«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი): „როგორ ატყუებდნენ სტალინის მარიონეტი ბრიტანელი და ამერიკელი ჟურნალისტები დასავლელ მკითხველებს“

дата:

ბრიტანული ჟურნალის „ეკონომისტის“ (The Economist) 29 ივლისის ნომერში გამოქვეყნებულია სტატია სათაურით „როგორ ატყუებდნენ სტალინის მარიონეტი ბრიტანელი და ამერიკელი ჟურნალისტების დასავლელ მკითხველებს“, რომელიც ბრიტანელი მკვლევარის ალან ფილპსის ახალი წიგნის „წითელი სასტუმროს“ რეცენზიას წარმოადგენს.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

1941 წელს, როცა გერმანია თავს დაესხა საბჭოთა კავშირს, უინსტონ ჩერჩილმა დაარწმუნა იოსებ სტალინი, რომ ნება მიეცა ბრიტანელი და ამერიკელი ჟურნალისტებისათვის მოსკოვში საცხოვრებლად გადასულიყვნენ და რომ მათ დასავლეთისათვის ნაცისტების წინააღმდეგ კომუნისტებისა და საბჭოთა ხალხის გმირული ბრძოლის ობიექტური სურათი ეჩვენებინათ.

მართლაც, საბჭოთა ლიდერის თანხმობით, ათზე მეტი ჟურნალისტი მოსკოვში ჩავიდა, რომლებიც სასტუმრო მეტროპოლში“ დაბინავდნენ - უზარმაზარ შენობაში, წითელ მოედანთან ახლოს. დასავლელ ჟურნალისტებს სასტუმროში სტალინური ჯაშუშ-მზვერავები და სპეცაგენტი ქალები დახვდნენ, უძველესი პროფესიის მქონე ქალების სახით.

დასავლელი ჟურნალისტები, რომელთა აბსოლუტური უმრავლესობა, ბუნებრივია, მაკაცები სეადგენდნენ, ფაქტიურად ტყვეების როლში მოექცნენ: მათ არ ჰქონდათ ქალაქში თავისუფლად გადაადგილების უფლება, მათ დაწერილს საბჭოთა ცენზურა ამოწმებდა და ისე იგზავნებოდა საზღვარგარეთ. უფრო მეტიც - ისინი საბჭოელი მსუბუქი ყოფაქცევის აგენტი ქალების მონები გახდნენ, რომლებიც თარჯიმნებად და მოსამსახურეებად მუშაობდნენ და იმავდროულად რეგულარულად იზიარებდნენ ჟურნალისტების საწოლს.

ალან ფილპსის ახალ წიგნში გადმოცემულია წარმტაცი და ხშირად საშინელი ისტორიები იმ მორალური დეგრადაციისა, ასევე გმირობებისაც, რომელიც მოსკოვურ საზოგადოებასა და კომუნისტურ ელიტაში ომის წლებში ხდებოდა.

წიგნში ავტორი ყველაზე ფართოდ და მკაფიოდ იმ ქალების როლს ეხება, რომლებიც საბჭოთა საიდუმლო პოლიციის აგენტები იყვნენ. ზოგიერთებმა, ყველაფრის მიუხედავად, შეძლეს ღირსების სენარჩუნება. მათ შორის იყო ნადია ულანოვსკაია, ებრაული წარმოშობის მქონე უკრაინელი, რევოლუციონერი 1920 წლიდან. 1930-იან წლებში იგი დახვრეტის წინაშე იდგა, მაგრამ გადარჩა - იგი დათანხმდა საბჭოური საიდუმლო პოლიციის აგენტი გამხდარიყო, მუშაობდა აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში. ალან ფილპსი, უცხოურ და რუსულ საარქივო დოკუმენტებზე და ნაკლებად ცნობილ მემუარებზე დაყრდნობით, თავის წიგნში აჩვენებს, თუ როგორ გადაიქცა ოდესღაც მგზნებარე ლენინელი და ბოლშევიკი ქალი საბჭოთა წყობილების მტრად.

ჯერ კიდევ ჩერჩილ-სტალინის შეთანხმებამდე ამერიკული „ნიუ-იორკ თაიმსის“ კორესპონდენტი წერდა, რომ მოსკოვში მყოფი უცხოელი ჟურნალისტები ფაქტიურად მხოლოდ საბჭოტა საინფორმაციო სააგენტოს „ТААС”-ის მასალების გამვრცელებლები იყვნენ. ყოველმა კორეპონდენტმა იცოდა, რომ მისი მუშაობა სრულიად უსარგებლოა. ამას „წითელ სასტუმროში“ გამოკეტილი ჟურნალისტებიც ადასტურებენ, რომლებიც თავიანთ საცხოვრებელს „მოოქროვილ გალიას“ უწოდებდნენ. ისინი თავიანთ რეპორტაჟებში, ომის გარდა, ერთი სიტყვითაც არ ახსენებდნენ სიბნელეში ჩაძირულ სტალინურ ქვეყანაში მიმდინარე საშინელებებს, სადაც ყველგან სიღარიბე და სახელმწიფო ტერორი მეფობდა, სადაც „ენკავედე“ შიშს ნერგავდა

დასავლელი ჟურნალისტების მიერ მომზადებულ ყველაზე სამარცხვინო მასალად იქცა 1944 წელს მათი ჯგუფური ვიზიტი პოლონელი ოფიცრების დახვრეტის ადგილას, კატინის ტყეში, რომელიც, საბჭოური პროპაგანდის მიხედვით, გერმანელმა ფაშისტებმა განახორციელეს. ეს ვიზიტი „ენკავედეს“ მიერ სპეციალურად მომზადდა, რათა მსოფლიოსათვის დაემალა, თუ რა მოხდა სინამდვილეში: კატინში და სხვა ადგილებში საბჭოურმა შინსახკომმა დაახლოებით 22 ათასი პოლონელი ოფიცერი დახვრიტა.

