს ისეთი ახალი კონფლიქტის კერები, სადაც დასავლეთის ჩარევა და რესურსების მიმართვა იქნება საჭირო.
რუსების უპირველესი მიზანია ევროპის და ამერიკის ყურადღება ამ რეგიონში გაჩენილ ახალ კონფლიქტებზე გადაერთოს და ამით უკრაინას სამხედრო თუ პოლიტიკური მხარდაჭერა მოაკლდეს. ჰუსიტების მოქმედებების შედეგად წითელი ზღვასა და სუეცის არხში ნაოსნობის შეფერხებამ შეიძლება მნიშვნელოვანი პრობლემები შეუქმნას ევროპის ქვეყნებს კატარიდან თხევადი გაზით , რეგიონიდან ნავთობპროდუქტებით, ინდოეთიდან, ჩინეთიდან, ავსტრალიიდან შორეული აღმოსავლეთის და ოკეანიის ქვეყნებიდან სამრეწველო თუ სოფლის მეურნეობის პროდუქტებით მომარაგების კუთხით, რამაც ევროკავშირში ფასების ზრდა, მოსახლეობის უკმაყოფილება და პოლიტიკური ვითარების დესტაბილიზაცია შეიძლება გამოიწვიოს. რუსეთთან კონფრონტაციის გამო ევროპაში ეკონომიკური კრიზისის სცენარზე დიდი ხანია ოცნებობს პუტინი. ეს მისი მთავარი შანსია. ამ გზით მას სურს დასავლეთის პოლიტიკოსებს აიძულოს უკრაინის საკითხში დათმობებზე წასვლა. ჰუსიტების მხარდაჭერით რუსეთი შეიძლება ცდილობდეს დამატებითი სავაჭრო პოზიციების მოპოვებას დასავლეთთან ურთიერთობაში. პუტინი ამ საქციელით აგზავნის სიგნალს რომ მას შეუძლია გამოიყენოს ჰუსიტებზე და ირანზე საკუთარი გავლენები წითელ ზღავში ჰუსიტების დაბომბვების შესაჩერებლად, სავაჭრო სანაოსნო გზების გასახსნელად. რუსეთი ღიად აჩვენებს, რომ ურთიერთობა აქვს ჰამასთანაც (მათი დელეგაციაც მიიღო ორი თვის წინ) და ხუსიტებთანაც. ამით ცდილობს აგრძნობინოს ევროპას და აშშ-ს, რომ მასზეა დამოკიდებული ახლო აღმოსავლეთში ვითარების დასტაბილურება, დასავლეთის ქვეყნებში მოსალოდნელი ეკონომიკურ კრიზისის თავიდან არიდება, რათა დასავლეთის ქვეყნების პოლიტიკოსებს პრობლემები არ შეექმნათ საკუთარ ამომრჩევლებთან. ამისათვის კი დასავლეთმა თავის მხრივ უკრაინის მხარდაჭერა უნდა შეწყვეტოს და ზელენსკის ხელისუფლება რუსეთის პირობებით მოლაპარაკებებზე წამოსვლაზე აიძულოს.

მოკლედ, „ბოროტების ღერძი“ რუსეთი - ირანის ალიანსი მოქმედებაშია.

წყაროს სანახავად მიყევით ბმულს - ირაკლი მელაშვილი

კულტურა
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.