ზოგიერთმა კორესპონდენტმა მოგვიანებით მემუარები დაწერა, რომელშიც მწუხარებით აღიარებდნენ, რომ მათ ვერ მოახერხეს საბჭოური სინამდვილის ობიექტურად გადმოცემა. ომის დროს მოსკოვში მყოფმა ვერცერთმა დასავლელმა ჟურნალისტმა ვერ შეძლო პირდაპირი ინტერვიუს აღება იოსებ სტალინისგან. ისინი ვერ ბედავდნენ უკმაყოფილების გამოხატვას. მარტალია, ერთ-ერთ სახელმწიფო ბანკეტზე, რომელსაც იოსებ სტალინი ესწრებოდა, ერთ-ერთმა კორესპონდენტმა განაცხადა, რომ საბჭოთა კავშირში თავისუფალი პრესა არ არსებობსო, მაგრამ მას მოსკოვი იმავე დღესვე დაატოვებინეს. სხვათა შორის, დასავლელ ჟურნალისტებს „წითელ სასტუმროში“ სმა-ჭამა არ აკლდათ, მაშინ როცა საომარ მდგომარეობაში მყოფი ქვეყნის მოსახლეობა შიმშილის პირას იყო მისული.

როგორც ალან ფილპსი აღნიშნავს თავის წიგნში, „წითელი სასტუმროს“ ბინადრებს შორის ყველაზე ობიექტურად, თუ სხვებს შევადარებთ, ბრიტანული „დეილი ტელეგრაფის“ კორესპონდენტი არტურ ჰოლერტონი წერდა. სასტუმროში ცხოვრების დროს მან თავის მასალებში პირველმა მოიხსენია რეპრესიები და „გულაგები“. ამისათვის მას „ენკავედე“ ბრიტანეთში აღარ უშვებდა, მის თარჯიმანი ქალი კი 15-წლით ციმბირის გულაგში ჩასვეს. ყველაზე სამარცხვინო (დღევანდელი გაგებით) და უცნაური ჟურნალისტი კი იყო რალფ პარკერი, რომელიც პროსაბჭოურ სტატიებს წერდა როგორც ამერიკელი The New York Times-სათვის, ასევე ბრიტანული The Times of London-ისათვის. 2001 წელს ერთ-ერთმა „კაგებეს“ ყოფილმა მაღალჩინოსანმა თანამშრომელმა ინტერვიუში აღნიშნა, რომ რალფ პარკერი მოსკოვისათვის იგივე როლს ასრულებდა, რასაც კიმ ფილბი (ორმაგი აგენტი) აკეთებდაო. სხვატა შორის, რალფ პარკერი ერთადერთი დასავლელი რეპორტერი იყო, რომელსაც პატივი ხვდა წილად იოსებ სტალინისათვის წერილობითი კითხვა დაესვა და მისგან პასუხი მიეღო. კითხვაზე, „პატივს სცემს თუ არა საბჭოთა კავშირი ომის შემდეგ პოლონეთის დამოუკიდებლობას“, სტალინი პასუხობს: „უეჭველად“. თუმცა მოგვიანებით საბჭოთა ლიდერმა თავისი ნათქვამი დაარღვია.

დასავლურ პრესაში „წითელ სასტუმროში“ მცხოვრები უცხოელი ჟურნალისტების მიერ გამოქვეყნებული მასალების აბსოლუტური უმრავლესობა ნიღბავდა ბოლშევიკური რეჟიმის საშინელებებს და დასავლელ მკითხველს უნერგავდა რწმენას, რომ „ბიძია ჯო“ (იოსებ სტალინი) ღირსეული მოკავშირე იყო, რომელთანაც კარგი ურთიერთობა ომის შემდეგაც გაგრძელდებოდა. სხვათა შორის, მოგვიანებით, როცა მკითხველებმა გაიგეს, თუ რა სიცრუე ვრცელდებოდა მათივე თანამემამულე ჟურნალისტებისაგან, თავი შეურაცხყოფილად იგრძნეს.

იოსებ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ ძირითადად შენარჩუნდა ის ბარიერები, რაც დასავლელი ჟურნალისტებისათვის საბჭოთა კავშირში არსებობდა. სსრკში მყოფი უცხოელი რეპორტიორები და მეცნიერები, საბჭოური ვიზა რომ არ დაეკარგათ, ცდილობდნენ კრიტიკულად არ ეწერათ კომუნისტურ რეჟიმზე და გარკვეულწილად თავს იკავებდნენ. თითქმის ასე იყო კომუნიზმის კრახამდე.

წიგნის ავტორი რუსეთის დღევანდელ ლიდერსაც ეხება - ალან ფილპსი ვლადიმერ პუტინს წინა დიქტატორების კლონად წარმოგვიდგენს. სხვათა შორის, კრემლის რეჟიმიც ბევრად არის დამოკიდებული ქვეყნის შიგნით მყოფ მონა-ჟურნალისტებზე და იმ უცხოელ რეპორტიორებზე, რომლებსაც [გარკვეული შეღავათების ფასად], მოსკოვში მუშაობა სურთ. მაგრამ დღეს დასავლეთში სულ უფრო ცოტა ჟურნალისტს სურს პუტინის თამაშში მონაწილეობა.

წყარო: https://www.economist.com/culture/2023/07/27/how-stalins-scribbling-stooges-tricked-western-readers

ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.

არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.

ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.

რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.

ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.

ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.

ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი	ტრამპის ძირითადი მიდგომა	არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი	პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა	ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი	მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა	„რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO	ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება	America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი	ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები	სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.